1966-cı ildə şagird və tələbələrin yaratdığı “Qırmızı keşikçilər" adlı dəstə

Çin kommunizmi və “qırmızı terror" II Dünya müharibəsi Çində böyük dağıntılara səbəb olduğundan kommunist lideri Mao Tszedun ölkə iqtisadiyyatını yenidən qurmaq üçün islahatlara başladı. 1950-ci illərdə ÇXR-də aqrar islahat nəticəsində iri mülkədarların torpaq sahələri əllərindən alınaraq kəndlilər arasında bölüşdürüldü və zorakı kollektivləşdirmə başlandı. Sənaye sahəsində islahatlar nəticəsində özəl şirkətlər tədricən milliləşdirildi. Çin millətçilərinə və uyğurlara qarşı repressiya tədbirləri başlandı. 1958-ci ildə sənaye və kənd təsərrüfatının sürətli inkişafını təmin etmək məqsədilə başlayan “Böyük sıçrayış” planı iri kollektiv təsərrüfatların yaradılmasını nəzərdə tutsa da, ölkənin daxilində iqtisadi böhran yarandığından və milyonlarla insanın aclıqdan ölməsi ilə nəticələndiyi üçün ləğv edildi. “Böyük sıçrayış”ın uğursuzluğu və SSRİ ilə münasibətlərin pisləşməsi M.Tszedunun mövqeyini zəiflətdi. XX yüzilliyin 20-ci illərində SSRİ-də, 50-ci illərində isə Çində aqrar sahədə oxşar tədbirləri və onların ağır nəticələrini müəyyən edin. |  | 1966-cı ildə M.Tszedunun gənclərə çağırışından sonra milyonlarla şagird və tələbə “Qırmızı keşikçilər” adlı dəstələr yaratdı. “Mədəni inqilab” dövründə (1966-1976) kəndlilər cəmiyyətin təkanverici qüvvəsi, ziyalılar isə təhlükəli təbəqə elan edildi, məktəblər və universitetlər bağlandı, ziyalılar ucqar kəndlərdə ağır işlərə cəlb edildi, 20 milyondan çox insan repressiyaya məruz qaldı. Nəticədə kənd təsərrüfatı zəiflədi, sənaye müəssisələri bağlandı və ölkədə vətəndaş müharibəsi təhlükəsi yarandı. M.Tszedun vəziyyətin ağırlaşdığını görüb “Mədəni inqilab”ı dayandıraraq “Qırmızı keşikçilər”i ləğv etdi. 1969-cu ildə SSRİ ilə Çin arasında sərhəd münaqişəsi baş verdi. Sovet ordusu ilk dəfə “Qrad” qurğusundan istifadə edərək hərbi-texniki üstünlüyünü nümayiş etdirdi. 1991-ci ilin may ayında SSRİ-Çin arasında sərhəd müqaviləsinə görə Damansk adası Çinə verildi. Çinin “Mədəni inqilab” illərində dünya siyasətindən kənarda qalması və SSRİ ilə sərhəd münaqişəsi Qərblə münasibətləri yumşaltmağa səbəb oldu. 1971-ci ildə ABŞ Çin Xalq Respublikasının BMT-yə üzv qəbul edilməsinə razılıq verdi. SSRİ-də "Stalin terroru" dövründə, Çində "Mədəni inqilab" dövründə baş vermiş hadisələrin oxşar və fərqli cəhətləri hansılardır?