##### Sektor modulu üzrə təlim materialı

Bişmiş məhsulları xırdalayan maşınların istismar qaydası

İşə başlanmazdan əvvəl maşının emal kamerası və işçi üzləri qaynar su ilə yuyulur. Xırdalama zonasına məhsul müntəzəm olaraq bərabər miqdarda verilməlidir.

Bəzən sürtgəc mexanizmlərində proses getdikcə pisləşir. Bu zaman, ilk növbədə, gözləri tutulmuş ələk deşiklərini məhsul qalıqlarından təmizləmək lazımdır.

Kəsmə avadanlıqları (bişmiş məhsulları doğrayan maşınlar)

Emal müəssisələrində qida materiallarının mexaniki emalında məhsulların kəsmə üsulu ilə xırdalanması ən çox geniş yayılmış texnoloji proseslərdən biridir. Kəsmə prosesinə, əsasən, meyvə-tərəvəzlər, ət, balıq, çörək, qastranomiya məhsulları və s. məruz qalır. Emal müəssisələrində məhsulların növündən asılı olaraq tətbiq olunan kəsmə avadanlıqlarını tərəvəzdoğrayan, ətdoğrayan, çörəkdoğrayan və qastranomiya məhsullarını doğrayan maşınlara bölmək olar. Doğrama nəticəsində alınmış məhsullar eyni forma və ölçülərdə olmaqla bərabər kəsmə səthi hamar və heç bir deformasiyaya uğramamalıdır (Şəkil 1.13). | Şəkil 1.13. Bişmiş məhsulları xırdalayan maşın

Qida materiallarının kəsilməsi və bıçaqların konstruksiyası

Kəsmə - tiyənin köməyi ilə bıçağın materiala nüfuz etməsi nəticəsində onun verilmiş forma və ölçülərinə görə mexaniki parçalanması prosesidir.

Qida materiallarının kəsilməsi üçün tətbiq olunan bıçaqların konstruktiv forması və hərəkəti prosesinə məruz qalan məhsulun struktur-mexaniki xassələri, kəsilmə keyfiyyəti və doğranılma formasından asılıdır.

Bıçaqların əsas formaları Şəkil 1.14 də verilmişdir. Qida istehsalı sahələrində tətbiq olunan kəsmə maşınlarına xarakterik olan aşağıdakı tələblər qoyulur:

- Bıçağın konstruksiyası materialın kəsmə qalınlığının tənzimlənməsinə imkan verməlidir;
- Bıçaq kəsilmiş məhsul hissəsini əsas kütlədən qopartmaqla yox, kəsmə üsulu ilə elə ayırmalıdır ki, məhsul deformasiyaya uğramasın və tərkibindəki qidalı maddələr itkiyə getməsin;
- Bıçaq tiyənin uzunluğu boyunca bərabər səviyyədə yeyilməlidir və itilənməsi asan olmalıdır;
- Məhsulun kəsmə zonasına verilməsi və doğranılmış hissələrin zonadan xaric edilməsi zamanı məhsul özünün əvvəlik keyfiyyətini saxlamalıdır.