5
- VII əsrdə ərəblərin Qafqaza hücumu sonda islam dininin yayılması ilə nəticələndi. Azərbaycanın hər tərəfində məskunlaşan yerli xalqlar İslam-Şərq mədəniyyətinin təsirinə məruz qaldı.
- Ölkə ərazisi XVIII əsrin sonu, XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq İran və Rusiyanın hərb meydanına çevrildi. Azərbaycan iki dövlət tərəfindən bölüşdürüldü. Fərqli sivilizasiyalar Azərbaycan türklərinə daha güclü təsir etdi. Buna baxmayaraq Azərbaycan türkləri öz etnik bütövlüklərini qoruyub saxlamağı bacardılar.
- XX əsrin əvvəlində azərbaycanlıları Rusiyada “Qafqaz müsəlmanları ” adlandırırdılar. 1918-ci ildə ilk dəfə Azərbaycan Demokratik Respublikası (ADR) yarandı. ADR-in dövründə ölkə sərhədləri dünyanın bir çox ölkələri tərəfindən tanındı. Xalqı öz islam kimliyindən milli kimliyə keçirtmək o dövrdə Avropada təhsil almış ziyalıların ən böyük arzusu idi. ADR-in əsas ideologiyası ölkədə Şərq və Qərb mədəniyyətinin sintezini yaratmaq idi. Məhz həmin dövrdə ziyalılar xalqın milli məfkurəsini istiqamətləndirə bildilər.
- 1920-ci ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyəti quruldu. Sovet ideologiyası türkçülük, islamçılıq prinsiplərinin məhv edilməsinə, millətin mənəvi baxımdan parçalanmasına istiqamətlənmişdi. Azərbaycanlıların əksəriyyəti sovet ideologiyasına qarşı mübarizə aparırdı. Minlərlə Azərbaycan ziyalısının repressiyaya məruz qalmasının da səbəbi bu idi.
• V fəsil • Qədim və müasir sivilizasiyalar •