V 1

### MƏTBUAT: DÜNƏN VƏ BU GÜN

Şəhəri gəzməyə çıxan dostların yolu nəşriyyatın yanından düşdü.

- Əziz dost, ilk qəzetin yaranma tarixi haqqında, yəqin ki, eşitmisən?

- Bildiyimə görə, dünyada birinci qəzet e.ə. 59-cu ildə qədim Romada nəşr olunub. Bu, əl ilə yazılmış “Günün hadisələri” adlı “vərəqə” (gil lövhə) olmuşdur. Hətta Yuli Sezarın dövründə “Senatın əl işləri” adlı qəzeti xatırladan gil lövhələr də hazırlanırdı.

- Düzdür. Ondan sonra əl ilə yazılan 2-ci gündəlik qəzet təxminən 1300 il əvvəl hazırlanıb. Həmin qəzetin adı “Paytaxt yenilikləri” idi. Dünyada müntəzəm nəşr edilən ilk qəzet isə 1609-cu ildə Almaniyada buraxılan “Zaytung” adlı çap məhsulu olub.

- “Qəzet” sözü italyan pul vahidi “qaset” ilə bağlıdır. XVI əsrdə kağız vərəqələrdə çap edilən xəbərləri oxumaq üçün xırda pul vahidi olan qaset ödənilirdi.

- Maraqlıdır.

- Azərbaycanda isə ilk informasiya nümunələri XIX əsrin 30-40-cı illərinə təsadüf edir. Bunlar xüsusi bülletenlər olub.

- Həsən bəy Zərdabinin rəhbərliyi ilə ilk azərbaycandilli nəşrin - “Əkinçi” qəzetinin işıq üzü görməsi, sözsüz ki, Azərbaycan mətbuatı üçün əlamətdar bir hadisə idi.

- Onu da deyim ki, H.Zərdabi ana dilində qəzet çıxarmaq fikrinə hələ Qubada mahal məhkəməsinin hakimi işlədiyi dövrdə gəlmişdi. Ensiklopedik biliyə malik alim A.Bakıxanovun qardaşı Cəfərqulu xan Bakıxanov da tələb olunan maliyyə xərclərinin bir hissəsini öz üzərinə götürəcəyini bildirmişdi.

ORFOEPİYA

Düzgün tələffüzü yazın.

➤ xatırladan - [ ....... ]
➤ hazırlanıb - [ ....... ]
➤ xəbərlər - [ ....... ]
➤ əməkdaşlıq - [ ....... ]

“Əkinçi”nin nəşri nə üçün əlamətdar hadisə hesab edilirdi?
H.Zərdabinin qəzet nəşr etməkdə məqsədi nə idi?