##### Mətbəx avadanlıqları və onlara texniki xidmət

Kartof, eləcə də digər tərəvəzlərin qabığnı təmizləmək üçün bir neçə üsul mövcuddur: qələvi, buxar, kombinəedilmiş (buxar-qələvi), termiki və mexaniki üsullar.

Qələvi üsulda kartof əvvəlcə suda 480C-yə qədər qızdırılır və 1000C-yə kimi qızdırılmış qatı qələvi məhlulunda emal edilir, bu məhlul kartof yumrularını üst qatını yumşaldır. Yuma maşınının barabanında kartof yumrularının üst qatı soyulur və qələvisi yuyulur.

Buxar üsulunda kartof avtoklavda 6-7 atmosfer təzyiqi altında 1-2 dəq. müddətində emal edilir, bu zaman kartof yumrularının üst qatı bişir. Sonra kartof yuma-təmizləmə maşınına gətirilir, burada yumrular bir-biri və rezin diyircəyə sürtünməklə bişmiş üst qat soyulur.

Kombinəedilmiş üsulda kartof 10%-li qaynar qələvi məhlulda 5-6 dəqiqə, sonra isə yüksək təzyiqli buxarda 1,5-2 dəqiqə (temperaturu 75-800C), sonra isə yüksək təzyiqli buxarda 1,5-2 dəqiqə emal edilir. Bundan sonra kartof baraban tipli yuma maşınına gətirilir.

Termiki üsulda keramik rotorlu slindrik sobada pörtülür. Pörtmə temperaturu 11000C-12000C-dir və kartofun üst qatında pörtmə dərinliyi 1,5 mm. dən artıq olmur. Pörtmədən sonra kartof yuma maşınına gətirilir, burada şotkalı valcıqlar kartofun qabığını soyur, sonra isə su ilə yuyulur (Şəkil 1.8). Soğanın termiki emalına 3-4 saniyə, kartofun emalına isə 10-12 saniyə lazımdır.

Şəkil 1.8. Avtomatik kartoftəmizləyən maşın

Mexaniki üsulda maşının işçi üzvlərinim kələ-kötür səthlərinə sürtünməklə yanaşı, eyni zamanda intensiv surətdə qarışdırılır və soyulmuş qabıq su ilə yuyulub aparılır. Hal-hazırda müxtəlif emal müəssisələrində mexaniki üsuldan geniş istifadə edilir və tətbiq olunan maşınlar işçi üzvlərin formasından asılı olaraq diskli, konuslu və diyircəkli kartoftəmizləyən maşınlara bölünür.

İşçi tsiklin strukturundan asılı olaraq bu maşınlar fasiləli və fasiləsiz işləyən maşınlara ayrılır.