7 | BİRİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİ Marna döyüşü, Dördlər ittifaqı, Çanaqqala döyüşü, “Verden qəssabxanası", Kompyen barışığı

Müharibənin səbəbləri XX yüzilliyin əvvəllərində dövlətlərarası münasibətlər xeyli kəskinləşdi. İnkişaf etməkdə olan sənaye sahələrinin tələbatını ödəmək üçün yeni xammal mənbələri və satış bazarlarının əldə edilməsi zərurəti meydana çıxdı. Bu isə müstəmləkələrin və nüfuz dairələrinin yenidən bölüşdürülməsi uğrunda mübarizəni daha da alovlandırdı. Böyük dövlətlər arasında rəqabətin artması sürətlə silahlanmaya səbəb oldu. Avropa dövlətlərindən ibarət iki hərbi-siyasi blok - Üçlər ittifaqı və Antanta üz-üzə gəldi. Nəticədə Birinci dünya müharibəsi baş verdi. Birinci dünya müharibəsinin başvermə səbəbləri hansılardır? Almaniyanın dünya bazarlarındakı əsas rəqibi Böyük Britaniya idi. Böyük Britaniya, Fransa və Rusiyanı zəiflədərək, onların müstəmləkələrini ələ keçirməyə çalışan alman hərbi-siyasi dairələri Avropada hökmranlığa nail olmaq istəyirdi. Balkan yarımadasında öz nüfuzunu genişləndirməyə çalışan Avstriya-Macarıstanın Rusiya ilə maraqları toqquşurdu. Böyük Britaniya Almaniyanın zəiflədilməsinə nail olmaqla onun müstəmləkələrini ələ keçirməyə çalışırdı. Fransa itirdiyi Elzas və Lotaringiya torpaqlarını geri qaytarmaq və yeni ərazilər tutmaq niyyətində idi. Antanta dövlətlərinin planlarında Osmanlı İmperiyasının bölüşdürülməsi xüsusi yer tuturdu. Birinci dünya müharibəsində böyük dövlətlərin maraqlarını ifadə edən cədvəl tərtib edin. |  | Müharibənin başlanması 1914-cü ildə Avstriya-Macarıstan taxtının vəliəhdi Frans Ferdinand Bosniyada səfərdə olarkən serb millətçi qrupunun üzvləri tərəfindən öldürüldü. Bu hadisə müharibənin başlanması üçün bəhanə oldu. Bir ay sonra, iyul ayının 28-də Avstriya-Macarıstan bu terrorun arxasında Serbiyanın olduğunu əsas gətirərək ona müharibə elan etdi. Tezliklə iki ölkə arasındakı münaqişə digər dövlətlərin qoşulması ilə dünya müharibəsinə çevrildi. Frans Ferdinandın öldürülməsi Rusiyanın Serbiyanı müdafiə etməsindən istifadə edən Almaniya Rusiyaya, sonra isə Fransaya müharibə elan etdi. Almaniya Fransanı tutmaq üçün bitərəf olan Belçikanın ərazisinə qoşun yeritdi. Bu, Böyük Britaniyanın müharibəyə girməsinə bəhanə oldu. Yaponiya Almaniyaya müharibə elan edərək onun Sakit okeandakı torpaqlarını tutmağa başladı. Antanta dövlətlərinin təcavüzünə məruz qalan Osmanlı imperiyası Üçlər ittifaqı tərəfindən müharibəyə qoşuldu. Avropadakı müharibə