Elektrik yükü və elektrik sahəsi
5.5 Elektrik sahəsi
Azər ip vasitəsilə
qutunu dartır.

- Eyni işarəli elektrik yükü
  olan çubuqlar bir-birini
  nəyin vasitəsilə itələyir?

Yüklü zərrəciklərin qarşılıqlı təsiri eyni işarəli yüklərin bir-birini
itələməsi, əks işarəli yüklərin isə bir-birini cəzb etməsidir. Elektrik
yükləri arasındakı qarşılıqlı təsir elektrik sahəsi vasitəsilə ötürülür.
Elektrik yükü olan cisimlərin ətrafındakı fəzada elektrik sahəsi
mövcud olur. Bu sahəni gözlə görmək olmur. Sahənin mövcud
olduğunu yüklü cisimlərə sahə tərəfindən təsir edən itələmə və ya
cəzbetmə qüvvələrinə əsasən bilirik. Elektrik sahəsinin
öyrənilməsində elektrik sahəsinin intensivliyi və elektrik
sahəsinin qüvvə xətləri anlayışlarından istifadə olunur.
Elektrik sahəsinin intensivliyi
Fəzanın müəyyən bir nöqtəsində elektrik sahəsinin mövcud olub-
olmadığını müəyyən etmək üçün həmin nöqtəyə elektrik yükü
gətirmək lazımdır. Bu yük sınaq yükü (q) adlanır. Sınaq yükünə
elektrik sahəsi tərəfindən elektrik qüvvəsi (F) təsir edir. Təcrübə ilə
müəyyən olunmuşdur ki, sahə tərəfindən sınaq yükünə təsir edən
qüvvənin qiyməti sınaq yükünün miqdarı ilə düz mütənasibdir.
Məsələn, sınaq yükünün miqdarı iki dəfə artarsa, ona təsir edən
elektrik qüvvəsi də iki dəfə artar (şəkil 1).
Sahəni yaradan yükün miqdarı (q0 ) və sahədən olan məsafə (r)
dəyişmədikdə (şəkil 2) sınaq yükünə təsir edən qüvvənin sınaq
yükünün miqdarına nisbəti dəyişmir.
Sınaq yükünə təsir edən qüvvənin həmin yükün miqdarına
nisbəti elektrik sahəsinin intensivliyi adlanır:
Açar sözlər
elektrik sahəsi, elektrik
sahəsinin intensivliyi, elektrik
sahəsinin qüvvə xətləri