Xəritə-sxem
üzrə iş
Xəritə-sxemdəki rəqəmləri
dəftərinizdə çəkdiyiniz
cədvəldə qeyd olunmuş
ərazilərə müvafiq xanalara
yazın.

##### Müzakirə edin:

1. Göstərilən məntəqələrdə əraziləri mənimsəmək üçün hansı təklifləri verərdiniz?

Yüksək dağlıq ərazilər - And, Kordilyer, Himalay, Alp, Pamir, Tyan-Şan, Qafqaz dağlan zəngin mineral ehtiyatlara, müalicəvi sulara, dağ meşələrinə, rekreasiya ehtiyatlarına malikdir. Lakin ağır texnikanın yüksək dağlıqlara daşınması, çıxarılan faydalı qazıntı süxurlarının saflaşdırılması və emal müəssisələrinə çatdırmaq üçün nəqliyyat yolları, xüsusilə dəmir yolu xətti tələb olunur. Meyilliliyi 12-15°-dən çox olan ərazilərdə isə qatarların hərəkətində çətinlik yaranır.

Yamacların meyilliliyinin 20-25° olduğu ərazilərdə əkinçilik fəaliyyəti üçün yamaclarda terraslaşdırma işləri aparılır. Belə ərazilər həm də heyvandarlıq üçün yay otlaqları kimi istifadə oluna bilər.

Səhra və yarımsəhralar - vegetasiya müddətində daha çox Günəş istiliyi tələb edən qiymətli bitkilərin - pambıq, qəhvə, kakao, çəltik, şəkər qamışı və s.-nin becərilməsi üçün imkan vardır. Lakin su çatışmazlığı bu ərazilərin mənimsənilməsinə mane olur. Məsələn, pambığın becərilməsi üçün tələb olunan temperatur şəraiti +25...+30°C olsa da, vegetasiya müddətində hər hektara 6000-8000 m3 su tələb olunması bu bitkinin yetişdirilməsində problemlər yaradır. Hazırda səhralarda vahəşəhərlər yaradılır, qumlu səhralar əkinçilik üçün yararlı hala gətirilir, avtomobil yollan çəkilir. Səhrada daimi mövcud olan küləklər də güclü enerji mənbəyidir.

Rütubətli həmişəyaşıl ekvatorial meşə və cəngəlliklər - Cənubi Amerika, Mərkəzi Afrika və Cənub-Şərqi Asiyada yağıntıların həddən çox olması ərazinin bataqlıqlaşmasına səbəb olmuşdur. Bu ərazilərdə keçilməz meşə landşaftı mövcuddur. Zəngin bioloji ehtiyatlan və yeraltı sərvətləri mənimsəmək üçün ərazilərdə qurutma işləri aparılır.

Çoxillik daimi buzlaq və donuşluq zonası - ABŞ, Kanada, Rusiya və Norveçin Şimal qütbünə yaxın əraziləri mis, qızıl, almaz, neft, torf ehtiyatlan ilə zəngindir. Lakin donmuş bərk süxur qatı qazıntı işlərini aparmağa mane olur. Qısa yay müddətində donuşluğun üst qatı buzdan azad olur, bu yerlər göl bataqlıqlarına çevrilir. Vəziyyət nəqliyyat yollarının çəkilməsinə mane olur ki, bu da ərazinin mənimsənilməsində çətinlik törədir.