AĞILLI UŞAQ

Biri var idi, biri yox idi, keçmiş zamanlarda bir xan var idi. Xan hər dəfə bir bəhanə eləyib, yan-yörədəki kəndləri, şəhərləri işğal eləyirdi, əhalinin var-yoxunu əlindən alırdı. Xanın şəhərinə bitişik bir kənd var idi. Oranı tutmaq çox çətin idi, çünki kənddə dünyagörmüş ağıllı qocalar xanın hiylələrinə hər dəfə cavab verir, onu məğlub edirdilər.

Günlərin birində xan öz adamlarını başına yığıb həmin kəndi tutmaq üçün tədbir istədi. Xanın baş məsləhətçisi dedi:

- Nə qədər ki o kənddə ağıllı, dünyagörmüş adamlar var, oranı tutmaq çətin olacaq. Yaxşısı odur ki, əvvəlcə onları bir bəhanə ilə aradan götürək, sonrası asandır.

Xan bu təklifi bəyəndi, elə həmin gün öz adamlarını yanına çağırtdırıb tapşırıq verdi ki, nə təhər olur-olsun, gedib o kəndin adamlarını, qocalarını aldadıb bura gətirərsiniz.

Xanın adamları hamısı eyni vaxtda kəndə dolub hərəsi bir qocanın evinə getdi. Onlar hiyləyə əl atıb dedilər:

- Bizim xanımız bir məsələdə bərk çətinliyə düşüb. O, ümidini sizə bağlayıb kömək istəyir. Deyir ki, bircə günlüyə mənə məsləhət vermək üçün yanıma gəlsinlər.

Qocalar yarıxoş, yarınarazı, əlacsız qalıb xanın adamları ilə getdilər.

Xan qocaların gətirildiyini görüb, əmr elədi, hamısını zindana salsınlar. Bu tərəfdən xan həmin kəndə getmək üçün atlı çağırdı, üç alma verib dedi:

- Bu almaların biri birillik, o biri ikiillik, üçüncüsü isə üçillikdir, almaları apararsan həmən kəndə, camaatı meydana yığarsan, deyərsən ki, xan əmr eləyib, bunların neçə illik olduğunu tapsınlar. Onlara üç gün vaxt verirəm, tapa bilməsələr, onda kəndi işğal edəcəyəm. Əgər bu sirri tapan olsa, həmin adam yanıma, mənim xoşladığım heyvanla gəlməlidir. Həm də o adam boyca məndən hündür olmalıdır ki, ona aşağıdan yuxarı baxım.

Çapar atlanıb xanın tapşırıqlarını xəbər vermək üçün həmən kəndə gəldi. Camaatı bazar meydanına yığıb əhvalatı söylədi.

Çapar almaları verib geri qayıtdı. Kəndin camaatı nə qədər fikirləşdi, almaların sirrini tapa bilmədi.

Bu kənddə qoca bir qarının Əhməd adlı balaca nəvəsi var idi. O, çox ağıllı və qoçaq uşaq idi. Həmin gecə Əhməd səhərə kimi yata bilmədi,