Papirus Vaxtilə Nil çayının deltası papirus adlanan yabanı bataqlıq bitkisi ilə dolu idi. Hətta qədimdə Aşağı Misir dövlətinə “Papiruslar ölkəsi” deyirdilər. Miladdan əvvəl III minillikdə qədim misirlilər onu emal edərək yazı materialı hazırlamağa başladılar. Yazı üçün hazırlanmış papirus uzun lent şəklində olduğundan onu bürmələyərək lülə şəklinə salırdılar. Minilliklər boyu elmin beşiyi sayılan Misirdə, daha sonra Yunanıstanda və Romada papirus əsas yazı materialı olmuş, kitab və yazı mədəniyyətinin inkişafına xidmət etmişdir. Bir çox qədim alim və şairlərin əsərləri məhz papirus kitablar şəklində gələcək nəsillərə ötürülmüşdür. Bu gün dünyanın bir sıra kitab xəzinələrində xeyli miqdarda yazılı papirus nüsxələri saxlanılmaqdadır. |

| Sözün tarixindən Bu gün almanlar kağıza “papir”, fransızlar “papye”, ingilislər “peypə” deyirlər. Bu sözlər papirus sözündən yaranmışdır. Qədim yunan dilində kitab mənası verən “bibliya” sözünün də mənşəyi papirus sözü ilə bağlıdır.

Şərq ölkələrində müəlliflərin minlərlə əsəri papirus vasitəsilə yayılmışdır. Azərbaycanda da XII əsrə qədər papirusdan yazı materialı kimi geniş istifadə olunmuşdur.

Göründüyü kimi, dünya kitab mədəniyyətinin inkişafında papirus çox mühüm rol oynamışdır.

Perqament Qədim mənbələrdə deyildiyinə görə, Miladdan əvvəl III–II əsrlərdə dünyada iki kitabxana zənginliyinə görə bir-biri ilə rəqabət aparırdı. Onlardan biri məşhur İskəndəriyyə kitabxanası, digəri isə Yunanıstanın Perqam şəhərinin kitabxanası idi. Bunu görən misirlilər birinciliyi əldən verməmək üçün papirusun ölkədən ixracına qadağa qoydular. Belə olduqda Perqam şəhərinin hökmdarı yeni yazı materialı yaratmaq üçün dəri emalı üsulu icad etdi. Beləliklə, papirusla yanaşı, heyvan dərisi əsas yazı materiallarından birinə çevrildi. Sonradan bir çox dillərə daxil olan “perqament” sözü Perqam şəhərinin adından götürülüb. |