Erix Remark | Mixail Şoloxov | Mehmet Akif Ərsoy | Yəhya Kamal Bayatlı | Rəşad Nuri Güntəkin | Xalidə Ədib Adıvar

Alman yazıçısı Erix Remarkın “Qərb cəbhəsində yenilik yoxdur” əsərində Birinci dünya müharibəsinin dəhşətləri təsvir edilmişdir. Nasistlərin hakimiyyəti dövründə yandırılan kitablar sırasına bu roman da daxil edilmişdi. Remark bu romanda müharibələrdə iştirak edən insanların bəzilərinin fiziki, digərlərinin isə ruhən öldüyünü iddia edir. Ona görə heç kimin sağ çıxa bilməməsi müharibənin reallığıdır. Sovet ədəbiyyatında Mixail Şoloxov sosialist realizminin* əsas nümayəndələrindən hesab edilir. Şair Vladimir Mayakovski poeziyada yeni formanın yaradıcısı kimi məşhurdur.
★ | Sosialist realizmi SSRİ-də hakimiyyətin rəsmən himayə etdiyi ədəbi cərəyandır.
Türkiyə ədəbiyyatına Osmanlı dövründən respublika dövrünə keçid təsir göstərdi. Bu kontekstdə Türkiyənin milli şairi Mehmet Akif Ərsoyun yaradıcılığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mehmet Akif Ərsoy istiqlal hərəkatında iştirak etmiş, Türkiyə Böyük Millət Məclisində millət vəkili olmuşdur. M.A.Ərsoyun sözlərini yazdığı “İstiqlal marşı” Türkiyənin Dövlət Himni kimi qəbul edilmişdi. Yəhya Kamal Bayatlı şeirlərində əruz vəznini türkcəyə uyğunlaşdırması ilə tanınır. Roman janrında Rəşad Nuri Güntəkinin və Xalidə Ədib Adıvarın əsərləri xüsusilə məşhurdur. Xalidə Ədib Adivar Türkiyədə milli istiqlal hərəkatında fəal iştirak etmişdir. İngilislər İstanbulu işğal etdikdən sonra ölüm hökmü verilən ilk insanlar arasında Mustafa Kamalla yanaşı, Xalidə Ədib də var idi. |  | Elm 1920-30-cu illər elmin müxtəlif sahələrində yeni nailiyyətlərin əldə edilməsi ilə səciyyəvidir. Müharibədən əvvəl Albert Eynşteyn tərəfindən fizikada başlayan inqilab dünya müharibələri arasındakı illərdə də davam etdi. Əslində, atomun parçalana biləcəyini göstərən fiziklərdən biri Ernest Rezerford 1920-ci illəri “fizikanın qəhrəmanlıq dövrü” adlandırmışdı. Nyutonun klassik fizikası insanları bütün hadisələrin tamamilə müəyyən edilə və proqnozlaşdırıla biləcəyinə inandırmışdı. Lakin bu dövrdə qeyri-müəyyənlik prinsipi bu inamı sarsıtdı. Fiziklər atomların daha kiçik hissəciklərdən ibarət olduğunu bilirdilər. Bu hissəciklərin davranışının gözlənilməz olması qeyri-müəyyənlik prinsipinin əsasını təşkil edir. Bu nəzəriyyə bütün fiziki qanunların qeyri-müəyyənliyə əsaslandığını göstərir. Almaniyada nasistlərin iqtidara gəlməsi ilə bir çox yəhudi elm xadimləri Türkiyəyə getməyə məcbur oldular. Bu barədə hətta fizika üzrə məşhur alim Albert Eynşteyn Türkiyə hökumətinə bir xahiş məktubu da ünvanlamışdı. M.K.Atatürk yəhudi elm xadimlərinin Türkiyəyə gəlməsinə imkan verməklə onları xilas etmişdir.