Başqa halda isə hərəkətlər müəyyən şərt ödənilənədək təkrar olunur. Təsəvvür edin ki, zil qaranlıq otaqdasınız və qapını tapmaq üçün neçə addım atmalı olacağınızı qabaqcadan bilmirsiniz. Bu
halda necə hərəkət etməlisiniz ki, bilmədən hər hansı əşyaya dəyməyəsiniz. Təbii ki, qapıya çatıb-çatmadığınızı yoxlamaq üçün əlinizi qabağa uzatmalısınız. Sonra isə addım atmalısınız və bu hərəkəti əliniz qapıya deyənədək təkrarlamalısınız. Deməli, sonrakı addımı atmazdan öncə qapının yaxında olub-olmaması yoxlanılır. Bundan asılı olaraq, ya növbəti addım atılır, ya da dayanılır. Bu iki nümunəyə uyğun olaraq, Python dilində iki növ dövr operatoru var: for dövrü (sayğaclı dövr) və while dövrü (şərtli dövr).
Adətən, şərtli dövrlərdən dövrün təkrarlanmalarının sayı qabaqcadan məlum olmadıqda istifadə olunur. Şərtli dövrün ümumi yazılış forması belədir:
while <şərt>:
<dövrün gövdəsi>
Belə dövrdə nə qədər ki şərt doğrudur, dövrün gövdəsi təkrar-təkrar yerinə yetiriləcək.
Məsələ. 1-dən 10-dək natural ədədlərin kvadratlarını çap edən proqram yazın. Həlli. Məsələnin həlli üçün proqramı Python dilində şərtli dövrdən istifadə etməklə belə yazmaq olar:
i = 1
while i <= 10:
print (i*i)
i = i + 1
AÇAR SÖZLƏR
Dövr
Dövrün gövdəsi
Sayğaclı dövr
Şərtli dövr
Verilənlər axınının emalı. Bir çox məsələlərdə hansısa qaynaqdan (klaviaturadan, fayldan) daxil edilən verilənlərin miqdarı qabaqcadan məlum olmur. Tutaq ki, klaviaturadan daxil edilən tam ədədlər ardıcıllığının elementlərinin cəmini tapmaq lazımdır. Adətən, belə məsələlərdə verilənlər axınının sonunu bildirmək üçün “daxil edilən ədəd sıfırdırsa, daxiletməni bitirmək” kimi şərtlərdən istifadə olunur. Bu məsələdə bütün verilənləri yaddaşda saxlamağa gərək yoxdur, onlar bir-bir daxil edildikcə cəmə əlavə olunur. Sonuncu daxil edilən ədəd x