Dəniz nəqliyyatı ilə gətirilən xammala əsaslanan sahələr, adətən, sahilboyunda yerləşdirilir.

- ##### Yaponiyanın “Sahilboyu sənayesi”.

  Yaponiyanın sənaye sahələrinin çox
  hissəsi inkişaf etmiş digər dənizsahili
  region və ölkələrdə (Qərbi Avropa,
  ABŞ) olduğu kimi, sahilboyunda
  yerləşir. Bu, əsasən, xammalın xarici
  ölkələrdən dəniz yolu vasitəsilə
  gətirilməsi ilə əlaqədardır.
  Bu müəssisələrin sahilboyunda
  yerləşməsi istehsal olunan
  məhsulların maya dəyərinin aşağı
  düşməsinə imkan verir.

Metallurgiya, kimya sənayesi
və elektroenergetika
mərkəzləri
Xammal axını

Təsərrüfat müəssisələrinin yerləşdirilməsinə təsir edən amillərdən biri işçi qüvvəsi hesab edilir. Müəssisələr işçilərin ixtisas təcrübəsinə, cinsi tərkibinə görə də müxtəlif tələblərə malik olur. Dəqiq maşınqayırma sahələri yüksəkixtisaslı kadrlar tələb edir. Abşeron-Xızı iqtisadi rayonunda və Bakı şəhərində maşınqayırma, kimya, qida və yüngül sənaye müəssisələrinin yerləşdirilməsi işçi qüvvəsinin burada cəmlənməsi ilə əlaqədardır.

Mətn və xəritə-sxem üzrə iş

- Texnoparklar yeni ideyaların yaranması, onun tətbiq olunması və inkişaf etdirilməsi üçün hərtərəfli şəraitin olduğu məkandır. Texnoparklar insan kapitalı (yəni yüksəkixtisaslı kadr) üzərində qurulur.

Orada universitetlər, elmi-tədqiqat mərkəzləri və istehsal müəssisələri birgə fəaliyyət göstərir. ABŞ-ın ən böyük texnoparklarından biri Silikon vadisidir.
Silikon vadisində 386 mindən çox ixtisaslı kadr çalışır, mindən çox məşhur şirkətin nümayəndəliyi burada yerləşir. Amerikanın nəhəng universitetləri də (Kaliforniya, Stenford və digərləri) buradadır.

##### Müzakirə edin:

1. Hansı məşhur şirkətlərin baş ofisləri Silikon vadisində yerləşir?
2. Silikon vadisində yerləşməsi onların
inkişafına necə təsir edir?

Yüngül və qida sənayesi müəssisələrində, əsasən, qadın əməyi tələb olunur. Belə müəssisələr əksər hallarda şəhərlərdə yaşayış massivlərinə daha yaxın tikilir. Bu həm də yüngül və qida sənayesinin ekoloji cəhətdən daha təmiz olmaları ilə əlaqədardır.

Qida sənayesinin bəzi sahələri (meyvə-konserv, şəkər, şərab, balıq-konserv və s.) birbaşa xammaldan asılı olduğuna görə onların yerləşdirilməsində xammal amili əsasdır. Məsələn, Göyçay, Xaçmaz, Quba, Zaqatala və s. rayonlardakı meyvə-konserv zavodları nümunə ola bilər. Quşçuluq sənayesi də şəhər əhalisini təmin etdiyi üçün iri