##### Aşpaz

### 2.2. İaşə xidməti işçilərinin fəaliyyətini təkmilləşdirmək üçün onlara faydalı məsləhətlər verir

İaşə xidməti işçilərinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi

İctimai iaşə dedikdə, qida məhsullarının istehsalı, emalı, realizə olunması (satışı) və istehlakının bilavasitə təşkilini həyata keçirən və əhaliyə qulluq göstərən böyük bir fəaliyyət sahəsi başa düşülür.

İaşə müəssisələrinin ticarət fəaliyyətinin təşkili üçün əsas vəzifələr istehlakçılara xidmətin forması, üsullarının təkmilləşdirilməsi və xidmət mədəniyyətinin yüksəldilməsindən ibarətdir.

İstehlakçılarla restoran və yaxud digər bir kütləvi iaşə müəssisələri arasında olan münasibətlər hər bir ölkədə “istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi” ilə əlaqədar qəbul olunmuş qanunlara müvafiq hökumət qərarları ilə təsdiqlənmiş “İaşə xidməti Qaydaları” ilə tənzimlənir.

Xidmətin icraçısı kulinariya məhsullarının istehsalı, satışı və istehlakının təşkili işlərini yerinə yetirən iaşə müəssisəsi və yaxud sahibkar sayılır. Qaydalarda mütləq olaraq, hər bir iaşə müəssisəsinin iş rejimi (onun saatları) müəyyənləşdirilir.

Əgər iaşə müəssisəsinin (xidmətlərin icraçısı) fəaliyyəti respublika qanunvericiliyinə müvafiq olaraq lisenziyalaşdırılmalıdırsa, bu halda lisenziyanın müddəti, nömrəsi, həmçinin onu təqdim edən orqan haqqında məlumat onunla tanış olmaq üçün asan oxunan yerdə yerləşdirilməlidir.

İcraçının hüququnda istehlakçının davranış qaydalarını müstəqil təyin etmək ixtiyarı vardır:

Siqaret çəkməyə məhdudiyyətin qoyulması (Şəkil 2.9); Giriş üçün ayrıca ödənişin tətbiqi; İstehlakçının üst geyiminin olması. İcraçı normativ sənədlərin mütləq tələblərinə müvafiq olaraq onun tərəfindən göstərilən xidmətlər və istehsal etdiyi məhsulun çeşidinin siyahısını müstəqil təyin edir. İaşə sistemi müəssisələrində xidmətin təşkilinin özünəməxsus prinsipləri mövcuddur. Çünki hər bir peşəkar fəaliyyət müəyyən prinsiplərə əsaslanır. Prinsip (lat. principium - əsas, başlanğıc deməkdir) – hər hansı bir təminatın əsas başlanğıc tezisidir, rəhbər ideya və peşəkar fəaliyyətin əsas qaydasıdır. İaşə sistemində xidmətin təşkilinin əsas prinsiplərinə aşağıdakılar aiddir (Şəkil 2.10): Məhsul hazırlanması və xidmət prosesində insanların qidalanmaya olan tələblərinin təmin edilməsi; Nahar yerlərində rahat şəraitin təşkil edilməsi; | Şəkil 2.9. Siqaret çəkməyə qadağa Şəkil 2.10. İaşə obyektlərində xidmətin təşkili