BÖYÜK MOĞOL
DÖVLƏTİ
Panipat, cagir, Maratx, Ost-Hind
şirkəti, sipahi
Moğollar türk idilər. “Moğol” adı onları
səhvən monqol bilən avropalılar tərəfindən
verilmişdir. Moğol imperiyasının hökmdarları
şah, xan, xaqan və padşah titulları daşıyırdılar.
Qərbdə (Avropada) isə onlar “Moğol
imperatoru" olaraq bilinirdilər.
Hindistan XVII yüzilliyin əvvəllərində
Əkbər şahdan sonra onun varisləri imperiyanın ərazilərini daha da genişləndirib hakimiyyətlərini, demək olar ki, bütün Hindistana yaya bildi. Lakin şahın ölümündən sonra Böyük Moğol dövlətində mərkəzi hakimiyyətə tabesizlik meyilləri gücləndi. Feodal ara müharibələri, hakimiyyət uğrunda mübarizələr mərkəzi hakimiyyəti zəiflədirdi. Fasiləsiz müharibələr, aclıq və quraqlıq, dəbdəbəli sarayların tikilməsi dövlətin dağılmasını sürətləndirirdi. Siyasi dağınıqlıq və ara müharibələri sosial-iqtisadi inkişafı ləngidirdi. Belə şəraitdə mərkəzi hakimiyyətin zəifləməsi nəticəsində ölkədə yüzlərlə müstəqil hakimlər meydana gəldi. XVIII yüzillikdə dövlət dağılmağa başladı.
İctimai-iqtisadi münasibətlər. Böyük Moğol dövlətində imperator hakimiyyəti qeyri-məhdud idi. Dövlət torpaq fonduna daxil edilmiş ərazilər xalisə adlanırdı. Xalisədən şərti torpaq - cagir verilirdi. Cagir iqtadan fərqli olaraq, böyük əraziləri əhatə edirdi. Hər cagirdar yığdığı vergi hesabına muzdlu qoşun və döyüş filləri dəstəsi saxlamalı, müharibələr zamanı dövlətə qoşunla kömək etməli idi. Cagirdarların çoxu müsəlman idi.
Dövlətə tabe edilmiş və xərac
verən hind knyazların şəxsi tor-
paqları zəmindarlıq adlanırdı.
Sufi şeyxlərinin, müsəlman ru-
hanilərinin irsən keçən və
vergidən azad olan torpaq-
ları soyurqal və ya mülk ad-
lanırdı. Müsəlman olmayan
hinduslardan can vergisi
alınmırdı. Onlar hakimiy-
yətin ən yuxarı vəzifələ
rinə qədər xidmətə bu-
raxılırdılar.
Qızıl, yaqut və digər
qiymətli daşlardan
hazırlanmış Moğol
xəncəri və qını