Söz ehtiyatı • Oxuyub-qavrama

*** Şah I Təhmasibin əmri ilə toxunmuş hər iki Ərdəbil xalçası 1843-cü ildə hələ ki Şeyx Səfi məqbərəsində idi. Bu faktı həmin il məqbərəni ziyarət edən britaniyalı səyyahlar təsdiq etmişdilər. Həmin vaxtdan təxminən 30 il sonra Ərdəbildə baş vermiş zəlzələ nəticəsində məqbərəyə ciddi ziyan dəyir və ehtimal ki, onun bərpa olunması üçün vəsait əldə etmək məqsədilə hər iki xalça satışa çıxarılır. Bu zaman xalça ticarəti ilə məşğul olan Ziqler (İngiltərə) şirkəti xalçaları əldə edir. Xalçalar zədələndiyindən onlardan birinin hər iki kənarından kəsilərək digərinə tikilir. Beləliklə, bir tam və bir yarımçıq xalça qalır. 1892-ci ildə tam xalça Londonda satışa çıxarılır. Viktoriya və Albert Muzeyi Şeyx Səfi xalçasını 2000 funt sterlinqə satın alır. İkinci xalça isə bir amerikalı kolleksionerə satılır. Həmin xalça 1953-cü ildə Los-Anceles İncəsənət Muzeyinə təhvil verilir. Viktoriya və Albert Muzeyindəki Şeyx Səfi xalçası nadir eksponat kimi şüşə örtük altında saxlanılır. Xalçanın rəngləri xarab olmasın deyə şüşənin altındakı işığı yalnız hər saatın 10 dəqiqəsi müddətində yandırırlar. Rafiq İsmayılov | Söz boğçası • təbəə • miniatür • kolleksioner

| Söz ehtiyatı

b |  | Mətnin ikinci hissəsində fərqləndirilmiş “tutan” sözü hansı mənada işlənmişdir? “Tutmaq” sözünün aşağıdakı atalar sözlərində daşıdığı mənaları müəyyənləşdirin. 1. Tutulmayan oğru – xandan, bəydən doğru. 2. Bir əldə iki qarpız tutmaq olmaz. 3. Çox hürən it tutmaz. 4. Atlı ilə piyadanın yoldaşlığı tutmaz.

| Düşün və cavab ver

c |  | Aşağıdakı parça mətndəki hansı fikri təsdiqləyir? 1637-ci ildə Azərbaycana gəlmiş alman alimi və diplomatı Adam Oleari Ərdəbildə Şeyx Səfi kitabxanası ilə tanış olmuş və xatirələrində yazmışdı: “ ... Şeyx Səfi kitabxanasında türk, ərəb, fars və digər dillərdə yazılan yüzlərlə kitab mövcuddur. Bu kitablar həm məzmunu, həm də tərtibi baxımından dünyanın ən nadir kitablarındandır...”

ç |  | Sizcə, məqbərənin bərpa olunması üçün vəsait əldə etməyin başqa yolu yox idi? Siz həmin dövrdə yaşasaydınız, bunu etmək üçün hansı təklifləri irəli sürərdiniz?