I hissə |  |

2.1 Atomun quruluşu

Planetlər sistemi mərkəzdə Günəş olmaqla onun ətrafında dövr edən planetlərdən, onların peyklərindən, həmçinin asteroidlər və kometalardan ibarətdir. |
Atomun quruluşu da planetlər sisteminə oxşardır. Onun quruluşu şəkildəki kimi təsvir olunur. |

| • Atom modeli ilə planetlər sistemi arasında hansı oxşarlıq var? • Planetlər sistemində Günəş və planetlərə atomda hansı hissəciklər uyğundur? • Elektronlar atomda eyni “orbit” üzrə hərəkət edirmi? Bunu planetlərin hərəkəti ilə müqayisə edin.

Açar sözlər atom, nüvə, proton, neytron, elektron, elektron təbəqəsi ▲ Tomsonun atom modeli (“kişmişli bulka”) | Atomun quruluşu haqqında tarixi məlumat “Bütün maddələr atom adlanan kiçik zərrəciklərdən ibarətdir” fikrini ilk dəfə eramızdan əvvəl V əsrdə yunan filosofu Demokrit irəli sürmüşdür. Bundan əlavə, o, atomun müxtəlif forma və ölçülü olduğunu da söyləmişdir. İngilis kimyaçısı Con Dalton 1808-ci ildə öz tədqiqatları nəticəsində maddənin kiçik bölünməz zərrəcik olan atomlardan ibarət olduğunu irəli sürmüşdür. O həmçinin müxtəlif elementləri təşkil edən atomların da müxtəlif olduğunu qeyd etmişdir. 1897-ci ildə ingilis alimi Cozef Tomson təcrübələr vasitəsilə atomda elektronların mövcudluğunu kəşf etdi. Onun 1904-cü ildə təklif etdiyi atom modelinə görə, atom müsbət yüklü kürə və onun həcminə səpələnmiş mənfi yükü olan elektronlardan ibarətdir. Bu model bəzən “kişmişli bulka”ya bənzədilir. 1911-ci ildə ingilis alimi Ernest Rezerford atomun planetar modelini təklif etdi. O, atomun mərkəzi hissəsində protonların olduğunu və onun ətrafında eyni sayda elektronların hərəkət etdiyi fikrini irəli sürdü. 1913-cü ildə isə danimarkalı alim Nils Bor planetlərin Günəş ətrafında fırlandığı kimi, elektronların da nüvə ətrafında müəyyən təbəqələrdə fırlanmasını təklif edərək atomun planetar modelini təkmilləşdirdi.