AÇAR SÖZLƏR
Proqram layihəsi
Translyator
İnterpretator
Kompilyator
Proqram modulu
4.
Kodlaşdırma sona çatdıqda, bəzən isə daha öncədən proqramın testlənmə və sazlanması başlanır. Proqramın düzgünlüyü yoxlanılır, tapılmış yanlışlıqlar düzəldilmək üçün dərhal proqramçılara verilir.
5.
Əgər proqram konkret sifarişçinin tələbləri nəzərə alınmaqla yaradılmışsa, adətən, proqramın tətbiqetmə mərhələsi zəruri olur. Bu mərhələdə avadanlıqlar köklənir, əvvəllər istifadə olunmuş proqramlardan verilənlər yeni proqrama keçirilir, proqramla işləyəcək heyətə təlim keçirilir.
6.
Proqramla işin son mərhələsi müşayiətdir. Bu mərhələdə proqramın istifadəçilərinə məsləhətlər verilir, istismar gedişində aşkar olunan xətalar düzəldilir, sifarişçinin istəyinə əsasən proqramlarda kiçik dəyişikliklər edilir.
Geniş yayılmış dillərdən biri olan LOGO proqramlaşdırma dili, daha dəqiq desək, onun sadələşdirilmiş və dilimizə uyğunlaşdırılmış ALPLogo versiyası ilə aşağı siniflərdən tanışsınız. Bu ildən başlayaraq proqramlaşdırma üzrə bilik və bacarıqlarınızı daha geniş şəkildə, peşəkar proqram təminatları yaratmağa imkan verən, ancaq eyni zamanda yetərincə sadə olan Python dili (əsasən “payton”, bəzən isə “piton” kimi tələffüz olunur) vasitəsilə inkişaf etdirəcəksiniz.
Proqramlaşdırma dilində yazıldıqdan sonra proqram gerçək maşın koduna çevrilməlidir. Belə çevrilmə translyator adlı proqramlar vasitəsilə aparılır. Bəzi translyatorlar proqramın bir sətrini çevirir və onu yerinə yetirmək üçün mərkəzi prosessora verir, yalnız bundan sonra növbəti sətrin çevrilməsinə keçir. Belə translyatora interpretator deyilir. Translyatorun başqa növü olan kompilyator fərqli işləyir: proqramlaşdırma dilində yazıldıqdan sonra kompilyator proqramı bütövlükdə oxuyur, onu maşın koduna çevirir və ayrıca faylda saxlayır. Sonradan ilkin koddan asılı olmayaraq bu fayl istənilən sayda çalışdırıla bilər.
Python əsasən interpretator kimi istifadə olunur, ancaq bu dilin kompilyatoru da vardır. Bu proqramı python.org rəsmi saytından endirib kompüterə quraşdırmaq olar. Kompüterinizin ış masasında, sımgəsı varsa, onu ikiqat çıqqıldadın. Əks halda Start menyusunda Programs ⇒ Python 3.10.5 ⇒ IDLE (Python GUI) komandasını seçin. Ekranda aşağıdakı pəncərə açılacaq.