Elm, texnologiya, həyat

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində gəmilərdə və sualtı qayıqlarda çirklənmə (bərk səthlərdə arzuolunmaz materialın, məsələn, yosunların və molyusk çanaqlarının yığılması) müşahidə olunur ki, bu da səmərəliliyi azaldır. Dr. Antoni Brennan çirklənməyə qarşı texnologiyalarını (antifouling technologies) hazırlamaq məqsədilə bir sıra müşahidələr aparmışdır. O müəyyən etdi ki, köpəkbalıqları çirklənməyə məruz qalmayan yeganə dəniz heyvanlarıdır. Köpəkbalığının təmiz qalmasının səbəbi onun dərisinin bakteriyaların böyüməsinə mane olan təkrarlanan almaz formalı naxış əmələ gətirən dişciklərdən ibarət pulcuqlarla örtülü olması idi. Brennan və komandası anladılar ki, belə quruluşdan bəhrələnərək təkcə gəmilərdə və sualtı qayıqlarda deyil, həm də tibbi cihazlarda bakteriyaların inkişafının qarşısını alan səthlər yarada bilərlər. Canlı orqanizmləri təqlid edən cihazların hazırlanması biomimetika və ya biomimikriya adlanır. Biomimetika təbiətdə olan sistem və modellərin insanların çətin problemlərinin həlli üçün imitasiyasıdır. "Bionika" "biomimetik" anlayışına analoji termin kimi XX əsrin 60-cı illərindən etibarən istifadə olunur. |