Ümumiləşdirici tapşırıqlar
1-5-ci tapşırıqlar aşağıdakı mətnlə bağlıdır.
ƏKS-SƏDA

Ata oğlu ilə dağa gəzməyə çıxır. Birdən uşağın ayağı kötüyə ilişir. O yıxılır və "Ay!" deyə qışqırır. İrəlidəki qayadan "Ayyy..." səsi eşidilir. Oğlan təəccüblənir. "Sən kimsən?" - deyə qayaya doğru səslənir. Qayadan eyni səs gəlir: "Sən kimsən?" Uşaq hirslənib qışqırır: "Sən qorxaqsan!" O, sözünü bitirməmiş eyni sözləri eşidir. Uşaq ağlamsınır:

- Ata, bu nə səsdir? Bir buna bax, mənə qorxaq deyir!

Ata üzünü dağa tərəf tutub bərkdən: "Sənə heyranam!" - deyə qışqırır. Səs gəlir: "Sənə heyranam!" Ata təkrar qışqırır: "Sən möhtəşəmsən!" Yenə də eyni səs gəlir: "Sən möhtəşəmsən!" Oğlunun təəccübləndiyini görən ata izah edir:

- Oğlum, buna "əks-səda" deyirlər. Əslində, o, həyata bənzəyir. Daim sənin verdiklərini özünə qaytarır. Həyat etdiyimiz hərəkətlərin aynasıdır.

1 |  | Mətndə hansı suala cavab yoxdur?
a. Ata və oğlu hara getmişdilər? c. Əks-səda nədir? | b. Oğlan nə üçün hirslənmişdi? d. Oğlanın neçə yaşı var idi?

2 |  | Cümlələri tamamlayın. • Oğlan təəccübləndi, çünki.... • Oğlan hirsləndi, çünki....

3 |  | Hansı atalar sözü mətnin məzmununa uyğundur? a. Dağ dağa rast gəlməz, insan insana rast gələr. b. Bilməmək eyib deyil, soruşmamaq eyibdir. c. Nə tökərsən aşına, o da çıxar qaşığına. d. Tək əldən səs çıxmaz.

4 |  | Hansı fikir atanın sözlərini davam etdirə bilər? a. Hörmət görmək istəyirsənsə, ətrafındakılara hörmətlə yanaş. b. Dağların sirri çoxdur, onları öyrən. c. Qayalarda səs əks-səda verir. d. Nə qədər ucadan qışqırsan, əks-səda bir o qədər güclü olar.

5 |  | "Bir buna bax, mənə qorxaq deyir!" cümləsində "bir” sözünün funksiyasını izah edin. a. Əşyanın sayını bildirir. b. Cümlənin təsir gücünü artırır. c. Hərəkətin miqdarını bildirir. d. Cümlələr arasında əlaqə yaradır.