Orduya rəhbərlik edən puritanların mötədil hissəsi daha çox xalqdan qorxduğu üçün kralı məğlub etməyə çalışmırdı. Kralla barışmağa meyilli olan bu qüvvələr onunla danışıqlara başladı.
Mötədil orta siyasi xəttin nümayəndələridir.
Puritanlar kral ordusunun buraxılmasını və kilsə islahatının keçirilməsini tələb etdilər. Lakin kral həmin tələbləri qəbul etmədi.
Əhalinin köməyi İlə müharibənin gedişində dönüş yarandı. Parlament ordusuna hərbi İşi yaxşı bilən Olİver Kromvel başçılıq edirdi. O, xalqın köməyi İlə mütləqiyyəti hərbi cəhətdən məğlub etmək İstəyirdi. Ona görə də Kromvel kəndlilərdən və sənətkarlardan İbarət yeni qoşun hissələri yaratmağa başladı.
1645-ci ildə hərbi islahat haqqında qəbul olunmuş qanuna əsasən ümumi rəhbərliyi və vahid maliyyə sistemi olan yeni tipli ordu yaradıldı. Könüllülük prinsipi əsasında təşkil olunan orduda əsgərlərin sayı qısa müddətdə 70 minə çatdı. Bu addımlar tezliklə öz bəhrəsini verdi. Neyzbi döyüşündə parlamentin ordusu qalib gəldi. 1646-cı ilin yayında I Çarlz Şotlandiyaya qaçdı. Lakin şotlandlar böyük məbləğdə pul alaraq onu parlamentə təslim etdilər.
Vətəndaş müharibəsində parlamentin qələbə qazanmasına səbəb olan amilləri təhlil edin.
Parlament qalib gəldikdən sonra bəzi addımlar atdı. Müzakirə edilən məsələlərdən biri aqrar məsələ ilə bağlı idi. Müharibənin başlamasından sonra parlament ruhanilərin, kralın və kral tərəfdarlarının torpaqlarının müsadirə olunması haqqında qərarlar qəbul etdi. Müsadirə edilmiş torpaqlar böyük sahələrlə satışa çıxarıldı. Bu torpaqları, əsasən, burjuaziya və ordunun zabitləri aldı. Kəndlilərin torpağa
Oliver Kromvel
görə zadəganlardan asılılığı saxlanıldı və torpaq kəndlilərin mülkiyyətinə çevrilmədi. Torpaq məsələsi birtərəfli qaydada - burjuaziyanın və yeni zadəganların xeyrinə həll edildi. Çəpərləmələrə rəsmi şəkildə icazə verildi.
Parlament aqrar məsələni hansı formada həll etdi?
Parlamentin maliyyə siyasəti də xalqın mənafeyinə zidd idi. Borcları qaytarmaq üçün parlament əhalidən alınan vergiləri artırsa da, xarici ölkələrlə ticarət edən şirkətlərin hüquqlarına toxunmadı. Çünki parlamenti həmin şirkətlər maliyyələşdirirdi.
Kral parlamentin üstünlüyü ilə barışa bilmirdi. Buna görə də 1648-ci ildə Şotlandiyanın köməyi İlə parlamentə qarşı yeni müharibəyə başladı. Lakin bu müharibə də məğlubiyyətlə nəticələndi.