2
Cənubdan, Antarktidadan materikə soyuq hava kütləsi daxil olur. And dağlarının yüksəkliklərində iqlim yaşayış və təsərrüfatın inkişafı üçün əlverişsizdir.
Biliklərin tətbiq edilməsi və yoxlanılması

##### Xəritə-sxemdəki məntəqələrin iqlim xüsusiyyətlərinin plan üzrə səciyyəsini yazın

1. Hansı iqlim qurşağında yerləşir?
2. İl ərzində düşən yağıntılar fəsillər üzrə necə dəyişir?
3. Məntəqələrdə iqlimin formalaşmasına hansı amillər təsir edir?

18

#### AfRİKANIN İQLİMİ

Mətn və şəkil üzrə iş

- ##### BMT ekspertlərinin

  ##### məruzəsindən:

  “Afrika
  ölkələrinin iqtisadi geri-
  liyinin və kənd təsərrüfatı-
  nın zəif inkişaf səviyyə-
  sinin əsas səbəblərindən
  biri quraqlıqdır”.

##### Qərbi Afrikada quraqlıq

##### dövrü.

Məhsulu qurumuş tarla

##### Şərqi Afrikada quraqlıq dövrü

Su və qida qıtlığından tələf olmuş
heyvanlar

- Sahel - Afrikanın Böyük Səhradan cənubda səhra və savanna zonaları arasında yerləşən hissəsidir. Bura üçün mövsümi rütubətlənmə səciyyəvidir. Lakin bəzən rütubətli mövsümdə də yağıntı düşmür. Bu, quraqlıq adlanır.
  Quraqlıq - Sahel ölkələrinin kənd təsərrüfatının inkişafını məhdudlaşdıran əsas amildir. Əkilən bitkilər məhsul vermədən birbaşa tarlada quruyur, heyvanlar su və yemək çatışmazlığından tələf olur. Nəticədə əhali çox əziyyət çəkir.
  Heyvanların çox otarılması, eyni bitkilərin təkrar əkilməsi, torpaqların gücdən salınması, kolluqların və ağacların yanacaq kimi istifadə olunması və s. səhralaşmaya gətirib çıxarır.

##### Müzakirə edin:

1. Siz BMT ekspertlərinin rəyi ilə razısınızmı?
2. Ölkələrin inkişafının aşağı səviyyədə olmasının səbəbini yalnız əlverişsiz iqlim şəraiti və tez-tez təkrarlanan quraqlıqla izah etmək olarmı? Cavabınızı əsaslandırın.

Afrika materikinin əsas hissəsi tropik xətlər arasında yerləşdiyinə görə o, Yer kürəsində ən isti materik hesab edilir. Materik üzərində günəş radiasiyasının illik kəmiyyəti 160-220 kkal sm2 arasında dəyişir. Əksər ərazilərdə il ərzində Günəş iki dəfə zenitdə olur. Ona görə də ilboyu temperatur 20°C-dən aşağı düşmür.

Alçaq təzyiq qurşağında yerləşən Mərkəzi Afrikaya daha çox yağıntı düşür və yağıntılar ilboyu bərabər paylanır. Bu ərazilərdə səpələnən günəş radiasiyası üstündür.

• II fəsil • İqlim və onun təsərrüfatda rolu •