desək, Paskal çoxmərtəbəli mexaniki sayğac ixtira etmişdi ki, ondan bu gün də avtomobillərin spidometrlərində, elektrik sayğaclarında istifadə olunur.
Paskal on ildən artıq müddətdə öz maşınını daha da təkmilləşdirdi. Latundan, fil sümüyündən və başqa materiallardan onun 50 nüsxəsini hazırladı ki, onların yalnız səkkizi bu günə gəlib çatmışdır. Ancaq "Paskalina" adlandırılan bu maşın geniş yayıla bilmədi. Birincisi, o yetərincə baha idi, ikincisi və ən başlıcası isə bu maşın yalnız 6-10 mərtəbəli ədədlərin toplanması və çıxılması üçün nəzərdə tutulmuşdu. Vurma və bölmə kimi çox zəhmət tələb edən əməliyyatlar isə mexanikləşdirilməmişdi. Belə imkanı əldə etmək üçün daha 50 il gözləmək lazım oldu.
Paskalina
Blez Paskal
(1623-1663)
Çoxrəqəmli ədədlərin vurulması təkrar toplama kimi göstərilir. Kağızda “alt-alta” vurmanı yerinə yetirərkən biz məhz belə hərəkət edirik. Bu alqoritmi Paskal maşınında həyata keçirərkən bir neçə dəfə eyni bir vuruğu daxil etmək lazım gəlir. Arabir həmin vuruq bir mərtəbə sola sürüşdürülür ki, bu da çox yorucudur.
1673-cü ildə görkəmli alman riyaziyyatçısı, filosofu, diplomatı Qotfrid Leybnis bu problemin çox orijinal həllini təklif etdi. O, arifmometr adlandırılan hesablama maşınında iki prinsipial təkmilləşdirməyə nail oldu
Birincisi, eyni bir ədədi təkrar-təkrar daxil etmək üçün o, pilləli (hər bir mərtəbə üçün bir pillə) vallar və döndərmə tutacağından istifadə etdi. Tutacağı bir dövrə fırlatmaqla valdakı aralıq dişli çarxın mövqeyindən asılı olaraq verilmiş çevrə hissəsi qədər onun dönməsinə nail olmaq mümkündür.
İkincisi, ədədlərin daxil edilməsi mexanizmini Leybnis hərəkət edən karetə yerləşdirdi ki, həmin karet vurmanın növbəti mərhələsində cəmləyiciyə nəzərən bir mərtəbə sola sürüşür (arifmometrlərin sonrakı konstruksiyalarında daxiletmə mexanizmini hərəkətsizləşdirmək, cəmləyicini isə karetdə yerləşdirmək daha əlverişli oldu, buna görə də cəmləyici sağa sürüşür).Beləliklə, vuruğu bir dəfə daxil etməklə onu dəfələrlə sürüşmə ilə sayğaca daxil etmək olar. Nəticədə vurma əməli yerinə yetirilmiş olar. Böləni təkrar-təkrar bölünəndən çıxmaqla bölmə əməli də analoji qaydada aparılır. Bunun üçün qurğunun tutacağını başqa tərəfə fırlatmaq lazımdır.