Dil qaydaları

| Leksik və qrammatik məna

5 | a |  | Aşağıdakı cümləni oxuyun və sualları cavablandırın. Şəhərin küçələri ilə bir qərib yolçu addımlayırdı. a. "Yad, gəlmə, yerli olmayan" hansı sözün izahıdır? b. Cümlədə hansı söz ayrılıqda heç bir suala cavab vermir?

Yadda saxla
Sözün ifadə etdiyi anlayış onun leksik mənasıdır. Məsələn:
Şamdan - şam qoymaq üçün altlıq.
Qrammatik məna dedikdə sözün hansı nitq hissəsinə aid olması, quruluşca növü, cümlədə rolu və digər qrammatik xüsusiyyətləri nəzərdə tutulur. Məsələn:
Şamdan - isimdir, təkdədir, ümumidir, konkretdir, düzəltmədir.
Əsas nitq hissələrinə aid olan bütün sözlərin həm leksik, həm də qrammatik mənası var. Köməkçi nitq hissələrinə aid sözlərin isə yalnız qrammatik mənası olur.

| b |  | Cümlədə fərqləndirilmiş sözlərin izahını oxuyun və hər bir izaha uyğun sözü müəyyən edin. Baxışından sərtlik, cəsarət və yorğunluq yağırdı. 1. Qorxmazlıq, hünər, cürət. 2. Bədənin gücdən düşməsi, taqətsizlik. 3. Möhkəmlik, ciddilik, sarsılmazlıq.

| c |  | Sözləri qrammatik mənaları ilə uyğunlaşdırın. Hansı nitq hissəsinə aid olduğunu müəyyən edin.
1 qapqara 2 yazdım 3 siz 4 tez-tez 5 üçüncü 6 fikirdən | a Hərəkətin tərzini bildirir. b İkinci şəxsin cəmidir. c Çoxaltma dərəcəsindədir. ç Çıxışlıq haldadır. d Birinci şəxsin təkinə, keçmiş zamana aiddir. e Varlığın sırasını bildirir.

| ç |  | Cümlələrdəki sözləri cədvəl üzrə qruplaşdırın. • Astara rayonu həm də çayı ilə məşhurdur. • Əlbəttə, sən də haqlısan.
Leksik və qrammatik mənası olan sözlər | Yalnız qrammatik mənası olan sözlər