4-cü fəsil |

1 | a |  | Muzey nədir? Onlar nəyə xidmət edir? Hansı muzeylərdə olmusunuz?

AĞDAM ÇÖRƏK MUZEYİ

Çörəkçilik ən qədim və nüfuzlu peşələrdən sayılır. Çörəyin tarixi bəşəriyyətin tarixi qədər qədimdir. Ölkəmizdə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan daşlaşmış buğda növləri eramızdan əvvəl VII–VI minilliyə aid edilir.

Xalqımızın çörəkdən istifadə mədəniyyətində yazılmamış qaydalar var. Məsələn, insan çörəyə əl vurmazdan əvvəl mütləq əllərini yumalıdır. Bu yalnız gigiyenik qayda deyil, həm də çörəyə hörmətin göstəricisidir. Ayaq üstə çörək yemək, çörəyi tərs üzünə qoymaq, yerə atmaq – bütün bunlar çörəyə hörmətsizlik sayılır.

Bu müqəddəs nemətə sayğı dolu ənənələri gələcək nəsillərə ötürmək, milli-əxlaqi dəyərləri daha geniş və məzmunlu təbliğ etmək məqsədilə bir sıra xalqlar çörək muzeyləri yaradıblar. Bu muzeylər arasında Ağdam Çörək Muzeyinin öz yeri vardı.

Ağdamda XIX əsrin sonlarında bir dəyirman tikilmişdi. 1982-ci ildə bu dəyirmanın binasında çörək muzeyi açmaq haqqında qərar qəbul edildi. Elə həmin il başlanan təmir-bərpa işləri növbəti ildə başa çatdırıldı və noyabrın 25-də muzey ilk ziyarətçilərini qəbul etdi.

Muzey binasının fasadında gözəl daş mozaika yaradılmışdı. Muzeyə giriş birbaşa yay zalına açılırdı. Bu zalın ortasında kiçik fəvvarə vardı. Zala girən kimi sola dönməklə sərgi salonuna daxil olurdun. Hündür olduğundan salonun müəyyən hissəsi alt-üst mərtəbələrə ayrılmışdı. Muzeyin böyük zalında gündə 8-10 ton buğda üyütmək gücü olan mexaniki dəyirman yerləşirdi. Ötən əsrin 30-cu illərində istifadə edilən taxıltəmizləyici qurğu da burada idi. İkinci sərgi zalında qədim əmək alətləri – xış, oraq, əl dəyirmanı (kirkirə), taxıldöyən, un saxlamaq üçün qədim küplər və digər əşyalar nümayiş etdirilirdi.

Muzeydə Azərbaycan taxılının zəngin növlərini və çörək mədəniyyətimizin qədim ənənələrini göstərən eksponatlar, əslində, ölkəmizin bütün ərazisini əhatə edirdi. Məsələn, Qazax rayonu ərazisində tapılmış külçəbasanın – çörəyə naxış vurmaq üçün yaradılmış əşyanın üç min il yaşı vardı. Bu sadə alət qədimdən bəri xalqımıza xas olan hər şeydə gözəllik axtarmaq istəyindən xəbər verirdi. Muzeydə müxtəlif taxıl növləri ilə

yanaşı, buğdadan düzəlmiş eksponatlar da nümayiş etdirilirdi. Eksponatlar içərisində buğda dənələrindən düzəldilmiş və həmin dövrdə ziyarətçilərdə böyük maraq doğuran Azərbaycan xəritəsi də var idi. Bu qeyri-adi xəritəni Zaqatalada hazırlayıb muzeyə gətirmişdilər. |