İllər
Tarlalar | 1 | 2 | 3 | 4 | 5
1-ci il | Yonca | Yonca | Payızlıq buğda | Payızlıq buğda | Yonca
2-ci il | Yonca | Payızlıq buğda | Payızlıq buğda | Qarğıdalı | Yonca
3-cü il | Payızlıq buğda | Payızlıq buğda | Qarğıdalı | Yonca | Payızlıq buğda
4-cü il | Payızlıq buğda | Qarğıdalı | Yonca | Yonca | Payızlıq buğda
5-ci il | Qarğıdalı | Yonca | Yonca | Payızlıq buğda | Qarğıdalı

Cədvəl 2.1. Beş tarlalı əkin dövriyyəsi (əkin dövriyyəsi illər üzrə soldan sağa doğru cədvəldə verilib)

2.3.1. Əkin dövriyyəsinin aqrotexniki əsasları İntensiv (müasir) əkinçilik sisteminin ən mühüm sahələrindən biri əkin dövriyyələridir. Təsərrüfatların inkişaf planları və əkin sahələrinin quruluşuna uyğun olaraq müəyyən ərazinin əkin sahələrində illər üzrə bitkilərin növbə ilə əkilməsi, torpağın buna uyğun olaraq becərilməsi və gübrələnməsi sisteminə dövtasiya (əkin) dövrü deyilir. Əkin dövriyyəsi üçün təsərrüfatlarda müəyyən torpaq sahələri ayrılır və bərabər tarlalara bölünür. Kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığının artırılması və torpaq münbitliyinin qorunub saxlanması, əkin dövriyyəsində bitkilərin düzgün növbə ilə əkilməsinin mühüm əhəmiyyəti vardır. Taxılçılıqda məhsuldarlığın artırılmasında ən önəmli aqrotexniki tədbirlərdən biri növbəli əkin dövriyyəsinin tətbiqidir. Bitkilərin növbə ilə əkilib əvvəlki yerinə qaytarılmasına rotasiya, buna sərf olunan dövrə isə rotasiya dövrü deyilir. Təsərrüfatın əkin planına uyğun olaraq növbəli əkində iştirak edəcək bitkilər seçilərək cədvəli hazırlanır (Cədvəl 2.1). Müəyyən edilib ki, növbəli əkin sisteminin tətbiqi torpağın təbii münbitliyini artırır və bununla da becərilən kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığı yüksəlir. Bəzi bitkilər (payızlıq buğda (Şəkil 2.2, Şəkil 2.3, Şəkil 2.4, Şəkil 2.8, Şəkil 2.10), şəkər çuğunduru (Şəkil 2.11) və s.) torpağa toksinlər (zəhər) ifraz edir. Belə bitkilər həmin sahəyə təkrar əkildikdə bitkinin torpağa buraxdığı toksinlər (zəhər) bitkilərin inkişafına mənfi təsir edir. Nəticədə qida çatışmazlığı yaranır (Şəkil 2.12). | Şəkil 2.11. Şəkər çuğunduru Şəkil 2.12. Bir neçə il eyni yerə əkilən taxıl sahəsi