6.5.
Paralel və perpendikulyar düz xətlərin
çəkilməsi
Düz bucaq çəkmək üçün günyə adlanan alətdən istifadə olunur. Çox
zaman katetlərın birində xətkeş olan düzbucaqlı üçbucaqdan günyə
kimidə istifadə etmək olar.
• Günyədən istifadə etməklə AB duz xəttinə onun üzərində yerləşən C nöq-
təsindən uzunluğu 3 sm olan perpendikulyar parçanı necə çəkmək olar?
Verilmiş düz xəttə perpendikulyar düz xəttin çəkilməsi
Düz xətlərin perpendikulyar olması ⊥ ilə işarə olunur. Məsələn, AB və MN düz
xətlərinin perpendikulyar olduğunu belə yazmaq olar: AB ⊥ MN
Günyədən istifadə etməklə CD düz xətti üzərində olmayan K nöqtəsindən bu düz
xətta perpendikulyar düz xətt çəkmək olar. Bunun üçün günyənin katetlarindən
biri CD düz xətti boyunca, digəri isə K nöqtəsinin üzərinə qoyulur. K nöqtəsindən
katet boyunca çəkilən KF düz xətti CD düz xəttinə perpendikulyar olur: KF ⊥ CD.
Verilən nöqtədən düz xəttə perpendikulyar çəkilmiş parçanın uzunlu-
ğu həmin nöqtədən düz xəttə qədər olan məsafə, parçanın özü isə per-
pendikulyar adlanır. Bu məsafə (h) verilən nöqtə ilə düz xəttin ixtiyari
nöqtəsi arasındakı məsafədən (məsələn: AC parçasından) kiçikdir.
Düz xətt üzərində verilmiş nöqtədən bu düz xəttə perpendikulyarı transportir və xətkeşin
köməyi ilə necə çəkmək olar?
Şərtə uyğun perpendikulyar parça çəkin.
NÜMUNƏ
AB düz xətti üzərində yerləşən O nöqtəsindən bu düz xəttə uzunluğu
9 sm olan MO perpendikulyarını qaldırın.