Dil qaydaları

| Cümlə sonunda durğu işarələri

5 | a |  | "Ad günü hədiyyəsi" mətninin birinci cümləsini oxuyun. Sonra isə aşağıdakı cümləni oxuyun. - Ana, bu gün dördüncü gündür. Cümlələr arasında hansı fərqi hiss etdiniz? Hansı cümlə xəbər almaq məqsədilə, hansı isə xəbər vermək məqsədilə işlədilir?

Yadda saxla
Cümlə sonunda durğu işarələri oxucuya cümlənin məqsədi və intonasiyası haqqında məlumat verir.
Nəqli cümlə xəbər vermək məqsədi daşıyır, sonunda nöqtə qoyulur.
Səmra ilə Aytən bir sinifdə oxuyurdular.
Sual cümləsi xəbər almaq məqsədi daşıyır, sonunda sual işarəsi qoyulur.
Konsert xoşuna gəldi?
Əmr cümləsi xahiş, göstəriş ifadə edir, sonunda nöqtə qoyulur.
Sən şəkli sevə-sevə çək.
Nida cümləsi müəyyən varlıq və ya hadisə ilə bağlı duyğu (heyranlıq, sevinc, qorxu, təəccüb, arzu və s.) ifadə edir, sonunda nida işarəsi qoyulur.
Balaca qızdır, gör nə gözəl ifa edir!

| b |  | Durğu işarələrini nəzərə almaqla dinləmə mətnindən seçilmiş aşağıdakı parçanı oxuyun. Bu işarələrin işlənmə səbəblərini izah edin. - Oho, nə gözəl dondur! Sağ ol e, Nigar!.. Rüstəm, bu nədir? Boyunbağı? Bunu, yəqin, Səlmi xala seçib.

Yazıda üç nöqtə fikrin bitmədiyini və ya nitqdə pauzanı göstərir. Müqayisə edin:

- Ana, bəs hədiyyə?... - ...Bir şey fikirləşərik. |  | - Ana, bəs hədiyyə məsələsini necə həll edək? - Narahat olma, qızım. Bir şey fikirləşərik.

| c |  | Durğu işarələrini nəzərə almaqla dialoqu oxuyun. - Səmra, qızım, nə fikirləşirsən? - Heç... - Hədiyyə barədə düşünürsən? - ... - Qızım, vacib deyil ki, bahalı hədiyyə olsun. - Demirəm ki, çox bahalı olsun...