I hissə |  |

| Məişətdə çay sodasından da istifadə olunur. O da xörək duzu kimi ağ rəngli, suda həll olan maddədir. Formulu NaHCO3-dür. Çay sodasından, əsasən, çörək bişirilməsində və şirniyyatların hazırlanmasında istifadə olunur. Çay sodası əlavə edilmiş xəmir bişirildikdə şişir və çörəyin, şirniyyatın yumşaqlığına səbəb olur.

Fəaliyyət Çay sodası xəmirin şişməsinə necə səbəb olur? Ləvazimat: çay sodası, sınaq şüşəsi, ştativ, boru ilə təchiz edilmiş tıxac, spirt lampası, kimyəvi stəkan, rezin şar. Təlimat: Addım 1. Çay sodasından bir qədər sınaq şüşəsinə tökün. Sınaq şüşəsini üfüqi vəziyyətdə ştativə bərkidin və ona boru ilə təchiz edilmiş tıxac keçirin. Borunun ucuna rezin şar keçirib əlinizlə möhkəm saxlayın. Addım 2. Spirt lampası ilə sınaq şüşəsinin maddə olan hissəsini qızdırın və müşahidə aparın. | Müzakirə edin: 1. Sınaq şüşəsini qızdırdıqda nə müşahidə olundu? 2. Nə üçün çay sodası əlavə edilmiş xəmir bişirildikdə şişir?

| Çay sodası parçalandıqda karbon qazı alınır ki, bu da xəmirin şişməsinə səbəb olur. Bu maddədən karbon qazının alınmasını siz “Təbiət” dərsliyindən də bilirsiniz. Belə ki, çay sodasının üzərinə mətbəx sirkəsi əlavə etdikdə karbon qazı ayrılır. Qida kimi istifadə olunan birləşmələrdən biri də şəkərdir. O, ağ rəngli, şirin dada malik bərk maddə olub suda yaxşı həll olur. Formulu C12H22O11-dir. Həlledici kimi istifadə olunan birləşmələr Məişətdə və inşaat işlərində boyaları həll etmək üçün asetondan istifadə olunur. Aseton yaxşı həlledici olduğu üçün boyaları özündə həll edərək boya ləkələrinin təmizlənməsi üçün də tətbiq edilir. O, xarakterik iyli, rəngsiz, uçucu mayedir. Suda yaxşı həll olur. Asetonun formulu C3H6O-dur. Tibdə istifadə olunan birləşmələr Tibdə ən geniş istifadə olunan birləşmələrdən biri etil spirtidir. Ondan dezinfeksiyaedici və həlledici kimi istifadə olunur. Etil spirti də aseton kimi xarakterik iyli, rəngsiz, uçucu mayedir və suda yaxşı həll olur. Etil spirtinin formulu C2H5OH-dır.