II hissə
Şəkil 3.
Şəkil 4.
Keçiricilərin tətbiqi
Bütün metallar keçiricidir. Ən yaxşı keçiricilər gümüş, mis və
qızıldır, ancaq praktikada, əsasən, mis, alüminium və poladdan
istifadə olunur (şəkil 3).
Keçirici maddələrdən elektrik avadanlıqlarının cərəyan keçən
hissələrini hazırlamaq üçün istifadə olunur (şəkil 4, a). Həmçinin
elektrik enerjisinin elektrik stansiyalarından şəhər, qəsəbə və
kəndlərə çatdırılmasında istifadə olunan elektrik xətləri də
metallardan hazırlanır (şəkil 4, b).
Sual
Gümüşdən
hazırlanmış
naqildə hansı
elektron sərbəst
elektrona çevrilə
bilər?
İzah. Gümüş
atomunda nüvə
tərəfindən ən zəif
cəzb olunan
elektron b
elektronudur və o,
sərbəst elektrona
çevrilə bilər.
Bilirsinizmi?
Metallarda sərbəst elektronların sayı çox olduğuna görə onlar həm elektrik
cərəyanını, həm də istiliyi yaxşı keçirir.
Cisimlərin keçirici və ya diəlektrik olduğunun müəyyən edilməsi
Ləvazimat: elektroskop, bir ədəd plastmas çubuq, bir ədəd qələm, bir ədəd A4 vərəqi,
alüminium, mis və şüşə çubuqlar, yun parça.
İşin gedişi:
1. Cədvəli dəftərinizdə çəkin.

Cisim | Elektroskopun vərəqlərinin vəziyyəti (şaquli/aralı) | Metal vərəqlərin yükü (dəyişmir/neytrallaşır) | Cismin hazırlandığı maddə (keçiricidir/dielektrikdir)
--- | --- | --- | ---
Alüminium çubuq | şaquli | neytrallaşır | keçiricidir
Qələm |  |  |
A4 vərəqi |  |  |
Mis çubuq |  |  |
Şüşə çubuq |  |  |

2. Plastmas çubuğu yun parça ilə sürtdükdən sonra çubuğun sürtülən hissəsini elektroskopun
metal başlığına toxunduraraq onu yükləyin. Elektroskop yükləndikdən sonra əlinizlə ona
toxunmayın. Toxunsanız, o neytrallaşacaq.