3. Qohumluq bildirən sözləri sayın və həmin sözləri cümlələrdə işlədin.

4. Aşağıdakı mətni oxuyun. Sonra göy, yaşıl və çəhrayı rəngdə verilmiş sözləri seçib ayrı-ayrı sütunlarda yazın. Hər sütunda eyni olan hissələrin altından bir xətt, dəyişən hissələrin altından isə iki xətt çəkin. Hər sözdə neçə hissə olduğunu müəyyənləşdirin.

***

Ata və ana leylək yuvadan uçub getmişdilər. Yuvada üç leylək balası vardı. Leyləklərin qayıtmasına isə az qalırdı...

O istəyirdi ki, leyləklər qayıdanadək yuvanı möhkəmləndirib, qurtarsınlar.

Artıq yuva ağacın budağına bərkidilmişdi. Bir azdan hər iki leylək parka tərəf uçdu. Onlar yuvanı görmüşdülər. Ancaq yuvaya birdən-birə enmədilər. Əvvəlcə yuvanın ətrafında bir neçə dəfə dövrə vurdular. Nəhayət, ata leylək, onun dalınca da ana leylək yuvaya qondular. Bala leyləklər qırmızı ağızlarını açdılar. Balalarını yedirəndən sonra leyləklər təzə yuvanı sahmana salmaqla məşğul oldular.

5. 4-cü çalışmadaki mətni təhsil aldığınız dilə tərcümə edin.

6. 4-cü çalışmanın mətni üzrə imla yazın. Sonra kitabla yoxlayın və səhvlərinizi düzəldin.

7. Mətni oxuyun və plan əsasında danışın. Sonra mətni bir də oxuyun və yadınızda qalanları yazın.

BALACA SOLMAZ

Poçtalyon məktubu verib getdi. Ancaq Solmaz Məsmə xalanın yanında qaldı.

Məsmə xala yatağında dikəlib məktubu oxumaq istədi. Solmaz tez yastığı düzəldib, onun kürəyinə söykədi.

Məsmə xala eynəyini taxıb məktubu oxumağa başladı. Solmaz çarpayının qabağındakı balaca stolun üstündə çirkli qabları gördü. O tez qabları götürüb mətbəxə apardı. Yuyub şkafa qoydu. Stolun üstündəki süfrəni düzəltdi. Orada bir resept gördü. Bir saat qabaq həkimin həyətə nə üçün gəldiyini o indi başa düşdü. Solmaz resepti götürüb dedi:

- Məsmə xala, gedib aptekdən dərmanları alımmı?

Məsmə xala əvvəl razı olmadı. O, balaca Solmaza əziyyət vermək istəmirdi. Qızın təkid etdiyini gördükdə, razılaşmalı oldu.

İki saatdan sonra Solmaz Məsmə xalanın dərmanlarını alıb gətirdi.

Məsmə xala onun kiçik, yaraşıqlı alnından öpdü. Xalidə Hasilova

SÖZLÜK

süfrə, dərman, yaraşıqlı

SÖZ EHTİYATI

təkid etmək, dikəlmək, əziyyət vermək

8. Mətndə altından xətt çəkilmiş birləşmələrdə əlamət bildirən sözləri başqaları ilə əvəz edərək birləşmələrin sayını artırın.

9. Çoxbilmiş mətndə bəzi sözlərin yaşıl rəngdə verilməsinin səbəbini bilmək istəyir. İzah edə bilərsinizmi?

10. Tapmacanı oxuyun, cavabını tapın. Sonra göy və yaşıl rəngdə olan sözlərin bir-birinə münasibətini aydınlaşdırın.

SÖZLÜK

kürək, sap

Sapı incə, ağzı kürək,
Süfrə üstdə olsun gərək.
Dolu gedər, boş gələr ki,
İşi bizə xoş gələr ki!...
Məmməd Aslan