Qarışıqlar | 4

Maddələrin həllolma qabiliyyəti
Maddələrin müxtəlif həllolma qabiliyyəti olur. Maddənin suda həllolma qabiliyyəti müəyyən temperaturda 100 ml suda onun doymuş məhlul əmələ gətirdiyi miqdarına görə müəyyən edilir. Suyun sıxlığı 1 q/ml olduğu üçün onun 100 ml-i 100 q olur. Bu səbəbdən maddənin suda həllolma qabiliyyəti 100 q su üçün də hesablana bilər. Aşağıdakı cədvəldə müxtəlif maddələrin həllolma qabiliyyəti verilmişdir.

Maddə | 20°C-də 100 ml suda həll olan miqdarı, q
Şəkər | 203
Xörək duzu | 36
Çay sodası | 10
Gips | 0.26
Karbon qazı | 0,18
Oksigen | 0,01

Cədvəldən göründüyü kimi, bəzi maddələr suda yaxşı, bəziləri isə az həll olur. Bərk maddələrdən qum, təbaşir tozu, qızıl, gümüş, mis və s., mayelərdən isə neft, bitki yağı və s. suda, demək olar ki, həll olmur. Bu maddələrin su ilə qarışığı heterogen olur.
Həllolmaya təsir edən amillər
Suda həll olan maddələr həm qaz (karbon qazı, ammonyak), həm maye (etil spirti, aseton), həm də bərk (şəkər, xörək duzu, qlükoza, çay sodası) halda ola bilər. Bu maddələr suda həll olmasına görə bir-birindən fərqlənir. Maddələrin həll olması müxtəlif amillərin təsiri ilə dəyişir. Belə amillərə temperatur və təzyiqi misal göstərmək olar.
Fəaliyyət
Bərk maddələrin həll olmasına temperatur necə təsir edir?
Ləvazimat: çay sodası, qızdırıcı, kimyəvi stəkan, termometr, elektron tərəzi.
Təlimat:
Addım 1. Stəkana 10°C temperaturda olan 100 ml su tökün, sonra isə suya yavaş-yavaş çay sodası əlavə edib qarışdırın. Bu prosesi çay sodası həll olmayana qədər davam etdirin və həll olan çay sodasının təqribi kütləsini qeyd edin.