İnformasiyanın ilkin təqdimolunma formasına qaytarılması isə dekodlaşdırma (kodaçma) adlanır. Sözsüz ki, informasiyanı dekodlaşdırmaq üçün kodu bilmək lazımdır.
İnsan kod və kodlaşdırma ilə hər gün rastlaşır və onlardan istifadə edir. Məsələn, sürücünün siqnal verməsi, yaxud faraları yandırıb-söndürməsi, işıqforun rəngləri, məktəb zəngi ilə alınan informasiya bu və ya başqa formada kodlaşdırılmış olur. İnsanların ünsiyyətdə olduğu təbii dillərin əsasını da kodlar (simvollar, işarələr) təşkil edir. Danışıq zamanı bu kodlar səslər, yazıda isə hərflər şəklində verilir.
Araşdıraq-öyrənək
Aşağıdakı əlifbalarla bağlı cədvəl hazırlayın, cədvəlin birinci sütununda əlifbaların adlarını, ikinci sütununda isə hər bir əlifbaya uyğun bir neçə hərfi (simvolu) göstərin:

- Morze əlifbası
- İngilis əlifbası

- İkilik say sistemi
- Azərbaycan əlifbası

“Şagird”, “çiçək” sözlərini bu əlifbaların hansı ilə kodlaşdırdıqda simvolların sayı ən az olar?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın

- 1.
  İnformasiya nə üçün kodlaşdırılır?
- 2.
  Formal dil nədir? Bu dillərdən harada istifadə olunur? Onlara misallar göstərin.
- 3.
  Üçbucağın daxili bucaqlarının cəmi haqqında teoremi təbii və formal dillə ifadə edin.
- 4.
  Verilmiş kodlaşdırma cədvəlində hər hərfə (işarəyə) iki ədəd uyğundur. Birinci ədəd cədvəldə sütunun nömrəsini, ikinci ədəd isə sətrin nömrəsini göstərir. Həmin cədvəldən istifadə etməklə bu informasiyanı oxuyun: (3, 2) (7, 3) (9, 1) (7, 3) (5, 2) (12, 1) (2, 1) (9, 1) (3, 2) (1, 3) (9, 1) (12, 1) (7, 2) (4, 3) (7,2) (9,1) (12, 1) (1, 1) (7, 3) (10,2) (2, 1) (9, 1) (7, 3) (5,3) (2,1) (2,2) (12, 3)

  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12
  1 | X | İ | I | J | K | Q | L | M | N | O | Ö | <boşluq>
  2 | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |  | ,
  3 | A | B | C | Ç | D | E | Ə | F | G | Ğ | H | .

- 5.
  Verilmiş kodlaşdırma cədvəlindən istifadə edərək “ƏMƏKSİZ YEMƏK OLMAZ” atalar sözünü kodlaşdırın.