2. Mətndən hansı nəticəni çıxardınız? Fikirlərinizi yoldaşlarınızla bölüşün.

3. Mətnin məzmununu aşağıdakı plan əsasında danışın

1) Maral nənəmin sevimlisi idi.
2) Balaca Maral.
3) Hər axşam darvazanın qabağında.
4) Nənəmin xəstələnməsi.
5) Maralın gözlərindən yaş axırdı.

4. Yəqin, bu hadisəni Çoxbilmişin niyə unuda bilmədiyini anladınız. Baxdığınız filmlər və ya oxuduqlarınız əsasında heyvanların, quşların insanlara bağlılığı barədə bildiklərinizi yoldaşlarınıza danışın.

5. Çəngəllə yemək yeyən heyvan tanıyırsınızmı? Çoxbilmişdən soruşsanız, deyər.

Madaqasqar adalarında ağaclarda Ay-ay adlı meymun yaşayır. O, ağacdan-ağaca tullananda səs çıxarır: «Ay-ay». Ona görə də onun adı elə Ay-ay qalıb. Ay-ay xoşladığı yeməyə dırnaqlarını elə batırır ki, elə bil dırnaqları iti çəngəldir.

#### ÇOXBİLMİŞ DÜŞÜNDÜRÜR

Sevimli dostlar, Azərbaycan dilində sözlər quruluşuna görə üç cür olur:

Sadə sözlər: vətən, baba, ata, nənə, məktəb, qələm, yarpaq, çətir, palıd və s.

Düzəltmə sözlər: məktəb + li, vətən + daş, salam + la (maq), yaxın + laş (maq), yaz + ı, gül + dan, bağ + ça, bil + ik + li, təmiz + lik və s.

Mürəkkəb sözlər: Aygün, qızdgül, qartopu, tutuquşu, ağacdələn, tez-tez və s.

Dostlar, gördünüz ki, düzəltmə sözlər iki hissədən ibarət olur. Birinci hissə “kök”, ikinci hissə “şəkilçi” adlanır. Azərbaycan dilində bəzi şəkilçilər yeni sözlər düzəldir ki, belə sözlərə düzəltmə sözlər deyilir. Düzəltmə sözün mənası ilə onun kökünün mənası arasında əlaqə olur: dəniz - dənizçi, üzüm - üzümlük, bağ - bağlıq, maraq - maraqlı, uşaq - uşaqlıq, xəstə - xəstələn(mək) və s.

6. Salam - salamla(maq), yaxın - yaxınlaş(maq), sığal - sığalla(maq), sürət - sürətlən(mək), xəstə - xəstələn(mək), yaş - yaşar (maq), iy - iylə(mək), göz - gözlə(mək), bağ - bağla(maq) sözlərinin mənaları arasında uyğunluq, əlaqə görürsünüzmü? Fikirlərinizi açıqlayın və əsaslandırı

7. Mətndə göy rəngdə verilmiş sözləri hansı sözlər və ifadələrlə əvəz etmək olar? Özünüzü yoxlayın və tapdığınız sözlərlə cümlələri yenidən oxuyun.

8. Mətndə üzərində ulduz işarəsi qoyulmuş sözlərə əksmənalı sözlər deyə bilərsinizmi?

9. Çoxbilmiş bilmək istəyirdi ki, görəsən, dostları heyvanları yaxşı tanıyırmı? O çox vaxt eşidirdi ki, heyvan deyəndə, dostları ancaq ya ev heyvanlarının, ya da bəzi vəhşi heyvanların adlarını çəkirlər. Ona görə də Dənizin bilgilərini yoxlamaq istədi. Onların dialoqunu siz də oxuyun.

### DİALOQ

- Dəniz, heyvanlar aləmi deyəndə nə başa düşülür? Dostlarına izah edə bilərsənmi?

- Mən bilirəm ki, heyvanların çoxlu növləri var. Bunlar hamısı birlikdə heyvanlar aləmini təşkil edir.

- Doğru deyirsən, bəs bilirsənmi ki, dünyada iki milyona yaxın heyvan növü var?

- Çoxbilmiş, yalan danışa bilmərəm. Heyvanların növlərinin çox olduğunu bilirəm.