Elektrik yükü və elektrik sahəsi
5.3 Elektroskop
İki nazik metal lövhə
keçirici olmayan sap
vasitəsilə asılıb.

- Hər iki lövhə eyni işarəli elektrik yükü ilə
  yükləndikdə bir-birini itələyər, yoxsa cəzb edər?
- İtələndikdə və ya cəzb olunduqda lövhələr
  arasındakı məsafə necə dəyişər?
- Yükləndikdən sonra lövhələrin elektrik yükü
  artırılsa və ya azaldılsa, aralarındakı məsafə
  necə dəyişər?

Cisimlərin elektrik yükünün olub-olmadığını müəyyən etmək
üçün elektroskop adlanan cihazdan istifadə olunur.
Elektroskop metal başlıq, metal çubuq və çubuğa bərkidilmiş
metal vərəqlərdən ibarətdir(şəkil 1). Alüminiumdan çox
nazik və yüngül vərəqlər hazırlamaq mümkün olduğu üçün
elektroskopun vərəqləri, adətən, alüminiumdan hazırlanır. Ona
görə də onlar yüklü olduqda qarşılıqlı təsir nəticəsində
asanlıqla meyil edə bilir.
Elektroskop eyni işarəli elektrik yükü olan cisimlərin qarşılıqlı
təsirinə əsasən işləyir. Yüksüz halda elektroskopun vərəqləri
şaquli vəziyyət alır. Elektroskopun metal başlığına yüklü cisim
toxundurduqda vərəqlər eyni işarəli yüklə yüklənir və
aralarında itələmə qüvvəsi yaranır (şəkil 2).
Cismin elektrik yükünün olub-olmadığını yoxlamaq üçün onu
başlığa toxundurduqda üç haldan biri baş verə bilər:
a) Cisim yüksüzdürsə, elektroskopun vərəqləri meyil etmir (şəkil 3).
Açar sözlər
elektroskop
Şəkil 1.
Elektroskopun quruluşu
Şəkil 2.
Eyni işarəli elektrik yükü ilə
yüklənmiş metal vərəqlər
bir-birini itələyir.
Şəkil 3.
Elektroskop və yüksüz cisim