Elektrik yükü və elektrik sahəsi
İonun elektrik yükünün miqdarı ədədi qiymətcə q = ne ifadəsi ilə hesablanır.
Burada n atomun itirdiyi və ya qazandığı elektronların sayıdır.
Maddənin quruluşu və cisimlərin elektrik yükü
Təbiət dərslərindən bilirsiniz ki, bütün cisimlər maddələrdən, maddələr isə atomlardan
təşkil olunub. Məsələn, 4-cü şəkildə göstərilən kitab üçün istifadə olunmuş kağız
ağacdan hazırlanıb, ağac isə, əsasən, karbon (C), hidrogen (H) və oksigen (O)
atomlarından baratdir Cismin elektrik yükü hamin cismi təşkil edən yüklü
zərrəciklərin elektrıkyuku ilə əlaqədardır. Cisimlərin atomlardan təşkil olunması
ümumi şəkildə aşağıdakı kimi göstərmək olar (şəkil 5).
Cisim
Atom
Elektron
Nüvə
Şəkil 5.
Qələm atomlardan,
atomlar isə elektronlardan
və nüvədən təşkil olunub.
Cismin elektrik yükü mənfidirsə, həmin yük elektronun elektrik yükünün tam misillərinə bərabərdir.
Məsələn,
q = -1e, q = -2e, q = -3e və s.
Cismin elektrik yükü müsbətdirsə, həmin yük protonun elektrik yükünün tam misillərinə bərabərdir.
Məsələn,
q = + 1e,q =+2e, q =+3e və s.
Cisimlər atomlardan təşkil olunub. Atomların elektrik yükü sıfıra barabar olduğu üçün cisimlərin də
elektrik yükü sıfıra bərabər olur (şəkil 6, a). Bəzən neytral cisimlər elektron itirə bilər və ya onlara əlavə
elektronlar birləşə bilər. Ona görə də elektronların sayı protonların sayından çox və ya az ola bilər.
Neytral cisim əlava elektron aldıqda onun elektrik yükü mənfi (şəkil 6b) elektron verdikdə isə
elektrik yükü müsbət olur (şəkil 6, c). Elektriklənmiş cismin yükünün ədədi qiymətini q = Ne ifadəsi ilə
hesablamaq olar. Burada N cismin aldığı və ya verdiyi elektronların sayıdır.
Şəkil 6.
Cisimlərin elektrik yükü