Tarixi mövzularda yazılan əsərlərin əksəriyyətində (B.Vahabzadə. “Özümüzü kəsən qılınc”, N.Həsənzadə. “Pompeyin Qafqaza yürüşü”, İ.Əfəndiyev. “Hökmdar və qızı” və s.) çağdaş oxucunu düşündürən, narahat edən məsələlər - vətənin, xalqın azadlığı və müstəqilliyi, milli təəssübkeşlik və s. ifadə olunmuşdur.

Həmin illərdə ailə-məişət mövzusunda əsərlər (İ.Əfəndiyev. “Ağıllılar və dəlilər”, B.Vahabzadə “Rəqabət”, Ə.Əmirli “Varlı qadın” və s.), sosial problemlərin əks olunduğü dram və komediyalar (Elçin. “Ah Paris, Paris”, A.Babayev. “Əlin cibində olsun” və s.), psixoloji səpkidə bədii nümunələr (Elçin. “Qatil”, F.Mustafa. “Tıxac” və s.) ərsəyə gəlmişdir.

•••

Taleyüklü milli məsələmiz olan Qarabağ müasir ədəbiyyatımızın başlıca mövzusudur. 27 sentyabr 2020-ci ildə Qarabağın azadlığı uğrunda Vətən müharibəsinin başlaması Azərbaycan xalqında milli duyğuları daha da qabartdı. Vətən müharibəsinin ilk günündən etibarən Azərbaycan xalqının “Dəmir yumruq” kimi birləşməsi qələbəyə gedən yolda ordumuzun əzm və iradəsi ədəbiyyatımızda yüksək sənətkarlıqla öz bədii əksini tapdı.

Söz sənətimizdə Qarabağın işğalından doğan ümumxalq kədərini torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsinin doğurduğu qürur, sevinc motivləri əvəz edib. Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə Azərbaycan ordusunun tarixi qələbəsi, işğal olunmuş torpaqlarımızın düşməndən azad edilməsi ədəbiyyatımızda yüksək bədii sənətkarlıqla əks etdirilmişdir. Nəriman Həsənzadənin “Zəfər yolu”, Rafiq Yusifoğlunun “Zəfər dastanı” poemalarında, Vahid Əzizin, Ramiz Qusarçaylmm, Yusif Nəğməkarın və digər sənətkarların şeirlərində müzəffər ordumuzun tarixi qələbəsi tərənnüm edilmişdir.

Sabir Rüstəmxanlının “Qarabağa dönüş” poeması 44 günlük Vətən müharibəsində oğullarımızın qəhrəmanlığı, xalqımızın müstəqillik və vətən torpaqlarının bütövlüyü uğrunda apardığı mübarizəsinə həsr olunub. Şair poemada Vətən müharibəsində qazandığımız Zəfəri “türkün bayramı”, “işğalçının yası” adlandırır, “30 illik həsrətin, Xocalı qırğınının qisasının alındığını” deyir.

Şair Mahirə Nağı qızının vətən müharibəsinə həsr etdiyi şeirlər silsiləsində qələbəmizlə bağlı sevinc hissləri bədii əksini tapıb. Şairin “Görünür” şeiri II Qarabağ müharibəsi dövründə torpaqlarımızın azad olunması xəbərləri gələrkən qələmə alınmışdır:

Cəbrayılda qaldırdığın bayrağın,
Əsgər, sənin dörd bir yandan görünür.
Uzaq deyil can atdığın oylağın,
Beş addımda Zəngilandan görünür.
...Nə möhtəşəm tarix yazdın dəftərə,
Oxunacaq, deyiləcək min kərə.
Adımızı ucaltmısan göylərə,
Bütün Qafqaz dağlarından görünür.

Zahid Xəlilin “Dəmir yumruq dastanı”, Əlirza Həsrətin “Barıt qoxulu çiçək”, Balayar Sadiqin “Zəfər simfoniyası” poemalarında, Kamran Nazirlinin “Mənim sevimli yaddaşım” hekayəsində böyük zəfər milli qürur hissi ilə əks etdirilmişdir.