II hissə
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
1. Saçınızı daradığınız zaman saçınız və daraq elektriklənir. Saçınızın və darağın elektrik yüklərinin
cəmi nəyə bərabərdir? Cavabınızı əsaslandırın.
2. Şüşə və plastmas çubuqlanı ipək parça ilə sürtdükdə onlar elektriklənir.
a) Elektriklənmə ardıcıllığı cədvəlindən istifadə edərək çubuqların hər birinin yekun elektrik yükünün
işarəsini tapın. Cavabınızı əsaslandırın.
b) Sürtünmədən sonra hər üç cismin elektrik yüklərinin cəmi nəyə bərabərdir?
3. Plastmas cismi yun parça ilə sürtdükdə cisim mənfi, yun parça isə müsbət elektrik yükü ilə yüklənir.
Bu o deməkdir ki, sürtünmə zamanı elektronlar yun parçadan plastmas cismə keçib. Elektronların
plastmas cisimdən yun parçaya deyil, yun parçadan plastmas cismə keçməsinin səbəbi nədir?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Neytral A cismindən 5 elektron neytral B cisminə keçir. Bu cisimlərin hər birinin elektrik
yüklərinin qiymət və işarəsini təyin edin.
2. Şüşə və plastmas çubuqları ipək parça ilə sürtdükdə hər iki çubuq elektriklənir. Ancaq ipək
parçaları bir-birinə sürtdükdə elektriklənmə baş vermir. Bunun səbəbini izah edin.
3. Aşağıda verilənlərdən hansı doğrudur? Müxtəlif maddələrdən hazırlanmış iki cismi bir-birinə
sürtdükdə:
a) biri elektriklənər, digəri neytral qalar;
b) hər ikisi eyni işarəli elektrik yükü qazanar;
c) biri mənfi, digəri müsbət yüklənər
4.a və b cisimlərini ipək parça ilə sürtdükdə a cismi müsbət, b cismi mənfi yüklənir. Bu cisimlər
elektriklənmə ardıcıllığı cədvəlindəki hansı maddələrdən hazırlanmış ola bilər?
a cismi
ipək parça
b cismi
5. Şəkildəki çubuqların elektrik yüklərinin işarəsi necə ola bilər?
6. Şagirdlər pambıq parçanı elektriklənmə ardıcıllığı cədvəlindəki
cisimlərdən biri ilə sürtdükdə pambıq parça müsbət, həmin cisim isə
mənfi elektrik yükü ilə yükləndi. Həmin cismin hazırlandığı maddəni
müəyyən edin. Pambıq parça hansı maddədən hazırlanmış cisimlə
sürtünsəydi, mənfi yüklənərdi?