Azərbaycan hələ qədim zamanlardan Şərqin yüksək dərəcədə inkişaf etmiş kənd təsərrüfatı?ilə, o cümlədən pambıqçılıqla, heyvandarlıqla seçilən, neft və başqa faydalı qazıntılar?la zəngin ölkəsi olmuşdur.

Azərbaycan həmişə yüksək mədəniyyət ocağı olmuşdur. Bu torpaqda istehsal olunmuş xalça və xalça məmulatı bir çox tarixi əsərlərdə, klassik ədəbiyyatda və şifahi xalq ədəbiyyatında dəfələrlə heyranlıqla xatırlanmışdır.

Azərbaycan xalçasını necə təsvir edək?

- Siz Azərbaycan xalçasını necə təsvir edərdiniz?

Ona diqqət yetirmək lazımdır, çünki həmin xalçalar Azərbaycanın rəngarəng təbiətinin bütün gözəlliyini - səmanın maviliyini və meşələrin yaşıllığını, dağ yamaclarının əlvanlığını, qarlı zirvələrin bəyazlığını əks etdirir. Bu xalçalarda qırmızı nar dənələrinin və qızılı heyvanın, sarı zəfəranın və kəhrəba üzümün rəngləri ecazkar bir şəkildə qovuşmuşdur.

Azərbaycan xalçası boyalarının tükənməz zənginliyi, naxışlarının qovuşuğu, yaradıcılıq tə...əyyülünün gücü və yüksək sənətkarlığı ilə fərqlənir.

Xalçaçılıq Azərbaycanın ən qədim dekorativ-tətbiqi sənət növlərindən biridir. Arxeoloji tədqiqatlar, ədəbi abidələr Azərbaycanda xalçaçılıq sənətinin çox qədim dövrlərdə yaranmasını sübut edir.

Məşhur tarixçi Əbu Cəfər Məhəmməd Təbəri (839-923) Azərbaycanın ərəblər tərəfindən işğalından danışarkən yazır ki, 22-ci hicri ilində (eramızın 642-ci ilində) Azərbaycanın şimal-şərqində yüksək keyfiyyətli xalçalar iste...sal olunmuşdur.

Tarixçi və səyya... Əl-Müqəddəsi (X əsr) Azərbaycanın Bərdə şəhərini, onun bazarını təsvir edərək yazır: “...Bu bazarda ipək və geyim əşyaları satılır, burada toxunan xalçaların misli yoxdur”.

Xalçaların təsvirinə ...əmçinin Azərbaycan klassik ədəbiyyatında, xüsusilə Qətran Təbrizinin (XI əsr), Nizami Gəncəvinin, Xaqani Şirvaninin (XII əsr) və başqalarının əsərlərində rast gəlinir.

XIII əsrdə Şərqi gəzib dolaşmış məşhur venesiyalı səyyah Marko Polo yazır: “Azərbaycanda bütün dünyada şö...rət qazanmış parçalar, xalçalar və qılınc tiyələri hazırlayan xeyli gözəl sənətkar var”.

XIII-XIV əsrlərdə Azərbaycanda yaradılan bədii məmulat (xalçalar, zərgərlik məmulatları) Avropanın, o cümlədən Venesiya tacirlərinin diqqətini cəlb etməyə başlamışdır. Azərbaycanda olmuş tacirlər, səyyahlar, müxtəlif ölkələrin elçiləri satış və hədiyyə üçün buradan özləri ilə gözəl xalılar və xalça məmulatı aparırdılar. Təsadüfi deyil ki, artıq XV əsrdən başlayaraq məşhur Avropa rəssamlarının əsərlə rində Azərbaycan xalçaları təsvir olunur.