İngilis-fransız qoşunlarına üstün gələ bilməyən Almaniya müdafiəyə keçməyə məcbur oldu. O, Qərb cəbhəsində təşəbbüsü itirdi. Antanta tərəfindən müharibəyə qoşulan Rumıniya hərbi cəhətdən o qədər də güclü deyildi. Onun ordusu tezliklə döyüşlərdə darmadağın edildi. Müharibə eyni amansızlıqla dənizlərdə də davam edirdi. Alman və ingilis donanmaları arasında müharibənin tarixində ən böyük dəniz döyüşü baş verdi. Yutlandiya dəniz döyüşündə tərəflərin heç biri aşkar üstünlüyə nail olmadı. 1916-cı ildə Qərb cəbhəsində baş verən hərbi əməliyyatların fərqli və oxşar cəhətlərini müqayisə edib cədvəli tamamlayın.
VERDEN | YUTLANDİYA | SOMMA
Fərqli | Oxşar | Fərqli
Müharibənin sonları 1917-ci ilin fevralında Rusiyada baş verən inqilab nəticəsində monarxiya devrildi. Hakimiyyətə gələn Müvəqqəti hökumət ordu üzərində nəzarəti tam ələ ala bilmədi. Bu da müharibənin gedişinə təsir göstərdi. Oktyabrda Rusiyada çevriliş nəticəsində hakimiyyəti ələ keçirən bolşeviklər isə, ümumiyyətlə, müharibəni dayandırmaq fikrində idilər. İlin sonlarına doğru Şərq cəbhəsində hərbi əməliyyatlar faktiki olaraq dayandırıldı. Rusiyada Fevral inqilabı |  | ABŞ prezidentinin Almaniyaya müharibə elan etmək üçün Konqresə müraciəti Antanta dövlətlərinə çoxlu borc verən ABŞ, təbii ki, onların məğlub olmasını istəmirdi. Almaniyanın qeyri-məhdud sualtı əməliyyatlara başlaması ABŞ-nin müharibəyə girməsinə bəhanə oldu. 1917-ci ilin aprelində ABŞ Almaniyaya müharibə elan etdi. Onun müharibəyə daxil olması Antantanın qələbə qazanmasında əsas amillərdən biri oldu. "Borclu borclunun sağlığını istər" deyimini ABŞ-nin müharibəyə qoşulma siyasəti ilə əlaqələndirin. 1917-ci ilin oktyabrında İtaliya ordusu alman və Avstriya qüvvələri tərəfindən darmadağın edildi. 1918-ci ilin martında bolşevik hökuməti Brest-Litovskda Dördlər ittifaqı ilə separat* sülh bağladı. Rusiya müharibədən çıxdı. Ardınca Rumıniya da eyni addımı atdı. Almaniyanın vəziyyəti bir qədər yaxşılaşdı.
★ | Separat sülh müharibə aparan ölkələr koalisiyasında üzv dövlətlərdən birinin müttəfiqlərin xəbəri və razılığı olmadan düşmənlə bağladığı sülhdür.
1918-ci ilin yayında alman ordusunun Paris istiqamətində hücumunun qarşısı ABŞ qüvvələrinin köməyi ilə alındı. Alman ordusu darmadağın edildi. Müttəfiq ölkələrin qoşunlarının Balkan cəbhəsindəki hücumu sentyabrda Bolqarıstanın təslim olmasına səbəb oldu.