II hissə |  |

▲ Soxulcanlar quru, yengəclər su ekosisteminin ümumi detrivorlarıdır. | Bununla belə, hətta detrivorlar da bitki qalıqlarını və heyvan cəsədlərini tam istifadə etmir. Onlar da üzvi qalıqlardan ibarət "tullantılar" əmələ gətirir. Bəzi göbələklər və bakteriyalar bu tullantıları daha sadə mineral maddələrə parçalayır. Canlıların son üzvi qalıqlarını parçalayaraq qida enerjisi əldə edən belə canlılara çürüdücü orqanizmlər deyilir.

Həm detrivorlar, həm də çürüdücü orqanizmlər redusentlərə aiddir. Onlar da heterotrof orqanizmlərdir. Redusentlərin fəaliyyəti nəticəsində maddələr cansız təbiətə qaytarılaraq produsentlər tərəfindən yenidən istifadə olunur. Beləliklə, maddələr dövranı baş verir. Redusentlər qida zəncirindəki bütün canlılarla əlaqəli olduqları üçün zəncirin hər bir halqasından sonra yerləşə bilər.

▲ Qida zəncirinin sadə sxemi | Təbiətdə bir-biri ilə qidalanan canlılar arasında tarazlıq mövcuddur. Bu canlılardan birinin sayının artması və ya azalması bu tarazlığa təsir edə bilər.

Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
Müəyyən zamanda ekosistemdəki ilanların sayı həddindən çox artmışdır.
Müzakirə edin:
• Bu ərazidə produsentlərin, birinci və ikinci konsumentlərin sayında hansı dəyişikliklər baş verəcəkdir?
• Kirpilərin sayında azalma müşahidə olunacaqmı? Nə üçün?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Qida zəncirinin son halqasında omnivorlar ola bilərmi? Fikrinizi əsaslandırın.
2. Məhv olmuş produsentlərin qalıqlarını mineral maddələrə qədər parçalayan canlılar ola bilər:

I. heterotrof | II.avtotrof | III.prokariot | IV.redusent