Elektrik dövrəsi və dövrə elementləri
Müzakirə edin:
1. Qalvanik elementlərin sayı artdıqca ampermetr və voltmetrin göstəriciləri necə dəyişdi?
2. İkinci və üçüncü elementi qoşduqda voltmetrin göstəricisinin ampermetrin göstəricisinə
nisbəti dəyişdimi?
Fəaliyyət zamanı müşahidə etdiniz ki, lampanın uclarındakı gərginlik neçə dəfə
artırsa, cərəyan şiddəti də eyni dəfə artır. Deməli, lampadan keçən cərəyan şiddəti
onun sıxaclarındakı gərginliklə düz mütənasibdir (şəkil 1). Dövrə elementinin
uclarındakı gərginlik ilə ondan keçən cərəyan şiddəti arasındakı əlaqəni alman
alimi Georq Om müəyyən etmişdir. Om qanununa görə, dövrə elementinin
uclarındakı gərginliyin bu elementdəki cərəyan şiddətinə nisbəti sabitdir. Bu
nisbət elektrik müqaviməti adlanır:
Elektrik müqaviməti skalyar kəmiyyətdir və onun BS-də vahidi
Georq Omun şərəfinə Om (1 Om) adlandırılmışdır:
Cərəyan keçən lampanın spiralı volfram metalından hazırlanır. Spiraldan
cərəyan keçərkən nizamlı hərəkət edən elektronlar metaldakı ionlarla toqquşur.
Belə toqquşmalar elektronların nizamlı hərəkətinə mane olur və nəticədə
elektrik müqaviməti yaranır (şəkil 2).
Cərəyan şiddəti ilə müqavimət arasındakı əlaqənin araşdırılması
Ləvazimat: qalvanik element, birləşdirici naqillər, açar, müqavimətləri
fərqli olan iki lampa, voltmetr, ampermetr..
İşin gedişi:
1. Cədvəli dəftərinizdə çəkin.
I lampa
II lampa
Voltmetrin göstəricisi
Ampermetrin göstəricisi
Lampanın müqaviməti
2. Şəkildəki dövrəni qurun.
3. Açarı qapayıb ampermetr və voltmetrin göstəricilərini cədvəldə qeyd edin.
4. Açarı açıb lampanı digər lampa ilə əvəzləyin.