10.5.

✔ Mətndəki cümlələri nümunəyə uyğun yazın.
Fərqi müəyyən edib fikirlərinizi şərh edin.
Sizcə, C.Məmmədquluzadə niyə “Buz” hekayəsində bu tipli cümlələrdən istifadə etmişdir?

10.6.

Hekayədə çərçivəyə alınmış ifadə barədə fikir yürüdün. Sizcə, bunu nitq etiketi hesab etmək olarmı? Bu etiketin adı nədir? Bu etiketdən nə zaman istifadə edilir? Onun istifadəsi lazımdırmı?

“Qazan xanın evinin yağmalanması” boyunda Qazan xan evinin talan olunduğunu ona xəbər verən Qaraca Çobana belə deyir:

- Ağzın qurusun, çoban, dilin çürüsün, çoban.

Sizcə, Qazan xan düzmü hərəkət edir? Axı çoban düzünü söyləmişdi.
✔ Hər iki ifadənin işlənmə məqamına diqqət yetirin. Hansı ifadə daha çox vətən sevgisindən doğan yanğını əks etdirir?
✔ Niyə belə hesab edirsiniz? Mühakimə yürüdün.

11. Mətndəki əsas fikri şərh edin və əsas mətnlə əlaqələndirin

    Sinifdəki səs-küy ətrafı bürümüşdü. Bu an xoşsifət bir məllim sinif otağına daxil oldu. Uşaqlar bu məllimi ilk dəfə görürdülər. Çünki o bu məktəbə təzə təyinat almış Asif müəllim idi. Asif müəllim bu nadinç uşaqlar haqqında xoş sözlər eşitməmişdi. Ona görə də onlara bir ibrət dərsi vermək istədi. Təbaşiri götürüb löhənin qarşısına keçdi. “1” rəqəmini yazıb dedi:

    Baxın, bu gördüyünüz insanlıqdır. Həyatda sahib ola biləcəyiniz ən dəyərli bir şeydir. Sonra “1”in yanına “0” yazdı. Bu, uğurdur. Uğur qazanmış insan biri on edər. Sonra müəllim bir “0” da əlavə edir: “Bu gördüyünüz isə təcrübədir. 10 olduğunuz vaxt sizi 100-ə qaldırar”. Beləliklə də, sıfırlar hər dəfə yeni məzmun yaradır: bacarıq, ciddiyyət, sevgi... Fikrini izah etdikdən sonra müəllim silgisini əlinə alaraq ən başdakı “1”i silir və söylədiyi fikiri sona çatdırır: “İnsanlıq yoxdursa, “0”ların əhəmiyyəti yoxdur”.