#### 10

#### AŞIQ MUSİQİSİ VƏ POEZİYA

Aşıq sənəti bayatılardan, xalq məsəllərindən, xalq musiqisindən qaynaqlanır.

Dastan — aşıq poeziyasının ən mürəkkəb janrıdır. Azərbaycan dastanının ilk böyük abidəsi “Dədə Qorqud”dur. Dastanın bütün boylarında Dədə Qorqud qopuz (saz) çalıb, aşıq mahnıları ifa edir. “Koroğlu” dastanı (XVII əsr) da aşıqlar tərəfindən söylənilib. Qəhrəmanlıq səhnələri ilə yanaşı, dastanboyu Koroğlu saz çalıb, aşıq nəğmələri oxuyur. Dastanlarda aşıqlar insanlara sevinc bəxş edir, yol göstərir, məsləhət və təsəlli verir. Aşığın gəlişi ilə el-obaya sülh və firavanlıq gəlir.

Aşıq sənətinin ən mahir ifaçıları ustad aşıqlardır. Onlar həm şeir — gəraylı, qoşma, təcnis, müxəmməs yazır, həm də musiqi bəstələyir və oxuyurlar. Ustad aşıqlar xalq dastanlarını yaradır. Yalnız yaxşı saz çalmaq və oxumaq qabiliyyəti olan aşıqlar ifaçı aşıqlardır. Aşıq yaradıcılığının poetik nümunələrini yaradanlar isə el şairləri, daha doğrusu, aşıq-şairlərdir.

Ustad aşıqlar
Aşıq-şairlər
(el şairləri)
Aşıqlar
İfaçı aşıqlar

Azərbaycanda Aşıq Ələsgər, Aşıq Abbas Tufarqanlı, Aşıq Valeh, Aşıq Hüseyn Bozalqanlı, Aşıq Pənah, Aşıq Alı kimi ustad aşıqlar yaşayıb-yaradıb.

Mahnı oxuyaq

Aşıq Pənahın “Unutma” şeirini saz musiqisinin müşayiəti ilə ifadəli oxuyaq.

#### Aşıq Pənah

#### UNUTMA

Qürbət elə səfər etsən, a dostum,
Bu yerlərdə güllü yazı unutma!
Xəzər sözü heç düşməsin dilindən,
Dəli Kürü, xan Arazı unutma!
Unutma Muğanı, qədim Gəncəni,
Bakının şöhrəti ucaltsın səni!
Görüb xoşlasan da bağı, gülşəni,
İlk ayaq açdığın düzü unutma!
Götür yol yoldaşı el nəğməsini,
Gözəl Qarabağın şikəstəsini!
Bülbülün, Şövkətin, Xanın səsini
Bir də mən Pənahın sazın unutma!
Musiqi dinləyək: Üzeyir Hacıbəylinin “Koroğlu” operasından “Koroğlunun aşıq mahnısı”