IX.2. Əhalinin təbii artımı və miqrasiyası
Təbii artım mühüm demoqrafik göstəricidir. Təbii artım prosesində əhalinin sayı bərpa edilir, nəsillər bir-birini əvəz edir. Dünyanın bəzi ölkələrində təbii artım aşağı, digər qrup ölkələrdə isə yüksəkdir. Hər iki halda əhalinin sayının sürətli artımı və ya aşağı olması problemdir. Əhali miqrasiya prosesində ölkələr və regionlar üzrə yenidən paylanır.
1.
Əhalinin təbii artımına hansı amillər təsir göstərir?
2.
Əhalinin təbii artımı hansı yollarla tənzimlənir?
3.
Miqrasiyanın hansı müsbət və mənfi əlamətləri vardır?
Təbii artım. Demoqrafik siyasət. Miqrasiya. Emiqrasiya. İmmiqrasiya. Demoqrafik böhran. Demoqrafik partlayış.

Təbii artım* – müəyyən vaxt ərzində (çox vaxt 1 ildə) doğulanların sayı ilə ölənlərin sayı arasındakı fərqdir. Dünyada əhali əsasən təbii artım hesabına çoxalır. Dünya ölkələri təbii artımın səviyyəsinə görə iki tipə ayrılır. Bütün İEÖ, Şərqi Avropa ölkələri təbii artımın birinci tipinə aiddir. Bu ölkələrdə doğum, ölüm və təbii artım aşağı göstəricilərə malikdir, əhalinin sayı zəif templə artır və ya təbii azalma gedir. Nəticədə yerli əmək ehtiyatları çatışmır. Bu halda demoqrafik böhran yaranır. İEOÖ və təbii artımın ikinci tipinə daxildir. Bu ölkələrdə ölüm nisbətən az, doğum və təbii artım yüksəkdir.

Dünya ölkələrində əhalinin təbii artımı, hər 1000 nəfərə görə (2022)