4
ilə əlaqədardır. Bioloji ehtiyat - insanların istifadə edə biləcəyi bitki və canlı aləmə deyilir.

Bitki ehtiyatlarına oduncaq tədarük etmək üçün meşələr, biçənək və otlaqlar, göbələk və yosunlar və eyni zamanda qida (qoz, fındıq və s.) və dərman (müalicə üçün bitki yarpaqları, kökləri və s.) məqsədilə istifadə olunan ağac və kollar daxildir. Avrasiya meşələrində bitən müalicəvi yabanı giləmeyvələr, Şimali Amerikada isə qayınağacından alınan şirə sənaye əhəmiyyətinə görə dünyada məşhurdur.

- Çin və qismən Rusiyada bitən

  ##### jenşen

  bitkisini “həyat kökü” adlandırırlar. Bu, təkcə bitkinin xarici görünüşünün insan bədəninə bənzəməsi ilə əlaqədar deyil. Jenşendən təbabətdə geniş istifadə olunur.

Canlı orqanizmlərə isə xəz və ov üçün nəzərdə tutulan heyvanlar, eləcə də balıq və quşlar aiddir. Şimal materikləri meşələrində məskunlaşan qiymətli xəzi olan canlılar - sincab, gəlincik, susamuru, tülkü, dələ, dovşan və s. yüngül sənayedə mühüm xammal bazası rolunu oynayır. Meşələrdə ağac koğuşlarında olan yabanı arı balı qiymətli qida məhsulu olmaqla yanaşı, müalicəvi xüsusiyyətə malikdir. Bioloji ehtiyatlar tükənən, lakin bərpaolunan ehtiyat növüdür. Onlar ən qədim zamanlardan insanların istifadəsindədir. Əhalinin sayının artması adambaşına düşən bioloji ehtiyatların təmin olunmasında problemlərin yaranmasına gətirib çıxarır. Lakin bioehtiyatların miqdarını artırmaq və onları bərpa etmək mümkündür.

- ##### Şimal tülküsü

  - qiymətli xəzi olan, tundra və meşə-tundrada ən mühüm sənaye əhəmiyyətli heyvandır. Onları artırmaq üçün bu zonada yerləşən ölkələrdə (Kanada, Rusiya, Norveç və s.) fermalar yaradılmışdır.

##### Müzakirə edin:

1. Fermalarda xəzdərili heyvanların ye-
   tişdirilməsinin üstün cəhətləri nədir?

Çöl və meşə çöllər - mülayim iqlim qurşağının cənub hissəsində geniş yer tutan təbii zonadır. Avrasiyanın çölləri paralel istiqamətdə Şərqi Avropa ölkələrini, Rusiyanın cənubunu, Qazaxıstan, Monqolustan və Çinin şimalını əhatə edir. Şimali Amerika çölləri isə meridian istiqamətində ABŞ və Kanadanın mərkəzi hissəsində yerləşir. Çöl zonası bitkiçilik (xüsusilə də taxılçılıq) və heyvandarlığın (əsasən, maldarlıq) inkişafı üçün geniş imkanlara malikdir.

Codyarpaqlı həmişəyaşıl meşə və kolluqlar - Cənubi Avropanın Aralıq dənizi sahilləri və Şimali Amerikanın subtropik iqlim qurşağında Sakit okean sahilində yayılmışdır. Bu zonanın iqlimi əkinçilik, heyvandarlıq üçün əlverişlidir. İstisevən portağal, naringi, limon, feyxoa, zeytun, üzüm və s. becərilməsi üçün imkan daha böyükdür.

- ##### Portağal

  - Aralıq dənizi sahilində ən geniş yayılan bitkilərdən biridir. Bu bitki öz görkəmi ilə ətrafa gözəllik verir. Cənubi Avropa ölkələrinin əksəriyyətində gəlinlərin örpəyində portağal çiçəyinin olması milli ənənələrlə bağlıdır. Bu bitki ABŞ-da Florida və Kaliforniya ştatlarında becərilir.

• IV fəsil • Bioehtiyatların müxtəlifliyi və ondan istifadə •