Azərbaycan va dünya xalqlarının musiqisi
14

AZƏRBAYCAN BƏSTƏKARI VƏ ÇİN LADI

Xalq artisti Qara Qarayev Azərbaycan və müxtəlif dünya xalqlarının xalq musiqisi nümunələrindən istifadə edərək gözəl sənət əsərləri yaratmışdır. Bəstəkar ispan yazıçısı Migel de Servantesin «Don Kixot» romanı əsasında çəkilən eyniadlı filmin musiqisində ispan musiqisi intonasiyalarından yararlanmışdır. «İldırımlı yollarla» baletində isə bəstəkar zənci musiqisi intonasiyalarına müraciət etmişdir. Bəstəkar ilk baleti olan «Yeddi gözəl»də yeddi xalqın musiqi intonasiyalarından istifadə edərək yeddi gözəl obrazı yaradıb. Bu portretlərdən biri də «Çin gözəli»nin portretidir. Bu portreti işləmək üçün Qara Qarayev «çin ladı» adlanan səs sırasından istifadə etmişdir. Major ladında «çin ladı» belə qurulur:

Qara Qarayev

ÇİN LADI (MAJORDA)

Onu major ladı ilə müqayisə edək:

Major ladında olan IV və VII pillələr götürüldükdə 5 pillədən ibarət «Çin ladı» (Pentatonika) yaranır. Pentatonika sözü penta -«beş» və ton-«səs» sözlərinin birləşməsindən yaranıb.