SÖZLÜK

alın, dalğa, fırtına, uğuldamaq, axşamüstü, ' dayamaq, coşmaq, şiddətlənmək, həyəcanla, qəzəblə, qeyri-ixtiyari

SÖZ EHTİYATI

tumarlamaq, saçını tumarlamaq, qulaq tutulurdu, gözünə yuxu getməmək, boynuna sarılmaq

#### ÇOXBİLMİŞ DÜŞÜNDÜRÜR

1. Aşağıdakı ardıcıllıq mətnin məzmununa uyğun gəlirmi?

   a) Ananın və Tofiqin narahatlığı.
   b) Atasının Tofiqi təbriki.
   c) Qonaqların gəlməsi

2. Diqqətli olun və mətnin məzmununa uyğun olmayan fikirləri müəyyənləşdirin.

   a) Tofiqin atası dənizdə neft buruqlarında işləyir.
   b) Tofiqin doqquz yaşı tamam olurdu.
   c) Dənizdə bərk fırtına vardı.
   d) Tofiqin ad gününə çoxlu dostları gəlmişdi.

3. Aşağıdakı sualların hamısına mətndə cavab tapa bildinizmi?

   1) Tofiqin ad gününə qonaqlar nə vaxt gəldilər?
   2) Tofiqin neçə yaşı tamam olurdu?
   3) Qonaqlar Tofiqə hansı hədiyyələri gətirmişdilər?
   4) Tofiqin atası harada işləyir?
   5) Qonaqlar saat neçədə getdilər?

4. “Fırtına” sözünün mənası ilə bağlı düzgün cavab hansıdır?

   a) güclü külək, tufan b) qarlı-yağışlı hava, soyuq c) küləkli, yağışlı hava
   d) güclü küləkdə dənizin şiddətlə dalğalanması, tufan

### ATALAR SÖZÜ - SÖZLƏRİN GÖZÜ

Evin yaraşığı uşaqdır, süfrənin yaraşığı qonaq!
Ata olarsan, ata qədrini bilərsən.
Ata olmaq asandır, atalıq eləmək çətin!

Ata gözdür, oğul gözün işığı!
Atana hörmət elə, oğlun da sənə hörmət edər.

5. Mətnin məzmununa əsasən cümləni hansı variantlarla tamamlamaq olar?

Tofiq bərk həyəcan keçirirdi, çünki

a) atasının ona nə alacağını bilmirdi.
b) atası dənizdən hələ qayıtmamışdı.
c) dostları gecikirdilər.
d) dənizdə bərk fırtına başlamışdı.

6. ”Fırtına” sözünü cavablardan hansı ilə əlaqədar işlətmək olar?

a) külək b) yağış c) dəniz, okean d) qarlı-çovğunlu hava

7. Necə düşünürsünüz, Tofiq niyə hədiyyəsini götürüb pəncərəyə yaxınlaşdı? Mətni diqqətlə oxusanız, düzgün nəticəyə gələcəksiniz. Müzakirə edin.

8*. “İri zəncirli saat düz on iki dəfə vurdu” cümləsində “vurdu” sözünü variantlardan hansı ilə əvəz etmək olar?

a) döydü b) çaldı c) öldürdü d) tıqqıldatdı e) sancdı

9*. Çoxbilmiş deyir ki, 8-ci çalışmadakı variantlardan hamısı “vurmaq” sözünün ayrı-ayrı mənalarını ifadə edir. Buna əmin olmaq üçün həmin sözləri cümlə içərisində işlədin. Sonra həmin sözləri “vurmaq” sözü ilə əvəz edərək oxuyun.