VOLQABOYU VƏ URAL,
SİBİR, MƏRKƏZİ ASİYANIN
TÜRK XALQLARI
Kuçum xan, juz, xristianlaşdırılma,
Mərkəzi Asiyanın türk xanlıqları
XVII-XVIII yüzilliklərdə çar Rusiyası öz sərhədləri
ətrafında yaşayan türk xalqlarının
ərazilərini işğal etdikdən sonra Volqaboyu,
Ural və Sibir ərazilərində ağır müstəmləkə
rejimi qurdu.
Volqaboyu və Ural türkləri çar Rusiyasının zülmü altında. XVI yüzilliyin II yarısında Rusiya çarlığının şərqə və cənuba doğru təcavüzünün artması nəticəsində Qazan, Həştərxan xanlıqları və başqırdların yaşadıqları torpaqlar ruslar tərəfindən işğal olundu.
İşğal etdiyi ərazilərdə möhkəmlənmək məqsədilə çar Rusiyasının gördüyü ilk tədbir istehkamların salınması oldu. Bu istehkamlarda yerləşdirilən, yaxşı silahlandırılmış hərbi hissələrin əsas məqsədi Volqaboyu və Ural türklərinin, eləcə də qonşu xalqların hələ işğalın ilk illərindən başlanan
üsyanlarını yatırtmaq idi. Bununla kifayətlənməyən çar hökuməti XVI yüzilliyin sonlarında Volqaboyu və Uraldakı məscid və mədrəsələrin dağıdılması haqqında fərman verdi. Qazan şəhəri ətrafında 50 kilometrlik məsafədəki bütün müsəlman kəndləri dağıdıldı və onların əhalisi zorla daha uzaq ərazilərə köçürüldü. Müsəlman dini idarələrinə məxsus vəqf torpaqları alınaraq rus ruhanilərinə və kəndlilərinə paylandı.
Volqaboyu və Uralın müsəlman-türk xalqlarına metal emalı ilə məşğul olmaq qadağan edilmişdi. Çar hökuməti amansız istismara məruz qoyduğu bu xalqların silahlanmasından qorxurdu.
Qazanın ruslar tərəfindən işğalı