Dil qaydaları

| Sinonimlər və antonimlər

4 | a |  | Fərqləndirilmiş sözü sinonimi ilə əvəz edin. Hacı Qara obrazı xəsisliyin simvoluna çevrilib.

Yadda saxla

Sinonimlər fikri dəqiq ifadə etməyə, nitqdə lazımsız təkrarların qarşısını almağa kömək edir. Məsələn: Vasif kitabı vərəqləyib düşünürdü. O, məsələnin həlli yolları haqqında fikirləşirdi.

Antonimlərdən müəyyən bir fikri daha qabarıq, təsirli çatdırmaq üçün istifadə edilir. Məsələn: Düşmən birdirsə, çoxdur, dost mindirsə, azdır.

| b |  | Sinonimlərdən istifadə edərək cümlələrdəki təkrarı aradan qaldırın. 1. Müəllim yeni mövzunu izah etdi. Sinonimlərin cümlədə rolunu şagirdlərə izah etdi. 2. Konsertə çox adam gəlmişdi. Çox tamaşaçı ayaq üstə qalmışdı. 3. Kitabxanaçı hirslənmişdi. Oxucuların kitablarla kobud rəftarı onu hirsləndirmişdi.

| c |  | Nöqtələrin yerinə uyğun antonim sözlər əlavə edərək cümlələri tamamlayın. gecə-gündüz | dost-düşmən | əvvəl-sonra | igid-qorxaq 1. ... gündə yüz yol ölər,... ömründə bir yol. 2. ... düşün,... danış. 3. ... başa baxar,... ayağa. 4. ... xeyrindən ... şəri yaxşıdır.

Elə sinonimlər var ki, cümlədə bir-birini əvəz edə bilmir. Məsələn: gözəl, göyçək sözləri sinonim olsa da, aşağıdakı cümlədə gözəl sözünü göyçək sözü ilə əvəz etmək olmaz. Kəndimizin gözəl mənzərəsi var.

| ç |  | "Ürək" sözünü hansı cümlədə "könül" sözü ilə əvəz etmək olar? a. O, ürək xəstəliyindən əziyyət çəkir. b. Kobud sözlər söyləyib ürək qırma.

Şəkilçilərin köməyi ilə eyni kökdən əmələ gələn əksmənalı sözlər antonim hesab edilmir. Məsələn, insaflı-insafsız sözləri antonim deyil.

| d |  | Antonim söz cütlərini seçin.
a. duzlu-duzsuz b. duzlu-şit | c. getmək-gəlmək ç. getmək-getməmək | d. cəsarətli-cəsarətsiz e. cəsarətli-qorxaq

| e |  | Sinonim və antonimlərdən istifadə etməklə sözlərin leksik mənasını izah edin. Nümunə əliaçıq - səxavətli, comərd, xəsis olmayan gözəl gödək zərif