46

#### Asİya, Afrİka və Latın Amerİkasının əhalİsİ

Diaqram üzrə iş

##### Dünya əhalisinin
regionlar üzrə
paylanması

##### Müzakirə edin:

1. Diaqrama əsasən dünya
   əhalisinin ümumi sayında
   Asiya, Afrika və Latın
   Amerikası əhalisinin
   payını faizlə təqribi he-
   sablayın. Aldığınız
   nəticəni necə izah edə
   bilərsiz?

mlrd, nəfər

Asiya, Afrika və Latın Amerikası dünyada əhalinin sürətlə artması ilə fərqlənən regionlardır. Bu regionlarda doğumun yüksək olmasına bir çox amillər təsir edir:

- milli adət-ənənələr: erkən nikahlar, çoxuşaqlılıq, ailədə oğlan uşaqlarına üstünlük verilməsi;
- dinin təsiri: ailədə uşaqların sayının məhdudlaşdırılmasının qadağan edilməsi;
- gender problemi: qadınların əksəriyyətinin evdar qadın olması, cəmiyyət həyatında fəal iştirak etməməsi, təhsil hüquqlarının pozulması və s.
- ailənin iqtisadi tələbatı: aqrar iqtisadiyyat şəraitində uşaqların əlavə işçi qüvvəsi olması, yaşlı valideynlərin övladlarının himayəsində yaşaması.

Asiya, Afrika və Latın Amerikasında əhalinin sayının çox olması təkcə doğumun yüksək olması ilə deyil, eləcə də ölümün nisbətən aşağı göstəricisi ilə əlaqədardır. Səhiyyənin inkişafı, əhali arasında kütləvi peyvəndlərin aparılması, ana və körpələrə keyfiyyətli tibbi xidmətin göstərilməsi əhali arasında ölümün sayını azaldır. Lakin bu regionların hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri vardır.

Müasir Afrika dünyada doğumun ən yüksək olduğu region olub “demoqrafik partlayış”la səciyyələnir. Afrika ölkələrinin əksəriyyətində təbii artım 25-35 nəfərdir. Təbii artıma görə Niger (37 nəfər), Uqanda (35 nəfər) və Anqola (32 nəfər) dünyada ilk yerləri tutur. Şimali Afrika regionuna daxil olan ölkələrdə son zamanlar doğum göstəricilərinin azalması müşahidə edilir.

Demoqrafik partlayış bir çox iqtisadi, sosial və ekoloji problemlərin yaranmasına səbəb olur. Bunlardan ən başlıcası ərzaq problemidir. Afrika əhalisinin 2/3 hissəsi kənd təsərrüfatında çalışsa da, istehsal olunan ərzaq məhsulları əhalinin tələbatını ödəmir.

Əhalinin sürətlə artması təhsil və səhiyyədə müxtəlif problemlərin yaranmasına səbəb olur: müəllim və tibb işçilərinin, məktəb və tibb ocaqlarının, müvafiq texniki təchizatın çatışmazlığı və s.