Avropada iqlimin formalaşmasında müxtəlif amillər iştirak edir. Onlardan ən mühüm olanı coğrafi mövqedir. Şimal yarımkürəsinin, əsasən, mülayim iqlim qurşağında, Atlantik okeanı sahilində yerləşən Qərbi Avropa ümumilikdə yumşaq iqlimlə səciyyələnir. Avropada il ərzində günəş şüalarının düşmə bucağı kəskin dəyişdiyi üçün fəsillər aydın nəzərə çarpır. Lakin ərazi dəniz sahilində yerləşdiyinə görə yay və qış temperaturları arasındakı fərq azdır.

Avropanın iqlimində hakim küləklərin rolu böyükdür. Mülayim iqlim qurşağında daimi qərb küləkləri əsir. Bu küləklər Atlantik okeanından Avropaya daxil olur və qitəyə rütubətli dəniz hava kütlələri gətirir. Qitənin içərilərinə doğru irəlilədikcə hava öz rütubətini itirir və yağıntıların miqdarı azalır.

Xəritə-sxem üzrə iş

1. Avropanın hansı hissəsində yağıntının miqdarı daha azdır?
2. Qitənin hansı hissəsinə daha çox yağıntı düşür?
3. Qərbdən şərqə doğru hərəkət etdikcə yağıntının miqdarı necə dəyişir?
4. Siyasi xəritədən və illik yağıntıların miqdarı sxemindən istifadə edərək daha çox yağıntının düşdüyü iki Avropa ölkəsini və bu ölkələrdə yağıntının miqdarını müəyyən edin.

##### Avropada illik yağıntıların miqdarı (mm-lə)

250-500mm
250-500mm
1000-1500mm
Qərb küləkləri

Avropa sahillərinin girintili-çıxıntılı, həmçinin dəniz və körfəzlərin quruya çox daxil olması rütubətli dəniz hava kütlələrinin qitənin içəri hissələrinə qədər gəlib çıxmasına səbəb olur. Bu isə Avropaya yağıntının daha çox düşməsi ilə nəticələnir.

Havanın rütubətlə doymasına Şimali Atlantik və Norveç isti cərəyanları səbəb olur. İsti cərəyanlar yalnız səth sularının buxarlanması nəticəsində rütubətin artmasına deyil, həm də Avropada qış aylarında havanın temperaturunun yüksəlməsinə səbəb olur. Ona görə də Şimali Avropada qışda havanın temperaturu Asiya və Şimali Amerikanın eyni enliklərində yerləşən ərazilərindən xeyli yüksəkdir.

Xəritə-sxem üzrə iş
Avropa ölkələrini iqlim qurşaqlarına uyğun olaraq qruplaşdırın və cədvəli tamamlayın:

İqlim qurşaqları | Ölkələr
Subtropik |
Mülayim |
Subarktik |
Arktik |

Arktik iqlim qurşağında Şimali Avropanın adaları yerləşir. Yalnız yayda temperatur 0°C-dən yuxarı olur.