27

#### Dünya okeanindan İstİfadə

Diaqram üzrə iş
Aşağıdakı qrafikdə bir neçə yüzillik ərzində Yer kürəsində əhali ilə təbii ehtiyatlar arasında nisbətin dəyişilməsi göstərilmişdir.
XV əsr XVII əsr XIX əsr XXI əsr
Əhali
Təbii ehtiyatlar

##### Müzakirə edin:

1. Əhali və təbii sərvətlər arasında hansı dəyişikliklər baş verdiyini izah edin.
2. Təbii ehtiyatlarla əhali arasında fərqin artmasının qarşısını almaq üçün nə etmək olar?
3. Əhalinin təbii sərvətlərə olan tələbatının ödənilməsində Dünya okeanı hansı rola malikdir?

Yer kürəsinin quru hissəsində əlverişli təbii şəraitə malik ərazilər insanlar tərəfindən mənimsənilmişdir. İnsanlar bu ərazilərdəki təbii sərvətlərdən yüzillərdir istifadə edirlər. Hazırda onların çoxu tükənmiş və ya tükənmək dərəcəsinə çatmışdır. Lakin Yer kürəsinin əhalisi artmaqda davam edir, sərvətlər isə daha çox azalır.

Dünyada suyu
şirinləşdirən ən
nəhəng qurğu
Səudiyyə Ərəbistanında
yerləşir.

Quruda təbii ehtiyatların azalması insanların Dünya okeanının resurslarından istifadəyə daha çox diqqət yetirməsi ilə nəticələnmişdir. Yeni sərvətlərin aşkar edilməsi və istifadə olunması üçün okeanların xüsusiyyətləri öyrənilməlidir. Onların əldə edilməsi üçün uyğun texnologiya və texniki avadanlıq tələb olunur. Lakin Dünya okeanı müxtəlif təbii ehtiyatlarla zəngindir və onlar quruda tükənməkdə olan təbii sərvətləri əvəz edə bilər.

Dünya okeanının ən qiymətli sərvətlərindən biri dəniz sularıdır. Okean suyunda həll olmuş halda 70-dən çox kimyəvi element var: xörək duzu, xlor, maqnezium, kalium, brom, uran, qızıl və s. Dünyada adambaşına 270 mln. m3 su düşür. Lakin dünya əhalisinin şirin suya olan tələbatı ödənilmir.

Dünyada 80-dən çox ölkə şirin su çatışmazlığından əziyyət çəkir. Şirin su ilə təmin olunmağın ən perspektivli yollarından biri Dünya okeanının duzlu sularının şirinləşdirilməsidir. Dəniz sularının şirinləşdirilməsi texnologiyası hazırda 100-dən çox ölkədə tətbiq edilir. Ən güclü suşirinləşdirici qurğular Cənub-Qərbi Asiyanın