Dinləmə

3 | a |  | “Qədim türk əlifbası” mətnindəki cümlələri bir daha oxuyun. Əlifbalar haqqında biliklərinizdən istifadə etməklə fərqləndirilmiş ifadələri şərh edin. 38 hərfdən ibarət Orxon-Yenisey əlifbası xüsusi olaraq qədim türk dili üçün icad edilmişdir. Buradakı hərflər məhz qədim türk dilindəki spesifik səsləri ifadə edir.

| b |  | Azərbaycan əlifbası hansı dilin əlifbasına daha yaxındır?

| c |  | Sizcə, nə üçün Azərbaycan əlifbası latın qrafikalı əlifba adlanır? Latın qrafikası əsasında yaranmış başqa hansı əlifbaları tanıyırsınız? |  | Xatırla • Hərf və səs bir-birindən nə ilə fərqlənir? • Azərbaycan dilində neçə səs və neçə hərf var?

Dinləmə |  |
| 03

| ç |  | “Azərbaycan əlifbası” mətnini dinləyin. Aşağıda mətnin hər abzasına uyğun qeydlər verilmişdir. Qeydlərə əsasən mətni nəql edin.

1 Fonetika – dilin səs tərkibi Qrafika – işarələr sistemi Geniş yayılmış qrafikalar: latın, ərəb, kiril | 2 Azərbaycan əlifbası: 1920-ci illərə kimi – ərəb qrafikası 1929–1939 – latın qrafikası 1939–1991 – kiril qrafikası 1991-ci ildən – latın qrafikası | 3 Latın dili: Səs tərkibi: 26 səs Hərf tərkibi: 26 hərf

4 Müxtəlif xalqların latın qrafikasında etdiyi dəyişikliklər: 1. İki-üç hərfin birləşdirilməsi: sh [ş], ch [ç]. 2. Hərflərdə konfiqurasiya dəyişikliyi: ŝ, ŷ, ȁ, ü, ʐ, ȵ. | 5 Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında fərqli hərflər: Yeni hərf: ə Dəyişiklik edilmiş hərflər: ç, ş, ü, ğ, ö.

| Yazı

| d |  | Sizcə, əlifbanın tez-tez dəyişməsi hansı problemlər yaradır? Bu haqda fikirlərinizi söyləməklə mətnin sonluğunu yazın.