- Xəyanətkarlar! - Tofiqin ilk sözü bu oldu.

İki gün əvvəl ermənilərlə razılığa gəlmişdilər. Danışıq belə olmuşdu: umu-küsüyə, dava-dalaşa son qoyulsun.

Amma sən saydığını say, gör fələk nə sayır.

• Tofiq nə üçün erməniləri xəyanətkar adlandırır? • Keşiş Arsenin bu sözləri haqqında nə düşünürsünüz? • Sizcə, Tofiq işğalçılar haqqında nə üçün belə deyir? | Həmin danışıqdan sonra keşiş Arsen həmyerlilərinə belə demişdi: "Türkdən dost olmaz, türk bizim əbədi düşmənimizdir. Söz də bizimdir, əməl də. Çox da ki söz vermişik, əməlimizi həyata keçirməliyik”. Uzaqgörən Tofiq isə həmyerlilərinə bunları anlatmışdı: “İtlə dost ol, çomağı yerə qoyma. Erməniyə bel bağlamaq olmaz. Ehtiyatlı və diqqətli olun”. Xocalılıların çəkindiyi yer aeroport tərəfiydi. Ona görə

də güclü keşikçi postlar orada qurulmuşdu. Ermənilər oradan hücum edə bilərdilər. Elə də oldu.

Tofiq qorxusundan ağappaq ağarmış arvadı Zeynəbə baxdı:

- Qorxma, öhdələrindən gələrik. Mən uşaqların yanına gedirəm, sən burada qal, vəziyyət pisləşsə, məni gözləmə, Ağdama tərəf get, ora yol açıqdır.

Bu sözlərdən sonra Tofiq üç yaşı təzəcə tamam olmuş Gülərin yatağının başına gəldi, bir anlığa qızına baxdı. Uşaq məsumcasına yatmış, oyuncaq dovşanını bağrına basmışdı. Atası əyilib onun üzündən öpdü və avtomatını götürüb çıxdı. Çıxarkən Zeynəbə tərəf döndü:

• Tofiq bu sözlərlə nə demək istəyirdi? | - Özün nə edəcəyini yaxşı bilirsən, Gülər amanatı, - dedi və qapını arxasınca örtdü.

Zeynəb hələ də yerində quruyub qalmışdı, nə edəcəyini bilmirdi. Özünə gələndə qapıya tərəf qaçdı:

- Tofiq! - deyə çığırdı, amma ərindən cavab gəlmədi, o, qəsəbənin qaranlığında itmişdi.

Xocalıda hamı bir-birinə qarışmışdı, ağız deyəni qulaq eşitmirdi, top-tüfəng səsi aləmi bürümüşdü, havadan barıt və qan qoxusu gəlirdi. Müdafiəni yarıb qəsəbəyə girən ermənilər heç kimə aman vermirdilər. Dünən özünü dost, mehriban qonşu