3-cü fəsil |

1 | a |  | İlk məktəblər harada yaranıb? Bu barədə bildiklərinizi danışın. Sizcə, təhsil almaq nə üçün vacibdir?

SAVADLI QADIN - SAVADLI MİLLƏT

XX əsrin əvvəllərinə kimi Azərbaycanda qızlar məktəbə getmirdilər. Müsəlman cəmiyyətində belə bir fikir var idi ki, guya qadınların təhsil alması İslam dininə ziddir. Belə bir şəraitdə neft milyonçusu Hacı Zeynalabdin Tağıyev Bakıda qızlar məktəbi təsis etmək qərarına gəlir. Tağıyev elm, təhsil və mədəniyyət sahəsində xeyirxah əməllərinə görə xeyriyyəçi kimi şöhrət qazanmışdı. O, 1895-ci ildə Mərdəkan kəndində bağçılıq üzrə sənət məktəbi tikdirmiş, bir neçə məktəbə himayədarlıq etmişdi. Amma böyük xeyriyyəçi bu fikirdə idi ki, millətin maarifləndirilməsinə qızlardan başlamaq lazımdır. O |

deyirdi: "Bir oğlan təhsil alarsa, bu yalnız savadlı bir insanın olması deməkdir. Bir qızın təhsil alması isə gələcəkdə həm savadlı qadın, həm də dünyagörüşlü bir ana deməkdir".

Qızlar məktəbinin açılması asanlıqla başa gəlmədi. O vaxt Azərbaycan Rusiya imperiyasının tərkibində idi. Belə bir məktəbin açılması üçün rus çarından icazə alınmalı idi. Bir neçə dəfə təşəbbüs göstərən Hacı, nəhayət ki, razılıq aldı. Bunun üçün o, məktub yazıb bildirdi ki, təsis etdiyi qızlar məktəbi çarın xanımının adını daşıyacaq. Beləliklə, Tağıyev şəhərin mərkəzində böyük bir məktəb binası tikdirdi.

Lakin mühafizəkar ruhanilər və onların təsiri altında olan avam insanlar bu təşəbbüsə qarşı çıxır, Tağıyevə hədə-qorxu gəlirdilər. Hacı onları razı salmaq üçün əlindən gələni edirdi. Şərqin din mərkəzlərinə - Məkkəyə, Mədinəyə nümayəndələr göndərir, tanınmış din xadimlərindən məktublar gətizdirirdi. Məktublarda göstərilirdi ki, Qurani-Kərimdə qızların təhsil almasına dair qadağa yoxdur. Qızlar da məktəblərdə təhsil ala bilərlər. Bu sənədlər ruhaniləri sakitləşdirdi. Bundan sonra xalq arasında ciddi təbliğat işinə başlandı.

Tağıyev açdığı məktəbdə maddi imkanından asılı olmayaraq, biliyə həvəsi olan hər bir uşağın təhsil almasını arzulayırdı. Lakin bir çox ailələrin təhsil haqqını ödəməyə imkanı çatmırdı. Onda Hacı elan etdi ki, 20 şagirdin təhsil haqqını özü ödəyəcək. Sonra o, tikdirdiyi məktəbin zirzəmisini icarəyə verdi. Bunun hesabına daha 15 şagirdin pulsuz oxumasına nail oldu. |