##### Afrika və Ərəbistan litosfer

##### tavalarının hərəkəti.

Vaxtilə
Ərəbistan platforması Afrika
ilə bitişik olmuşdur. Tektonik
hərəkətlər qırılmalar yarat-
mış, bu isə çat üzərində Qır-
mızı dənizin yaranmasına
səbəb olmuşdur. Hazırda Af-
rika və Ərəbistanın Qırmızı
dəniz sahilləri bir-birindən
uzaqlaşır.
Toqquşma sərhədi
Ayrılma sərhədi
Tavaların hərəkət istiqaməti

Mərkəzi Asiyanın relyefində hündür dağ sistemləri üstünlük təşkil edir. Kunlun, Pamir, Hindiquş, Tyan-Şan dağlarının ən uca zirvələrinin hündürlüyü 7000 m-dən yüksəkdir. Mərkəzi Asiyadakı bir çox dağ adları “şan” sözü ilə qurtarır (yerli dildə “dağ” deməkdir), məsələn, Kun-Lun Şan silsiləsi, Alaşan, Tyan-Şan və s. dağları. Dağların arasında Tarim çökəkliyi yerləşir. Asiyanın ən alçaq ərazilərindən biri olan Turfan çökəkliyi də (-155 m) buradadır. Himalay dağlarının şimalındakı geniş Tibet yaylası Çinin zəif məskunlaşmış əlverişsiz ərazisidir. Yayla sıra dağlarla əhatələnmişdir. Mərkəzi Asiyanın ən geniş düzənlikləri Turan ovalığı və Qazaxıstan xırda təpəliyidir.

- Pamir dağlarının ən hündür zirvəsi Çində “Konqur zirvəsi”dir (7719 m). Tacikistan ərazisində isə Pamirin ən yüksək nöqtəsi “İsmayıl Somoni piki hesab edilir (7495 m).

Mətn və şəkil üzrə iş

- ##### Yak və ya Tibet öküzü.

  Yakın vətəni Tibetdir. Asiyanın yüksək dağlıq zonalarında yaklar kənd təsərrüfatında mühüm qoşqu vasitəsidir. Yerli xalqlar yakın südündən və ətindən geniş istifadə edir, yunundan parça və geyim hazırlayırlar.

##### Müzakirə edin:

1. Tibetdə digər təsərrüfat sahələrinin inkişaf etdirilməsinə hansı amillər mane olur?