Dil qaydaları

| Qoşmaların qrammatik sinonimliyi və omonimliyi

4 | a |  | Cümlələri oxuyun. Qoşmaların ifadə etdiyi məna çalarını müəyyən edin. 1. Meşəyə doğru uzanan cığır kolların arasından keçirdi. 2. Stadiona tərəf gedən uşaqların səs-küyü eşidilirdi. 3. Biz təmiz havada evə sarı piyada gedirdik.

Yadda saxla | Qoşmaların qrammatik sinonimliyi

Köməkçi nitq hissələrinin leksik mənası olmadığına görə onların sinonimliyi və omonimliyi qrammatik sinonimlik və omonimlik adlanır. Bəzi qoşmalar eyni məna çaları yaradır və cümlədə bir-birini əvəz edə bilir. Bunlar qrammatik sinonimlik təşkil edən qoşmalardır. Məsələn:
evədək, evə qədər (istiqamət);
uşaq kimi, uşaqtək (bənzətmə);
səndən ötrü, sənin üçün (səbəb-məqsəd).

| b |  | Qoşmaları kontekstə uyğun olaraq öz sinonimi ilə əvəz edərək cümlələri köçürün.
1. Müəllim yeni dərslik barədə məlumat verdi. 2. Sizdən başqa hamı gəlmişdi. 3. Sənintək bacısı olan çox xoşbəxtdir. 4. Tamaşadan əvvəl hər kəs öz yerini tutdu. 5. Axşamacan bütün tapşırıqları yazmalıyıq. | (qədər, haqqında, üçün) (əvvəl, savayı, sonra) (qədər, kimi, ilə) (qabaq, qarşı, ötrü) (doğru, -dək, görə)

| c |  | Altından xətt çəkilmiş sözlərin aid olduğu nitq hissələrini müəyyənləşdirin. Sizcə, bu sözləri omonim adlandırmaq olarmı? Əvvəl nahar et, sonra həyətə düşərsən. Xoş söhbətdən sonra əhvalımız xeyli yaxşılaşdı.

Yadda saxla | Qoşmaların qrammatik omonimliyi

Bir çox qoşmaların omonimlik xüsusiyyəti vardır. Onların deyilişi və yazılışı eyni olsa da, müxtəlif qrammatik funksiyası olur. Məsələn:
1. Aldığımız xəbərdən hamımız uşaq kimi sevinirdik. (bənzətmə)
Şəhərə kimi avtobusla getdik. (məsafə)
2. O, topun dalınca səkiyə doğru qaçdı. (qoşma)
Doğru sözə zaval yoxdur. (sifət)

| ç |  | Verilən omonimləri cümlədə tələb olunan qrammatik mənada işlədin.
1. başqa (qoşma, sifət) 2. tək (qoşma, sifət, zərf) | 3. əvvəl (qoşma, zərf) 4. sarı (qoşma, feil, sifət)