7

Ərazinin orta illik temperaturu, il ərzində günəşli saatların cəmi, yağıntıların orta illik miqdarı və ilin hansı dövründə düşməsi - kənd təsərrüfatı üçün aqroiqlim ehtiyatlarını əmələ gətirir. Aqroiqlim ehtiyatlarının əsas göstəricisi orta sutkalıq temperaturun +10°C-dən yuxan olmasıdır. Yer kürəsində əkinçiliyin coğrafiyası, ilk növbədə, aqroiqlim ehtiyatlarının paylanmasından asılıdır. O həm də şəkərli bitkilərdə şəkərin, yağlı bitkilərdə yağın, ot bitkilərində zülalın miqdarına təsir edir. Ərazidə müşahidə olunan illik aktiv temperaturların cəmi hər hansı bitkinin əkilməsi üçün vacib şərtdir. Məsələn, çəltiyin becərilməsi üçün il ərzində 3900-4500°C, kartof üçün 1900-3300°C, buğda üçün 1600-2000°C, şəkər çuğunduru üçün 2400- 3700°C aktiv temperatur cəmi tələb olunur.

Xəritə-sxem üzrə iş

##### Aktiv temperaturların illik miqdarı

8000°-dən yüksək
4000°- 8000°
2000°- 4000°
1000°-2000°
400°- 1000°
400°-dən az
Yüksək dağlıq

1. Mətn və aktiv temperaturların illik miqdar xəritəsindən istifadə edərək cədvəli tamamlayın:

Bitkilər | Yayıldığı regionlar | Tələb olunan aktiv temperaturun cəmi
Çəltik (düyü) |  |
Kartof |  |
Buğda |  |
Şəkər çuğunduru |  |

Pambıq, çəltik, tərəvəz kimi yüksək miqdarda istilik tələb edən bitkilərin becərilməsində relyef amili də mühüm şərtlərdən biridir. Onlar, əsasən, düzənlik relyefdə əkilir. Düzənliklər kənd təsərrüfatı texnikasının istifadəsi və suvarma sisteminin quraşdırılması üçün əlverişlidir.

• VII fəsil • İqtisadi-sosial həyat və onun inkişaf yolları •