Oxuyub-qavrama • Danışma

| Nə anladın?

| c |  | Mətndə verilmiş məlumatlardan istifadə edərək aşağıdakı suallara cavab verin. 1. Şampolyon neçənci ildə anadan olmuşdur? 2. Rozetta daşı tapılanda Şampolyonun neçə yaşı var idi? 3. Şampolyon neçənci ildə tarix üzrə professor adını almışdır? Mətndən tarixçilər və dilçilər üçün maraqlı olan məlumatları seçin.

| Düşün və cavab ver

| ç |  | “Rozetta daşının sirri” mətnini yazmaqda müəllifin əsas məqsədi nədir? Cavabınızı əsaslandırın. a. mühüm arxeoloji tapıntı haqqında məlumat vermək b. heroqliflərin sirrinin necə açıldığı barədə məlumat vermək c. Jan Fransua Şampolyonun xarakterini açmaq d. ixtira və kəşflərin böyük zəhmət hesabına başa gəldiyini göstərmək

| d |  | Debat. “Rozetta daşının sirri” mətninin növünü müəyyən edin. I qrup: “Rozetta daşının sirri” bədii mətndir. II qrup: “Rozetta daşının sirri” qeyri-bədii mətndir. Aşağıdakı mətni oxuyun və məlumatların verilmə tərzini “Rozetta daşının sirri” mətni ilə müqayisə edin.

ROZETTA DAŞI VƏ ŞAMPOLYONUN KƏŞFİ

1799-cu ildə tapılmış Rozetta daşı Qədim Misir heroqliflərinin oxunmasına imkan yaratdı. Fransız alimi Şampolyon məhz bu daşın üzərindəki yazılardan istifadə etməklə heroqliflərin sirrini açdı.

Bəs nəyə görə başqa əlyazmalar yox, məhz Rozetta daşı?

Məsələ burasındadır ki, Rozetta daşı üzərində eyni mətn həm qədim yunan, həm də Qədim Misir dilində yazılmışdı. Bu isə eyni məna bildirən sözləri, eləcə də xüsusi isimləri müqayisə etməyə və, beləliklə, Misir heroqliflərinin işarə etdiyi mənaları müəyyənləşdirməyə imkan verdi.

Heroqliflərin sirrinin açılması dünya elmində ən böyük kəşflərdən biri sayılır.

| Diqqət et İnformativ mətnlərdə kim? nə? harada? nə zaman? suallarına cavab axtarılır. İzahedici mətnlər isə necə? nə üçün? suallarına cavab verir. Bir çox qeyri-bədii mətnlərdə həm məlumatverici, həm də izahedici hissələr olur.