Mineral maddələrin miqdarı 55-74 faizə qədər təşkil edir. Samanı əsasən herbisid vurulmamış sahədən tədarük etmək lazımdır. Kiplərin çəkisi 20-25 kiloqram olmaqla hər hektar isidilən sahə üçün 120-160 ton saman lazım gəlir. Saman kipləri hesabına istixanada temperatur 15-20 gün ərzində 100C-dək saxlamaq mümkün olur. Saman kiplərindən daha çox istilik almaq üçün onlarda qızışma getməlidir. Bunun üçün 10-20 santimetr dərinliyində şırımlar açılır, kiplər yan-yana sıx düzülür və temperaturu 40-600C-yə olan isti su ilə 3 gün ardıcıl suvarılır. Suvarma üçün 1-ci gün hər kvadrat metrə 8-10 litr, 2-cü gün 6-7 litr və 3-cü gün 4-5 litr su sərf olunur. Beləliklə, 1 ton saman kipi üçün 1500-2000 litr su lazım gəlir ki, bu zaman samanın tərkibində nəmlik 75-80 faizə çatdırılır. Samanda qızışma 3 gündən sonra başlayır ki, bu zaman temperatur 35-450C-yə çatır. Temperatur 25-280C-yə endikdən sonra kiplərin üzərində şitil əkini aparmaq olar.

Mal peyini

At peyininə nisbətən daha az məsaməli (sıx) olub, tərkibində quru maddə nisbətən az (13 faiz) olur. Onun tərkibində azotlu maddələr at peyini ilə müqayisədə aşağıdır. Mal peyini gec qızışır və bu zaman ayrılan maksimum temperatur 500C-yə qədər qalxır. Temperatur tez bir zamanda 300C-yə enir ki, bu da parnik və ya istixananı normal qızdımaq üçün kifayət etmir. Mal peyini 50-70 gün ərzində bitkinin tələb etdiyi minimum temperatura qədər istilik verə bilir. Mal peyininin tərkibində olan zərərli göbələklərə qarşı mübarizə üçün onun hər kvadrat metr səthinə 500 qram hesab ilə kül və ya əhəng tökülür. Mal peyini ayrılıqda az istilik verdiyi üçün onu at peyini ilə, yaxud küləş, ağac kəpəyi ilə qarışdırıb vermək lazımdır. Mal peyinindən əsasən yaz istixanalarında, bir qədər gec əkilən parniklərdə bioloji yanacaq kimi istifadə etmək olar.

Qoyun peyini

İstilik versə də, qeyri-bərabər yanır və parnik üçün az yararlı

Torf, kompost və bitki mənşəli tullantılar

Adi halda peyin qədər yüksək istilik vermir. Lakin istiliyi uzun müddət saxlaya bilir. Torf, kompost və bitki mənşəli tullantılar at və mal peyini ilə qarışdırıldıqda daha yaxşı istilik verir. Torf, kompost və bitki mənşəli tullantıları yaz istixanalarında, bir qədər gec əkilən parniklərdə bioloji yanacaq kimi istifadə etmək olar.

Qeyd edək ki, günəş vasitəsilə və bioloji yanacaqla qızdırılan istixanalar və parniklər qış aylarında bitkiləri soyuqdan qoruya bilmir və onların inkişafı zəifləyir. Bu baxımdan havaların soyuq keçdiyi dövrlərdə meyvə-tərəvəz məhsulları yetişdirmək üçün texniki üsulla qızdırılan təkmilləşdirilmiş istixanalardan geniş istifadə edilir.

5.4. İstixanaların texniki üsulla qızdırılması

Hazırda müasir, iri həcmli istixanaların əksəriyyəti texniki üsulla qızdırılır. Burada enerji mənbəyindən, isitmə metodundan və qızdırıcı qurğuların növündən asılı olaraq müxtəlif istilik sistemləri mövcuddur.

İstixanalarda istifadə olunan istilik sistemləri isitmə metoduna görə aşağıdakı qruplara bölünür:

• Su vasitəsi ilə;
• Hava vasitəsi ilə;
• Buxar vasitəsi ilə;