Elektrik dövrəsi və dövrə elementləri
Lampaların paralel birləşdirilməsi
Paralel birləşmə zamanı lampalar şəkil 5-də olduğu kimi ayrı-ayrı naqillər vasitəsilə cərəyan
mənbəyinə müstəqil birləşdirilir. Onlardan biri sıradan çıxdıqda yalnız həmin lampadan cərəyan
keçmir. Digər lampadan isə cərəyan keçməkdə davam edirvə o sönmür. Lampaların paralel
birləşdirilməsini su təchizatı sistemində ventillərin paralel birləşdirilməsinə bənzətmək olar. Ventilin
birini bağladıqda su axını kəsilmir, digər ventilin olduğu hissədən axmağa davam edir (şəkil 6).
Şəkil 6.
A və ya B ventillərindən birini bağladıqda
digərindən su keçir.
Paralel birləşdirilmiş lampalarda cərəyan
Ləvazimat: qalvanik element, iki ədəd lampa, birləşdirici naqillər, üç ədəd ampermetr, açar.
İşin gedişi:
1. Şəkildə təsvir edilmiş sxemə uyğun elektrik dövrəsi yığın.
2. Açarı qapayın və ampermetrlərin göstəricilərini dəftərinizdə qeyd edin.
3. Lampalardan birini dövrədən ayırın və baş verən hadisəni müşahidə edin.
Müzakirə edin:
1. Ampermetrlərin göstəriciləri arasında hansı münasibət var? Sizcə, buna səbəb nədir?
2. Lampalardan biri dövrədən çıxarıldıqda nə baş verdi? Sizcə, niyə?
Fəaliyyət zamanı müşahidə etdiniz ki, A ampermetrinin göstəricisi A1 və A2
ampermetrlərinin göstəricilərinin cəminə bərabərdir. Elektrik dövrəsinin I
sxemindən görünür ki, dövrə M nöqtəsində iki hissəyə ayrılır, yaxud budaqlanır
(şəkil 7). Cərəyan bu nöqtədə iki hissəyə ayrılaraq 1 və 2 lampalarından keçir və
N nöqtəsində yenidən birləşir. Buradan belə bir nəticəyə gəlmək olar:
Dövrənin budaqianmayan hissəsindən keçən cərəyan şiddəti paralel birləşdirilmiş
ayrı-ayrı lampalardan keçən cərəyan şiddətlərinin cəminə bərabərdir:
Voltmetrlə 1 və 2 lampalarının uclarındakı gərginliyi ölçsək, onların göstəricilərinin
bərabər olduğunu müşahidə edərik.
Paralel birləşmədə lampaların uclarındakı gərginlik cərəyan mənbəyinin
qütblərindəki gərginliyə bərabərdir: