| Qədimdə yazı

1-ci fəsil |  | 1 | a |  | Şəkil vasitəsilə məlumat, fikir ifadə etmək olarmı? Sağdakı şəkildə nə təsvir olunub? Bu şəkil avtomobil sürücülərinə hansı məlumatı verir? Şəkil vasitəsilə fikrin ifadəsinə dair başqa nümunələr gətirin. |

PİKTOQRAMDAN HƏRFLƏRƏ

Çox qədimdə insanlar fikir və duyğularını yazıda əks etdirmək üçün rəsmlərdən istifadə edirdilər. Bu yazı növü, yəni məlumatın şəkillərlə ifadə olunması piktoqrafiya adlanır. Piktoqrafiya iki sözdən (latın dilində olan “pictus” – şəkil və yunanca “grapho” – yazıram) əmələ gəlmişdir. Bu yazıdakı hər bir işarə piktoqram adlanır. Qədim piktoqramlara dünyanın bir çox yerlərində rast gəlmək olar. Azərbaycan ərazisində də piktoqrafik yazı nümunələri aşkar olunub. |

Bunlardan ən məşhurları Bakı yaxınlığındakı Qobustan qayaüstü təsvirləri və Ordubaddakı Gəmiqaya rəsmləridir. Piktoqramlar vasitəsilə insanlar gələcək nəsillərə xalqın adət-ənənələri, məşğuliyyəti, inancları haqqında informasiya çatdırırdılar. Məsələn, Gəmiqaya rəsmlərində günəş təsviri çoxdur. Bu isə onu göstərir ki, o dövrdə Azərbaycanda Günəşlə bağlı inanclar geniş yayılmışdı. Qobustan qayaüstü təsvirlərində isə daha çox heyvan və qayıq rəsmlərinə rast gəlmək olar. Bu, qədimdə həmin ərazilərdə yaşayan insanların ovçuluq və balıqçılıqla məşğul olduğunu sübut edir.

Şəkil vasitəsilə yalnız gözlə görünən varlıqları əks etdirmək olurdu. Piktoqrafik yazı mücərrəd anlayışları, fikir və mühakimələri ifadə edə bilmirdi. Buna görə də insanlar düşüncələrini yazıda daha dəqiq əks etdirmək üçün yeni vasitələr axtarırdılar.