Tarix xalqların yüksəliş və süqut səbəblərini axtararkən bir çox siyasi, hərbi və sosial səbəblər göstərir. Bütün bu səbəblərin ictimai hadisələrdə təsirli olduğu şübhəsizdir. Halbuki bir xalqın həyatı, yüksəlişi və enişi birbaşa məhz onun iqtisadiyyatı ilə bağlıdır. Tarixin və təcrübənin müəyyən etdiyi bu həqiqət milli həyatımızda, milli tariximizdə tam şəkildə özünü göstərmişdir. Türk tarixi araşdırılarsa, bütün yüksəliş və eniş səbəblərinin, həqiqətən də, iqtisadiyyat məsələsindən başqa bir şey olmadığı başa düşüləcək. Tariximizdəki bütün uğurlar, zəfər və ya məğlubiyyətlər, fəlakətlərin hamısı baş verdikləri dövrlərdə iqtisadi vəziyyətimizlə bağlı və əlaqəlidir. M. K.Atatürkün Türkiyə İqtisad konqresində çıxışı İqtisadi siyasət Lozanna sülh müqaviləsi ilə əcnəbilərə iqtisadi sahədə imtiyazlar verən kapitulyasiyalarin aradan qaldırılmasına nail olundu. İqtisadi sahədə əsas məqsəd sənayeləşmə və özünü təmin edən iqtisadiyyat qurmaq idi. Osmanlı dövründə tikilən dəmir yolları xarici sahiblərindən alınaraq milliləşdirildi və yeni yollar inşa edildi. Özəl sektora dəstək vermək üçün xüsusi bank yaradıldı. Aşar (onda bir) vergisinin ləğv edilməsi kənd təsərrüfatının inkişafına təsir göstərdi. Kapitulyasiya hüququ nə idi? Bu, ölkənin iqtisadi vəziyyətinə necə təsir göstərirdi? 1929-cu il dünya iqtisadi böhranı ölkənin əsas ixrac məhsulu olan kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin düşməsinə səbəb oldu. Bu isə dövlətin gəlirlərini azaltdı və iqtisadi böhranla nəticələndi. Böhrandan çıxmaq üçün yaranmaqda olan milli sənayenin himayə edilməsi məqsədilə tədbirlər görüldü. Yerli sənayenin xaricdən gətirilən malların rəqabətindən qorunması üçün gömrük rüsumları artırıldı. Beləliklə, Türkiyədə böhranı dövlətin iqtisadiyyata nəzarətinin artırılması ilə aradan qaldırmaq siyasəti həyata keçirildi. Dövlət kapitalizmi adlanan bu siyasətə əsasən beşillik plan tətbiq edildi. Planın əsas məqsədi milli sənayenin inkişaf etdirilməsi idi. |  | 1929-cu il dünya iqtisadi böhranından çıxmaq üçün Türkiyənin siyasəti ilə digər ölkələrin siyasətinin oxşar və fərqli cəhətlərini təhlil edin. 1920-30-cu illərdə Türkiyədə həyata keçirilən islahatlara aid cədvəl tərtib edin. Türkiyə iqtisadiyyatı dünya böhranından çox təsirlənmədən çıxa bildi. 1930-cu illərdə iqtisadiyyatın bərpası davam etdi və gəlirlər artdı. Ölkə əhalisinin, xüsusən də kənd əhalisinin artması sayəsində kənd təsərrüfatı inkişaf etdi. Ölkə buğda istehsalı ilə özünü təmin etdi və hətta ixrac etməyə başladı. Atatürkdən sonra Türkiyə Böyük Millət Məclisi Mustafa Kamala Atatürk ləqəbini vermişdi. 1938-ci ildə Atatürk vəfat etdi. Milli qurtuluş hərəkatının qəhrəmanlarından biri İsmət İnönü prezident seçildi. Bu dövrdə dünya yeni müharibə astanasında idi. Türkiyə rəhbərliyi xarici siyasətdə Atatürkün “Yurdda sülh, cahanda sülh” prinsipinə uyğun olaraq bitərəflilik siyasəti yürüdürdü. İsmət İnönü İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində Türkiyə rəhbərliyinin bitərəflilik siyasətini necə dəyərləndirirsiniz? Türkiyənin 1920-30-cu illər tarixi ilə bağlı zaman oxu tərtib edin.