Bioloji müxtəliflik | 5

Bilirsinizmi? | Ağ ayı və pinqvinlər, hər ikisi soyuq iqlimi olan ərazilərdə yaşasa da, onlara eyni habitatlarda rast gəlinmir. Çünki ağ ayı Yer kürəsinin Şimal qütbündə, pinqvinlər isə Cənub qütbündə yaşayır.

Fəaliyyət
Məktəbyanı bağça ekosistemi
Ləvazimat: böyük rəsm kağızı, əl lupası, rəngli karandaşlar.
İşin gedişi:
1. Məktəbyanı bağçada təxminən 1 m x 1 m olan uyğun sahə seçin. Əgər məktəb həyətindən istifadə edə bilmirsinizsə, yaxınlıqdakı parkdan, boş ərazidən və ya tarladan istifadə edin.
2. Dəftərinizdə aşağıdakı kimi cədvəl çəkin.

Orqanizmlər | Digər canlılarla əlaqə | Ətraf mühitin cansız hissələri ilə əlaqə

3. Tədqiq etdiyiniz ərazidə yavaş-yavaş gəzərək orqanizmləri axtarın. Ölü orqanizmləri (qurumuş bitkilər kimi) və hər hansı əlamətlərini (boş qabıqlar, çanaqlar və ya lələklər kimi) tapmağa çalışın. Cədvəlin birinci sütununda müşahidələrinizi qeyd edin. Bitkiləri və hissələrini qoparmayın, qırmayın, heyvanlara zərər verməyin.
4. Hər bir orqanizm üçün cədvəlin ikinci sütununda digər canlılarla müşahidə etdiyiniz hər hansı əlaqəni qeyd edin. Məsələn, bitki üzərində kiçik həşəratlar yaşaya bilər. Hörümçəyin torunda qida qalıqları ola bilər.
5. Üçüncü sütunda hər bir orqanizm və ətraf mühitin cansız hissələri arasında müşahidə etdiyiniz əlaqəni qeyd edin. Məsələn, torpağın qumlu və ya bərk gilli, ərazinin sulu, yoxsa quru olduğunu.
6. Məktəbyanı bağça həyətində bu tədqiqat zamanı müşahidə olunan bütün orqanizmlərin siyahısını tərtib edin. Özünüzü bu siyahıya daxil etməyi unutmayın. Bu sizinlə məktəb həyətinizi bölüşən canlıların təbii birliyidir.
7. Ətraflı təhlil üçün bir heyvan və ya bir bitki seçin. Böyük rəsm kağızının ortasına bir heyvan və ya bitki çəkin, rəsm ətrafında çox yer buraxın. Çəkdiyiniz bu canlıya təsir edən və ya canlının təsir edə biləcəyi mühitin bir neçə canlı və cansız hissələrini iki fərqli rəngdən istifadə edərək yazın. Bu məlumatı əldə etmək üçün öz müşahidələrinizdən istifadə edin və sinif yoldaşlarınızdan əlavə müşahidələrinin olub-olmadığını soruşun.
Müzakirə edin:
1. Əgər ətraf mühitin digər canlı hissələrindən birini çıxarsanız, nə baş verə bilər? Fikrinizi əsaslandırın.
2. Ətraf mühitin cansız hissələrindən birini çıxarsanız, nə ola bilər?