20.
Mətndə altından xətt çəkilmiş cümlələrdə hansı söz digərinə nisbətən daha qüvvətli tələffüz edilir?
MƏNTİQİ VURĞU
Xüsusi məna çalarlığını ifadə etmək məqsədilə cümlə daxilində sözlərdən biri digərinə nisbətən qüvvətli tələffüz edilir. Buna məntiqi vurğu deyilir.
Məntiqi vurğunun məqsədi sözün, ifadənin mənasını xüsusi nəzərə çatdırmaqdır.
Məsələn:
Azərbaycanın paytaxtı Bakı Xəzərin sahilində yerləşir.
Xəzərin sahilində Azərbaycanın paytaxtı Bakı yerləşir.
Birinci cümlədə Bakı şəhərinin harada yerləşdiyi; ikinci cümlədə Xəzərin sahilində hansı şəhərin yerləşdiyi diqqətə çatdırılır.
Məntiqi vurğulu söz cümlənin müxtəlif yerlərində işlənə bilər. Şifahi nitqdə cümlə daxilində istənilən söz məntiqi vurğulu ola bilər.
Mən dostlarımla Qəbələyə gəzməyə getdim.
Mən dostlarımla Qəbələyə gəzməyə getdim.
Mən dostlarımla Qəbələyə gəzməyə getdim.
Dostlarımla Qəbələyə gəzməyə mən getdim.
Qəbələyə hansı məqsədlə gedildiyi;
gəzmək üçün hara gedildiyi;
Qəbələyə kiminlə gedildiyi;
gəzməyə kimin getdiyi göstərilir.
Yazıda məntiqi vurğulu söz, adətən, xəbərdən əvvəl işlənir.
21.
Heca vurğusu ilə məntiqi vurğunun fərqi nədir? Nümunələr əsasında fikrinizi əsaslandırın.
22.
Mətndə tünd şriftlə verilmiş cümlələrdə məntiqi vurğulu sözləri müəyyən edin.
23.
2020-ci il noyabrın 8-də rəşadətli ordumuz qələbə bayrağını Şuşa şəhərinə sancdı cümləsində məntiqi vurğulu sözü müəyyən edin.

- Sonra həmin cümləni elə dəyişin ki, məntiqi vurğulu söz vasitəsilə:

- Qələbə bayrağını kimin sancdığı
- Qələbə bayrağının nə zaman sancıldığı
- Şuşaya nəyin sancıldığı məlum olsun.

- Fikirlərinizi cədvəl şəklində də təqdim edə bilərsiniz.

Qələbə bayrağını
kim sancmışdır?
Qələbə bayrağını
nə zaman sancmışdır?
Şuşada nə
sancılmışdır?
24.
Mətndən bir neçə cümlə seçib məntiqi vurğulu sözü müəyyən edin və cümləni bir neçə dəfə dəyişin.