I hissə |  |

1.3 Cansız təbiətdə olan mühüm elementlər

Canlı orqanizmlər kimi cansız təbiəti – atmosfer, hidrosfer və litosferi də maddələr təşkil edir. Havanın və hidrosferin tərkibi haqqında məlumatınız var. Yer qabığı isə torpaqdan və bir sıra mineral maddələrdən təşkil olunur. Bu maddələrin bəzilərindən biz inşaat materialları kimi istifadə edirik. • İnşaat materiallarına hansıları misal göstərə bilərsiniz? • Bu maddələr hansı elementlərdən təşkil olunur? |

Açar sözlər hava, hidrosfer, yer qabığı
▲ | Havanı təşkil edən qazlar (həcmcə)
| Havanın tərkibi Atmosferin alt qatının tərkibinin havadan təşkil olunduğunu bilirsiniz. Hava isə, əsasən, azot və oksigen qazlarından təşkil olunur. Bu qazlardan əlavə, havanın tərkibinə az miqdarda karbon qazı, helium, neon, arqon (Ar), su buxarı və başqa qazlar da daxil olur. Havada olan oksigen canlı orqanizmlərin tənəffüsü zamanı istifadə olunur, həmçinin yanma prosesi oksigenin iştirakı ilə baş verir. Karbon qazı isə fotosintez prosesində istifadə olunur. Havanın tərkibində olan oksigen və karbon qazının miqdarı fotosintez və canlı orqanizmlərin tənəffüsü ilə tənzimlənir. Fotosintez zamanı bitkilər tərəfindən havada olan karbon qazı udulur və oksigen qazı ayrılır. Tənəffüs zamanı isə əksinə, oksigen qazı udulur, karbon qazı ayrılır. Bu səbəbdən havada olan oksigen və karbon qazının daim kimyəvi çevrilmələrə məruz qalmasına baxmayaraq miqdarları, əsasən, sabit qalır.

DÜŞÜN • MÜZAKİRƏ ET • PAYLAŞ Böyük şəhərlərin, zavod və fabriki olan ərazilərin havasının tərkibində karbon qazının və zərərli maddələrin miqdarı kifayət qədər çox olur. • Sizcə, nə üçün? • Bunun qarşısını almaq üçün nə etmək olar? |