Dil qaydaları

| Mürəkkəb adlar (şəxs və yer adları)

4 | a |  | Hansı söz birləşməsini mürəkkəb ad kimi qəbul etmək olar? Fikrinizi əsaslandırın. a. Danimarka alimi b. Kültigin abidəsi c. İsveç zabiti d. daş kitabə

Yadda saxla
Söz birləşməsi şəklində olan adlara mürəkkəb adlar deyilir.
Bir çox şəxs, yer, ölkə, əsər, bayram və s. adları mürəkkəb ad şəklində olur:
Nizami Gəncəvi, Azərbaycan Respublikası, Xəzər dənizi, Novruz bayramı.
Ad, soyad, təxəllüsdən ibarət mürəkkəb adların tərkibindəki bütün sözlərin birinci hərfi böyük yazılır: Aydan Camallı, Səttar Bəhlulzadə, Səməd Vurğun.
Yer adlarının tərkibindəki küçə, ada, çay, şəhər, dağ və s. məkan bildirən sözlər kiçik hərflə yazılır: Qara dəniz, Muğan düzü, Araz çayı, Kiçik Qafqaz dağları.

| b |  | Nümunələri cədvəl üzrə qruplaşdırın. Mürəkkəb ad, söz birləşməsi və mürəkkəb söz arasındakı fərqi izah edin. Damcılı bulağı, Gəmiqaya, Gürcüstan vətəndaşı, Baykal gölü, Ağbulaq, Göyçay narı, Aslanbəyli, Daş Salahlı, ağ köynək, Ağköynək, Göygöl, Bazardüzü zirvəsi, Bakı küçələri
mürəkkəb ad | söz birləşməsi | mürəkkəb söz

Yadda saxla
Bəzi mürəkkəb şəxs adlarının tərkibində mirzə, hacı, şeyx, seyid, şah, sultan, ağa, bəyim, xatun, bəy, xan və s. kimi titul bildirən sözlər olur. Bu sözlər mürəkkəb adın əvvəlində gələndə böyük, sonda və ya ortada gələndə kiçik hərflə yazılır: Şah İsmayıl, Hacı Qara, Abbasqulu ağa Bakıxanov, Ağa Məhəmməd şah Qacar.
Bəzi mürəkkəb yer adlarının tərkibində işlənən cənubi, şərqi, aşağı, orta, uzaq və s. kimi cəhət, istiqamət, ərazi bildirən sözlər böyük hərflə yazılır: Cənubi Amerika, Orta Asiya, Şimal Buzlu okeanı, Uzaq Şərq, Aşağı Quşçu, Yuxarı Salahlı.

| c |  | Cümlələrdə səhv yazılmış mürəkkəb adları müəyyənləşdirin və düzgün yazın. 1. Bu kitab şeyx Məhəmməd Xiyabani haqqındadır. 2. Qazax rayonunda ən qədim kəndlərdən biri də aşağı Əskiparadır. 3. Bu avtomobillər cənubi Koreyada istehsal olunur. 4. Keçən əsrin əvvəllərində Nargin Adasında həbs düşərgəsi var idi. 5. Osmanlı imperiyasının 10-cu padşahı sultan Süleyman Qanuni həm də xəlifə titulu daşıyırdı.