6 | HİNDİSTAN, ÇİN VƏ YAPONİYA Ost-Hind şirkəti, Sipahilər üsyanı, tiryək müharibələri, Taypinlər üsyanı, Sun Yatsen, rus-yapon müharibəsi

HİNDİSTAN Asiyada ən böyük müstəmləkə XIX yüzilliyin əvvəllərində Hindistan ərazisinin 3/4 hissəsindən çoxu Böyük Britaniyanın Ost-Hind şirkətinin nəzarəti altında idi. Böyük Britaniya parlamentinin qərarı ilə Ost-Hind şirkətinin rəhbəri Hindistanda bütün ingilis mülklərini idarə edən general- qurbernator elan edilmişdi. İngilis müstəmləkəçiliyinin mərkəzi isə Kəlküttə şəhəri idi. Böyük Moğol dövlətinin tənəzzülü dövründə müstəqilliyə meyil edən yerli hakimlər - racələr* arasında ara müharibələri Hindistanın müstəmləkə ölkəsinə çevrilməsini sürətləndirdi. Böyük Britaniya hökumətinin Hindistanda müstəmləkə rejimini möhkəmləndirmək üçün racələrin müstəqilliyini formal olaraq saxlaması genişmiqyaslı üsyanların baş verməməsi üçün vacib şərt idi.
★ | Racə Hindistanda feodal knyazlara verilən addır.
|  | Şirkət gücü ələ keçirir: İşğal və üsyan XIX yüzilliyin birinci yarısında Ost-Hind şirkətinin yeni vergilər tətbiq etməsi, korrupsiya əməlləri və digər özbaşınalıqları yerli əhalinin iqtisadi vəziyyətini ağırlaşdırdı. Kəndlilər həm müstəmləkəçilərə, həm də racələrə torpaqdan istifadəyə görə yüksək icarə haqqı ödəyirdilər. Məhsulun yarıdan çoxunun vergi kimi alınması kəndlilərin daha da yoxsullaşmasına səbəb olurdu. 1856-cı ildə ingilislərin Aud knyazlığını tabe etməsi ilə Hindistanın işğalı başa çatdı. Müstəmləkə zülmü və zorakı xristianlaşdırma siyasəti Sipahilər üsyanının (1857-1859) başlanmasına səbəb oldu. Sipahilər Ost-Hind şirkətinin ordusunda xidmət etmək üçün yerli əhalidən toplanmış döyüşçülər idi. Üsyançılar Dehliyə daxil olaraq Böyük Moğol dövlətinin sonuncu hökmdarı olan II Bahadır şaha sədaqət andı içdilər. İngilislər tərəfindən imtiyazları və mülkləri əllərindən alınmış yerli hakimlər də üsyana qoşuldu. XIX yüzillikdə Şimali Azərbaycanda və Hindistanda baş vermiş üsyanların səbəbləri arasında oxşar xüsusiyyətlər hansılardır?