Mühərrik

edilən burma qüvvəsini ehtiva edir. Bu, təkcə tətbiq edilən qüvvədən deyil, qüvvənin təsir etdiyi qolun uzunluğundan da asılıdır. Təyinatına görə fırlanma anı qüvvənin qola, rotorun mərkəzindən qüvvənin tətbiq olunduğu nöqtəyə qədər uzunluğunun hasilinə bərabərdir. Mühərrikdə fırlanma anı, porşenin getdiyi qüvvənin dirsəkli valın boynunun mərkəzindən, dirsəkli valın mərkəzinə qədər olan məsafə ilə hasilinə bərabərdir. Beləliklə, fırlanma momentinin böyüklüyü porşenin sürgü qolunu sıxdığı qüvvə, yəni yanma qüvvəsi tərəfindən müəyyən olunur. Fırlanma momentinin səmərəlilik qrafiki özlüyündə müəyyən rpm-də porşenlərin dirsəkli vala tətbiq etdikləri qüvvəni ehtiva edir. Bu qüvvə təkərə ötürüləcəyi üçün, əgər mühərrikin fırlanma momenti aşağı olarsa, nəqliyyat vasitəsinin yekun qüvvəsi aşağı olacaqdır. Və əksinə, mühərrikin fırlanma momenti yüksək olduqda, yekun qüvvə də yüksək olacaq. Fırlanma momentinin səmərəliliyi bir çox faktorlarla, əsasən silindrə sovrulan havanın miqdarı ilə müəyyən olunur. Sovrulan havanın miqdarı ilə mühərrikin rpm-i arasındakı əlaqəni nəzərə alaraq, mühərrik aşağı fırlanma sürətinə malik olduqda, porşenin hərəkəti də yavaşlayır, sovrulan havanın miqdarı da azalır. Mühərrik yüksək fırlanma sürətinə malik olduqda, porşenin hərəkəti sürətli olur, sovrulan havanın miqdarı da çoxalır. Lakin əgər mühərrik çox yüksək sürətlə fırlanarsa, sorma klapanı müvafiq hava miqdarının silindrə sovrulmasından qabaq bağlana bilər. Bu halda, taktda sovrulan hava miqdarı (həcm əmsalı) azalır, bu da mühərrikin fırlanma momentinin enməsinə səbəb olur.
5. Mühərrikin komponentləri
Şəkil 01-8: Mühərrikin komponentləri
Mühərrik aşağıdakı əsas komponentlərdən ibarətdir:
■ Dirsəkli val, karterin bərkidilmə pəncəsi, porşen və sürgü qolundan mühərrik bloku
■ Paylayıcı val yastıqları, klapanlar və qazpaylama mexanizmindən ibarət silindr başlığı
■ Qəbul Sistemi
■ Xaricetmə Sistemi
■ Yağlama Sistemi
■ Soyutma Sistemi
■ Turbokompressor kimi köməkçi sistemlər