4

## BİOEHTİYATLARIN
müxtəlİflİyİ və
ONDAN İSTİFADƏ

29

#### ŞİMAL MATERİKLƏRİNİN BİOEHTİYATLARI

Xəritə-sxem üzrə iş
Avrasiya və Şimali Amerika materiklərinin təbii zonalarını müqayisə edin.
Şimal materiklərinin təbii zonaları
Arktik səhralar
Tundra meşə-tundra
İynəyarpaqlı meşələr
Enliyarpaqlı və qarışıq
meşələr
Çöl, meşə-çöl
Səhra və yarımsəhralar
Codyarpaqlı meşə və kolluqlar
Dəyişən-rütubətli meşələr
Savanna və seyrək meşələr
Həmişəyaşıl rütubətli ekvatorial meşələr
Dağlıq ərazilər

##### Müzakirə edin:

1. Materiklərdə hansı təbii zona daha böyük sahə tutur? 2. Şimali Amerikada hansı təbii zona meridian boyunca uzanır? 3. Avrasiyada hansı təbii zonalar enlik boyunca tam zolaq təşkil etmir? 4. Hansı təbii zona Avrasiyada olduğu halda, Şimali Amerikada yoxdur?

Avrasiya və Şimali Amerikanı - Şimal yarımkürəsində yerləşdiyi üçün Şimal materikləri adlandırırlar. Cənubi Amerika, Afrikanın böyük bir hissəsi, Avstraliya və Antarktida isə bütövlükdə Cənub yarımkürəsində yerləşdiyinə görə onlan Cənub materikləri adlandırırlar. Şimal materiklərinin insan təsirinə daha çox məruz qalan təbii zonaları, əsasən, dəyişmişdir. Bu, əhalinin daha sıx məskunlaşdığı - Şərqi Çin, Qərbi Avropa, Dekan, Mərkəzi düzənliklər və ABŞ-ın Atlantiksahili ərazilərində müşahidə olunur. Təbii zonalardan meşə, meşə-çöl və çöllər, codyarpaqlı həmişəyaşıl meşə və kolluqlar, savanna, seyrək meşələr, həmçinin musson meşələri daha çox mənimsənilmişdir.

Bu, təbii zonaların yerləşdiyi ərazilərdə relyefin mənimsənilmə üçün yararlı, iqliminin əlverişli olması, torpaqların münbitliyi, ərazinin bioloji ehtiyatlarının zənginliyi