Kimyəvi elementlər | 1

Hidrosferin tərkibi
Hidrosferin əsas tərkib hissəsi sudur. Suda müəyyən miqdarda həll olmuş şəkildə duzlar vardır. Bu duzların miqdarı okean və dəniz suyunda daha çox, göl və çayların suyunda, eləcə də yeraltı sularda az olur.
Yer qabığının tərkibi
Litosferin üst qatı olan yer qabığının əsas hissəsini qum və gil təşkil edir. Qum silisium və oksigen elementlərindən, gil isə əlavə olaraq alüminium elementindən təşkil olunan kimyəvi birləşmədir.

Yer qabığının üst hissəsi canlı orqanizmlərin (xüsusən bitkilərin) çürüntüləri ilə qarışaraq torpaq təbəqəsini əmələ gətirir. Bu təbəqə münbitdir və bitki örtüyünün inkişafına səbəb olur. Yer qabığında həmçinin əhəngdaşı, mərmər, təbaşir, təbii gips və s. kimi mineral maddələr vardır. Yer qabığının tərkibində dəmir, kalsium, maqnezium, natrium, kalium, hidrogen və başqa elementlər olan maddələr də geniş yayılmışdır. Bunları nəzərə alaraq cansız təbiətdə olan elementləri aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar. |
▲ | Yer qabığında elementlərin yayılması (kütləcə)

Coğrafi təbəqə | Coğrafi təbəqəni təşkil edən əsas maddələr | Bu maddələri təşkil edən elementlər
Atmosferin alt qatı | Azot | Azot
Oksigen | Oksigen
Karbon qazı | Karbon və oksigen
Litosferin üst qatı | Qum | Silisium və oksigen
Gil | Silisium, alüminium və oksigen
Hidrosfer | Su | Hidrogen və oksigen

Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
1. Oksigen təbiətdə ən geniş yayılmış elementdir. Bunu necə əsaslandırardınız?
2. Qapalı otaqda dərs keçdikdə otaq havasındakı qazların miqdarı necə dəyişir? Bu miqdarı əvvəlki halına necə qaytarmaq olar?
3. Satışda olan içməli suların etiketlərinə əsasən onların tərkibində hansı metalların duzlarının olduğunu müəyyən edin. Bu metalların hansının miqdarı digərlərinə nisbətən daha çoxdur?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Havanın, hidrosferin və yer qabığının tərkibi hansı elementlərdən təşkil olunmuşdur?
2. Canlı orqanizmləri və cansız təbiəti təşkil edən hansı ortaq və fərqli elementlər var?