Qotfrid Leybnis
(1646-1716)
Arifmometr
Bebbicin analitik maşını. XVIII əsr hesablama texnikasının inkişafı baxımından o qədər də zəngin olmadı, ancaq XIX yüzilliyin başlanğıcında çox böyük bir texniki ixtira edildi. 1804-cü ildə fransız mexaniki Jan-Mari Jakkar (1752-1834) insanın iştirakı olmadan avtomatik olaraq naxışlı parça toxuyan dəzgah düzəltdi. Dəzgah perfokartlarda olan proqram mexanizminin köməyi ilə idarə olunurdu.
Jakkar dəzgahı texnikada inqilab etdi, çünki yeni texnoloji prinsipə - proqramlı idarəetmə prinsipinə əsaslanırdı. Tezliklə proqramla idarə olunan başqa avtomatlar da meydana çıxdı.
Görkəmli ingilis alimi və ixtiraçısı Çarlz Bebbic ilk dəfə bu prinsipi hesablama qurğularına tətbiq etmək ideyasını irəli sürdü. 1822-ci ildə o, mürəkkəb riyazi cədvəllərin avtomatik qurulması üçün Fərq maşını (Difference engine) adlanan qurğunun yaradılmasına başladı. Bu layihə üzərində 12 il çalışdıqdan sonra Bebbic ondan imtina etdi və Analitik maşın (Analytical engine) üzərində işləməyə başladı. Yeni maşın daha mürəkkəb idi və çeşidli məsələlərin həllinə imkan verəcəkdi. Hər bir məsələ üçün komandaları və verilənləri perfokartlar vasitəsilə daxil etmək nəzərdə tutulurdu. Bebbic bütün qalan ömrünü bu arzusunun gerçəkləşdirilməsinə həsr etsə də, buna müvəffəq ola bilmədi. Çünki Bebbicin ideyaları zəmanəsini təxminən 100 il qabaqlayırdı və dövrünün texnoloji imkanları ilə belə bir maşını düzəltmək mümkün deyildi.
Analitik maşın və onun üçün perfokartlar
Çarlz Bebbic
(1791-1871)

# Layihələr üçün yardımçı materiallar