Oxu (bədii mətn)

- Harada istəsəniz, orada da yerləşə bilərsiniz. Düzənlik hamıya məxsusdur, kim istəsə, istifadə edə bilər.

- Bəs düşərgənizə baxa bilərikmi?

- Əlbəttə, buyurun, gözümüz üstündə yeriniz var, - deyə bizi içəri dəvət etdilər.

Biz yaxınlıqdakı köç yerinə tərəf irəlilədik. Orada yaşayanlar şam yeməyi üçün çörək bişirirdilər. Bu əməliyyat çox cəld icra olunurdu: xəmirdən yumruq boyda bir tikə qoparıb yumrulayırdılar. Onu nazik hamar ağacla yayırdılar. Daha sonra təbilə oxşayan dəmir tənəkənin altına yanan kömür yığıb qızdırır, nazik yayılmış xəmiri onun üstünə qoyub bişirirdilər. Xəmirin bir üzü bişdikdən sonra çevirirdilər ki, o biri üzü də bişsin. Bişmiş çörəkləri tənəkədən götürüb bir-birinin üstünə yığırdılar. Onları isti-isti yeyəndə ağızda xırçıldayır. Bu, bir növ, biz tərəflərin kənd şənliklərində bişirilən kökələrə oxşayır.

Bir neçə adam ocaq qırağında dövrə vurub oturmuşdu. Bizim yaxınlaşdığımızı görən kimi onlardan biri yerindən qalxdı. O, əlində duz-çörəklə bizə tərəf gəldi. Biz duz-çörəyi qəbul etdik və onlar kimi ocağın ətrafında dövrə vurub oturduq.

Onlardan biri quzu ətindən bir parça kəsib xırda-xırda tikələrə böldü və çörək bişirdikləri dəmirin üstünə düzdü. Ət tüstülənməyə, cızıldamağa başladı. Beş dəqiqədən sonra o artıq bişmişdi. Bizi işarə ilə başa saldılar ki, bunu bizim üçün hazırlayıblar. Biz tikələrdən götürüb çörək arasına qoyduq və ləzzətlə yedik.

Qonaqlıq bitdikdən sonra biz ev sahiblərinin əlini sıxaraq onlardan ayrıldıq. Onlar bizim üçün yola çörək qoydular. Tərəkəmələrin adətinə görə, qonağa təkcə şam yeməyi vermək kifayət deyil. Onlar qonağı sabahkı günün naharı üçün də hər şeylə təmin edirlər.

Bakı istiqamətində yolumuza davam etdik. Növbəti təpəyə qalxanda qarşıda Bakı şəhəri göründü. Odun əbədi yandığı yer - Atəşgah Bakıdan iyirmi altı verstlik məsafədədir. Bura atəşpərəstlərin müqəddəs məbədi sayılır. Bakıda ticarətin əsasını ipək, xalça, şəkər, zəfəran və neft alveri təşkil edir. İl ərzində on altı-on səkkiz min funt zəfəran istehsal olunur. Zəfəranın girvənkəsi səkkiz, on iki, hətta on dörd franka da satılır. Onu küncüd yağı ilə qarışdırır, hamar, yastı kökələr hazırlayırlar. Səfərə çıxanda bunları götürmək faydalıdır. *** | Moyne, 1858-ci il, Ataşgah

Bakıdan Şamaxıya, oradan da Nuxaya* səfər etdik. Nuxa yaddaşımda ekzotik yeməyi ilə qaldı. Bizim Parisin küçələrində qızardılmış kartof satanlar kimi Nuxa küçələrində də dükanların arasında gəzən şişlik ustaları var. Şişliyin elə gözəl ətri var ki... Bu ətir burnuma dəyəndə özümü saxlaya bilmirdim, tox olsam da, gərək bir neçə tikə yeyəydim.

*Nuxa - indiki Şəki şəhəri