AVTOMOBİL

valına birləşdirilir. Sükan çarxını döndərən zaman dişli çarx fırlanaraq dişli reykanı hərəkət etdirir. Dişli reykanın hər bir ucundakı sükan dartısı şpindelin üzərində sükan linginə birləşir. Reykalı dişli çarx dəsti sükan çarxının fırlanan hərəkətini çarxları döndərmək üçün tələb olunan xətti hərəkətə çevirir və ötürməni azaldaraq çarxların dönməsini daha da asanlaşdırır.
Şəkil 10-1: Sükan sistemi
Resirkulyasiya-kürəvi sükan mexanizminə sonsuz vint ötürməsi daxildir. Siz dişli çarxı iki hissədə təsvir edə bilərsiniz. İlk hissə içində yivli dəliyi olan metal blokudur. Bu blok xaricdən kəsilən dişli çarx dişlərinə malikdir və bu dişlər sükan dayağını hərəkət etdirən dişli çarxı qoşur. Sükan çarxı blokda dəliyə taxılan bolta oxşar yivli milə birləşir. Sükan çarxı döndükdə boltu döndərir. Adi boltun etdiyi kimi blokun içərisinə daha sonra burulmaq əvəzinə bu bolt bərkidilmiş saxlanılır ki, fırlandıqda bloku hərəkət etdirsin və blok da öz növbəsində çarxları döndərən dişli çarxı hərəkət etdirsin.
Blokda yivləri birbaşa qoşan bolt əvəzinə bütün yivlər dönən zaman dişli çarx vasitəsilə resirkulyasiya edən kürəvi diyircəkli yastıqlar ilə doldurulur. Kürələr faktiki olaraq iki məqsədə xidmət edir: Birincisi, onlar dişli çarxda sürtünmə və yeyilməni azaldır, ikincisi isə dişli çarxda mailliyi azaldır. Maillik sükan çarxının istiqamətini dəyişən zaman hiss edilir - sükan mexanizmində kürələr olmadan dişlər bir an bir-biri ilə təmasdan çıxacaq və sükan çarxının boş hiss edilməsinə səbəb olacaq. Əksər avtomobillərdə çarxların kiliddən-kilidə (uzaq soldan uzaq sağa) dönməsi üçün sükan çarxı üç-dörd dəfə tam dövr edir. Daha sürətli və ağır avtomobillərdə şinləri döndərmək üçün tələb olunan qüvvənin həcmi çox böyük ola bilər. Bu avtomobillərin çoxu hidravlik və ya elektrik gücləndiricili sükan idarəetməsi sistemindən istifadə edir. Bir çox müasir avtomobildə təhlükəsizlik parametri kimi üzərində sükan çarxının montaj edildiyi sütun sürücü toqquşmada çarxa qarşı itələndiyi təqdirdə dağılacaq.