Oxu (qeyri-bədii mətn)

| e |  | Sizcə, nə üçün Aşşurbanipalın kitabxanası haqqında məlumat haşiyədə verilib? Bununla bağlı aşağıda verilmiş fikirlərə münasibət bildirin. 1. Haşiyədəki məlumat mətnin mövzusu ilə bağlı deyil. 2. Müəllif verilmiş məlumatın vacibliyini vurğulamaq istəyib. 3. Bu məlumat mətndə verilsəydi, fikirlərin məntiqi ardıcıllığını poza bilərdi.

2 | a |  | “Piktoqramdan hərflərə” mətnini yazmaqda müəllifin əsas məqsədi nədir? Fikirlərdən birini seçin və əsaslandırın. a. Fonoqrafik yazının digər yazı sistemlərindən üstün olduğunu sübut etmək b. Bəşər tarixində yazının inkişaf yolu haqqında məlumat vermək c. Heroqliflərin piktoqramlardan fərqini izah etmək

| Diqqət et Qeyri-bədii mətnlər müxtəlif məqsədlərlə yazılır: 1) varlıq və ya hadisə haqqında ümumi məlumat vermək (informativ mətn); 2) müəyyən anlayışı, hadisəni izah etmək (izahedici mətn); 3) hər hansı bir fikri əsaslandırmaq (arqumentativ mətn) və s.

| b |  | Əvvəl piktoqrafik, sonra ideoqrafik, nəhayət, fonoqrafik yazı yarandı. Sizcə, bu gün insanlar əvvəlki yazı növlərindən imtina ediblərmi? PİKTOQRAM, YOXSA İDEOQRAM?
Bir çox ideoqramlar şəkil, yəni piktoqram əsasında yaranır. Ona görə də bəzən bu iki yazı növünü səhv salırlar. Sağ tərəfdəki şəkillərə diqqət edək. Onların hər birində iki avtomobil təsvir olunub. Lakin yuxarıdakı şəkildən fərqli olaraq, qırmızı dairədəki şəkil həm də yol işarəsidir və “Ötmək qadağandır” fikrini ifadə edir. Deməli, bu şəkil, sadəcə, piktoqram deyil, ideoqramdır. Beləliklə, piktoqramda şəkil təsvir olunan varlığın özünü bildirir. İdeoqramda isə təsvir mənalandırılır, yəni gözlə görünən konkret varlıqla yanaşı, müəyyən fikir ifadə edir. |
İdeoqramlar yalnız konkret varlıq bildirən şəkillər əsasında deyil, mücərrəd simvollar, hətta hərflər əsasında da yaradıla bilər. Məsələn, küçələrdə “M” hərfi yaxınlıqda metro stansiyası, “P” hərfi maşın saxlamaq üçün park, yəni dayanacaq olduğunu bildirir.