Dil qaydaları

| Bağlayıcı

4 | a |  | Cümlələrin tərkibindəki bağlayıcıları və onların komponentlər arasında yaratdığı məna əlaqəsini müəyyən edin.
birləşdirmə • qarşılaşdırma • səbəb 1. Hava soyuq idi, amma biz üşümürdük. 2. Axşam vaxtı şəhərdə sıxlıq olur, ona görə də evə tez getdik. 3. Gözlənilən qonaqlar gəldilər və tədbir açıq elan olundu. |  | Xatırla Komponent – bir vahidin tərkib hissələri.

Yadda saxla | Bağlayıcıların funksiyaları

Bağlayıcı cümlənin komponentləri – cümlə üzvləri və mürəkkəb cümlənin tərkib hissələri arasında əlaqə yaradan köməkçi nitq hissəsidir. Cümlənin komponentləri arasında müxtəlif məna əlaqələri olur. Bağlayıcı bu əlaqəni ifadə edir. Məsələn:
1. Həm müəllimlər, həm də şagirdlər tədbiri maraqla izləyirdilər. (iştirak)
2. Ya hamı bu işdən imtina etsin, ya da əl-ələ verib tez bitirməyə çalışaq. (bölüşdürmə)
3. O başa düşürdü ki, müəlliminin etimadını doğrultmalıdır. (aydınlaşdırma)
4. İndi ki bizimlə getmək istəyirsən, onda tezdən hazır ol! (şərt)
5. Nə uşaqlar, nə də böyüklər zalı tərk etmək istəyirdilər. (inkarlıq) və s.

| b |  | Cümlələrdəki bağlayıcıları və onların yaratdığı məna əlaqələrini müəyyən edin.
1. Murad və Vüqar altıncı sinifdə oxuyurlar. 2. Boğazım göynəyirdi, ona görə də dərman içdim. 3. Əgər istəsən, görüşə birlikdə gedərik. 4. Uşaq gah bizə baxıb gülür, gah da ağlayırdı. 5. Yorulmuşduq, lakin heç kim evə getmək istəmirdi. 6. Hərçənd qohum idik, gec-gec görüşürdük. 7. Sinfimiz, yəni VIc sinfi hamının rəğbətini qazandı. | (birləşdirmə/aydınlaşdırma) (səbəb/bölüşdürmə) (qarşılaşdırma/şərt) (bölüşdürmə/inkarlıq ) (qarşılaşdırma/iştirak) (güzəşt/səbəb) (aydınlaşdırma/birləşdirmə)

| c |  | Nöqtələrin yerinə uyğun bağlayıcı yazaraq cümlələri tamamlayın.
1. Artıq gecə idi, ... onlar heç ayrılmaq istəmirdilər. 2. Oğlanın danışığından bilinirdi ... , bu yerlərə bələd deyil. 3. Müsabiqədə ... mahnı oxumalı, ... rəqs etməlisiniz. 4. Asfalt yol çox uzun idi, ... kəsə yolla kəndə gedəsi olduq. 5. ... bir qaraltı görünür, ... bir hənirti duyulurdu. 6. Uşaqlar üçün yazılan hekayələr ..., şeirlər ... çox maraqlı idi. | (qarşılaşdırma) (aydınlaşdırma) (bölüşdürmə) (səbəb) (inkarlıq) (iştirak)