#### BƏYAZ YELKƏNLİ TEATR

Qüruba enən günəşin solğun şüaları Sakit okeanın1 lacivərdi sularında əks olunduqca nağılvari gözəl bir mənzərə yaranır... Nəhəng gəmi aramla, ləngərlənə-ləngərlənə2 günəşə doğru irəliləyir. Sahil hələ görünməsə də, göyərtə adamla doludur. Hamı qarşıdakı şəhərin siluetinin görünəcəyi anı səbirsizliklə gözləyir.

Bir azdan göyərtədən sevinc sədaları ucalır: Odur, uzaqda qürub şüalarının qızartısına boyanmış şəhər görünür! Bu zaman ruporlardan kapitanın səsi gurlayır:

- “Diqqət! Diqqət! Xanımlar və cənablar, biz Avstraliya qitəsinə yaxınlaşırıq. Üfüqdə görünən ilğım deyil, Sidney şəhəridir...”

Gəmi yaxınlaşdıqca3 şəhərin sahil boyu düzülmüş göydələnləri4 aydın seçilir...

Sol tərəfdə, bir-birinə söykənib sıralanmış tikililərin fonunda ucalan bəyaz bina öz qeyri-adi forması ilə hamının nəzər-diqqətini cəlb edir: “Bu nə möcüzədir?! Bəlkə, doğurdan da, ilğımdır? Bəlkə, qanadlarını gərmiş nəhəng qağayılar dəstəsidir? Yox, deyəsən, gəmilərdir - bəyaz yelkənləri də okeandan əsən küləklərdən qabarıb!..”

Okean sularında üzən nağılvari bəyaz yelkənli gəmiləri xatırladan bu bina Sidney Opera Teatrıdır.

Dünya memarlıq ictimaiyyəti hələ XX əsrdə onu “XXI əsrin memarlıq üverturası” da adlandırdı... Bu müasir memarlıq incisinin müəllifi danimarkalı memar Yom Uitsondur.

* * *

...1956-cı ildə Opera Teatrı binasınm tikintisi üçün Avstraliya hökumətinin elan etdiyi beynəlxalq müsabiqəyə 217 layihə təqdim olunmuşdu. Münsiflər heyəti uzun məşvərətdən sonra birinci mükafatı yekdilliklə Yom Uitsonun layihəsinə verdi. Bu layihə o dövrdə rəğbətlə qarşılanan plastikalı memarlıq ruhunda idi və maraqlı kompozisiyası ilə təqdim olunmuş bütün layihələri kölgədə qoyurdu. Elə müsabiqənin şərtində də deyilirdi: “Opera Teatn dünyada memarlıq hadisəsi kimi qarşılanmalıdır”. Teatrın ucaldılması üçün ayrılmış sahə körfəzə doğru əl kimi uzanmış yarımada idi. Düşünülmüşdü ki, qeyri-adi görkəmi və son dərəcə maraqlı memarlığı olacaq teatr binası həm lap uzaqdan - okeandan şəhərə yaxınlaşan qo-