Dil qaydaları

| Söz birləşmələri

4 | a |  | Verilmiş söz birləşmələrinin əsas tərəfləri hansı nitq hissəsi ilə ifadə olunmuşdur? Şərq dünyası, mədəni irs, bina tikdirərək, xaricdən gəlmiş

Yadda saxla İsmi və feili birləşmələr
Əsas tərəfin ifadə vasitəsinə görə söz birləşmələri iki yerə ayrılır: ismi və feili birləşmələr.
İsmi birləşmələrin əsas tərəfi isim, sifət, say, əvəzlik, zərflə ifadə olunur: maraqlı kitab, gözəllər gözəli, uşaqların beşi, evin yuxarısı, şagirdlərin hamısı.
Feili birləşmələrin əsas tərəfi feilin təsriflənməyən formaları ilə ifadə olunur: sahildə gəzmək, şeir oxuyan, yağış yağanda.

| b |  | Söz birləşmələrini növlərinə görə qruplaşdırın. Bakı gecələri, sözün doğrusu, ulduzları seyr edərkən, oxumaq həvəsi, hamını düşünən, açıq söhbət, səyahətə getmək, acı bibər, son dayanacaq, meşədən qayıdanda

| c |  | Söz birləşmələrinin tərəflərinin ifadə vasitələri ilə bağlı uyğunluğunu müəyyən edin.
1. açıq söhbət 2. sinif rəhbəri 3. üç alma 4. bu küçə 5. dərilmiş meyvə 6. uşaqların kiçiyi | a. say+isim b. feili sifət+isim c. sifət+isim ç. isim+sifət d. əvəzlik+isim e. isim+isim

| ç |  | Hansı söz birləşməsi Şeyx Səfi haqqında daha dəqiq məlumat verir? Cavabınızı əsaslandırın. • məşhur lider • Yaxın Şərqin məşhur lideri • dini lider • Yaxın Şərqin məşhur dini lideri

Yadda saxla Sadə və mürəkkəb söz birləşmələri
Söz birləşmələri quruluşca sadə və mürəkkəb olur. Sadə söz birləşmələri iki, mürəkkəb söz birləşmələri üç və daha artıq leksik mənalı sözdən ibarət olur. Məsələn: məktəbin direktoru, yağış kəsiləndə (sadə söz birləşmələri); məktəbin yeni təyin olunmuş direktoru, səhərdən yağan yağış axşamayaxın kəsiləndə (mürəkkəb söz birləşmələri)

| d |  | Sadə söz birləşmələrini mötərizədə verilmiş sözlər hesabına genişləndirərək mürəkkəb söz birləşmələrinə çevirin. • ətir saçan (bağçamızın gülləri) • muğam ifaçıları (Azərbaycanın, mahir) • dağın zirvəsi (uzaqdan görünən qarlı) • yarışda qalib gələn (idmançıları qarşılayanda)