Başqa sözlə, adətən, "böyük verilənlər" termini haqqında danışılan zaman məşhur üç "V" (3 V) ifadəsindən istifadə olunur:
• Volume (həcm) - verilənlərin həcmi,
• Velocity (sürət) - informasiyanın böyük sürətlə emal edilməsi,
• Variety (çeşidlilik) - verilənlərin müxtəlifliyi və çox zaman yetərincə strukturlaşdırlmış olmaması.
Beləliklə, "böyük verilənlər" anlayışı üç məsələ - informasiyanın böyük həcmi, onun çeşidliliyi və çox böyük sürətlə emal olunmasının zəruriliyi ilə bağlıdır.
"Böyük verilənlər"in təhlili insanın məhdud götürmə qabiliyyətinin "görə bilmədiyi" gizli qanunauyğunluqları aşkarlamağa imkan verir. Bu, həyatımızın bütün sahələrində - dövlət idarəçiliyi, səhiyyə, rabitə, maliyyə, nəqliyyat, istehsalat və başqa sahələrdə optimallaşma etmək üçün misilsiz imkanlar açır.
Böyük verilənlər ə tipik örnək olaraq müxtəlif eksperimentlərdə istifadə olunan fiziki qurğulardan, məsələn, “Böyük Adron sürətləndiricisi”ndən daxil olan informasiyanı göstərmək olar. Bu qurğu fasiləsiz olaraq hər an çox böyük miqdarda verilənləri hasil edir, alimlər isə onların köməyi ilə çoxlu sayda məsələləri həll edirlər. Ancaq "böyük verilənlər"in əhatə dairəsi təkcə elm adamları ilə məhdudlaşmır. Bu gün Facebook, WhatsApp,Twitter, Skype kimi sosial şəbəkələrin istifadəçilərinin sayı milyardlarladır, onların bu şəbəkələrdə eyni zamanda yerinə yetirdikləri əməliyyatların miqdarı isə çox böyükdür. Burada verilənlərin emalı dedikdə təkcə onların yozulması (interpretasiyası) deyil,
bu əməliyyatların hər birinin düzgün emal edilə bilməsi nəzərdə tutulur. Başqa sözlə, hər bir əməliyyatı lazım olan yerə yerləşdirmək və elə etmək ki, bütün şəbəkə istifadəçiləri bu verilənləri dərhal əldə etsin, çünki sosial şəbəkələr gözləməyi sevmir.
Açar
sözlər
• "Böyük verilənlər"
• üç "V" (3 V)
• Verilənlərin hasilatı
• NoSQL
• MapReduce
• Hadoop
Diqqət!
"Böyük verilənlər", xüsusən onların təhlili ilə bağlı bir sıra yanaşmalar çoxdan mövcuddur; məsələn, müşahidə kameralarından alınan görüntülər selinin emalı on illərdir aparılır.
Bəs böyük verilənlər , xüsusən böyük həcmdə strukturlaşmamış verilənlər necə saxlanılır və necə emal olunur? Son illər bu istiqamətdə geniş tədqiqatlar aparılmış və xüsusi texnologiyalar işlənib-hazırlanmışdır. Belə texnologiyalara ömək olaraq "verilənlərin intellektual analizi"ni, NoSQL, MapReduce, Hadoop yanaşmalarını göstərmək olar.