3-cü fəsil |

1 | a |  | Milli-mədəni dəyərlər dedikdə nə başa düşürsünüz? Sizcə, onları qorumaq nə üçün vacibdir?

| b |  | Səfəvilər dövləti və Şah İsmayıl haqqında bildiklərinizi danışın.

ŞEYX SƏFİ MƏQBƏRƏSİ NECƏ TALAN OLUNDU?

Yaxın Şərqin məşhur dini liderlərindən biri kimi tanınmış Şeyx Səfi 1252-ci ildə Ərdəbildə anadan olmuşdur. O, geniş dünyagörüşünə, dərin savada malik olmuş, şöhrəti az bir zamanda bütün Şərq dünyasına yayılmışdı. 1334-cü ildə dünyasını dəyişən Şeyx Səfi doğma Ərdəbil şəhərində dəfn olundu. Onun məzarının üzərində türbə tikildi, ətrafında məscidlər, karvansaralar, mədrəsələr salındı. Burada böyük bir mədəni mərkəz yarandı. |

Şeyx Səfinin kitabxanası da bu mərkəzdə yerləşdirildi.

1501-ci ildə Şeyx Səfi nəslindən olan 14 yaşlı Şah İsmayıl hakimiyyət başına gələrək Səfəvilər dövlətini yaratdı və Səfəvilər sülaləsinin əsasını qoydu.

Yalnız hökmdar, sərkərdə kimi deyil, həm də böyük şair kimi tanınmış Şah İsmayıl Şeyx Səfinin yaratdığı kitabxanaya xüsusi qayğı göstərirdi. O, ulu babasının türbəsinə bitişik möhtəşəm bina tikdirərək kitabxananı oraya köçürdü. Şah İsmayıl xaricdən gəlmiş səyyahları və dövlət xadimlərini bu kitabxanada qəbul edirdi. O, 23 illik hakimiyyəti dövründə, yəni ömrünün sonunadək Şeyx Səfi kitabxanasını müntəzəm olaraq nadir əlyazmalar hesabına zənginləşdirmişdi.

Səfəvilər sülaləsinin hakimiyyəti 200 ildən çox davam etdi. Bu illərdə Şeyx Səfi məqbərəsi daim Səfəvi hökmdarlarının diqqət mərkəzində olmuşdu. Burada tikinti və bərpa işləri fasiləsiz olaraq davam edirdi. Şah İsmayılın ölümündən sonra hakimiyyətə gələn oğlu Şah I Təhmasibin dövründə həmin məqbərə özünün indiki şəklini aldı. Təhmasibin əmri ilə məqbərəni bəzəyəcək iki eyni naxışlı iri xalça toxundu. Bu xalçalar incəsənət tarixinə “Şeyx Səfi xalçası” adı ilə daxil oldu.

Xalçaların bir küncündə dörd sətirlik yazı da toxunmuşdu. İlk iki sətirdə bir beyt, 3-cü sətirdə xalçaların toxunmasına nəzarət edən adamın adı, sonuncu sətirdə isə xalçaların toxunduğu il qeyd olunmuşdu: Hicri tarixi ilə 946-cı il. Bu, miladi tarixlə 1539-cu ilə uyğun gəlir.

Bu gün Şeyx Səfi kompleksi Ərdəbilin ən görməli yerlərindən biridir.