II hissə
7.1 Sabit maqnit
Qədim dövrlərdən bu günə qədər
səyyahlar gedəcəkləri istiqaməti müəyyən
etmək üçün kompasdan istifadə edirlər.
Yer kürəsinin hansı nöqtəsində
olmağınızdan asılı olmayaraq kompasın
əqrəbinin bir ucu dünyanın Şimal, digər
ucu isə Cənub qütbünü göstərir.
Sizcə, kompas əqrəbinin
fırlanaraq şimal
istiqamətində
sabitlənməsini təmin edən
nədir?
Hansı maddədən kompas
əqrəbi hazırlamaq olar?
Açar sözlər
maqnetik maddələr, sabit maqnit
Şəkil 1.
Müxtəlif cisimlərə
təsir edən cazibə,
elektrik və maqnit
qüvvələri
Maqnetik maddələr
Yer kürəsinin cisimlərə cazibə qüvvəsi ilə təsir etdiyini bilirsiniz.
Cisimlərin kütləsi olduğu üçün onlar Yer tərəfindən cəzb olunur
(şəkil 1, a). Həmçinin elektrik yükü olan iki cisim arasında yüklərin
işarələrindən asılı olaraq elektrik itələmə və ya cəzbetmə qüvvəsi
yaranır (şəkil 1, b). Bu qüvvələrdən başqa, bəzi cisimlərə maqnit
tərəfindən cəzbetmə qüvvəsi təsir edir (şəkil 1, c).
Maqnitin cəzb etdiyi cisimlər maqnetik maddələrdən hazırlanmış
cisimlərdir. Məsələn, dəmir maqnetik maddə olduğu üçün dəmir
mismar maqnit tərəfindən cəzb olunur.