13 | TÜRK DÜNYASI VƏ İRAN Mustafa Kamal, Gümrü müqaviləsi, Sakarya döyüşü, Lozanna müqaviləsi, Mudros barışığı, Pəhləvi sülaləsi, Səədabad paktı

TÜRKİYƏ Birinci dünya müharibəsində məğlub olan Osmanlı dövləti 1918-ci ilin oktyabrında Mudros limanında təslim olmaq haqqında müqavilə bağladı. Osmanlı dövlətinin ərazisi Antanta qüvvələri tərəfindən işğal edildi. Paytaxt İstanbulda işğal idarəsi quruldu, əhali azaldı və yoxsullaşdı. Lakin türk xalqı işğalı qəbul etmədi və müqavimət hərəkatına başladı. 1919-cu ildə sultan Anadoluda işğalçı qüvvələrə qarşı müqavimət hərəkatını yatırmaq, Mudros barışığına əsasən Osmanlı qoşununun tərksilah |  | edilməsinə nəzarət etmək üçün Çanaqqala döyüşlərinin qəhrəmanı olan Mustafa Kamal paşanı bölgəyə göndərdi. M.Kamal Anadoluya gəlib bu tapşırığa qarşı çıxaraq istiqlal hərəkatına başçılıq etdi. Qurtuluş hərəkatının bir mərkəzdən idarə edilməsi məqsədilə Sivasda Milli Konqres çağırılması qərara alındı. Sultan hökuməti konqresə mane olmaq istəsə də, xalqın və ordunun Mustafa Kamalın tərəfində olması nəticəsində bu, baş tutmadı. Sivas konqresində ərazi bütövlüyünün və milli müstəqilliyin qorunması uğrunda silahlı mübarizə aparılması qərara alındı.

Sevr müqaviləsinə görə Osmanlı dövlətinin ərazilərinin bölüşdürülməsi