4.3

### SİMSİZ ŞƏBƏKƏ TEXNOLOGİYALARI

• Verilənlərin ötürülmə mühitinə görə kompüter şəbəkələrinin hansı növləri var?
• Sizcə, hansı mühitdə verilənlərin ötürülmə sürəti böyük olar: naqilli, yoxsa naqilsiz?
FƏALİYYƏT
Fizikada radiodalğalarla bağlı öyrəndiklərinizi yada salın və aşağıdakı cədvəli doldurun.

Tezliyin adı | Tezlik diapazonu | Dalğanın adı | Dalğa uzunluğu
Dalğa uzunluğ |  |  |
Orta |  |  |
Yüksək |  |  |
Çox yüksək |  |  |
Ultra yüksək |  |  |
İfrat yüksək |  |  |

- Televiziya yayımı uçun bu radiodalğaların hansından istifadə olunur? Bəs naqilsiz kompüter şəbəkələrində?
- Nə üçün metallar radiodalğaları buraxmır?
İnformasiya texnologiyalarının bir növü də naqilsiz və ya simsiz (wireless) texnologiyalardır. Bu texnologiya informasiyanın bir-birindən müəyyən məsafədə yerləşmiş və aralarında naqilli bağlantı olmayan iki nöqtə arasında ötürülməsinə xidmət edir. İnformasiyanın ötürülməsi üçün radiodalğalardan, eləcə də infraqırmızı, optik və ya lazer şüalanmasından istifadə edilə bilər.
Naqilsiz şəbəkələrdə iki iş rejimi nəzərdə tutulub: "ad hoc" və "infrastruktur". "Ad hoc" (latın dilindən tərcümədə "xüsusi olaraq bunun üçün", "bu hal üçün" deməkdir) rejimində kompüterlər heç bir ümumi qurğu olmadan bir-birinə bağlanır. "İnfrastruktur" rejimində kompüterlər arasında əlaqə erişim nöqtəsi (access point) adlanan xüsusi proqram-aparat qurğusu vasitəsilə həyata keçirilir. Erişim nöqtəsi toparlayıcıya (yaxud naqilli yönləndiriciyə) qoşulur və siqnalları göndərir. Bu yolla kompüterlər və başqa qurğular simsiz olaraq naqilli şəbəkəyə qoşulmaq imkanı əldə edir.
Simsiz şəbəkə texnologiyalarının ən məşhur və ən geniş yayılmış
növü Wi-Fi standartı ("Wireless Fidelity" - "naqilsiz dəqiqlik"
sözlərinin qısaltması olub "vay-fay" kimi tələffüz olunur) və ya
IEEE 802.11 standartıdır. Bu standartın aşağıdakı növləri vardır:
802. 11a, 802.11b, 802.11g, 802.11n və s. Bunlar bir-birindən tezlik
diapazonuna və verilənlərin ötürülmə sürətinə görə fərqlənir. Mobil istifadəçilərin lokal şəbəkəyə və İnternetə simsiz bağlanması üçün, əsasən, bu texnologiyadan istifadə edilir. Wi-Fi texnologiyası 1998-ci ildə Avstraliyanın Kanberra şəhərində yerləşən CSIRO (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation)