Biosfer
Burada bitən ağac növlərinə baobab, akasiya, müxtəlif palma növləri, butulka ağacı aiddir. Onlar çoxsaylı kollar və otlarla birlikdə bitir. Savannalar və seyrək meşələrin heyvan növlərinə Afrikada fil, kərgədan, zürafə, camış, antilop, şir, zebr, meymun aiddir. Cənubi Amerikada puma, canavar, vəhşi donuz (pekar) yaşayır. Savannalar Cənubi Amerikanın yaylaları, Afrikanın mərkəzi (40%), Avstraliyanın şimal və şərq hissələrində geniş ərazi tutur. Hər üç materikdə dəvəquşu yaşayır. Avstraliya üçün evkalipt ağacı və kisəli heyvanlar səciyyəvidir.

Ekvatorial enliklərdə rütubətli ekvatorial meşələr əmələ gəlir. Buranın sıx bitki örtüyü zəngin və müxtəlif növ heyvanat aləminin yaranmasına imkan verir. Ekvatorial meşələrdə çörək ağacı, palma, banan, qırmızı ağac, heveya (kauçuk) ağacı bitir. Ağaclara sarmaşan lianalar meşələri keçilməz edir. Bitkilər bir neçə mərtəbədən ibarətdir. Amazon ovalığında hündürlüyü 80 metrə çatan seyba ağacı bitir. Onlar ən yüksək yaruslara qalxır. Heyvanlar aləminə müxtəlif meymun növləri aiddir. Su hövzələrində timsah, ilan, həşəratlar yaşayır. Cənubi Amerika meşələrində yaquar, opossum, ən böyük gəmirici olan kapibarı (50 kq), quşlardan ən kiçik quş olan kalibri, tutuquşu, tukan məskən salır. Materikdə uzunluğu 10 metrə çatan anakonda ilanı, timsah və piranya balığı vardır.

1.
Təbii zonaların ayrılması zamanı hansı amillər əsas kimi götürülür?
2.
Əsas və keçid təbii zonaları hansı xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir?
3.
Materiklərdə hansı təbii zonalar geniş ərazi tutur?
4.
Sahilboyu və daxili rayonlarda onların yerləşməsində hansı fərqlər vardır?
Ekvatordan qütblərə doğru təbii zonaların yerləşməsi ardıcıllığını müəyyən edin:
1.
Ekvatorial meşələr
2.
Tropik səhralar
3.
Seyrək meşələr
4.
Savannalar
5.
Çöllər
6.
Qarışıq meşələr
7.
Codyarpaqlı həmişəyaşıl meşələr
8.
Enliyarpaq meşələrr
9.
İynəyarpaq meşələr
10.
Tundra
11.
Meşə-tundra
12.
Buz səhraları.
“Coğrafi qurşaqlar və təbii zonalar”ın xəritəsindən istifadə edərək materiklərdə əmələ gələn təbii zonaların adlarına, yayıldığı ərazilərə uyğun cədvəl hazırlayın.
Yaşadığınız ərazidə hansı təbii zona olduğunu müəyyən edin. Onun coğrafi səciyyəsini hazırlayın.