1
bu gəncin san bənizinin yanaq sümükləri çıxmış, qalın qara qaşları altında rəngsiz gözləri sönük-sönük parıldayırdı. Anabacı qapıdan içəri girincə görüşməyə belə imkan verməyərək titrək və şikayətli bir səslə:

- Atababa, başın üçün, sən dediyin kimi demişdim. Bu oğlan “elə kağız yazılmaz”, - deyir. İndi gətirmişəm. Sən özün de, yazsın.

Gənc utancaq bir vəziyyət aldı. Mənə yer göstərərək:

- Buyur, otur! - dedi

Görüşdük, danışdıq, sonra üzünü mənə tutaraq:

- On gündür gedir-gəlir, bu kağızı yazdırıb başa çıxara bilmir,- dedi.

Nəhayət, məlum oldu ki, xəstəliyinə dair ev idarəsindən bir vəsiqə alaraq bir ərizə ilə xidmət etdiyi idarəyə verib, pul və ərzaq istəyirmiş. Anabacının anlada bilmədiyi məsələ bundan ibarət imiş.

- Anabacının sadə bir
  “məsələni” “anlada
  bilməməsinin” səbəbini
  nədə görürsünüz?
- Əhvalatı danışanın Ana-
  bacını unuda bilməmə-
  sinə səbəb, sizcə, nə idi?

Vəsiqəni və ərizəni yazıb verdim. Razı qaldılar. Evə dönərkən Anabacı qızğın dualarla məni qapıya qədər ötürdü. Xəstə oğluna sərf etmək üçün ovcuna bir qədər pul basdım. Almırdı. Zor-güc qəbul etdirdim. O, utancaq və titrək bir səslə: “Yaman gün görməyəsən, oğlum, inşallah, mən də xəcalətindən çıxaram”, - dedi. Biz ayrıldıq. Lakin onun buraxmış olduğu xatirə hələ zehnimdən silinməmiş, qəlbimdə yaşayırdı, onu hər gün xatırlayırdım.

••• III •••

Bu hadisədən dörd ay keçdi. Nədənsə qəlbimdə o məsum qocanı görmək, onunla danışmaq arzusu gündən-günə artırdı. Məşğələmə gedəndə, ya evə dönərkən daima gözlərim küçələrdə onu axtarırdı. Günortadan sonra idi, qapı yavaşca açıldı, içəri qoca və zəif bir vücud girdi. Bir də gördüm: Anabacı... O saat yerimdən sıçradım, görüşdük, oturdu, danışdıq. Söhbətimiz çox uzandı. Sonra çarşabı altından bir corab çıxarıb:

- Al, bunu sənin üçün toxumuşam, - dedi.

Corabı alıb:

- Sağ ol, nənə, qış gəlib, soyuqlar düşüb, görünür, məni unutmamısız, - deyincə məğrur bir səslə:

- Bir şey deyil, özüm toxumuşam, - dedi.

- Özünüz toxuduğunuz üçün qiymətlidir, - dedim.

Bir az sonra bu qoca və düşkün qadına əl tutmaq məqsədi ilə bir qədər pul vermək istərkən dik-dik üzümə baxdı. Sərt bir səslə:

- Bu nədir? Mən bunu sənə satmaq üçün gətirməmişəm. Onun üçün bazar var. Bunu sənə bəxşiş gətirmişəm, - deyə əllərini çarşabının altında bir-birinə sıxaraq saxladı. O bu sözləri deyərkən gözlərindəki ildırımlar ta qəlbimin içində partlayan kimi oldu, yoxsul, miskin bildiyim bu qarının bu qədər qəhər və hiddəti qarşısında biixtiyar titrədim.

Hər zaman hüzn, iztirabla məni yaralayan bu miskin qadın bu dəfə məğrurluğu ilə məni qorxutdu. Bir daha üzünə baxdım. Bu dəfə üzünə qəhər və hiddət qığılcımlarının yerinə vəzifələrini bitirmiş olanlara məxsus qürur rəngi çökmüşdü. Gözlərinin baxışı,