Kimyəvi birləşmələr | 3

Süxurlar
Siz “Təbiət” dərsliyindən Yer qabığının müxtəlif növ süxurlardan təşkil olunduğunu öyrənmişsiniz. Bu süxurların növləri, xassələri və istifadəsi ilə də tanış olmuşsunuz.

Fəaliyyət 1 Süxurlar hansı birləmələrdən təşkil olunur və onların hansı xassələri vardır?
Süxurun növü – Çökmə süxur – Metamorfik süxur – Maqmatik süxur |  | Süxurun xüsusiyyətləri – Hamar səthi olan, qara rəngli, parlaq süxurdur. – Ağ, qırmızı, yaşıl, çəhrayı, qara və digər rəngdə olur, asanlıqla yonulur. – Əsasən, kiçikölçülü qum dənələrindən ibarətdir. Ağ, boz, qırmızı və qəhvəyi rənglərdə olur.
Süxurun adı – Mərmər – Obsidian – Qumdaşı |  | Süxurun istifadəsi – Heykəl və büstlərin hazırlanmasında istifadə olunur. – Binalarda və parklarda dekorasiya məqsədilə istifadə olunur. – Tikinti daşları kimi istifadə olunur.
Yuxarıdakı məlumatlardan istifadə etməklə dəftərinizə aşağıdakı ardıcıllığa uyğun 3 sxem çəkin.
Süxurun növü ... |  | Süxurun adı ... |  | Süxurun xüsusiyyətləri ... |  | Süxurun istifadəsi ...
| Müzakirə edin: 1. Bu süxurlar necə əmələ gəlir? 2. Süxurlara aid başqa hansıları misal göstərmək olar? 3. Onların tərkibi hansı birləşmələrdən təşkil olunar?

Maqmatik süxurlar Maqmatik süxurlar maqmanın yer daxilində və ya lavanın yer səthinə çıxdıqdan sonra soyuması və bərkiməsi nəticəsində əmələ gəlir. Maqmatik süxurlar sərt və davamlı olur. Onların əsas tərkib hissəsi SiO2-dir. Maqmatik süxurlara obsidianı, qraniti və bazaltı misal göstərmək olar. |
▲ Obsidian | ▲ Qranit | ▲ Bazalt

Bilirsinizmi? Okeanlarda olan bəzi adalarda sular qayaları tədricən dağıtmış, lakin qranit süxurlar davamlı olduqlarına görə onları parçalaya bilməmişdir. Bununla da adalarda maraqlı mənzərələr yaranmışdır. Belə adalara İndoneziyada olan Belitunq adasını misal göstərmək olar. |