##### Qida maddələri və qida zəhərlənmələri

- bioloji - mikroorqanizm, antibiotik və fitonsidlər.

Mikroorqanizmlərin qarşılıqlı təsiretmə prosesini aşağıdakı tiplərdə qruplaşdırmaq olar:

- simbioz;
- metabioz;
- parazitizm;
- antaqonizm.

Simbioz - iki və daha çox mikroorqanizmin növü bir mühitdə yaşayır, birlikdə yaxşı inkişaf edir, nəinki təklikdə, hətta onların arasında həyat fəaliyyətlərində qida mübadiləsi prosesi cüzidir. Məsələn:

- çörək bişirilməsi zamanı xəmir mayası və xəmirdə maya bakteriyaları ilə süd bakteriyaları arasındakı qarşılıqlı əlaqə;
- bəzi süd məhsullarının (kefir, qımız – at südündən hazırlanan içki) hazırlanması zamanı mikroblar arasındakı qarşılıqlı əlaqə.

Metabioz - bir mikroorqanizm digər mikroorqanizmin həyat fəaliyyətinin hesabına və biri digərinə zərər vurmadan inkişaf edir: mayalar sirkə turşulu bakteriyalara şərait yaradaraq şəkəri etil spirtinə çevirir, sonra kif göbələkləri üçün əlverişli mühit yaranır və sirkə turşusunu karbon qazı və suya çevirir.

Parazitizm - müxtəlif mikroorqanizmlərin bir yerdə mövcudluğu yalnız biri üçün faydalı, amma başqaları üçün zərərlidir:

- parazitlər-mikroblar insanlar, heyvanlar və bitkilərdə xəstəlik törədən mikroblardır;
- bekteriofaqlar canlı orqanizm bakteriyalarının məhv edilməsi hesabına inkişaf edir.

Mikroorqanizmlər arasında antoqonist tipli münasibətlər yaradan mikrobların xarakteri ondan ibarətdir ki, eyni mühitdə yaşayan bir qrup mikroorqanizmlər digərlərinə təzyiq göstərir. Məsələn: kələm turşudulması zamanı əmələ gələn süd turşusu və ya süd məhsullarının hazırlanması çürümə yaradan bakteriyaların inkişafını dayandırır.

### 2.4. Mikrobların növləri və onların morfologiya (quruluşu) və fiziologiyası (vəzifə və fəaliyyəti), insanın həyatında müsbət və mənfi rollarını izah edir

Mikrobların növləri və onların morfologiyası (quruluşu) və fiziologiyası (vəzifə və fəaliyyəti) və insanın həyatında müsbət və mənfi rolu

Mikroblar - gözlə görünməyən kiçik canlı varlıqlar olmasına baxmayaraq, təbiət və həyatda çox geniş yayılmışdır, belə ki onlar həm xeyir, həm də zərər gətirərək insanların daim yol yoldaşıdır.

Bu, xırda və birhüceyrəli orqanizmlərin ən böyük qrupudur, ölçüləri mikrometrlər - mkm (1/1000 mm) və nanometrlərlə - nm (1/1000mkm) ölçülür, onlar təbiətdə maddələrin dövrü proseslərində iştirak edir və bitki və heyvan mənşəli qalıqları sadə qeyri-üzvi maddələrə parçalayır ki, bundan da bitkilərlə qidalanma üçün istifadə olunur.