7
51

#### Sənaye sahələrİ necə yerləşdİrİlİr?

Şəkil üzrə iş
Ərazidə müəssisələrin yerləşmə uyğunluğunu tapın: nümunə: a-2; b-1.

1. Hansı müəssisələr şəhərin mərkəzinə ən yaxın yerləşdirilmişdir və bunun səbəbi nədir?
2. Şəhərin enerji ilə təminatı hansı mənbədən ödənilir və onun yerləşdirilməsində hansı amil əsas götürülmüşdür?
3. Ayaqqabı fabrikinin şəhərə daha yaxın, metallurgiya zavodunun isə uzaqda yerləşdirilməsi hansı amillərlə əlaqədardır?
4. Şəhər əhalisi hansı müəssisələrdə işləyərsə, daha az nəqliyyat xərcləri ödəyər?

Müəssisələr:
a) Su-elektrik stansiyası
b) Daş karxanası
c) İdman kompleksi
d) Əyləncə mərkəzi
e) Metaləritmə zavodu
f) Ticarət mərkəzi
g) Quşçuluq kombinatı
h) Ayaqqabı fabriki

##### Müzakirə edin:

1. İstehsal və qeyri-istehsal sahələrinin yerləşdirilməsində hansı amillər nəzərə alınmalıdır?

İstehsal və qeyri-istehsal sahələri müxtəlif ərazilərdə müəyyən prinsiplər əsasında yerləşdirilir. Müəssisələrin yerləşdirilməsində təbii və iqtisadi amillərin, eləcə də ərazidə əhalinin sıxlığının təsiri böyükdür. Müəssisələrin düzgün yerləşdirilməsi istehsal olunan məhsulun maya dəyərinə təsir edir. Maya dəyəri - hər hansı məhsulun istehsal edilməsinə və daşınmasına çəkilən xərclərə deyilir. Məhsulun satış qiyməti nizamlanmış qiymətlər sisteminə əsaslanır. Qiymətlər sisteminin formalaşmasında məhsul istehsalı üçün xammal və ya detalların alınması, əməkhaqqının ödənilməsi, binanın xərcləri (vergi, işıq, istilik, su və s.), gəlirlərin bölüşdürülməsi, işçinin sosial müdafiəsinə çəkilən xərclər nəzərə alınır.

• VII fəsil • İqtisadi-sosial həyat və onun inkişaf yolları •