Yeni dünya nizamı “Soyuq müharibə” başa çatdıqdan sonra yeni dünya nizamı formalaşmağa başladı. Dünyanın siyasi xəritəsi dəyişdi. SSRİ, Çexoslovakiya və Yuqoslaviyanın dağılması nəticəsində yeni müstəqil dövlətlər yarandı. Birləşmiş Almaniya böyük Avropa dövlətinə çevrildi. Geosiyasi təsir dairələri yenidən bölüşdürüldü. Nüvə silahını saxlayan Rusiyanın müdafiə qüdrəti və iqtisadi potensialı zəiflədi. ABŞ yeganə fövqəldövlət kimi qaldı. Qərb ölkələri arasındakı münasibətlərdə dəyişiklik baş verdi. Hərbi blokların qarşıdurması bitsə də, NATO buraxılmadı. Onun başlıca vəzifəsi Qərbin xeyrinə formalaşmış qüvvələr nisbətini qorumaq və sabitliyi təmin etmək oldu. “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramının qəbul edilməsi təşkilatın genişlənməsinə şərait yaratdı. NATO-nun regional hərbi-siyasi təşkilatdan qlobal güc təşkilatına çevrilməsi baş verdi. Avropada inteqrasiya prosesi gücləndi. Avropa İttifaqı (Birliyi) haqqında müqavilə imzalandı. ATƏT-in 1999-cu ildə İstanbul sammitində qəbul olunmuş “Avropa təhlükəsizliyi” xartiyasında yenilənmiş dünya birliyinin təhlükəsizlik konsepsiyası ifadə olundu. ABŞ-nin təkbaşına dünyada hökmranlıq etməsinə yol verməmək üçün Rusiya və Çin arasında yaxınlaşma baş verdi. NATO-da iclas Soyuq müharibənin başa çatmasının hansı geosiyasi təsirləri oldu? |  | Müasir dünyanın qlobal problemləri içərisində əsas yeri bəşəriyyətə vurduğu zərbənin miqyasına görə regional münaqişələr və beynəlxalq terrorizm tutur. Buna qarşı mübarizə apara bilmək üçün dünyanın aparıcı dövlətlərinin bu sahədə hərtərəfli əməkdaşlıq etməsi olduqca vacibdir. Azərbaycanın otuz il müddətində ərazisində “yuva salmış” erməni terrorizminə qarşı apardığı uğurlu mübarizə bu baxımdan nümunə ola bilər. Azərbaycan əsgərləri təlimdə Yeni dünyada ideoloji mübarizələr artıq öz yerini iqtisadi sahədə rəqabətə verib. Qloballaşan dünya iqtisadiyyatında 1999-cu ildən fəaliyyət göstərən Böyük İyirmilik (G20) xüsusi rola malikdir. Ümumi daxili məhsulunun təxminən 90%-i bu qrupa daxil olan ölkələrin payına düşür. G20 qrupunun iqtisadi çəkisi və geniş üzvlüyü ona yüksək dərəcədə legitimlik, qlobal iqtisadiyyatın və maliyyə sisteminin idarə olunmasında təsir imkanları verir. BMT üzvü olan 173 ölkənin G20 qrupundan kənarda qalması onun tez-tez tənqid olunmasına və sammitlərinin keçirildiyi şəhərlərdə qloballaşma əleyhdarlarının etiraz çıxışlarına səbəb olur. İyirmilər qrupuna daxil olan ölkələr barədə araşdırma aparın. Onların içərisində 3 ən böyük iqtisadiyyata malik dövlətin iqtisadi göstəricilərini əks etdirən cədvəl tərtib edin.