9. Mətndə yaşıl rəngdə verilmiş sözləri hansı sözlərlə əvəz etmək olar? Həmin sözləri qarşı- qarşıya yazın. Cütlükləri tədris dilinə tərcümə edin. Bu sözlər tədris dilində də sinonim ola bilirmi? Fikirlərinizi əsaslandırın.

10. Atalar sözlərində yalnız bir hərfinə görə fərqlənən sözləri səsləndirin. Özünüz də belə misallar deyin.

### ATALAR SÖZÜ - SÖZLƏRİN GÖZÜ

Cavanlıqda daş daşı, qocalıqda ye aşı!
Babanın əlindən nəvə tutar.
Dövlətdə dəvə, övladda nəvə.

Bar verən ağacı kəsməzlər.
Barsız ağaca daş atmazlar.
Biri itməyincə biri bitməz.

11. Mətndə üzərində ulduz (*) işarəsi qoyulmuş və altından xətt çəkilmiş sözlərdə “q” hərfinin tələffüzü üzərində müşahidə aparın.

### TƏBİƏT DÜŞÜNÜR

Gəl çıxax*seyrinə uca dağların,
Çəmən olan yerdə xalça nə lazım,
Gözünnən* su içək buz bulaxların*,
Lilpar olan yerdə dolça nə lazım.
Nə kaman götürək, nə tar, nə qaval,
Orda nəğmə də var, nəğməkar da var.
Yarıp* bulutdarı* dinəndə qartal
O səsə bərabər bir səs harda var.

Torpağın ətrini fikirrəşəndə*,
İpəy tellərinə çiçəy taxarsan.
Səhərrər* yadına güzgü düşəndə,
Maral baxan gölə sən də baxarsan.
...Gəlin təbiyəti* biz də düşünək,
O özü hər şeyi düşünən kimi.
Hüseyn Arif

SÖZLÜK

çəmən, dolça, tel, nəğməkar, yarmaq, torpağın ətri, qaval, lilpar

SÖZ EHTİYATI

seyrə çıxmaq, bulağın gözü

#### ÇOXBİLMİŞ DÜŞÜNDÜRÜR

1. Şeiri oxuyarkən üzərində ulduz işarəsi qoyulmuş sözləri yazıldığı kimi tələffüz edin.

2. Şeirdən nə nəticə çıxardınız? Şair bizləri nəyə dəvət edir? Müzakirə edin.

3. Necə düşünürsünüz, dağlara gəzməyə çıxanda şair niyə xalça götürməyi lazım bilmir? Bəs su içmək üçün dolça götürmək, görəsən, niyə məsləhət deyil?

4. Təbiətdə kamanı, tan, qavalı nə əvəz edir ki, şair onları götürməyi lazım bilmir?

Təbiətdə nəğmə oxuyan nəğməkar kimdir? Fikirlərinizi əsaslandırmağa çalışın.

5. Səhərlər güzgü yerinə niyə gölə baxmaq tövsiyə olunur? İzah edə bilərsinizmi?