Elektrik dövrəsi və dövrə elementləri
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Düzgün olan ifadəni seçin və cavabınızı əsaslandırın. Elektrik açarı işlədicilərə:
a) ardıcıl birləşdirilir; b) paralel birləşdirilir.
2. Lampaların ardıcıl və paralel birləşdirilməsində ümumi müqavimət necə hesablanır?
3. Gərginlikləri bərabər olan cərəyan mənbələrinə şəkildəki kimi iki lampa birləşdirilmişdir. Cərəyan
şiddətlərinin I2/I1 nisbətini tapın.
4. Müqavimətləri R1 = 30 Om və R2 = 60 Om olan lampaların ardıcıl və paralel birləşdirilməsindən
alınan ümumi müqavimətlərin Ra/Rp nisbətini tapın.
Elm, texnologiya, həyat
Elektrik mühəndisləri elektrik şəbəkələrinin qurulması ilə
məşğul olurlar. Onların işinin miqyası bir binadan və ya evdən
başlayaraq bütöv bir şəhəri enerji ilə təmin edən elektrik
şəbəkələrinin layihələndirilməsini və qurulub işə salınmasını
əhatə edir. Müasir dövrdə elektrik mühəndislərinə tələbat çox
yüksəkdir. Çünki həyatın elə bir sahəsi yoxdur ki, orada
elektrik enerjisindən istifadə olunmasın.
Elektrik cərəyanı ilə ilk və çox sadə təcrübələri Luici Qalvani
aparıb. O, bir metal lövhəni qurbağanın ayağına, digərini isə
sinir uclarına toxundurduqda qurbağanın ayağının yığıldığını
müşahidə etmişdi.
Nikola Tesla laboratoriyasında (1899-cu il)
Qalvani bu hadisənin səbəbinin elektrik yüklərinin qurbağanın sinirindən ayağına axması ilə izah
etmişdi. Daha sonra Alessandro Volta uyğun tərübəni duzlu şuya batırılmış? parça ilə aparmış,
parçaya mis və sink lövhələr toxundurduqda cərəyanın yarandığını müşahidə etmişdir. Volta mis və
sink lövhələrin arasına duzlu su ilə isladılmış parça qoymaqla ilk cərəyan mənbəyini ixtira etmişdir.
Belə cərəyan mənbələri sonradan Luici Qalvaninin şərəfinə "qalvanik element" adlandırıldı. Elektrik
mühəndisliyinin sonrakı inkişafında iki mühəndisin - Tomas Edison və Nikola Teslanın böyük rolu
olmuşdur. Edison ilk elektrik şəbəkəsini qurmuş, Tesla isə müxtəlif elektrik avadanlıqları ixtira etmiş və
təkmilləşdirmişdir.