2-ci fəsil | Dinləmə • Oxu

Dinləmə |  |
| 02

1 | a |  | Qeydlər götürməklə “Tarixə qovuşan dillər” mətnini dinləyin.

| b |  | Götürdüyünüz qeydləri yaddaş xəritəsi üzrə qruplaşdırın.
Dünya dillərinin sayı |  | Yox olmuş dillər
Dillərin yox olma səbəbləri |  | Nə etməli?

| c |  | Mətnin məzmunundan çıxış edərək “tarixə qovuşmaq” ifadəsini izah edin.

| ç |  | Sizcə, tarixçilər qədim dövlətlər və xalqlar haqqında məlumatları necə əldə edirlər? Qədimdə mövcud olmuş dilləri və əlifbaları öyrənmək nə üçün vacibdir?
ROZETTA DAŞININ SİRRİ Miladdan əvvəl I əsrdə Qədim Misir dövləti süqut etdi və Roma imperiyasının əyalətinə çevrildi. 5 min il yaşı olan böyük bir mədəniyyət, eləcə də Qədim Misir dili və heroqlifləri tədricən tarixin yaddaşından silindi. Artıq papiruslar üzərində heroqliflərlə yazılmış mətnləri heç kim oxuya bilmirdi... *** |
1799-cu ilin avqust ayı... Misir... İskəndəriyyə yaxınlığındakı Rəşid şəhəri... Günəşin od yağdırdığı qızmar bir gündə Fransa ordusunun əsgərləri qan-tər içində xəndək qazırdılar. Ordu generalı Napoleon Bonapartın əmri belə idi: fransızlar Misir uğrunda gedən müharibədə türklər və ingilislərlə döyüşə girməli idilər.
| Leytenant Pyer Buşar Nil çayının sahilində istehkamın tikintisinə rəhbərlik edirdi. Ətrafda əsgərlər durmadan çalışırdılar. Birdən əsgərlərdən biri belin bərk bir şeyə toxunduğunu hiss etdi. Bu, böyük bir daş idi. Əsgər beli kənara qoyub əli ilə daşın üstündən torpağı təmizləməyə başladı. Bir azdan daşın üzərində qəribə yazılar göründü. Pyer Buşar yaxınlaşıb yazılara diqqətlə baxdı. Yüksək təhsil görmüş zabit bu daşın qiymətli arxeoloji tapıntı olduğunu başa düşdü. Əmr etdi ki, daşı qərargaha aparsınlar.
Daşın üzərində Misir heroqlifləri və qədim yunan əlifbası ilə yazılmış mətnlər var idi. Bu daş lövhənin hündürlüyü 114 sm, eni 72 sm, qalınlığı 27 sm, çəkisi isə 760 kiloqrama bərabər idi. Rəşid şəhəri o zamanlar Rozetta adlandığı üçün bu sirli daşa “Rozetta daşı” adı verildi.