2.1

### KOMPÜTER MODELLƏŞDİRMƏSİ

Bildiyiniz kimi, zaman amilinə görə modellər iki qrupa ayrılır: dinamik və statik modellər. Obyektin statik modeli (static model) onun hər hansı ayrıca zaman anındakı vəziyyətini əks etdirir. Başqa sözlə, statik model obyektin "ani fotoşəklidir". Belə modeldən fərqli olaraq, dinamik model (dynamic model) müəyyən zaman ərzində sistemdə baş verən dəyişiklikləri nəzərə alır; məsələn, fizikada dinamik informasiya modelləri cisimlərin hərəkətini, biologiyada orqanizmlərin və ya heyvan nəsillərinin inkişafını, kimyada kimyəvi reaksiyaların gedişi prosesini təsvir edir.
• Hansı modelin
köməyi ilə hərəkət
zamanı avtomobilin
parametrləri haqqında
informasiya almaq olar?
• Sizcə, eyni bir
obyektin statik,
yoxsa dinamik
modeli daha çox
informasiya verir?
FƏALİYYƏT
Verilmiş kəmiyyətlər arasındakı asılılığı düstur şəklində göstərməyə çalışın.
1. Sabit sürətlə hərəkət edən avtomobilin getdiyi yol- onun hərəkətdə olduğu zaman
2. Dairənin sahəsi - onun radiusu
3. Ali məktəblərə qəbul olmuş abituriyentlərin sayı - qəbul ili
- Hansı asılılığı düsturla ifadə edə bilmədiniz?
- Həmin asılılığı hansı formada göstərmək yaxşı olardı?
Bəşəriyyət öz tarixi boyunca informasiya modelləri yaratmaq üçün müxtəlif üsul və alətlərdən istifadə etmişdir. Bu üsul və alətlər daim təkmilləşmişdir. Belə ki, ilk informasiya modelləri qayaüstü rəsmlər formasında idi. Hazırda isə informasiya modelləri, adətən, müasir kompüter texnologiyalarının köməyi ilə yaradılır və tədqiq olunur. Əlbəttə, kompüterdə mətnlər yazmaq (yəni təsviri modellər qurmaq), xəritə və sxemlər çəkmək (qrafik modellər qurmaq), yaxud cədvəllər (cədvəl modelləri) qurmaq mümkündür. Başqa sözlə, bu sadalanan işlər də kompüter modelləşdirməsinə örnəklərdir. Doğrudur, belə statik informasiya modellərinin yaradılmasında kompüterlər insanlara çox böyük "yardımçı" olur.

# Modelləşdirmə