Artıq gündəlik həyatımızın bir parçasına çevrilmiş, əksəriyyətimizin evində olan və hətta cibimizdə belə gəzdirdiyimiz telefonların maraqlı bir tarixçəsi var.

Almaniyanın Fridrixsdorf şəhərindəki karlar məktəbinin müəllimi Filip Reys qulağın eşitmə funksiyasını əks etdirən aparat düzəldir. O, “telefon” adlandırdığı bu aparatı 1861-ci il oktyabrın 26-da Frankfurt Fizika Cəmiyyətinin üzvləri qarşısında nümayiş etdirsə də, bu aparat xüsusi müvəffəqiyyət qazana bilmir. Mətbuatda bu barədə bir sıra tənqidi yazılar dərc olunur və jurnallardan biri həmin aparatı “oyuncaq” adlandırır.

Lakin Filip Reys öz ixtirasının dəyərini yaxşı bilirdi, ona görə də o, 15-20 ədəd belə telefon hazırlayır və onlardan bir neçəsini satmağa nail olur. Həmin nümunələrdən birini Şotlandiyanın Edinburq Universitetində oxuyan ingilis mənşəli amerikalı Aleksandr Qraham Bell alır.

Aparatla tanış olan Bell işıq siqnallarını səslərə çevirən bir aparat hazırlamaq qərarına gəlir. O ümid edirdi ki, bununla kar uşaqların danışmağı öyrənmələrinə kömək edəcək. Lakin Bell qazanc və sahibkarlıq hissinin hökm sürdüyü Boston şəhərinə qayıtdıqda dərk etdi ki, onun əlində zəngin bir xəzinə var. Bunun üçün o, sadəcə, telefonu elmi aparatdan geniş istehlakçı dairəsinin istifadə edə biləcəyi praktik aparata çevirməlidir. Beləliklə, 1876-cı il fevralın 14-də ABŞ-nin Boston Universitetinin professoru Aleksandr Qraham Bell ilk telefon aparatını patentləşdirdi və o, 1877-ci ildə özünün “Bell Telephone Company” adlı şirkətini qurdu. Bu tarixdən etibarən telefon insanlar arasında sürətlə yayılmağa başladı. Bir il sonra - 1878-ci ildə Amerikada, 1881-ci ildə isə Almaniyada ilk telefon qovşağı quruldu. Bellin ixtira etdiyi telefonda danışmaq və qulaq asmaq üçün ayrı- ayrı dəstəklər var idi. Yalnız sonralar bu iki funksiya bir dəstəkdə birləşdirildi.

Bəs görəsən, “alo” sözü necə yaranıb? Bu söz A.Q.Bellin nişanlısı Alessandra Lolita Osvaldonun adının qısaldılmış şəklidir.

(Əhəd Aslanoğlu)

1. Vaxtilə böyük tənqidlərə məruz qalmış bu ixtira bu gün ən çox istifadə olunan bir əşyadır. Sizcə, onun hazırda geniş istifadəsini nə təmin edir?
2. Fransız yazıçısı Anri de Monterlan demişdir: "Vaxtı itirməyin ən bariz nümunəsi telefon söhbətləridir”. Siz bu fikirlə razısınızmı?
3. Aşağıdakı fikirlərə münasibət bildirin:

- telefon lazımlı ünsiyyət vasitələrindən biridir.
- telefon sağlamlığa və ünsiyyətə ziyan vuran vasitələrdən biridir.