XVII yüzilliyin əvvəllərində Rusiya çarının Volqaboyu və Ural türklərinin vergini pulla ödəmələri və məcburi qaydada rus ordusuna çağırılmaları haqqında fərmanları yerli əhali arasında narazılığa səbəb oldu. Türklərlə yanaşı, qonşu xalqların da iştirak etdikləri üsyan amansızcasına yatırıldı. Çarın verdiyi yeni fərmana görə bundan sonra yalnız xristianlığı qəbul etmiş mülkədarlar xristian təhkimli kəndlilərə sahib ola bilərdilər. Rus əhalisinin kütləvi şəkildə türk torpaqlarına köçürülməsinə başlanıldı. Onlar ən məhsuldar torpaqlarda yerləşdirilirdilər. İşğal edilmiş ərazilərdə yeni qalaların tikintisinə başlanıldı. XVII yüzilliyin 80-ci illərində verilən çar fərmanına görə xristianlığı qəbul etməkdən imtina edən türklərin mülkləri əllərindən alınmalı, azad əhali İsə təhkimli kəndliyə çevrilməli idi.
Çar Rusiyasının bu siyasətinə qarşı dərhal Qazan ətrafında yaşayan müsəlman-türk əhalisi üsyana başladı. Üsyançılar sayca onlardan çox olan rus qoşunlarını darmadağın etdilər. Qorxuya düşən çar hökuməti Volqaboyu və Ural xalqlarının zorla xristianlaşdırılması haqqında verilmiş fərmanı ləğv etməyə məcbur oldu.
Rusiyada I Pyotrun hakimiyyətə gəlməsi ilə Volqaboyu və Uralın müsəlman-türk xalqlarının istismarı daha da gücləndirildi. Torpaq vergisindən başqa, hər soba borusuna, nişanlanmağa və evlənməyə, mollalardan hər kəsdikləri nikaha və ölülər üçün oxuduqları duaya, bazar və məscidə getməyə görə də vergilər alınması haqqında fərman verildi. Gözlərinin rəngi boz olanlar 6, qara olanlar isə 8 qəpik vergi ödəməli idilər. Bu fərmanı eşitmək üçün çar hökumət nümayəndələri tatar və başqırd ağsaqqallarını Ufa yaxınlığına çağırdılar. Fərmanı qəzəblə qarşılayan ağsaqqallar onu cıraraq çaya atdılar. Bundan qəzəblənən çar hökuməti narazı əhaliyə amansız divan tutdu.
Bunu eşidən əhali yenidən üsyan qaldırdı. Üsyana qalxan müsəlman-türklərə xristianlığı qəbul etmiş türklər və Həştərxandakı atıcılar da qoşuldular. Qüvvələri birləşdirən üsyançılar bir neçə dəfə nizami rus qoşunlarını darmadağın etdilər. Onlar Moskva üzərinə yeriyib I Pyotru hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq qərarına gəldilər. Qorxuya düşmüş I Pyotr dərhal üsyançılarla danışıqlara başlamaq haqqında əmr verdi. Müəyyən güzəştlərlə üsyançıların sayıqlığını pozan çar hökuməti XVIII yüzilliyin əvvəllərində üsyanı yatıra bildi. Milli və
Üsyançılarla rus qoşunları arasında döyüş