Dil qaydaları

| Sözlərin təkrarından yaranan mürəkkəb sözlər

3 | a |  | Cümlələrdə nöqtələrin yerinə bitişik və ya defislə sözlərindən birini seçməklə qaydaları tamamlayın. Nümunə üçün çərçivədə verilmiş müvafiq sözlərdən istifadə edin. 1. Müxtəlifmənalı sözlərin birləşməsi ilə yaranan mürəkkəb sözlər ... yazılır. 2. Əksmənalı sözlərin birləşməsi ilə yaranan mürəkkəb sözlər ... yazılır. 3. Yaxınmənalı sözlərin birləşməsi ilə yaranan mürəkkəb sözlər ... yazılır. 4. Hiponimlərin birləşməsi ilə yaranan mürəkkəb sözlər ... yazılır. 5. Tərəflərindən biri və ya heç biri məna kəsb etməyən mürəkkəb sözlər ... yazılır.
səhər-axşam alış-veriş | diribaş dəvəquşu | kağız-kuğuz tör-töküntü | meyvə-tərəvəz top-tüfəng | gül-çiçək ağıllı-kamallı

Yadda saxla Eyni sözün təkrarı ilə yaranan mürəkkəb sözlərin yazılışı
Eyni sözün təkrarı ilə yaranan bir çox mürəkkəb sözlər defislə yazılır: tez-tez, qaça-qaça, iki-iki.
Təkrar olunan sözlər arasına ba, bə, ha, a, ə bitişdiriciləri artırmaqla da mürəkkəb sözlər yaranır. Belə sözlər bitişik yazılır: addımbaaddım, ilbəil, vurhavur, qaçaqaç, kəsəkəs.

| b |  | Cümlələrdəki mürəkkəb sözlərin yazılışında yol verilmiş səhvləri müəyyən edin. Yuxarıda verilmiş qaydalara əsaslanaraq onların düzgün yazılışını şərh edin. 1. Polis şəhərin küçələrində casusu addım-ba-addım izləyirdi. 2. Onlar getdikcə bir-birindən uzaqlaşır, münasibətləri gündən günə soyuyurdu. 3. Bu sözdən sonra bir vur-ha-vur düşdü ki, gəl görəsən. 4. Burada sağlam yaradıcılıq yarışı, sözün yaxşı mənasında, bəhsə-bəhs vardı. (R.Rza)

Yadda saxla Mürəkkəb söz və cümlədə eyni sözün təkrarı
Bəzən cümlələrdə eyni söz təkrar olunaraq yanaşı işlənir. Belə sözləri eyni sözün təkrarından yaranan mürəkkəb sözlərlə səhv salmaq olmaz. Müqayisə et:
1. Küçəyə başdan-başa (necə?) asfalt döşənmişdi.
2. Çəmənlikdə kəpənəklər çiçəkdən (nədən?) çiçəyə (nəyə?) qonurdu.

| c |  | Hansı cümlədə fərqləndirilmiş sözlər defislə yazılmalıdır? a. Söz sözü çəkər. b. Sözü sətirdən sətrə keçirərkən müəyyən qaydalara əməl etmək lazımdır. c. Kərimlə Tahir uzaqdan uzağa qohum idilər. d. Qoşun şəhərə girib daşı daş üstə qoymadı.