##### İaşə xidməti işçilərinin fəaliyyətinin planlaşdırılması

İaşə cəmiyyətin həyatında mühüm rol oynayır. İnsanların qida ehtiyaclarını tam şəkildə qarşılayır. İaşə müəssisələri əhali tərəfindən xüsusi təşkil olunmuş yerlərdə kulinariya məhsullarının istehsalı, satışı və istehlakının təşkili kimi funksiyaları yerinə yetirir. İaşə müəssisələri müstəqil iqtisadi fəaliyyət göstərir və bu baxımdan digər müəssisələrdən fərqlənmir.

İctimai iaşə işlənmiş xammal və istehsal olunmuş məhsulların xarakteristikası, istehsalın təşkili və əhaliyə xidmət formaları ilə birləşdirilmiş müxtəlif mülkiyyət formalı ticarət müəssisələrini əhatə edir. İctimai iaşədə müxtəlif növ müəssisələr fəaliyyət göstərir: restoranlar, kafelər, yeməkxanalar, barlar, bufetlər və s.. İctimai iaşələrin vəzifəsi istehlakçıların müxtəlif kontingentlərinə xidmət göstərməkdir.

İaşə müəssisələrinin sistemi, bir qayda olaraq, hotel kompleksinin struktur bölməsidir və müxtəlif iş rejimlərinə malik müxtəlif növ və mükafat kateqoriyalı müəssisələrdən ibarətdir.

İctimai iaşədəki xidmət prosesi podratçı tərəfindən kulinariya məhsulları, qənnadı məmulatları və çörək məhsullarının satışı, alınmış malların satışı və asudə vaxtının təşkili zamanı xidmət istehlakçısı ilə birbaşa təmasda olan əməliyyatların məcmusudur.

İctimai iaşə müəssisələri istehsalın xüsusiyyəti, məhsul çeşidi və göstərilən xidmət növündən asılı olaraq təsnif edilir.

İstehsalın xüsusiyyətindən asılı olaraq ictimai iaşə müəssisələri tədarük, hazırlıq və tam istehsal dövrü olan müəssisələrə bölünür.

Satınalma müəssisələri qrupuna yarı-bişmiş məhsullar və onları digər müəssisələrə çatdırmaq üçün hazır məhsullar istehsal edən müəssisələr daxildir: boş fabriklər, yarımfabrikat məhsulları fabrikləri, ixtisaslaşdırılmış tədarük mağazaları və ixtisaslaşdırılmış kulinariya və qənnadı sexləri.

Satınalmadan əvvəl müəssisələrə satınalma ictimai iaşə müəssisələri və qida sənayesi müəssisələrindən alınan yarımfabrikatlardan məhsul istehsal edən müəssisələr daxildir. Bunlara yeməkxana hazırlıq otaqları, yeməkxana paylayıcılar, və yemək maşınları aiddir (Şəkil 1.12).

Şəkil 1.12. Yeməkxana paylayıcıları və yemək maşınları

Aşpazın mətbəxdə işləməsi üçün aşağıdakı sahələr üzrə bilik və bacarıqları olmalıdır:

- Mətbəxdə quraşdırılmış ixtisaslaşdırılmış avadanlıqların istismar qaydaları;
- Mətbəxin lazımi məhsullar, ədviyyatlar və maddələrlə təmin edilmə normaları.

Aşpaz mətbəxdə aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirir:

- Restoran mətbəxi üçün işçi seçimində liderlik;
- Təhlükəsizlik effektiv iş, tabeçilikdə olan aşpazlar və mətbəx işçilərindən ibarət qruplar;