əkin sahələri məhv olur. Bu çaylardan qış aylarında suvarmada istifadə olunur. Bu ərazilər əhalinin tarixən sıx məskunlaşdığı və dünyadakı ən mühüm əkinçilik rayonlarından biridir.
Mətn üzrə iş

- 1992-ci ildə Çində Yantszı çayı üzərində nəhəng “Üç dərə” Su-Elektrik Stansiyasının tikintisinə başlanıldı. Çayın üzərindəki bənd 185m hündürlüyə və 2 km-dən artıq uzunluğa malikdir. Bəndin tikintisinin çoxsaylı tərəfdarları ilə yanaşı, əleyhdarları da var idi.

##### Tapşırıq (debat).

Bəndin tikintisinin lehinə və əleyhinə olanların dəlillərini təhlil edin və öz fərziyyənizi irəli sürün.

##### “Lehinə olanlar” | ##### “Əleyhinə olanlar”
Son minillikdə Yantszı çayında 215 dəfə daşqın baş vermişdir. 1998-ci ildə daşqınlar nəticəsində 4000 insan həyatını itirmiş, 14 milyon sakin öz evlərindən məhrum olmuş, iqtisadiyyata 24 milyard ABŞ dolları məbləğində zərər dəymişdir. Bənd tikildikdən sonra daşqınların başvermə ehtimalı sıfıra bərabərdir. “Üç dərə” SES-də çoxlu miqdarda enerji istehsal olunacaqdır. Su anbarı suvarılan əkin sahələrinin çoxalmasına səbəb olacaq. Hər il minlərlə litr tullantı və çirkli suYantszı çayına axıdılır. “Üç dərə” layihəsinə əsasən isə bu tullantılar təmizləndikdən sonra çaya axıdılacaqdır. Yeni SES bu ərazidə yeni müəssisələrin yaranmasına şərait yaradacaqdır. “Üç dərə” SES hər il 40 mln. ton kömürə qənaət edilməsinə imkan verəcək, bu isə milyonlarla ton karbon qazının, tozun, kükürd 2-oksidin atmosferə atılmasının qarşısını alacaq. “Üç dərə” ərazisi çoxsaylı turist axınını cəlb edəcəkdir. | Üç dərə” tikintisi zamanı 13 şəhər, 140 qəsəbə və 1300 kənd su altında qalmış, 1,3 milyon insan öz yaşayış yerini tərk etməyə məcbur olmuşdur. Çinin 1300 arxeoloji abidəsi məhv edilmiş və həmişəlik su altında qalmışdır. Ekoloji dəyişikliklər baş vermiş, əsasən də bir çox balıq növləri yox olmuşdur. Minlərlə zavod və mədən su altında qalmışdır. Bu isə suya zəhərli maddələrin daxil olmasına şərait yaratmışdır. Su bəndindən aşağıda yaşayan 360 milyon nəfərdən artıq insan daim ciddi təhlükə altındadır. Yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması ətraf aləmin çirklənməsi, həmçinin zəhərli qazların havaya atılması ilə nəticələnəcəkdir.

- İndoneziyanın Yava adasında

  ##### Sitarium çayı

  Yer kürəsinin ən çirkli çayıdır. Digər su mənbələri olmadığına görə yerli əhali bu çirkli çaydan istifadə etmək məcburiyyətindədir.

##### Sitarium çayı.

İndoneziya

Mərkəzi Asiyada çay və göl şəbəkəsi seyrəkdir. Ən mühüm çaylar - Amudərya, Sırdərya, Kaşqadərya, Tarim uca dağlardan başlayaraq qumlu səhralara və axarsız hövzələrə (Balxaş, Aral) tökülür.