##### Aşpaz

Müəssisələrdə iş rejimi ticarət zalının yüklənməsi qrafiki ilə əsaslandırılmalıdır (Şəkil 1.47). Layihə olunacaq müxtəlif iaşə müəssisələri üçün xammal və yarımfabrikatların miqdarı 3 metodla hesablanır: Hesabat-plan menyusu; Fizioloji normalar; Orta qrup bölgüsü üzrə. Açıq tipli iaşə müəssisələrində xammal və yarımfabrikatların miqdarı hesabat planı menyusu əsasında təyin olunur (Şəkil 1.48). Bu hesabat yuxarıda göstərildiyi kimi bir günlük menyunun tərtibindən başlanır. Menyu əsasında xammalın hesabatı: Q = qn / 1000 düsturunun köməyi ilə aparılır. burada, Q – saxlama üçün hesablanan xammalın miqdarı, kq; q – reseptlər məcmuəsi üzrə bir xörəyə sərf olunan məhsul norması, qram; | Şəkil 1.47. İaşə müəssisəsinin ticarət zalı Şəkil 1.48. Açıq tipli iaşə müəssisələri

n – müəssisədə gün ərzində realizə olunacaq xörəklərin miqdarı.

İaşə qiymətlərinin idarə edilməsi (təhlili, planlaşdırılması və s.) işini sistemləşdirmək cəhətdən bu iriləşdirilmiş təsnifat qruplarının hər biri müəyyən qiymət maddələrinə bölünür. Həmin maddələrin məcmusu iaşə qiymətlərinin maddələr nomenklaturunu (ümumi siyahısını) əhatə edir.

Ticarət sənayeləri və firmaları (təşkilatları) üçün 15 maddədən təşkil olunan xərc maddələrinin siyahısı (nomenklaturu) aşağıda göstərilənləri birləşdirir:

- Əməyin ödənilməsi üzrə xərclər;
- Məhsulların nəqli qiymətləri;
- Əsas kapitalın (əsas fondların) saxlanılması və icarə olunması üzrə qiymətlər;
- Qeyri-maddi aktivlər və əsas kapitalın tam bərpasından ötrü amortizasiya ayırmaları;
- Əsaslı təmirə görə əsas kapitalın cari təmiri və amortizasiya ayırmaları üzrə qiymətlər;
- Tezaşılanan və azqiymətli əşyaların aşınılması və saxlanılması;
- Emal ehtiyacları üçün qaz, yanacaq və elektrik enerjisi qiymətləri;
- Malların çeşidlənməsi, saxlanması, işlənməsi və qablaşdırılması üçün qiymətlər;
- Reklam qiymətləri;
- Kredit üzrə faizlər;
- Saxlanması, daşınması və satışı zamanı “təbii itkilər” norması çərçivəsində mal itkiləri;
- Tara üzrə qiymətlər;
- Sosial tədbirlər üzrə ayırmalar;
- Əmlakın sığortası üzrə qiymətlər;
- Digər qiymətlər.