Əkinçiliyin coğrafiyası torpaq örtüyündən də bilavasitə asılıdır. Torpaqların münbitliyini qorumadan əkinçilikdə yüksək məhsul əldə etmək mümkün deyil. Hazırda dünyanın kənd təsərrüfatı üçün yararlı torpaq fondu sürətlə azalır. Əhalinin sayının artması torpaqların eroziyaya məruz qalmasına, adambaşına düşən torpaq sahəsinin azalmasına səbəb olur.

Əkinçiliyin inkişafında nəzərə alınan amillərdən biri əraziyə düşən atmosfer yağıntılarının miqdarıdır. Çay, kətan, çəltik, cut, şəkər qamışı və s. bitkilər suya daha çox, bostan, pambıq, üzüm isə az tələbkardır. Yağıntıların kifayət qədər olduğu ərazilərdə bitkilərin suya tələbatı təbii yolla ödənilir ki, bu da dəmyə əkinçiliyi adlanır. Dəmyə əkinçiliyi, əsasən, dağlıq ərazilər və mülayim iqlim qurşağı üçün səciyyəvidir.

Quraq ərazilərdə bitkiçilik suvarmaya əsaslanır. Suvarma əraziyə düşən yağıntıların illik rejimindən asılıdır. Suvarma səhralarda ilboyu, yay ayları quraq olan subtropik iqlim şəraitində yayda, qışı quraq keçən isti hava şəraitinə malik olan musson və subekvatorial ərazilərdə isə qış aylarında həyata keçirilir. Azərbaycan ərazisində suvarma sistemi, əsasən, Kür-Araz, Samur-Dəvəçi və Lənkəran ovalıqlarında tətbiq olunur.

Xəritə-sxem üzrə iş

##### Dünyanın şumlanan əraziləri
Müzakirə edin:

1. Əkinçiliyin daha geniş inkişaf etdiyi ərazilər, əsasən, hansı iqlim qurşaqlarında yerləşir?
2. Avropanın hansı ölkələrində əkinçilik suvarmaya əsaslanır?

- əkin sahələri

Suvarma ərazinin meyilliliyindən də asılıdır. Meyilliliyi yüksək olan ərazilərdə

##### Heyvandarlıq sahələrinin yerləşdirilmə
prinsipləri

suvarma aparılmır. Çünki suvarma zamanı su axını torpağın üst münbit qatının yuyulmasına (eroziyasına) səbəb olur.
Əkinçiliyin bəzi sahələri (tərəvəzçilik) şəhər kənarlarında yerləşdirilir. İlin qış dövründə şəhər əhalisinin tərəvəzə olan tələbatını istixanaların hesabına ödəmək mümkündür. Kənd təsərrüfatının digər sahəsi - heyvandarlığın da bəzi sahələri, əsasən, təbii şərait amillərindən asılıdır.
Maralçılıq Avrasiya və Şimali Amerikanın şimal rayonlarında, atçılıq - Mərkəzi Asiyanın çöl və dağlıq rayonlarında, arıçılıq - dağlıq ərazilərdə, subalp və alp çəmənliklərində,