#### ÇOXBİLMİŞ DÜŞÜNDÜRÜR

6. Uşaqlar, deyin görək, ” Sən dünyanın gözüsən” misrası ilə şair nə demək istəyir? Fikirlərinizi yoldaşlarınızla bölüşün.

7. Şeirdə yaşıl rənglə fərqləndirilmiş sözlərin mənasına uyğun olmayan cavab hansıdır?

a) çox duru, çox yaşıl b) duruluğu, yaşıllığı az c) əlamət bildirir
d) necə? nə cür? suallarına cavab verir

8. Şeirdə göy rəngdə verilmiş “dağ - dərə”, “sakit - coşqun” sözlərinin bir-birinə münasibətini aydınlaşdırın.

a) yaxınmənalı sözlərdir b) əksmənalı sözlərdir c) çoxmənalı sözlərdir

9. Bəs “gül - çiçək”, “od - ocaq” sözlərinin bir-birinə münasibəti barədə nə deyə bilərsiniz?

a) yaxınmənalı sözlərdir b) əksmənalı sözlərdir c) çoxmənalı sözlərdir

10. Günay şeiri oxudu. Bəzi şeyləri başa düşmədi. Əvvəl fikirləşdi ki, sabah müəllimdən, ya da yoldaşlarından soruşub öyrənər. Birdən yadına Çoxbilmişin sözləri düşdü: “Oxuduqlarınızı anlamaqda çətinlik çəksəniz, tez həvəsdən düşməyin”. Günay sevindi və Çoxbilmişlə dialoqa başladı. Onların dialoqunu siz də oxuyun, faydasını görərsiniz.

### DİALOQ

- Çoxbilmiş, deyirdin ki, çətinliyə düşsəm, həmişə yanımda olacaqsan. Bax mən indi çətinliyə düşmüşəm. Köməyinə ehtiyacım var. Şeiri əzbərləmişəm. Ancaq başa düşmürəm ki, ”Sən dünyanın gözüsən” nə deməkdir axı?!

- Günay, heç ürəyini sıxma, Çoxbilmişə güvənə bilərsən. Çox keçməz sən özün hər şeyi başa düşərsən. Yaxşı, mənə de görüm, “göz” sözünün mənasını bilirsən?

- Əlbəttə bilirəm, bunu kim bilmir ki?! Göz olmasa, biz şeyləri necə görərik, dərslərimizi necə oxuyarıq?!

- Doğru deyirsən. Ancaq onu da bilməlisən ki, bizim dilimizdə sən bildiyin sözlərin çoxu bir neçə mənada işlənir. Axı sən “oxumaq”, “oynamaq” sözlərini də bir neçə mənada işlədirsən. Bir yadına sal: kitab oxumaq, məktəbdə oxumaq, mahnı oxumaq, futbol oynamaq, yallı oynamaq, bir tamaşada oynamaq...

- Hə, hə, hə ... yadıma düşdü. Yəni deyirsən “göz” sözü də bir neçə mənada işlənir?

- Bəli, dostum, “göz” sözünün, eləcə də “dil, diş, baş, ayaq, əl, qol, üz, burun, qaş” və bunun kimi çox sözlərin bir neçə mənada işləndiyinin şahidi olacaqsan. Özün də həmin mənalardan danışığında istifadə edəcəksən. İndiyə qədər, sadəcə olaraq, sən buna diqqət yetirməmişsən. Ancaq darıxma, bunların hamısını birdən öyrənmək asan deyil. Sənə demişdim axı, mənimlə söhbət edə-edə dilimizin zənginliyinə bələd olacaqsan! İndi görürsən ki, bizim dilimiz necə mənalı, zəngin bir dildir. Elə ona görə də dilimizi hamımız sevməli, öyrənməli və onun təmizliyini qorumalıyıq!

- Doğru deyirsən, Çoxbilmiş, bundan sonra mən də sözlərin mənalarına diqqət edəcəyəm.

- Yaxşı de görüm, iynənin gözü, tərəzinin gözü, şkafın gözü, çantanın gözü ifadələrində “göz” sözü görmək mənasını bildirir?

- Əlbəttə, yox. Məgər iynə, tərəzi, şkaf görür?

- Deməli, yavaş-yavaş başa düşürsən. Axı mən sənə deyirdim ki, darıxma! Bu şeirdə “göz” sözü “bir şeyin ən gözəli, qiymətlisi” mənasında işlənib. Ancaq bu da hamısı deyil. Sən bu sözün başqa mənaları ilə də qarşılaşacaqsan. Şair Teymur Elçinin “Gözlər” şeirini də oxu və özün nəticə çıxart!