## DÜNYA ƏHALİSİNİN
MÜXTƏLİFLİYİ

6
43

#### ƏhALİNİN SAYININ ARTIMI VƏ ONUN TƏNZİMLƏNMƏSİ

Xəritə-sxem üzrə iş

1. Əhalinin təbii artımının I tipinə aid olan 10 ölkənin adını yazın.
2. Əhalinin təbii artımının II tipinə aid olan ölkələr, əsasən, hansı regionlarda yerləşir?
3. “Doğum”, “ölüm”, “təbii artım” ifadələrindən istifadə edərək I və II tipə aid olan ölkələrdə demoqrafik vəziyyəti təsvir edin.
   Əhalinin təbii artımı doğulanların sayı ilə ölənlərin sayının hər min nəfərə görə kəmiyyətcə fərqidir: doğum — ölüm = təbii artım

##### Müzakirə edin:

1. Ölkənin inkişaf
   səviyyəsi və əha-
   linin təbii artım
   tipi arasında hansı
   əlaqə var?

Əhalinin təbii artımının I tipi
Əhalinin təbii artımının II tipi

##### Əhalinin təbii artımının tipləri

XIX-XX əsrlərdə dünya əhalisinin təbii artımında yüksək göstəricilər üstünlük təşkil etmişdir. Əhali artımının ənənəvi tipi adlandırılan II tip çox yüksək doğum və aşağı ölüm nəticəsində yüksək təbii artımla (hər 1000 nəfərə 12 nəfər və daha artıq) səciyyələnir.

Doğumun yüksək olması adət-ənənə, dini amillər, təhsil, ailə planlaşdırılmasının olmaması ilə əlaqədardır. Belə ölkələrdə kənd təsərrüfatı işlərində işçi qüvvəsi tələb olunduğu üçün erkən yaşlarından uşaqlar əməyə cəlb edilir. Əvvəllər ölüm hallarının yüksək olması əhalinin sanitar-gigiyenik həyat şəraitinin pis və səhiyyənin zəif inkişafı ilə əlaqədar idi. Tez-tez baş verən epidemiyalar və müharibələr də çoxsaylı insan itkisinə səbəb olurdu.

• VI fəsil • Dünya əhalisinin müxtəlifliyi •