Elektrik dövrəsi və dövrə elementləri
Dövrədəki naqili en kəsiyi bərabər olan daha uzun naqillə əvəz etsək,
cərəyan şiddəti və lampanın parlaqlığı azalar (şəkil 1).
Bunun səbəbi odur ki, naqil uzun olduqda nizamlı hərəkət edən
elektronlar daha çox ionla toqquşur. Deməli, naqilin uzunluğu
artdıqca onun müqaviməti artır. Bu halı maneəli qaçış zolağına
bənzətmək olar. Daha uzun qaçış zolağında maneələrin sayı daha
çoxdur (şəkil 2).
Naqili bərabər uzunluqda, ancaq en kəsiyinin sahəsi daha böyük
olan naqillə əvəz etsək, lampanın parlaqlığı artar (şəkil 3).
Nazik naqillə müqayisədə qalın naqilin en kəsiyindən vahid zamanda
daha çox elektron keçir. Buna görə də naqilin en kəsiyinin sahəsi
artdıqca onun müqaviməti azalır.
Bu halı hər iki tayı və ya bir tayı açılmış məktəb qapılarından
şagirdlərin keçməsinə bənzətmək olar. Hər iki tayı açıq qapıdan eyni
zamanda daha çox şagird keçə bilir (şəkil 4).
Naqilin müqavimətinin onun hazırlandığı maddədən asılı olması
Naqilin müqavimətinin hazırlandığı maddədən asılılığının müəyyənləşdirilməsi
Ləvazimat: ampermetr, qalvanik element, birləşdirici naqillər, eyniölçülü mis və nixrom naqil.
1. Şəkildəki kimi açıq elektrik dövrəsi qurun.
2. Hansı naqili birləşdirici naqilin ucuna birləşdirdikdə
ampermetrin göstəricisinin daha böyük olacağını təxmin
edin və təxmininizi dəftərinizdə qeyd edin.
3. Misvə nixrom naqili növbə ilə birləşdirici naqillərin ucuna
birləşdirərək ampermetrin göstəricisini qeyd edin.
Müzakirə edin:
1. Təxmininiz doğru oldumu?
2. Hansı halda ampermetrin göstəricisi böyük oldu? Sizcə, bunun səbəbi nədir?