#### ÇOXBİLMİŞ DÜŞÜNDÜRÜR

1. Mətni oxuyun, səhnələşdirin.

2. Suallara cavab verin. Hansı suala cavab tapmadınız?

1) Göldə niyə qayıq yox idi?
2) Uşaqlar moruğu haradan yığmışdılar?
3) İradənin anası gölü niyə yaşıl aynaya oxşatdı?
4) Göygöl necə əmələ gəlib?
5) Göygöl hansı dağın uçması nəticəsində yaranıb?
6) Uşaqlar niyə üşüdülər, axı onlar gəzməyə yay tətilində getmişdilər?

3. Maşınlar, fabrik və zavodlar, canlılar təbiətə külli miqdarda karbon qazı buraxır. Canlıların tənəffüs etməsi üçün isə oksigen lazımdır. Sizcə, bəs bu necə tənzimlənir (регулироваться)?

4. Havanın çirklənməsinin qarşısını necə almaq olar? Müzakirə edin.

5. Çoxbilmiş deyir ki, mətndə göy rəngdə verilmiş sözün əvəzində “bağlamaq” sözünü də işlətmək olar. Bəs “yağış kəsdi, qabağını kəsmək, ağacı kəsmək, əlini kəsmək, qarpızı kəsmək, sözünü kəsmək” birləşmələrində “kəsmək” sözünü hansı sözlərlə əvəz etmək olar?

6. Çoxbilmiş deyir ki, “atdan düşdü, qaçaqaç düşdü, soyuqlar düşdü, həvəsdən düşdü, hörmətdən düşdü, işıq düşdü, kölgə düşdü, qiyməti düşdü, yolu düşdü, yağış düşdü, axşam düşür” birləşmələrində “düşmək” sözünü aşağıdakılardan hər hansı biri ilə əvəz etmək olar. Yoxlayın.

Sözlər: enmək, başlamaq, itirmək, yönəlmək, gəlmək, ucuzlaşmaq, yağmaq, azalmaq, qaranlıqlaşır

7. Çoxbilmişin dediyinə inanmaq istəmirsinizsə, 6-cı çalışmada verilmiş birləşmələrin hər birini cümlələrdə işlədin.

8. Moruq kolda yetişir, yoxsa ağacda? Bilmək istəyirsinizsə, şeiri oxuyun.

#### BÖYÜRTKƏN KOLU

Mən böyürtkən koluyam,
Meyvə ilə doluyam.
Dəymişlərim kömür tək,
Qırmızılar köz kimi.
Üstümdəki meyvələr
Sayrışır ulduz kimi.
Tikanlar düzülsə də,
Donuma, üst-başıma.
Uşaqlar pərvanə tək
Fırlanırlar başıma.

Rafiq Yusifoğlu

SÖZLÜK

kömür, böyürtkən, dəymiş, sayrışmaq, köz, pərvanə, tikan, fırlanmaq