- XII saat qurşağının
  ortasından 180°-lik
  meridian üzrə beynəlxalq
  təqvim vaxtının dəyişil-
  məsi xətti

  ##### - a

  keçir.

Saat qurşaqlarına əsasən orta meridianı təyin etmək üçün saat qurşağının nömrəsi 15-ə vurulur. Cavab 180°-dən böyük olarsa, məntəqə Qərb yarımkürəsində yerləşir. Məntəqənin yerləşdiyi coğrafi uzunluğu müəyyən etmək üçün alınan rəqəm 360°- dən çıxılır.

#### Coğrafiya və Riyaziyyat

##### Məsələ həllinə aid nümunələr

##### 1

##### A məntəqəsi

III,

##### B məntəqəsi

isə XX saat qurşağının orta meridianı üzərində yerləşir.

##### Müəyyən edin:

-

##### A

və

##### B

məntəqələri hansı coğrafi uzunluqda yerləşir?

##### İzahı:

Saat qurşaqlarına əsasən məntəqənin coğrafi uzunluğunu təyin etmək üçün yerləşdiyi saat qurşağını 15°-yə vurmaq tələb olunur. Alınan cavab 180°-dən böyük olduqda rəqəm 360°-dən çıxılır və məntəqənin Qərb yarımkürəsində yerləşdiyi qeyd olunur.

##### Həlli:

-

##### A məntəqəsinin

yerləşdiyi coğrafi uzunluq: 3 x 15 = 45° ş.u.
-

##### B məntəqəsinin

yerləşdiyi coğrafi uzunluq: 20 x 15 = 300; 360 - 300 = 60° q.u.

##### 2

##### A məntəqəsində

saat 10:00-dır. Məntəqə III saat qurşağında yerləşir.

##### B məntəqəsi

isə IX saat qurşağındadır. B məntəqəsində saat neçədir?

##### İzahı:

Qurşaqlar arasında vaxt fərqini təyin etmək üçün saat qurşaqlarının nömrələri arasında fərq müəyyən edilir. Məntəqələr eyni yarımkürədə olarsa, onların yerləşdiyi saat qurşaqlarının nömrələri çıxılır, müxtəlif yarımkürələrdə olduqda isə toplanır. Məntəqələr fərqli yarımkürələrdə olduğu halda Qərb yarımkürəsindəki saat qurşağının nömrəsi 24-dən çıxılır və Şərqdəki ilə toplanır.

##### Həlli:

1. Saat qurşaqları arasındakı fərq: 9-3 = 6 saat.
2. B məntəqəsi A-dan şərqdə yerləşdiyinə görə B-də vaxt irəlidir: 10 + 6 = 16 saat.

##### 3

##### K məntəqəsində

saat 15:00-dır. Məntəqə V saat qurşağında yerləşir.

##### D məntəqəsi

isə XXI saat qurşağındadır. Məntəqələr arasında qurşaq vaxtı fərqini tapın. D məntəqəsində saat neçə olar?
1. Saat qurşaqları arasındakı fərq: (24 - 21) + 5 = 8 saat.
2. D məntəqəsi qərbdə olduğuna görə orada vaxt daha geridədir: 15-8 = 7 saat.

Məntəqənin hansı saat qurşağında yerləşdiyini tapmaq üçün onun coğrafi uzunluğu 15°-yə bölünür. Əgər qalıq 7,5°-dən çox olarsa, cavabın üzərinə 1 əlavə olunur. Məsələn:

Bakı şəhəri 50° ş.u.-da yerləşir.

Bakının hansı saat qurşağında yerləşməsini müəyyən etmək üçün: 50°: 15° = 3.

Qalıq 7,5°-dən az olduğuna görə Bakı şəhəri III saat qurşağındadır.