3

## SU EHTİYATLARI VƏ
ONLARIN İQTİSADİ
ƏHƏMİYYƏTİ

21

#### AvROPANIN DAXİLİ SULARI

Xəritə-sxem üzrə iş
Avropanın çaylarını töküldüyü dənizlərə (körfəz, boğaz) görə qruplaşdırın və tərtib etdiyiniz cədvəldə yazın.

##### Müzakirə edin:

1. Avropanın hansı regionunda çaylar daha azdır?
2. Çayların sayının çox və ya az olmasını nə ilə izah etmək olar?

##### Avropanın iri çayları

Relyef və iqlimindən asılı olaraq Avropanın hər bir regionunda özünəməxsus çay şəbəkəsi mövcuddur. Çaylar rejiminə, qidalanmasına və onlardan təsərrüfat məqsədilə istifadə edilməsinə görə bir-birindən fərqlənir. Çaylar əhalinin su ilə təmin olunmasında başlıca rola malikdir.

Şimali Avropada Skandinaviya dağlarından axan çaylarda çoxsaylı astana və şəlalələr vardır. Ona görə də onlar gəmi nəqliyyatı üçün əlverişli deyil, lakin onlardan ağac axıdılmasında geniş istifadə olunur. Avropanın şimalında olan çayların böyük hidroenerji ehtiyatları vardır ki, bundan da Norveç, İsveç və Finlandiya çox səmərəli istifadə edir.

- Hidroenerji ehtiyatlarına görə Norveç Avropanın bütün ölkələrindən irəlidədir.
  Burada 937 SES fəaliyyət göstərir. Ölkənin enerjiyə olan tələbatının 96%-i SES-lərin hesabına ödənilir. Adambaşına düşən elektroenerji istehsalına görə dünyada birinci yeri tutur.

Alta SES-in bəndi

Orta Avropanın çay şəbəkəsinə ərazinin düzənlik relyefi güclü təsir edir. Çaylar enli dərələrlə axır və mühüm iqtisadi əhəmiyyət kəsb edir.

İl ərzində çaylarda suyun səviyyəsinin yüksək olması, suların donmaması Avropanın qərbində axan çaylardan gəmiçilik məqsədilə istifadə etməyə imkan yaradır. Bir çox iri çayların estuarilərində (Reyn, Sena, Luara) limanlar yerləşir. Qabarma vaxtı onlara okean gəmiləri daxil ola bilir.