Elektrik dövrəsi və dövrə elementləri
Cərəyan mənbəyinin işi elektrik işlədicilərini enerji ilə təmin etməkdir.
Cərəyan mənbələrinə batareya, akkumulyator, elektrofor maşını və
günəş panelini misal göstərmək olar (şəkil 2).
Cərəyan mənbələrində müxtəlif enerji növləri elektrik enerjisinə çevrilir.
Batareya və akkumulyatorda kimyəvi, elektrofor maşınında kinetik,
günəş panelində isə işıq enerjisi elektrik enerjisinə çevrilir.
Kimyəvi enerjini elektrik enerjisinə çevirən cərəyan
mənbəyi qalvanik element adlanır.
Batareya və akkumulyator kimi cərəyan mənbələri bir neçə qalvanik
elementdən ibarət olur. Cərəyan mənbələrində müsbət və mənfi
yüklərin ayrılması prosesi baş verir. Məsələn, qalvanik elementin
daxilində baş verən kimyəvi reaksiya nəticəsində onun bir qütbündə
müsbət, digərində mənfi yüklər yığılır (şəkil 3).
Şəkil 3.
Qalvanik element və onun şərti işarəsi
Bəzən bir neçə qalvanik elementin ardıcıl birləşməsindən istifadə
olunur. Bu zaman elementlərdən birinin müsbət qütbü digərinin
mənfi qütbünə birləşdirilir. Daha çox qalvanik elementi ardıcıl
birləşdirməklə işlədicini daha çox enerji ilə təmin etmək
mümkündür (şəkil 4).
Şəkil 4.
Qalvanik
elementlərin
ardıcıl
birləşdirilməsi
Batareyalar
Akumulyator
Elektrofor maşını
Günəş paneli
Şəkil 2.
Cərəyan mənbələri
Bilirsinizmi?
İlk cərəyan mənbəyi italyan alimi
Alessandro Volta tərəfindən ixtira
olunmuşdur. O, mis və sink
lövhələrin arasına duzlu suda
isladılmış parça qoyduqda mis diskin
müsbət, sink diskin isə mənfi yüklə
yükləndiyini müşahidə etmişdi.