II dərs |  | Təhlil üzrə iş |

• Əsərlə bağlı açıqlamalar.

Bu şeir ədəbiyyatımızda "Azərbaycan" adlı onlarca əsərin yazılmasına səbəb olmuşdur. Onun maraqlı məzmunu, ölməz ideyası şairləri həmişə cəlb etmiş, bu mövzuda əsər yazmağa ruhlandırmışdır.

"Azərbaycan! Azərbaycan!" şeirini oxuduqca oradakı ahəngi, axıcılığı duydunuz. Şair bu ahəngi yaratmaq üçün bir-biri ilə səsləşən (tələffüz edərkən bir-birinə oxşayan) sözlərdən istifadə etmişdir. Bu sözlər qafiyə adlanır. Şeirin ikinci bəndində işlənmiş bulaqların, yaylaqların, oynaqların həmqafiyə sözlərdir.

Ahəng yaradan vasitələr çoxdur. Bunlardan biri misradır. Şeirdə hər sətir misra adlanır. Misraların birləşməsindən şeirin bitkin parçası - bənd yaranır. Misralar məzmunca bir-biri ilə əlaqəli olduğu kimi, bəndlər də məzmunca bağlı olur.

Araşdırın. Fikirləşin. Cavab verin
1. Şeirin, demək olar, bütün bəndlərində Azərbaycan təbiətinin gözəllikləri xatırladılır. Bunun səbəbini necə izah edərsiniz?
2. Ölkəmizin zəngin təbii sərvəti, nemətləri şeirdə bircə-bircə sadalanır. Şair bunu nə məqsədlə edir, onun niyyəti nədir?
3. "Qorxun yoxdur, düşmanın var" misrasına diqqət yetirin. Şairi haqlı saymaq olarmı?
4. Bədii təsvir vasitələrinin əsərə gətirdiyi gözəlliyi aydınlaşdırın.
5. Əsərdəki başlıca fikir - ideya nədir?
Tətbiq. Müzakirə. Yaradıcı iş
1. Digər fənlərdən, eləcə də müxtəlif mənbələrdən topladığınız məlumat əsasında ölkəmizin nadir təbii sərvətlərinin adını və yerləşdikləri bölgələri müəyyənləşdirin.
2. Azərbaycana həsr olunmuş məşhur mahnılardan birinin bəstəçisinin və ən yaxşı ifaçısının adını müəyyənləşdirin. Həmin nümunəni seçməyinizin səbəbini aydınlaşdırın.

|  | Evdə iş |

"Vətən insan üçün niyə əzizdir?" mövzusunda yığcam esse yazın.

III dərs |  | Əsərin ifadəli oxusu |

1. Aşağıdakı mətni oxuyun və müzakirə edin.

Əsər məzmunundan asılı olaraq, bəzən uca, yaxud aşağı səslə, sürətlə və ya aramla oxunur. Eləcə də səs fərqli çalar - sevinc, fərəh, yaxud kədər, qəzəb və s. qazanır. Oxuda fasilələr edilir; şeirdə misra daxilində, misraların sonunda fasilələrin edilməsi vacibdir. Mənanın açılmasında əhəmiyyətli olan sözlər səslə (fərqli