Dil qaydaları

4 | a |  | Mürəkkəb cümlənin komponentlərini müəyyən edin. Sizcə, nə üçün komponentlər arasında məhz həmin bağlayıcılardan istifadə olunub? 1. Ömər getmək istəyir, amma anası onu buraxmır. 2. Ömər getmək istəyir, çünki bir azdan futbol başlayacaq. | Qlossari Komponent - bir şeyin tərkib hissəsi. Mürəkkəb cümləni təşkil edən sadə cümlələr onun komponentləridir.

Yadda saxla | Mürəkkəb cümlədə bağlayıcı və vergül

Mürəkkəb cümlənin komponentləri arasında bir çox hallarda bağlayıcılar iştirak edir.
Həmin bağlayıcılar komponentlərin ifadə etdiyi fikirlər arasındakı əlaqəni müəyyənləşdirməyə kömək edir.
Avtobus dayandı, çünki yanacağı qurtarmışdı.
(1-ci komponent nəticə, 2-ci komponent səbəb bildirir.)
Avtobus dayandı, amma heç kim yerindən tərpənmədi.
(Komponentlərdəki fikirlər qarşılaşdırılır.)
Mürəkkəb cümlənin komponentləri arasında vergül işarəsi qoyulur. Lakin və bağlayıcısı işləndikdə vergüldən istifadə olunmur. Məsələn:
Ana layla dedi, körpə yuxuya getdi.
Ana layla dedi, lakin körpə yata bilmədi.
Ana layla dedi və körpə yuxuya getdi.

| b |  | Mürəkkəb cümlələrə uyğun bağlayıcılar əlavə edin. Həmin bağlayıcıların funksiyasını müəyyən edin. çünki, amma, və, ona görə də a. Bina hazırdır,... sakinlər yeni mənzillərə köçməyib. b. Günay sürüşüb yıxıldı,... yol buz bağlamışdı. c. Vasif çox kitab oxumuşdu,.... geniş dünyagörüşü var idi. ç. Oyunçulara təlimat verildi... oyun başladı.
1. 1-ci komponentin səbəb, 2-cinin nəticə olduğunu bildirir. 2. Fikirlərin qarşılaşdırıldığını bildirir. 3. Hadisələrin bir-birinin ardınca baş verdiyini bildirir. 4. 1-ci komponentin nəticə, 2-cinin səbəb olduğunu bildirir. | ABCÇ ABCÇ ABCÇ ABCÇ

| c |  | Mürəkkəb cümlələrin komponentləri arasında vergül qoymaqla cümlələri köçürün. 1. Qardaşım qarmon çalır atam gur səslə oxuyurdu. 2. Çayda xeyli balıq var idi amma biz əliboş qayıtdıq. 3. Dənizçilər ehtiyat edirdilər çünki fırtına gözlənilirdi. 4. Nar hələ yetişməyib ona görə də mən pay gətirə bilmədim.