II hissə
Şəkil 4.
Müsbət yüklü cismin təsiri ilə neytral
cismin birtərəfi mənfi, digər tərəfi
isə müsbət yüklənir.
İndi isə müsbətyüklü cismi neytral cismə yaxınlaşdırdığımızı
təsəvvür edək. Bu halda müsbət yüklü cisim neytral cismin
elektronlarını cəzb edəcək və elektronlar cismi yaxınlaşdırdığımız
səthə yığılacaq (şəkil 4). Neytral cismin mənfi yüklənmiş həmin
hissəsi ilə müsbətyüklü cisim arasında elektrik cəzbetmə qüvvəsi
yaranacaq.
Neytral cismin toxunma olmadan yüklü cismin təsiri
ilə yüklənməsi induksiya ilə elektriklənmə adlanır.
İnduksiya ilə elektriklənmənin müşahidə olunması
Ləvazimat: ştativ, nazik ip, metal çubuq, plastmas çubuq, kiçik yun parça.
İşin gedişi:
1. Metal çubuğu şəkildə təsvir
olunduğu kimi nazik iplə ştativdən
asın.
2. Plastmas çubuğu metal çubuğun uc
hissəsinə yaxınlaşdırın və müşahidə
etdiyiniz hadisəni qeyd edin.
3. Plastmas çubuğu yun pərça ilə
sürtün və sürtdüyünüz hissəni metal
çubuğa yaxınlaşdırın, ancaq
toxundurmayın. Bu halda da müşahidə
etdiyiniz hadisəni qeyd edin.
Müzakirə edin:
1.
Plastmas çubuğu yun parça ilə sürtmədən metal çubuğa yaxınlaşdırdıqda müşahidə
olunan hadisənin səbəbi nədir?
2.
Plastmas çubuğu yun parça ilə sürtdükdən sonra metal çubuğa yaxınlaşdırdıqda nə
müşahidə etdiniz? Bu hadisənin səbəbini izah edin.
3.
Metal çubuğun hansı ucu müsbət, hansı ucu mənfi yüklənir?
Sürtünmə ilə elektriklənmə zamanı elektronlar bir cisimdən
digərinə keçir. Bu zaman cismin yükü dəyişir. İnduksiya ilə
elektriklənmə zamanı isə elektronlar cismin daxilində yerini
dəyişir. Bu halda cismin ümumi yükü dəyişmir.