|  |  | Qiymətləndirmə materialı |  |  |

Mikayıl Rzaquluzadə
ANA ÜRƏYİ, DAĞ ÇİÇƏYİ
(ixtisarla)

El dədə-baba adətincə bayram edirdi.

Yurdun hər bucağından ox atan, at oynadan igid cavanlar, adlı-sanlı pəhləvanlar, saz çalıb söz qoşan məşhur ozanlar axışıb gəlmişdilər. Allı-güllü geyinib bəzənmiş badamgözlü, şəkərsözlü qızlar və gəlinlər də yığışıb gəlmiş, çəmənlikdə gözəl bir məclis düzəltmişdilər. Ortada gömgöy otlarla atlaz kimi döşənmiş geniş bir meydan vardı.

Şeypurlar, nağaralar çalındı. Pəhləvanlar güləşdilər. Atlılar çapdı, keçdi, ozanlar deyişdilər... Bayramın sonu, ən maraqlı əyləncənin vaxtı yetişdi.

Xanın qaranlıq tövlədə doqquz ay bəslənmiş harın buğasını meydana çıxartdılar. Buğa bir buğa idi ki, buynuzunu daşa vursa, toza dönər, dırnağını qayaya vursa, od qopardı. Üç pəhləvan sağdan, üçü soldan buğanın buynuzundakı zənciri möhkəm tutmuşdular. Həmin buğa birdən nərildəyə-nərildəyə başını silkələdi, zəncirini qırıb meydana cumdu. Hamı dəhşətlə çığırdı və yerində donub-qaldı. Gözü qızmış buğa meydanın qızlar, gəlinlər yerləşən hissəsində ala-bəzək rəngləri görüb düz ora cumurdu.

Hamı, hətta silahlı keşikçilər də çaşıb özlərini itirmişdilər. Birdən on beş-on altı yaşlarında bir oğlan pələng çevikliyi ilə meydana atılıb düz buğanın üstünə cumdu, çatan kimi buynuzlarından yapışdı. Buğa fınxırıb dik ayağa qalxdı. Oğlanın ayaqları yerdən üzüldü və buğanın başı üstündən geri hoppandı. Buğa bir anda hərlənib ona sarı cumdu. Oğlan da onun hücumuna hazır idi.

Buğa yetişən kimi oğlan yenə onun buynuzlarından yapışdı. Buğa nərildəyib başını silkələyəndə oğlanın ayaqları yenə yerdən üzüldü və buğa boynunun qüvvəti ilə onu kənara atdı. Oğlan yenə yıxılmadı. Buğa güc gələndə oğlanın ayaqları topuğuna qədər torpağa batdı. Ancaq o, yerindən tərpənmədi. Oğlan gördü ki, təkcə güclə buğanı yıxa bilməyəcəkdir. Burada tədbir də lazımdır. Öz-özünə dedi: "Damı dirək saxlar, mən niyə buna dirək olum?”

Oğlan birdən yumruğunu buğanın alnından çəkib özü yana sıçradı. Buğa öz gücü ilə ağzı üstə yerə sərildi. Oğlan bir anda onun başından basdı və xəncərini çəkib