Azərbaycanda ilk telefon xətti 1881-ci il noyabrın 23-də çəkildi. 6 km uzunluğunda olan bu xətt “Nobel qardaşlarının neft istehsalı cəmiyyəti”nin baş idarəsi ilə şirkətin sədrinin və baş mühəndisinin evlərini birləşdirirdi. Daha sonra digər neft milyonçuları da öz şirkətləri ilə evləri arasında telefon rabitəsi qurdular. 1884-cü ildə isə ilk mərkəzi telefon stansiyası yaradıldı.

XX əsrin digər rabitə qurğuları

XX əsrin ortalarında rabitə texnologiyaları daha da inkişaf etdi. Telefonla yanaşı, teletayp, telefaks, peycer kimi vasitələrdən də informasiya ötürmək üçün istifadə olunurdu.

| İlk teletayp cihazları XIX əsrin sonlarında icad edilmiş və XX əsrin ortalarına qədər geniş şəkildə işlənmişdir. Bu maşınlar klaviatura vasitəsilə yazılmış hərfləri və simvolları elektrik siqnallarının köməyi ilə ötürərək qəbuledici teletayp maşınında çap edirdi. Cihazlar, əsasən, xəbər agentlikləri, dövlət orqanları və böyük şirkətlər tərəfindən istifadə olunurdu. Teletayp bir çox istifadəçi arasında eyni anda məlumat mübadiləsinə imkan verirdi, bu da onu teleqrafdan daha effektiv və sürətli edirdi.

Telefaks sənədlərin uzaq məsafələrə ötürülməsi üçün istifadə olunur. Telefaks vasitəsilə sənədlərin şəkli çəkilir, telefon xətti ilə ötürülür. Şəkil digər telefaks maşını tərəfindən qəbul edilərək çap olunur. Telefakslar biznesdə, hüquq və tibb sahələrində daha geniş istifadə edilirdi. 1990-cı illərin sonu, 2000-ci illərin əvvəllərində elektron poçtun inkişafı ilə telefaksların istifadəsi azalmışdır. |

| Peycerlər (ingiliscə “pager”) 1990-cı illərdə geniş yayılmışdı. Onlar, əsasən, qısa mətn mesajları və ya siqnalları qəbul edirdi. Peycerlərin yaranma tarixi 1921-ci ilə gedib çıxır. Bu cihazlar ilk dəfə ABŞ-də polislər üçün icad edilmişdi. Peycerlər həkimlər və digər təcili xidmətlər üçün də çox faydalı idi, çünki bu cihazlar vasitəsilə onlara təcili bildirişlər göndərilirdi.

1990-cı illərin sonlarına doğru mobil telefonların sürətli inkişafı və yayılması peycerlərin istifadəsini azaltdı. Bununla belə, peycerlər hələ də bəzi sahələrdə istifadə olunur, çünki onlar mobil şəbəkələrin işləmədiyi yerlərdə və ya fövqəladə vəziyyətlərdə daha etibarlı ola bilir.

Beləliklə, telefon texnologiyasının inkişafı insanların həyat tərzini dəyişmiş və əlaqəni asanlaşdırmışdır. | Söz mücrüsü • abunəçi • operator • effektiv • mesaj