10. Altından xətt çəkilmiş cümlələrin qrammatik əsasını müəyyənləşdirin. Hansı cümlənin mübtədası yoxdur? Onu müəyyən şəxsli və ya qeyri-müəyyən şəxsli cümlə hesab etmək olarmı? Bu cümlədəki hökm kimə aiddir?

Mübtədası olmayan, hərəkət və hökmün hamıya aid olduğunu bildirən sadə cümlələrə ümumi şəxsli cümlə deyilir. Bu cümlələrin xəbəri II şəxsin təkində və III şəxsin cəmində olur. Məsələn:

Bağa baxarsan, bağ olar, baxmazsan, dağ olar.
Sözün doğrusunu zarafatla deyərlər.

Atalar sözləri, məsəllər, aforizmlərin əksəriyyəti, əsasən, ümumi şəxsli cümlələrlə ifadə olunur.

11. Verilmiş atalar sözləri içərisində ümumi şəxsli cümlələrlə müəyyən şəxsli cümlələri fərqləndirin. Onları fərqləndirmək üçün, sizcə, nəyə çox diqqət yetirmək lazımdır?

    1. Örtülü bazar dostluğu pozar. 2. Keçmə namərd körpüsündən, qoy aparsın sel səni. 3. Yatma tülkü kölgəsində, qoy yesin aslan səni. 4. Vətənin bir qışı qürbətin yüz baharından yaxşıdır. 5. Yurddan çıxsan da, eldən çıxma. 6. Cücəni payızda sayarlar.

    ✔ Özünüz də belə nümunələrin sayını artırıb fikirlərinizi izah edin.

12. Cümlələri müqayisə edərək şəxsə görə cümlənin növləri haqqında fikirlərinizi şərh edin.

    1. Keçənə güzəşt deyərlər. (Azərbaycan atalar sözü) 2. Uşaqlar həyətdə oynayırlar. 3. İgid özü üçün doğular, başqaları üçün ölər. (Azərbaycan atalar sözü) 4. Azərbaycanın hər guşəsində əsrarəngiz gözəlliyə rast gəlirsən. 5. Gecə düşün, gündüz danış. (İtaliya atalar sözü) 6. Sanki qurbağa gölünə daş atdılar. 7. Sabahkı iclasa yaxşı hazırlaşarsan.

13. Məktəbinizdə 8-9-cu sinif şagirdləri arasında sorğu keçirin.
    Mövzu: “Əli və Nino”
    Suallar:
    1. “Əli və Nino” əsərini oxumusunuzmu?
    2. Əsərdə nədən danışılır?
    3. Əsərdən Azərbaycanla bağlı hansı məqamları sadalaya bilərsiniz?
    4. Əsərə münasibətiniz.

    ✓ Nəticələri ümumiləşdirib kiçik təqdimat hazırlayın.

14. “Azərbaycan ədəbiyyatında gizli imzalar” mövzusunda məlumat xarakterli mətn hazırlayın və qəzetinizin uyğun səhifəsinə yerləşdirin.