Xəbər haqqında aşağı siniflərdə öyrəndiklərinizi yadınıza salıb suallara cavab verin.

✔ Xəbər nəyə deyilir?
✔ Xəbərlər ifadə vasitələrinə görə necə qruplaşır?
✔ İsmi xəbərlə feili xəbərin fərqi nədədir?
✔ Feili və ismi xəbərlərin ifadə vasitələri hansdardır?
✔ Hansı sözlər suala cavab vermədən ismi xəbər ola bilir? Cavablarınızı nümunələrlə əsaslandırın.

12. Cümlədə xəbərləri tapıb ifadə vasitələrini müəyyənləşdirin. Mübtəda və xəbərin uzlaşmasına diqqət yetirin.

    1. Xidmətçi hər gün sahibinin evinə su daşıyardı. 2. Bu günün işini sabaha qoyma (Atalar sözü). 3. Əsl sevinc zəhmətdən sonrakı istirahətdir (İ.Kant). 4. Bu gün çıxdığınız hər pillə sabahkı həyatınızın təməlidir (V.Rayx). 5. Həyatda əziyyətsiz rahatlıq yoxdur (N.Tusi).
    6. Əvvəlcə həqiqəti bilmək lazımdır: həqiqət bilinərsə, səhv də bilinər (Ə.Məhəmməd).
    7. Adamlara xoş gələni deyil, faydalı olanı məsləhət gör (Solon).

    ✔ Hansı müdrik fikir mətnin məzmununa uyğun gələ bilər?

13. Şəxs sonluqlarını bərpa edib cümlələri köçürün, durğu işarələrini bərpa edib səbəbini izah edin. İsmi və feili xəbərləri tapıb onların ifadə vasitələrini müəyyənləşdirin.

    İnsanların yeddi vəzifəsi var... . Əgər insan bütün bu vəzifələri yerinə yetirərsə bu halda kamil insan sayılar. Əgər o bunların bir hissəsini yerinə yetirərsə natamam insan sayılar. Əgər o bu yeddi vəzifənin heç birinə əməl etməzsə deməli insan qismindən çıxır və heyvan qisminə daxil olur. Birinci vəzifə bundan ibarət... ki insan pis əməllərdən uzaq ol... .

    İkinci vəzifə xeyir işlər görmək... . Üçüncü vəzifə zülmə qarşı mübarizə aparmaq... . Dördüncü vəzifə cəmiyyətdə öz yoldaşları ilə ittifaqda yaşamaq... . Beşinci vəzifə elm yolu ilə getmək... . Altıncı vəzifə elmi hər yanda yaymağa çalışmaq... . Yeddinci vəzifə bundan ibarət... ki insan öz qüvvəsi, imkanı daxilində onunla ittifaqda olan cəmiyyətdə, öz həmvətənləri və həmfikirləri arasında qanuni hüquqların müdafiəsi üçün mübarizə aparmalı... .

    (Mirzə Fətəli Axundzadə)

    ✔ Sizin bir şagird kimi hansı vəzifələriniz vardır? Öz vəzifələrinizlə M.F.Axundzadənin tövsiyə etdiyi vəzifələr arasında bir uyğunluq gördünüzmü? Həmin vəzifələri necə yerinə yetirirsiniz?