#### ÇOXBİLMİŞ DÜŞÜNDÜRÜR

1. Mətni oxuyun. Aşağıdakı plan mətnin məzmununa uyğun gəlirmi?

1) “Yusif-Züleyxa” xalçası.
2) İngilisin heyrəti.
3) İngilis heyrətini gizlədə bilmir.
4) İngilis qızıl sayır.
5) Ağır zərbə.

2. Siz mətni necə davam etdirərdiniz?

3. Mətndə hansı suala cavab tapa bilmədiniz?

1) “Yusif-Züleyxa” xalçası neçə ildir Sonanın evindədir?
2) Sona xalçanı nə üçün satmaq istəyir?
3) İngilisin rəngi niyə bozardı?
4) Cavan fəhlə niyə dizinə çırpdı?
5) Sona niyə fikrindən döndü?
6) Sona xalçanı satacaqmı?

4. Mətni diqqətlə oxusanız, düzgün cavabı tapa bilərsiniz.

İngilis niyə sevincini gizlədə bilmədi?

a) Xalçanı almaqda tacir ona kömək edirdi.
b) Xalçanın gözəlliyi onu heyrətə salmışdı.
c) Sona xalçanı satmağa razı olmuşdu.
d) Ucuz xalça tapmışdı.

5. Mətnin sonunda səslənmiş sual ətrafında siz də fikirləşin və müzakirəyə qoşulun.

Sona bu müqəddəs aləmi sata bilərmi?

6. Mətndə qara rəngdə verilmiş ifadələri hansı sözlərlə əvəz etmək olar? Əvvəlcə həmin sözləri tapın, sonra isə cümlələrdə işlədin.

7*. Mətndə yaşıl rəngdə verilmiş sözlər kimi yazılan və deyilən, ancaq tamamilə fərqli məna bildirən sözlər bilirsinizmi? Fikirləşib tapın və mənalarını izah edin.

8. Mətndə altından xətt çəkilmiş sözləri dəftərinizə köçürün. Hər birinin qarşısında düzgün tələffüzünü yazın. Bu sözlərdə hansı hərflərin başqa cür tələffüz olunduğu üzərində müşahidə aparın və gəldiyiniz nəticəni müəlliminizə bildirin.

9. Mətndə narıncı rəngdə verilmiş sözlərin əvəzinə hansı sözləri işlədə bilərsiniz? Həmin sözləri qarşı-qarşıya yazın.

#### ÇOXBİLMİŞ ÖYRƏDİR

Sevimli dostlar, yəqin, siz rus dilində elə sözlər bilirsiniz ki, onların deyilişi və yazılışı eyni olur. Ancaq həmin sözlər tamamilə fərqli mənaları bildirir. Belə sözlər Azərbaycan dilində də var. Məsələn: kök uşaq - dadlı kök, qaz yanır - qaz üzür, Kür çayı - çay içmək, Ülkərin donu - su donur, daş bina - süd daşır, sağa dön - quş sağdır - inəyi sağ ... Bu sözlərin hansı mənada işləndiyini ancaq birləşmə və ya cümlə içərisində müəyyən etmək olur. Rus dilində olduğu kimi, Azərbaycan dilində də belə sözlər omonim adlanır.

10. Cümlələri oxuyun. Omonimləri tapıb mənalarını izah edin.

1. Səməd baba beli götürüb bağa getdi. Yavaş-yavaş ağacların dibini belləməyə başladı. Səməd babaya əyilmək olmazdı. Çünki onun beli ağrıyırdı. 2.Gülnazın anası mağazadan gül almışdı.