#### ÜÇÜNCÜ İL

(ixtisarla)

Bir dərs kitabına rast gəldim, bu kitab mərhum Mahmud əminin “Üçüncü il” kitabıdır ki, hazırda məktəblərimizdə oxunur və Maarif1 Komissarlığında mövcud olan nəşriyyat 2şöbəsinin izni ilə çap olunmuşdur. Dəxi nə söz? Kitab kitabdır, kitabın ki buynuzu olmaz? Nə irad? Nə tənqid? Amma mən bilmirəm, mən hamıdan ağıllıyam, ya hamı məndən ağıllıdır.

Sözüm burasındadır ki, mən bu gün böyük3 oğlumun əlində kitabı görüb aldım,

Sizcə, müəllif kitabın
vərəqlərini niyə cırır?
baxdım, axıra kimi göz gəzdirdim və məcbur oldum, kitabın axırlarında bir neçə vərəqi cırıb tullayam kənara. Cırıb atdığım vərəqlər bunlardır:

Səhifə 184 - “Daşlar və mədəniyyət” ibarələrindən bir nümunə:

“Heyvanları böyüklükləri4 ilə, şəkilləri ilə, üzvlərinin təxalifi ilə bir-birindən fərq və təmyiz etmək olur; fəqət daşlar bu vasitə ilə təfriq olunamaz...

Bununla belə dürlü-dürlü daqları bir-birindən ayırmaq üçün başqa övsaf təhri etməlidir...” Bu vərəqi cırıb tulladım, çünki bu dil bizim dil deyil.

Səhifə 186 - Dəmirin şənindən yazılan şeirlər:

“Burda nasıl çalışıyorşu sıtmalı əmələ...
Zavallıda vücud zəif, bəniz qansız, sırt qanbur.
Ayaq çılpaq, üsir sıqlam olmuş, üst çamur.
Əcəb, nədir çıqardıqı bunun bunca əmcələ?..”

Əgər burası nəsrlə yazılmış olsaydı, o vaxtda dəxi əmələnin qeydinə qalmışlar, - deyə saxlaya bilərdim. Amma bunu da cırıb tulladım. Əgər bunlar həqiqətdə şeirdirlərsə, onda nə lazım yaxşı uşaqlarımızı öz əlimizlə şeirdən iyrəndirmək?..

Səhifə 191 - Ədəbiyyat nümunələrindən parçalar.

“Mənahi: zövqünüzmü? Bir təhaşi yoqmu xaliqdən? Sizi niranə sövq etməzmi bu üsyanlar, insanlar?” Söz yox, bunu da tulladım.

Səhifə 193 - “Türk obasına siyahət”.