1. Xoşbəxt olmaq istəyirsənsə, əvvəl özünü tanı, sonra arzularını idarə etməyi öyrən (A.Tennison). 2. Əsgərdən, ilk növbədə, dözüm və səbir, bundan sonra cəsarət tələb olunur (Napoleon). 3. Səndən əvvəl yaşayan müdriklərin həyat təcrübəsindən səndən sonra yaşayanlara körpü sal. 4. Sabah görüşürük sonuncu dəfə, Mənim son sevincim, son kədərimdi (A.Mustafayev). 5. Sabah açıldı, üzünüzə gözəl sabahlar açılsın... (Azərbaycan nağıllarından).

✔ Sizcə, çərçivəyə alınmış ifadə nitq etiketinin hansı növünə daxil edilə bilər? Özünüz də belə nümunələr toplayın. Bunun üçün “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanına müraciət edin.

13. Aşağıdakı mətndən zaman zərfliklərini seçin, onların ifadə vasitələrini deyin. Zərfliklə xəbər arasındakı sintaktik əlaqələri göstərin.

    Nümunə:

    Ey oğul, özünə dost seçərkən ehtiyatlı ol. Dostlarının çoxluğuna bel bağlama, əsl dost özünü hesab et. İrəliyə və geriyə diqqətlə bax. Dostlarının etibarlılığına ümid edib arxayınlaşma. Dostu xoş və bəd gündə yoxla: xoş gündə hörmətinə, bəd gündə köməyinə görə. Düşmənini düşmən hesab etməyəni dost bilmə, elə adam tanış sayılar, dost sayılmaz.

    (“Qabusnamə”dən)

    ✔ Son cümləyə münasibət bildirin.
    ✔ Mətndə çərçivəyə alınan sözlərə sual verin, onların qrammatik mənasını müəyyənləşdirin.

14. Aşağıdakı cümlələrdə fərqləndirilmiş sözlərin qrammatik mənasını müəyyənləşdirin. Bunun üçün çıxışlıq hallı isimlər, yer zərfləri haqqında öyrəndiklərinizi yada salın. Həmin sözlərin sintaktik vəzifəsini müəyyənləşdirin.

    - Mənim kimliyimi, mənim adımı
      Vətənimdən soruş, elimdən soruş.
      Bu coşqun, bu qaynar hissiyyatımı
      O dağlardan enən selimdən soruş. (M.Gülgün)

    - 1937-ci ilin qanlı repressiyası bir çox ziyalıları canı qədər sevdikləri doğma vətəndən uzaqlaşdırdı.

      Vətənimdən sözü tamamlıqdır, çünki ........... .
      Vətəndən sözü ............, çünki ............ .