II hissə
Naqilin müqaviməti onun hazırlandığı maddədən də asılıdır. Bəzi maddələrin keçiriciliyi digərlərinə görə
daha yaxşıdır. Belə maddələrdən hazırlanmış naqillərin müqaviməti az olur (şəkil 5).
Şəkil 5.
Müxtəlif maddələrdən hazırlanmış eyniölçülü naqillərin
müqaviməti fərqlidir.
Elektrik müqaviməti artır, keçiricilik azalır.
Gümüş naqil
Mis nqqil
Alüminium nqqil
Nixrom nqqil
Şəkil 7.
Rezistor, rezistorun şərti işarəsi
və praktikada istifadə olunan
bəzi rezistorlar
Cərəyanın eyniölçülü, ancaq müxtəlif maddələrdən hazırlanmış
naqillərdən keçməsini avtomobilin asfalt və torpaq yolda
hərəkətinə oxşatmaq olar. Avtomobil torpaq yol ilə müqayisədə
asfalt yolda daha rahat hərəkət edir (şəkil 6).
Rezistor və reostat
Praktikada ədədi qiymətləri fərqli olan bir çox müqavimətdən
istifadə olunur. Böyük müqavimətli, spiral formalı naqil rezistor
adlanır (şəkil 7). Rezistorlardan yüksək cərəyanın həssas dövrə
elementlərinə zərər verməməsi üçün cərəyan şiddətini azaltmaq
lazım gəldikdə istifadə olunur.
Gündəlik fəaliyyətimiz zamanı radio və televizorun səsini və ya
ütünün istiliyini tənzimləmək üçün onların düymələrini çeviririk
(şəkil 8). Düyməni çevirməklə müqaviməti dəyişdiririk. Müqavimət
artdıqda cərəyan şiddəti azalır, müqavimət azaldıqda isə cərəyan
şiddəti artır.
Dövrədə müqaviməti dəyişərək cərəyan şiddətini tənzimləmək
üçün reostatdan da istifadə olunur. Reostatın iş prinsipi naqilin
müqavimətinin onun uzunluğundan asılı olmasına əsaslanır.
Reostat dövrəyə qoşularkən naqilin bir ucu 1 sıxacına, digar uçu
isə 3 sıxacına birləşdirilir və cihazın sürgüsünü (2) sürüşdürməklə
müqavimət dəyişdirilir (şəkil 9).
Şəkil 8. Radionun səsini tənzimləmək
üçün onun düyməsini çeviririk
Şəkil 9.
Reostat