sadə cümlə
+
sadə cümlə
=
mürəkkəb cümlə
Nümunə:
sadə cümlələr

1. Sərnişinlər vaqonlara qalxıb öz yerlərini tutdular. Onları ötürənlər hələ qatar yola düşməmiş perronu tərk edirdilər. (Ə.Babayeva)

mürəkkəb
cümlə

2. Sərnişinlər vaqonlara qalxıb öz yerlərini tutur, onlan ötürənlər hələ qatar yola düşməmiş perronu tərk edirdilər.

İki və daha artıq sadə cümlənin məna və qrammatik cəhətdən birləşməsindən əmələ gələn cümləyə mürəkkəb cümlə deyilir.
Adını eşitcək başını qaldırıb heyrətlə üzümə baxdı, zənbil əlindən yerə düşdü.
I tərkib hissə (komponent) II tərkib hissə (komponent)
Cümlənin tərkib hissələri arasında sıx əlaqə vardır. Belə ki zənbilin yerə düşməsinə səbəb şəxsin öz adını eşitməsidir.
Mürəkkəb cümlələrin tərəfləri adlıq cümlələr istisna olmaqla sadə cümlənin, demək olar ki, bütün növləri ilə ifadə oluna bilir.
Xoşu gəlmirdi ki, kiməsə ancaq özünə aid olan nəyisə danışsın.
şəxssiz, nəqli
sadə cümlə
mübtədası buraxılmış
müəyyən şəxsli,
sadə, əmr cümlə

Qeyd: Eyni mənanı həm sadə, həm də mürəkkəb cümlə ilə ifadə etmək olar. Məsələn:

Kim ki öz biliyindən, bacarığından artıq iddialar edir, o, həmişə məğlub olur.

Öz bilik və bacarığından artıq iddialar edən həmişə məğlub olur.

15. Mətndə altından xətt çəkilmiş cümlələri fərqləndirin
    • 1-ci cümlə quruluşuna görə ____________ , çünki ____________ .
    • 2-ci cümlə ____________ sadə ____________ cümlədir, çünki ____________ .
    • 3-cü cümlə mürəkkəb cümlədir, çünki iki qrammatik ____________ .
    • 4-cü cümlə ____________ .
    • 5-ci cümlə ____________ .