II hissə
7.2 Maqnit sahəsi
Maqniti kompasın ətrafında hərəkət
etdirdikdə kompasın əqrəbi də
hərəkət edir.

- Maqnit əqrəbə
  toxunmadığı halda,
  onun əqrəba təsiri nə
  vasitəsi ilə ötürülür?

Açar sözlər
maqnit sahəsi, maqnit sahəsinin
qüvvə xətləri, maqnitin qütbləri,
maqnit sahəsinin induksiyası
Elektrik yüklü cisimlər arasındakı qarşılıqlı təsir elektrik sahəsi ilə
ötürüldüyü kimi, düz maqnit də kompasın əqrəbinə maqnit sahəsi
vasitəsilə təsir edir. Maqnitlərin ətrafındakı fəzada həmişə maqnit
sahəsi olur. Maqnit sahəsini gözlə görmək mümkün deyil.
Maqnit sahəsinin müşahidə edilməsi
Ləvazimat: düz maqnit, kompas, şəffaf plastmas və
ya karton lövhə, dəmir tozu, iki kitab.
İşin gedişi:
1. Düz maqniti şəkildəki kimi kitabların
arasına yerləşdirin.
2. Lövhəni kitabların üzərinə qoyun.
3. Lövhənin üzərinə dəmir tozu səpin.
4. Lövhəni ehmalca silkələdikdən sonra dəmir tozlarının düzülüşünü
müşahidə edin.
5. Kompası şüşənin səthi yaxınlığında dəmir tozlarının düzüldüyü
xətlər boyunca yavaşca gəzdirin.
6. Kompasın əqrəbinin göstərdiyi istiqamətin necə dəyişdiyini
müşahidə edin.
Müzakirə edin:
1.
Lövhəni silkələmək nə
üçün lazımdır?
2.
Lövhəni silkələdikdən
sonra dəmir tozları
nəyin təsiri ilə nizamlı
formada düzüldü?
3.
Kompası sabit
maqnitin ətrafında
gəzdirəndə onun
əqrəbinin göstərdiyi
istiqamət necə
dəyişdi?
Düz maqnitin maqnit sahəsi dəmir tozlarına təsir edərək onların maqnit ətrafında simmetrik yerləşən
əyri xətlər boyunca düzülməsinə səbəb olur. Kompası düz maqnitin ətrafında gəzdirdikdə onun
əqrəbinin istiqamətinin də tozların düzüldüyü əyri xətlər boyunca dəyişdiyini müşahidə etdiniz.
Maqnit sahəsi də elektrik sahəsi kimi qüvvə xətləri vasitəsilə təsvir olunur. Maqnit ətrafında dəmir
tozlarının düzləndiyi xətlər maqnit sahəsinin qüvvə xətləridir (şəkil 1).