10*. 9-cu çalışmanı yerinə yetirərkən gördünüz ki, Azərbaycan dilində bir söz bir neçə mənada işlənə bilir. Təhsil aldığınız dildə də belədirmi? Misallar əsasında fikirlərinizi əsaslandırın.

#### ÇOXBİLMİŞ ÖYRƏDİR

Əziz dostlar, diqqətlə fikir versəniz, görərsiniz ki, mətndəki sözlərin bəziləri iki, bəziləri üç, bəziləri isə dörd rəngdə verilib. Bu hissələrdən biri əsasdır. Çünki həmin hissə əsas mənanı bildirir və ayrıca da işlənə bilir: Tofiq, dəniz, külək, səhər.

Azərbaycan dilində əsas hissə “kök” adlanır. Mətndə əsas hissə, yəni “kök” yaşıl rənglə fərqləndirilib: Tofiqin, anası, qohumları, buruqdan, həyəcanla, işıqlar, qonaqlar, zəncirli, pəncərənin, yatağına, gülümsəyirdi, yaxınlaşdı hazırlamışdır.

Yaşıl rəngdən sonrakı hissəciklər isə köməkçi hissələrdir. Bu hissəciklər Azərbaycan dilində “şəkilçi” adlanır. Şəkilçilər sözlərdən ayrı işlənə bilmir, çünki ayrılıqda onların mənası olmur. Misallardan gördüyünüz kimi, sözün kökünə eyni zamanda bir neçə şəkilçi qoşula bilir.

Yəqin, şəkilçilərin niyə ayrı-ayrı rənglərdə verilməsi də sizi maraqlandırır. Dostunuz Çoxbilmiş deyir ki, hələlik bəsdir. Uşaqları çox yormayaq, onun da zamanı gələcək. Qoy dostlarımız bir qədər intizarda qalsınlar və düşünsünlər!..

SÖZLÜK

kök, şəkilçi, əsas

SÖZ EHTİYATI

intizarda qalmaq, qoşulmaq

11. Çoxbilmişin məsləhətini oxuyun. Dostunuz bu nəzakətli sözləri bilərəkdən iki variantda təqdim edir. Bəs siz bu variantların hər birindən nə vaxt istifadə edəcəyinizi bilirsinizmi? Fikirlərinizi açıqlayın.

#### ÇOXBİLMİŞİN MƏSLƏHƏTİ

Ad günlərində, bayramlarda valideynlərinizi, yaxınlarınızı, dostlarınızı təbrik etməyi unutmayın. Təbrik üçün aşağıdakı sözlərdən istifadə edin: