Dil qaydaları

| Alınma sözlər və şəkilçilər

4 | a |  | Sizcə, dilin lüğət tərkibi necə zənginləşir?

Yadda saxla
Dilin lüğət tərkibi düzəltmə və mürəkkəb sözlərlə yanaşı, həm də alınma sözlər hesabına zənginləşir. Bu sözlərin əksəriyyəti ərəb, fars, rusvə müxtəlifAvropa dillərindən alınmışdır. Əsl Azərbaycan sözlərindən fərqli olaraq, bir çox alınma sözlər ahəng qanununa tabe olmur. Məsələn:
Ərəb-fars mənşəli sözlər: atəş, günah.
Rus-Avropa mənşəli sözlər: kompüter, samovar.

| b |  | Sözlərin izahlarını oxuyun. Sizcə, bu sözlərdən hansı əsl Azərbaycan sözüdür? Seçiminizi əsaslandırın. 1. Kenquru - Avstraliya və Yeni Qvineyada yayılıb. 2. Ayı - dünyanın bir çox ərazilərində, o cümlədən Cənubi Qafqazda yayılıb. 3. Zürafə - Afrikada yaşayan heyvan.

| c |  | Verilmiş bilgiyə əsasən "mikrorayon", "mikroorqanizm" sözlərinin mənasını izah edin.

Mikro - yunanca "kiçik" deməkdir.

| ç |  | Uyğunluğu müəyyən edərək sözlər yaradın. Sözlərin mənasını təxmin edin və lüğət vasitəsilə dəqiqləşdirin. Nümunə auditoriya - dinləmək üçün yer

| d |  | Sözləri kök və şəkilçiyə ayırın. Şəkilçilər qoşulduğu sözlərin mənasını necə dəyişir?
Nümunə | xəstəxana, yeməkxana - "-xana" şəkilçisi "məkan" mənalı söz yaradır.
1. şöhrətpərəst, xəyalpərəst 2. çaydan, güldan

Dilimizdəki bəzi şəkilçilər başqa dillərdən alınıb. Bu şəkilçilər bir cüryazılır, yəni qoşulduğu sözdən asılı olaraq dəyişmir. Məsələn: tələb-kar,fəda-kar.

| e |  | Sözləri kök və şəkilçilərə ayırıb yazın. Həmin şəkilçilərin iki, dörd, yoxsa bir cür yazılmasını müəyyənləşdirin.
1. balıqçı, dənizçi, futbolçu, gülçü 2. zəhmətkeş, qayğıkeş, əzabkeş | 3. vurmaq, bölmək, gəlmək 4. vətənpərvər, qonaqpərvər