Mövqesiz say sistemləri
Elə say sistemləri var ki, rəqəmlərin qiymətləri yerinə görə dəyişmir. Məsələn, Qədim Romada belə say
sistemindən istifadə etmişlər. Cədvəldə Roma (rum) rəqəmləri və onluq say sistemində onlara uyğun
olan ədədlər qeyd edilib.
Rum rəqəmləri
Onluq say sistemi
Rum rəqəmləri ilə ədədlərin yazılışında cədvəldəki simvollardan istifadə edilir. Bu say sistemində
ədədlərin yazılış qaydası belədir:
• Bir simvol ardıcıl 3 dəfədən artıq yazılmır.
• Eyni simvollar yanaşı olduqda toplanır.
• Kiçik rəqəm böyük rəqəmin solunda olduqda çıxılır, sağında olduqda isə toplanır.
Rum rəqəmləri ilə yazılmış ədədləri onluq say sistemində belə yazmaq olar.
Rum rəqəmləri, adətən, sıra saylarını ifadə etmək üçün istifadə olunur.
Rum rəqəmi ilə verilən ədədləri
onluq say sistemində yazın.
Onluq say sistemində verilən
ədədləri rum rəqəmləri ilə
yazın.
ƏL-XARƏZMİ
(780 - 850)
Bu gün istifadə etdiyimiz onluq say
sistemi hind-ərəb sistemi də adlan-
dırılır. Əl-Xarəzmi "Hind hesabı haq-
qında" adlı kitabında o dövrdə Hin-
distanda yayılmış onluq say sistemini
təsvir etmiş ya bu sistemə uyğun
hesab qaydaları vermişdir. Alim ilk
dəfə olaraq hind rəqəmləri ilə ədəd-
lərin yazılışında "əs-sifr" adlandırdı-
ğı 0 rəqəmindən istifadə etmişdir.
Bəzi mənbələrdə 0 ədədi də natural
ədədlərə aid edilir.
Dünyada əhalisi ən çox olan ölkə-
lər Çin və Hindistadır. 2022-ci
ildə Hindistanın əhalisi təqribən
1 402 000 000 nəfər olmuşdur. Bu
ədəddə milyonluqların sayını 5
vahid, onmilyonluqların sayını isə
4 vahid artırdıqda Çinin əhalisinin
sayı alınır. 2022-ci ildə Çinin əha-
lisi nə qədər olmuşdur?