2 | BÖYÜK BRİTANİYA VƏ FRANSA dəmiryolu, parlament islahatı, dominion, Antanta, Napoleon Bonapart, “Müqəddəs İttifaq", İkinci imperiya

Böyük Britaniya XIX yüzilliyin birinci yarısında XIX yüzilliyin birinci yarısında İngiltərə sənayenin inkişafı baxımından dünyanın qabaqcıl ölkələrindən biri idi. Maşınlı istehsalın tətbiqinin genişlənməsi nəticəsində sənaye çevrilişi başa çatmış və iqtisadiyyatda üstünlük kənd təsərrüfatından sənayeyə keçmişdi. Xırda və orta müəssisələrin rəqabətə davam gətirməməsi və iri müəssisələrin daha da böyüməsi nəticəsində istehsalın təmərküzləşməsi* prosesi gedirdi.
★ | Təmərküzləşmə müxtəlif sahələrin İri müəssisələr şəklində cəmləşməsidir.
Sizcə, təmərküzləşmə prosesinin baş verməsi iqtisadiyyata necə təsir göstərir? Bu dövrdə sənaye istehsalının həcminə görə öndə gedən İngiltərəni “dünya emalatxanası” adlandırırdılar. Dünya XIX yüzillikdə İngiltərədə dəmir yolu |  | ticarətində və müstəmləkələr uğrunda mübarizədə İngiltərənin əsas rəqibi Fransa idi. Ona görə də Fransa əleyhinə koalisiyada iştirak edərək onu zəiflətməyə çalışırdı. Avropada aparılan müharibələrdə Fransanın məğlub olması nəticəsində İngiltərənin dünyada mövqeyi daha da möhkəmləndi. Müstəmləkələrdən böyük miqdarda xammalın gətirilməsi və iri sənaye müəssisələrinin yaradılması iqtisadi inkişafı sürətləndirdi. İqtisadi inkişafın sürətlənməsində dəmir yollarının böyük rolu var idi. Belə ki dəmir yolları ucuz və əlverişli yükdaşımada həlledici rola malik idi. Dünyada ilk dəmir yolu 1825-ci ildə İngiltərədə çəkildi. İngiltərənin iqtisadi inkişafında hansı amillərin rolu olmuşdur? Ölkədə sənaye burjuaziyasının mövqeyinin möhkəmlənməsinə baxmayaraq, siyasi hakimiyyət hələ də iri torpaq sahiblərinin əlində idi. 1832-ci ildə keçirilən parlament islahatı nəticəsində iri sənaye mərkəzləri də parlamentdə təmsil olunmağa başladı.