Avropa 1920-ci illərdə

Səhifə 44-də verilmiş xəritə ilə müqayisə edərək yeni yaranmış dövlətləri müəyyən edin və baş vermiş ərazi dəyişikliklərini əks etdirən cədvəl hazırlayın. Avropanın yeni xəritəsi Almaniyadan sonra onun müttəfiqləri ilə də ayrı-ayrı sülh müqavilələri imzalandı. Bütövlükdə Versal sistemi adlanan bu müqavilələr nəticəsində Avropanın xəritəsi dəyişdi. Almaniya, Avstriya-Macarıstan və Rusiya imperiyaları dağıldı. Nəticədə yeni milli dövlətlər yarandı. Balkanlarda da yeni ərazi dəyişiklikləri edildi. Serb-Xorvat-Sloven krallığı (sonradan Yuqoslaviya) adlı yeni dövlət təşkil edildi. Birinci dünya müharibəsi ərəfəsində Balkan yarımadasında hansı dövlətlər var idi? Paris (Versal) sülh konfransı öz müqəddəratını təyinetmə prinsipini rəhbər tutmalı idi. Bununla belə, Şərqi Avropadakı xalqların qarışıqlığı etnik əsaslarla sərhədlərin yaradılmasını qeyri-mümkün etdi. Bəzən qaliblərin maraqlarını təmin etmək üçün güzəştlərə getmək lazım idi. Fransa Almani- |  | yanın şərq sərhədində əsas müttəfiqi kimi Rusiyanı itirdiyi üçün Şərqi Avropa dövlətlərini mümkün qədər gücləndirmək istəyirdi. Həmin dövlətlər Almaniya və sovet Rusiyasına qarşı maneə rolunu oynamalı idi. Güzəştlər nəticəsində, demək olar ki, bütün Şərqi Avropa dövlətlərində etnik azlıqlar qaldı. Dövlətlər daxilində etnik azlıqlar problemi sonradan münaqişələrə səbəb oldu. Daha bir imperiya - Osmanlı dövləti də parçalandı. Müharibə zamanı Osmanlı imperiyasının tərkibindəki ərəbləri öz tərəflərinə çəkmək üçün İngiltərə və Fransa onlara müstəqillik vəd etmişdi. Müharibə bitdikdən sonra İngiltərə və Fransa onların ərazilərini mandat sistemi* adı altında bölüşdürdü.
★ | Mandat sistemi keçmiş alman müstəmləkələrinin və Osmanlı mülklərinin qəyyumluğa götürülmüş formada bölüşdürülməsidir.
Vudro Vilson müstəmləkə ərazilərinin müttəfiqlər tərəfindən birbaşa ilhaqına qarşı çıxmışdı. Nəticədə sülh konfransında mandat sistemi yaradıldı. Bu sistemə görə mandat sahibi Millətlər Cəmiyyəti adından müəyyən ərazini idarə edirdi, lakin ona sahib deyildi. Beləliklə, Almaniyanın Afrika və Sakit okeandakı bütün müstəmləkələri və Osmanlı imperiyasının Yaxın Şərqdəki əraziləri mandat sistemi adı altında bölüşdürüldü.