5. Şeirdə göy rəngdə verilmiş sözlərə sual verin və hər birini aid olduğu sözlə birlikdə yazın. Həmin sözlərin nə bildirdiyini izah edə bilərsinizmi?

6. Oxuyun, mətnə ad qoyun və məzmununu danışın.

*********

Hava duman idi. Lakin şərq tərəfdən gün çıxmaq istəyirdi. Hamının nəzərləri Kəpəz dağının başında idi. Elə bil, Kəpəzin başına ağ duvaq sərilmişdi. Böyüklər həyətdə gəzinərək söhbət edirdilər. Uşaqlar isə gül ləklərinin arasında oynayırdılar. Birdən İradə yerindəcə durdu. Onun nəzərləri qısa saplaqlı, üstü ağ xallı çiçəyə zillənib qaldı. İlkin qıza yaxınlaşıb soruşdu:

- Hə, İradə, niyə dinməz durmusan?

İradə bənövşəyi çiçəyi göstərib soruşdu:

- O çiçəyin adı nədir?

İlkin çiyinlərini çəkdi.

- Bilmirəm, - dedi.

Uşaqlar kimdən soruşdularsa, hərə bir ad dedi. İlkin ağ xallı çiçəklərdən birini üzmək istədi. Əjdər müəllim onu gördü. İcazə vermədi.

- Mən sizə göstərmək istəyirdim, - deyə İlkin günahkarcasına ləkdən çıxdı.

Əjdər müəllim bənövşəyi çiçəyə diqqətlə baxdı.

- Nə olacaq, - dedi, - görmürsünüz, bəzəkli bənövşədir. Üstündəki xallar olmasaydı, adicə bənövşə demək olardı. O xallar ona bəzək, yaraşıq verir. Ona görə də gəlin ona bəzəkli bənövşə deyək.

Uşaqlar hər ikisi birdən:

- Bəzəkli bənövşə! Bəzəkli bənövşə! - deyə təkrar etdilər.

Çox keçmədi ki, Kəpəz dağının başının ağ örtüyü yox oldu. Günəşin şüaları altında yeddi rəngə çalan Kəpəzin haça qayalı başı aydın göründü.

Xalidə Hasilova

SÖZLÜK

lək, nəzər, dinməz, bənövşəyi, aydın, örtük, bəzəkli, günahkarcasına

SÖZ EHTİYATI

duvaq, zillənib qalmaq, çiyinlərini çəkmək, haça qayalı

7. Mətndə yaşıl rəngdə verilmiş sözlərin omonimlərini tapın və cümlələrdə işlədin. Cümlələri tədris dilinə tərcümə edin. Bu sözlər tədris dilində də omonim ola bilirmi?

8. Mətnin birinci və sonuncu abzasında bir neçə dəfə “baş” sözü işlənmişdir. Həmin abzasları bir də diqqətlə oxuyun. Necə bilirsiniz, burada “baş” sözü əsas mənasındadır, yoxsa ?

Mətndə göy rəngdə verilmiş sözləri müvafiq sualların altında dəftərinizə köçürün. Misalların sayını artırın.

Nə? Necə? Nə et?

10. Mətndəki narıncı rəngli sözləri başqa hansı sözlərlə yanaşı işlədə bilərsiniz? Nümunələr deyin və onları cümlələrdə işlədin.

11. Bənövşə hansı fəsildə açır? Bu fəsildə təbiət gözəlləşir demək olarmı? Fikirlərinizi açıqlayın.