7

İstehsalın ən mürəkkəb sahəsi sənayedir. Sənaye iki qrupa bölünür:

A qrupu. İstehsal vasitələri istehsal edən, yəni digər məhsulları istehsal etmək üçün istifadə olunan avadanlıqların istehsalını birləşdirir və ağır sənaye adlanır. Onun tərkibinə energetika, dağ-mədən, maşınqayırma, metallurgiya, kimya və meşə sənayesi daxildir. Hər hansı məhsulun istehsalı prosesində təbiətə xeyli miqdarda tullantı atılır. İstehsal tullantılarının qarşısının alınması müasir dövrün ən mühüm problemlərindən biridir. Elmi-texniki tərəqqinin nailiyyətlərini tətbiq etməklə istehsal tullantılarını minimuma çatdırmaq mümkündür. Lakin tamamilə tullantısız istehsal prosesini yaratmaq hələlik mümkün deyil.

Sxem üzrə iş
1 ton polad istehsalı üçün
tələb olunan
RESURSLAR
1 ton polad istehsalı zamanı
yaranan
TULLANTILAR

##### Müzakirə edin:

1. Ətraf mühitə zərər verməsinə baxmayaraq qara metallurgiyanın inkişafı vacibdir. Bu sahənin inkişafının hansı əhəmiyyəti var?
2. Əvvəllər yalnız metaldan hazırlanan hansı məhsullar hazırda plastik kütlə ilə əvəz olunur?

- Hindistanın poladəritmə zavodunda

  ##### 1000 nəfər işçinin

  istehsal etdiyi məhsulu əldə etmək üçün Yaponiyada cəmi

  ##### 17 nəfər

  çalışır.

B qrupu. İstehlak malları, yəni bilavasitə əhalinin istifadə etdiyi məhsulları istehsal edən sahədir. Bura yüngül və qida sənayesi sahələri daxildir.

İstehsal və qeyri-istehsal sahələrinin əhalinin tələbatına xidmət edən sahəsi xidmət sahələrini əmələ gətirir. Bu sahədə hər hansı maddi məhsul istehsal edilmir. Xidmət sahəsini digərlərinə fayda verən, rahatlıq yaradan sahə adlandırırlar. Xidmət sahələri olduqca müxtəlifdir.

1. İnfrastruktur xidmətləri - istehsal prosesini tənzimləmək üçün göstərilən xidmətlərdir: nəqliyyat, rabitə, elektrik, su, qaz təchizatı, təmir və s. Bu xidmət növləri tətbiq edilmədən A və ya B qrupuna daxil olan sahələri inkişaf etdirmək qeyri-mümkündür.

2. Fərdi xidmətlər - əhalinin fərdi olaraq məişət tələbatını ödəmək üçün göstərilən xidmətlərdir: istirahət-əyləncə, bərbərxana, dərzi, kimyəvi təmizləmə, mühafizə xidməti və s.

3. İşgüzar xidmətlər - istehsalçının təsərrüfat fəaliyyətinin səmərəliliyinin artırılmasına xidmət edir: bank marketinqi, reklam, hüquq məsləhətxanası və s.

4. Sosial xidmətlər - vətəndaşların təhsil, səhiyyə, idman, mədəniyyət və s. sahələrə olan tələbatlarının ödənilməsinə xidmət edir. Sosial xidmətlərdən “ASAN xidmət”

• VII fəsil • İqtisadi-sosial həyat və onun inkişaf yolları •