37

#### Türk DÜNYASININ SİVİLİZASİYALARARASI ƏLAQƏLƏRDƏ
ROLU

Xəritə və sxem üzrə iş

##### Türk xalqlarının yayıldığı ərazilər

İlk türk
məskənləri
Qədim yayılma
arealları
Köçlərin
istiqaməti

##### Müzakirə edin:

1. Qədim türk xalqlarının yaşadıqları ərazilərin Avrasiyadakı mövqeyini təhlil edin. Müasir dövrdə onların hansı ölkələrdə olduğunu siyasi xəritəyə əsasən tapıb yazın.
2. Hansı qonşu sivilizasiyalar türk xalqlarının inkişafına daha çox təsir göstərə bilər? Bu təsir özünü necə büruzə verir?

Türk sivilizasiyası - Avrasiyada yaranan ən qədim sivilizasiyalardan biri olub eramızdan əvvəl Avrasiyanın geniş çöllərində formalaşmışdır. Hazırda türk xalqları əlverişli coğrafi mövqeyə malik olan Mərkəzi Asiya, Qafqaz, Kiçik Asiya yarımadası, Sayan-Altay dağlarının şimal-qərb bölgəsi, Talas vadisi, Ordos vilayəti, Orxon-Yeniseyətrafı ərazilər, Urmiya gölü hövzəsi, Qara dəniz sahili ərazilərində məskunlaşmışlar. Türklərin “Böyük çöl”də məskunlaşması onların həyat tərzinə güclü təsir etmişdir. Müvəqqəti köçlər zamanı onlar rahat açılıb-yığılan alaçıq və yurtalardan istifadə etmiş, əsasən, heyvandarlıqla məşğul olmuşlar.

Türklərin yerdəyişməsi tarixi mənbələrdə “Xalqların böyük köçü” adlanır. Bu nəhəng miqrasiya eramızın II əsrindən başlayaraq 300 ildən çox davam etmişdir.