AVTOMOBİL

Avtomobil şosse yolunda idarə olunursa və ya günəşin altında saxlanmışsa, isti bir çox mənbələrdən avtomobilə daxil olur. Birbaşa günəş şüası avtomobilin tavanına və əsas hissələrinin səthinə, həmçinin şüşə hissələrə istilik verir. İstilik isti asfalt səthlərdən və sərnişinlərdən yayılır. Mühərrikin istiliyi istiyə dözümlü arakəsmədən ötürülür. Tüstü ixracı sisteminin istiliyi qaz çıxarıcı borulardan, tüstü borularından, səsboğan və katalitik keçirici tərəfindən meydana gəlir və bu istilik avtomobilin döşəməsi vasitəsilə daxil olur. Bu və digər kiçik istilik mənbələri avtomobilin içindəki havanın temperaturunu yüksəldir. Qeyd olunub ki, isti bir gündə (təxminən 30°C) günəşin altında saxlanmış və pəncərələri bağlı avtomobilin daxilindəki temperatur 60°C-dən yüksək ola bilər!

Konduksiya | Radiasiya | Konveksiya

2. İstiliyin ötürülməsi
Ötürülmə: istilik maddə vasitəsilə konduksiya yolu ilə istilik məntəqəsindən daha sərin əraziyə ötürülür. Hamımız qaynar tavanı sobadan çıxarmaqla buna şahid olmuşuq. Tavanın dəstəyi istilik ilə birbaşa təmasda olmasa da, qaynar olur. İstilik tavanın metal hissəsi vasitəsilə daha soyuq olan dəstəyə ötürülür (Yadda saxlayın ki, istilik daha isti obyektdən daha soyuq obyektə ötürülür). Eyni şəkildə, bir ucu isinmiş metal çubuğun digər ucu da konduksiya yolu ilə isinir.
Radiasiya: istilik hər hansı isti maddədən istilik dalğaları şəklində yayılır. Bu dalğalar enerji şəklindədir və onlar təmasa girdiyi istənilən əşyanın temperaturunu artıracaq. Günəş yer kürəsinin əsas istilik mənbəyidir. Onun istilik dalğaları kosmosla ötürülür və yer kürəsi ilə təmasa keçdiyi anda yer kürəsini isitməyə başlayır. Birbaşa günəş şüası radiasiya yolu ilə istiliyin yayılması üçün yaxşı nümunədir. Rəng istiliyin radiasiyasında mühüm rol oynayır. Tünd rəngli avtomobil açıq rəngli avtomobildən daha çox isinəcək. Çünki daha açıq rəngli sərinləşdiricilər istilik (işıq) şüalarını daha çox əks etdirir, daha tünd rənglər isə daha çox istilik (işıq) şüası udur. Radiasiyanın istiliyini havalandırma sistemi nöqteyi-nəzərindən qiymətləndirdikdə, nəzərdə saxlayın ki, yüksək temperaturlu soyuducu maddəyə malik kondensator istiliyini çöldəki soyuducuya ötürəcək və istiliyi yayacaq.
Konveksiya: istilik isinmiş maddənin hərəkəti ilə bir nöqtədən digər nöqtəyə konveksiya edilir (daşınır). Bu istilik hərəkəti konveksiya adlanır. Biz isti su kranını açdıqda su isidicisinin müəyyən məsafədə olmağına baxmayaraq, isti su gəlir. Çünki hərəkət edən su istiliyi su isidicisindən krana daşıyır.