Açar
sözlər
• Sistem
• İnformasiya sistemi (İS)
• İnformasiya sisteminin elementləri
• İnformasiya texnologiyaları
• Verilənlərbazası
• Proses
• İnformasiya sisteminin istifadəçiləri
Ayrıca bir masa da sistemdir, ancaq masanın ayağı sistem deyil (əlbəttə, mikroskopik baxımdan o da sistemdir, çünki molekul və atomlardan təşkil olunub və onlar arasında əlaqə var).
Ümumi sistemlər nəzəriyyəsinə görə, istənilən gerçək obyektə (əşya və ya hadisəyə) sistem kimi baxmaq olar. Eyni zamanda istənilən sistemə müstəqil obyekt kimi baxmaq olar. Sual yaranır:
bəlkə, "obyekt" və "sistem" anlayışları sinonimdir? Həm hə, həm də yox. Onlar fərqli kontekstlərdə istifadə olunur və obyektə fərqli baxışları əks etdirir; məsələn: "Gedim kompüterdə işləyim" və ya "Kompüter oyuncaq deyil" deyəndə biz kompüterə obyekt kimi yanaşırıq. Ancaq "Kompüterin əsas hissələri sistem bloku, monitor, klaviatura və siçandır" və ya "Kompüter aparat və proqram təminatının məcmusudur" ifadələrində kompüterə sistem kimi baxılır.
Hər hansı obyektə sistem kimi baxmaq üçün öncə onu təşkil edən əsas elementləri və onlar arasında qarşılıqlı əlaqələri ayırmağı bacarmaq lazımdır. Həm də nəzərə almaq lazımdır ki, bu əlaqələr müxtəlif - fiziki, kimyəvi, bioloji, sosial və başqa təbiətli ola bilər.
"Sistem" anlayışı informatikada da geniş yayılıb və bir çox mənalarda işlənir. Bu sözdən çox zaman texniki vasitələr və proqramlar toplusunda istifadə olunur; məsələn: kompüter sistemi, əməliyyat sistemi, telekommunikasiya sistemi və s. Belə anlayışlardan biri də "informasiya sistemi"dir. İnformasiya sistemi (information system) dedikdə informasiyanın toplanması, saxlanması və istifadəçilər üçün erişimli (əlçatan) olmasını təmin edən sistem nəzərdə tutulur.
Hər hansı informasiya sistemi (İS) 5 əsas komponentdən ibarətdir: aparat təminatı, proqram təminatı, verilənlər, istifadəçilər və proses.
1.
Aparat
təminatı
2.
Proqram
təminatı
3.
Verilənlər
4.
İstifadəçilər
5.
Proses
İnformasiya sisteminin əsas komponentləri
İnformasiya sisteminə bəzən yanlış olaraq yalnız ilk üç komponenti - aparat təminatını, proqram təminatını və verilənləri aid edirlər. Əslində isə bu üç komponent informasiya texnologiyaları kateqoriyasını təşkil edir.
1 İnformasiya sisteminin aparat təminatı (hardware) onun əllə toxunula bilən hissəsidir. Aparat təminatına kompüterlər, onların ayrı-ayrı hissələri, o cümlədən periferiya qurğuları aiddir.