10. Aşağıdakı ifadələri həm söz, həm də söz birləşməsi kimi cümlədə işlədin. Həmin sözlərin məna fərqini izah edin.

    özünəməxsus, pərdə arxası, ağsaqqal, türkdilli, ağciyər

    Nümunə:

    Ağciyər sözdür, leksik mənası qorxaq, zəif deməkdir.

    Ağ ciyər söz birləşməsidir, leksik mənası insanda hava tənəffüsü orqanı deməkdir.

11. Mətnin I abzasında cümlələrin qrammatik əsasını tapın. Hansı cümlənin mübtə- dası yoxdur? Onu bərpa etmək olarmı? Mətndə IV abzasda hansı cümlənin mübtədasını ixtisar etsək, mətnə xələl gəlməz?

    Mübtəda və xəbəri olan cümlələr müəyyən şəxsli cümlələrdir.

    Neft sözü midiyalıların “nafta” sözündən götürülmüşdür.
    İnsan təkbaşına kamilləşə bilməz.

    Müəyyən şəxsli cümlələrdə bəzən mübtəda olmur. Ancaq xəbərdəki şəxs sonluğuna əsasən cümlənin mübtədasını bərpa etmək olur.

    (Mən) Bilirəm ki, deməyəcək,
    Bir sevgilim, bir də Vətən:
    Şair, nə tez qocaldın sən?! (S. Vurğun)

12. Mətndə qırmızı rəngli cümlələrdə xəbərlərə şəxs sonluqları artırın. Fikrinizi əsaslandırın.

13. Bədii ədəbiyyatdan müəyyən şəxsli cümlələrə aid nümunələr seçin. Cümlə üzvlərinin müxtəlif söz və söz birləşmələri ilə ifadə olunmasına diqqət yetirin.

14. Xitab, ara söz və müəyyən şəxsli cümlələr haqqında öyrəndiklərinizi tətbiq etmək üçün test nümunələri hazırlayın. Cavabları aşağıdakı sxemlərə uyğunlaşdırın.

15. “Mən səyyah olsaydım” adlı təqdimat hazırlayın.