4 | RUSİYA İMPERİYASI I Aleksandr, Dekabristlər üsyanı, Krım müharibəsi, burjua islahatları, Qafqaz müharibəsi, Dövlət Duması

Rusiya XIX yüzilliyin birinci yarısında XIX yüzilliyin əvvəllərində dünyanın ən böyük dövlətlərindən biri olan Rusiya feodal-təhkimçilik ölkəsi olaraq qalırdı. Bu da ölkənin iqtisadi inkişafını ləngidir və onun Qərbi Avropa dövlətlərindən geri qalmasına səbəb olurdu. 1801-ci ildə baş verən saray çevrilişi nəticəsində hakimiyyətə I Aleksandr (1801-1825) gəldi. O, bir sıra islahatlar həyata keçirdi. Siyasi məhbuslar əfv olundu, senzura yumşaldıldı, zadəganların hüquqları bərpa olundu. Qəbul edilmiş “Azad taxılçılar” haqqında fərmana əsasən mülkədarlar təhkimli kəndliləri Ödənc alaraq torpaqla birlikdə azad edə bilərdilər. I Aleksandr |  | Təhsil sahəsində mühüm addımlar atıldı. Ölkədə yeni universitetlər açıldı. Bir sıra şəhərlərdə gimnaziya və qəza məktəbləri fəaliyyətə başladı. Dövlət idarəçiliyi sahəsində nizam-intizam yaratmaq məqsədilə kollegiyaların əvəzinə, Avropada olduğu kimi nazirliklər təşkil edildi. 1810-cu ildə məşvərətçi orqan olan Dövlət Şurası yaradıldı. I Aleksandrın keçirdiyi islahatların əhatə etdiyi sahələrlə bağlı cədvəl tərtib edin. I Aleksandrın hakimiyyəti dövründə də Rusiya xarici siyasətdə öz işğalçılıq ənənəsini davam etdirirdi. Belə ki Rusiya İsveçi məğlub etməsi ilə Finlandiyanı, Osmanlı imperiyası ilə müharibədən sonra Bessarabiyanı, Qacarlar dövləti ilə apardığı müharibənin nəticəsində isə Cənubi Qafqazın böyük hissəsini işğal etdi. 1812-ci ildə Rusiya I Napoleonun böyük ordusunun hücumuna məruz qaldı. Buna səbəb Rusiyanın Avropanın Fransa tərəfindən işğalına əsas maneə olması və 1807-ci il müqaviləsinin şərtlərinə əməl etməməsi idi. Fransızlar Moskvanı tutsalar da, buranın qışına hazır deyildilər. Bundan istifadə edən rus xalqının apardığı partizan müharibəsi öz bəhrəsini verdi. Açıq döyüşə girməkdən çəkinərək öz gücünü qoruyub saxlayan rus ordusunun təqibi altında qalan fransızlar Rusiyanı məğlubiyyətlə tərk etdilər. Bu qələbə mövcud sosial-iqtisadi ziddiyyətlərə baxmayaraq, hakimiyyət, ordu və xalqın vahid vətənpərvərlik ideyası ətrafında birləşməsinin nəticəsi idi.