Atomun quruluşu | 2

Protonun və elektronun yükü mütləq qiymətcə bir-birinə bərabər, işarəcə əksdir. Onların sayı da bir-birinə bərabər olduğundan atomda bütövlükdə müsbət və mənfi yüklər bir-birinə bərabər olur. Bu səbəbdən atom elektroneytraldır, yəni yükü 0-dır. Atom müsbət yüklü nüvədən və onun ətrafında paylanan mənfi yüklü elektronlardan ibarət elektroneytral zərrəcikdir. Elektronun kütləsinin proton və neytronun kütləsindən çox kiçik olduğunu nəzərə alsaq, atomun əsas kütləsi proton və neytronlarda toplanmışdır. Proton və neytronun şərti kütləsi 1 olduğuna görə atomun şərti kütləsi proton və neytronların sayları cəminə bərabər olur. Bu kəmiyyət kütlə ədədi adlanır və A ilə işarə olunur. proton sayı + neytron sayı = kütlə ədədi Məsələn, natrium (Na) atomunda 11 proton və 12 neytron olduğundan onun kütlə ədədi 23 olur (11 + 12 = 23). Kimyəvi elementin işarəsinin yanında kütlə ədədi və proton sayı aşağıdakı kimi verilir.
| Kütlə ədədi Proton sayı |  |
Natrium atomunu şəklində ifadə etmək olar. | Atom elektroneytral zərrəcikdir Bilirsinizmi? Atomun kütləsi çox kiçikdir. Məsələn, hidrogen atomunun kütləsi 1,67⋅10−24 qramdır. Atomun nüvəsinin atomun ölçüsündən çox kiçik olmasına baxmayaraq onun kütləsi, əsasən, nüvədə cəmlənir. Əgər hidrogen atomunun nüvəsini 1 sm3 həcmə boşluqsuz toplamaq mümkün olsaydı, onun kütləsi təqribən 400 mln ton olardı.

Öyrəndiklərinizi tətbiq edin

• Sxemdə X, Y və Z atomlarının proton və neytron sayları verilmişdir. Atomların nüvə yüklərini və kütlə ədədlərini müqayisə edin. Fikrinizi əsaslandırın. |

Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Nə üçün atom elektroneytral hissəcikdir? Atomun elektroneytral olduğunu berillium atomu misalında izah edin.
2. (bor) və atomlarının proton (p) və neytron (n) saylarının müqayisəsi hansı hallarda düzgün verilmişdir?
1. p(B)=p(C) 2. p(B)>p(C) 3. p(B)˂p(C) 4. n(B)=n(C) 5. n(B)>n(C) 6. n(B)˂n(C)