1

Kordilyer dağlarında Şimali Amerikanın ən yüksək zirvəsi - Mak-Kinli (və ya Denali -6194 m) və ən alçaq nöqtəsi - Ölüm dərəsi (-86 m) yerləşir.

Kordilyer dağlan mərkəzi, qərb və şərq silsilələrindən ibarətdir. Kordilyer dağlarının qərb hissəsi - Sahil sıra dağları daha cavan olub Sakit okean “Odlu halqası’na daxildir. Qərbi Kordilyerdə Kaskad, Şərqi Kordilyerdə isə Qayalı dağ sistemləri yerləşir. Kordilyer dağlarının mərkəzi hissəsi yüksək plato (yəni səthi hamar olan ərazi) və yaylalardan ibarətdir. Bunların içərisində nəhəngləri Böyük Hövzə, Meksika yaylaları, Kolorado və Kolumbiya platolarıdır.

Mətn və xəritə-sxem üzrə iş

- Relyef xüsusiyyətlərinə görə Kordilyer dağları müxtəlif hissələrə bölünür: 1. Qayalı dağlar. 2. Kaskad dağları. 3. Böyük Hövzə yaylası. 4. Meksika yaylası. 5. Syerra-Madre. 6. Kolorado platosu.

1. Kordilyer dağlarındakı relyef formalarını onun hissələrinə uyğun olaraq qruplaşdırın:

Kordilyerin hissələri | Relyef formalarının adı
Kordilyerin qərb hissəsi |
Kordilyerin mərkəzi hissəsi |
Kordilyerin şərq hissəsi |

Yayla və platolar üçün intensiv denudasiya prosesləri səciyyəvidir. Onlar dərin, dar dərələrlə, çox vaxt kanyonlarla kəsilir. Şimali Amerikanın cənubunda Kordilyerlər daralır və Meksikada onu Syerra-Madre adlandırırlar. Kordilyer dağlarında çoxlu sönmüş və fəaliyyətdə olan vulkanlar vardır: məsələn, Reynir, Şasta, Kolima, Orisaba, Taxumulko, Popokatepetl, Mamatombo.

Şəkil üzrə iş

- Qeyri-adi relyef formaları turistlər üçün maraqlı obyektlərdən biridir. Bunlardan biri də Kolorado kanyonudur. Onun dərinliyi 2 km-ə çatır. Kordilyer dağlarında Kolorado çayının dərəsinə piyada, maşın və vertolyotla ekskursiyalar təşkil olunur.

##### Müzakirə edin:

1. Dağlıq regionlarda turizmin inkişafına nə mane ola bilər?

2. Azərbaycanda oxşar relyef formalarına harada rast gəlmək olar? Turistləri bu ərazilərə cəlb etmək üçün hansı tədbirləri görmək lazımdır?

Şimali Amerikanın mərkəzi və şərq hissələri platformadır. Burada düzənliklər üstünlük təşkil edir. Onların formalaşması müxtəlif ekzogen proseslərlə əlaqədardır. Şimalda Lavrenti yüksəkliyində buzlaq relyef formaları üstünlük təşkil edir. Ona görə də bu hissədə buzlaq mənşəli göl çökəklikləri çoxdur. Mərkəzi düzənlikdə buzlaq formaları ilə yanaşı, çaylar da böyük rola malikdir. Mərkəzi düzənliklərdən qərbdə Böyük düzənliklər yerləşir. Hündürlüyü 500 m-dən yüksək olan Böyük düzənliklər Kordilyer dağlarına keçid zonasıdır. Atlantik okeanının sahilboyunda

• I fəsil • Relyef və onun təsərrüfata təsiri •