Şah Abbas səhər sübhdən xudahafizləşib sarayına gedir və car çəkdirir: “Mənim ölkəmdə çəkməçilik edən ağır cəzalanacaq”.

Dərhal çəkməçi dükanları bağlanır.

2 Axşam qaranlıq düşəndə Şah Abbas yenə də paltarını dəyişib çəkməçi yaşayan evə gedir. Yaxınlaşdıqda yenə də çalıb-oynamaq səsi eşidir. İçəri girir, çəkməçidən bu gün hansı yolla pul qazandığını soruşur. Kişi cavab verir:

- Allah vurub Şah Abbası ki, mənə mane olsun. O, çəkməçiliyi ləğv etdi, mən isə su paylayıb iki qranımı qazandım.

Sabahısı gün Şah Abbas su paylamağı da qadağan edir, lakin yenə də axşam kişinin öz vaxtını kef və şadlıqla keçirdiyini görür.

Şah kişini pul qazanmaq imkanlarından məhrum etmək üçün sabahısı gün əmr edir ki, onu götürüb saray qapısı ağzında bütün günü keşikçi qoysunlar. Əmr dərhal yerinə yetirilir. Həmin günün axşamı Şah Abbas yenə dərviş paltarı geyib çəkməçinin evinə gedir və eyni şadyanalığın şahidi olur.

3 “Dərviş” bugünkü kef məclisini hansı pulla təşkil etdiyini kişidən soruşur. O, cavab verərək deyir ki, gözətçi olduğu zaman belinə bağladığı xəncəri qınından çıxarıb girov qoymuş, onu taxta xəncərlə əvəzləmişdir. Padşahdan maaşını alanda xəncəri geri götürəcəkdir.

Sizcə, “gözətçi” düz-
günmü hərəkət edir?

4 Sabahı gün Şah Abbas çəkməçini pərt etmək məqsədilə məclis qurur, dustaqxanadan öldürülməli olan bir adamı gətirtdirir. Gözətçi paltarı geymiş çəkməçinin məhbusun boynunu vurması şərtilə onu edam etməyi əmr edir. Kişi vəziyyətin ağır olduğunu başa düşür, lakin özünü itirməyərək əllərini göyə qaldıraraq deyir:

- Ulu Tanrım ... (əgər, o şərtlə, madam ki) bu məhbus günahkardırsa, mənim xəncərim onu tən yarı bölsün, əgər onun günahı yoxdursa, xəncərim qınından çıxarkən dönüb taxta olsun!

O bu sözləri deyib xəncərini çıxarır və hamı onun taxtadan olduğunu görüb təəccüb edir.

Təkcə Şah Abbas kişinin hiyləsini başa düşüb gülür, ... şahın xoşuna gəlir, çəkməçiyə çoxlu var-dövlət bağışlayıb deyir:

- Mən sənin kefini pozmaqdan ötrü nə qədər tədbir gördümsə də, bir nəticə vermədi. Həqiqətən, kefcil olan adam üçün kef, dərd çəkən üçün isə dərd əskik olmaz. Get, şadlıqla yaşa!

“Rəvayətli ifadələr” kitabından

1. Hansı aforizm mətnin ideyasına daha çox uyğundur?

1. Üzünü günəşə çevirən insan kölgə görməz. (H.Keller)
2. Çalışmaq insanı üç bəladan: can sıxıntısı, pis vərdiş və yoxsulluqdan xilas edər. (M.Volter)