İkinci Tiryək müharibəsi

Çin imperiyasının tənəzzülü Böyük Britaniya və Fransanın Çindən yeni güzəştlər qoparmaq cəhdləri İkinci Tiryək müharibəsinə (1856-1860) səbəb oldu. 1860-cı ildə ingilis-fransız qoşunları ciddi müqavimətə rast gəlmədən Pekini ələ keçirdi. Bundan sonra Çin hökuməti Böyük Britaniya və Fransa ilə qeyri-bərabər hüquqlu müqavilələr imzalamağa məcbur oldu. Pekin müqavilələrinə görə Çin hökuməti tiryəkin açıq satışına icazə verdi, məğlub tərəf kimi təzminat ödədi, ingilis və fransız təbəələrinin ölkə ərazisində sərbəst hərəkət etmək hüququnu tanıdı. Çin hökuməti niyə ağır şərtli Pekin müqavilələrini imzalamağa məcbur oldu? XIX yüzilliyin sonunda Çinin zəifləməsi onun beynəlxalq nüfuzuna da ağır zərbə oldu. Fransa və Yaponiya ilə aparılan müharibələr nəticəsində Vyetnam, Koreya və Tayvan üzərində nəzarət itirildi. Ölkənin daxili vəziyyətinin böhranlı həddə çatmasının və müharibələrdə ardıcıl məğlubiyyətlərin əsas günahını xalqın birliyinə nail ola bilməyən, |  | yalnız öz şəxsi mənafeyini düşünən hakim sülalədə görən demokratik ziyalılar inqilabi mübarizəyə başladılar. 1905-ci ildə Sun Yatsenin rəhbərliyi ilə yaradılmış “Birləşmiş ittifaq” adlı təşkilat millətçiliyi, demokratiyanı və xalq rifahını bərqərar etmək üçün mövcud quruluşu devirməyi vacib hesab edirdi. 1911-1913-cü illərdə Çin inqilabı nəticəsində monarxiya devrildi, müvəqqəti konstitusiya qəbul olundu, respublika elan olundu və Sun Yatsen prezident seçildi. Sun Yatsen