Oxuyub-qavrama

| ə |  | Aşağıda Vilhelm Tomsenin qədim türk əlifbası ilə oxuduğu ilk söz verilmişdir. Mətnlərdəki məlumatlardan və illüstrasiyalardan istifadə edərək həmin sözü müəyyən edin. |

| f |  | Mətnlərdə verilmiş məlumatlardan istifadə edərək Orxon-Yenisey abidələrinin tədqiqi tarixinin xronoloji cədvəlini tamamlayın.
Nə vaxt? | Kim? | Nə edib?
XVIII əsr | Filip Stralenberq | Daş abidələr haqqında məlumat verib.
| Nikolay Yadrintsev |
|  | Qədim türk yazısının sirrini açdı.
1894–1895 |  |

| g |  | Hər iki mətndə verilmiş məlumatlardan istifadə etməklə “Orxon-Yenisey abidələri” adlı yeni mətn üçün plan tərtib edin.

2 | a |  | “Qədim türk əlifbası” və “Kültigin abidəsi” mətnlərini müqayisə edin. • Hansı mətndə məlumatlar xronoloji ardıcıllıqla verilib? • Mətnlərdəki mövzu və məzmun yaxınlığını izah edin. • Hər bir mətni yazan müəllifin məqsədini müəyyən edin.

| b |  | “Kültigin abidəsi” və “Rozetta daşının sirri” mətnlərini müqayisə edin.
• Mətnlər arasındakı mövzu və problem yaxınlığını izah edin. Qədim Misir və türk yazılarının sirrinin açılmasında hansı oxşarlıq var? • Bu mətnlərdə məlumatların verilmə tərzi arasında hansı fərqlər var? |
• Mətnlərin giriş hissələrini müqayisə edin. Sizcə, hansı daha maraqlıdır? Rozetta daşının sirri: 1799-cu ilin avqust ayı... Misir... İskəndəriyyə yaxınlığındakı Rəşid şəhəri... Günəşin od yağdırdığı qızmar bir gündə Fransa ordusunun əsgərləri qan-tər içində xəndək qazırdılar. Kültigin abidəsi: Kültigin abidəsi 1889-cu ildə Monqolustanın qədim paytaxtı Qaraqorumun yaxınlığında, Orxon çayı sahilində tapılmışdır.

| Yazı

| c |  | Məzmuna xələl gətirmədən “Qədim türk əlifbası” və “Kültigin abidəsi” mətnlərinin giriş hissəsini elə dəyişin ki, daha cəlbedici olsun.