5.2.
Birdəyişənli ifadələrin
sadələşdirilməsi
• ekvivalent ifadələr
• ortaq vuruq
Hər qutuda n dənə karandaş var.
• Anar əvvəl 3 qutu, sonra isə 2 qutu karandaş alarsa, cəmi
neçə dənə karandaş almış olar?
• O bir qutu karandaşı dostuna bağışlayarsa, onun neçə ka-
randaşı qalar?
• Verilmiş modellərə gorə həlli necə izah etmək olar?
Vurmanın paylama xassəsini tətbiq etməklə sadələşdirmə
Dəyişəni olan ifadələrin qiyməti dəyişənin qiymətindən asılıdır. Dəyişənlərin istənilən mümkün
qiymətlərində eyni qiymətlər alan ifadələr ekvivalent ifadələr adlanır. Məsələn, a + 2 və (a + 5) - 3
ekvivalent ifadələrdir. Çünki a-nın istənilən qiymətlərində hər iki ifadənin qiyməti bərabərdir.
İfadələrin qiymətini daha asan tapmaq üçün onları sadələşdirib ekvivalent ifadə ilə əvəz etmək
olar. Bunun üçün əməllərin xassələrindən istifadə olunur. Məsələn, vurmanın paylama xassəsinə
əsasən 2 · (c + 5) ifadəsinə ekvivalent ifadəni belə yazmaq olar:
Vurmanın toplama və çıxmaya nəzərən paylama xassəsini ümumi formada belə yazmaq olar:
NÜMUNƏ. Vurmanın paylama və qruplaşdırma xassələrindən istifadə etməklə 0,5 · (6x + 8) ifadə-
sini belə sadələşdirmək olar:
0,5 · (6x + 8) = 0,5 · 6x + 0,5 · 8 = (0,5 · 6) · x + 4 = 3x + 4
Bərabərlik - müvafiq işarənin (=) sol və sağ tərəflərindəki ifadələrin eyni qiymət aldıqlarını
bildirir. Bərabərliyin sol və sağ tərəflərindəki ifadələrin yerini dəyişdikdə bərabərlik pozulmur.