|  | Ömrünün son günləri. Arximed e.ə. 212-ci ildə öldürülmüşdür. Onun ölümü ilə bağlı bir neçə rəvayət var. Bu rəvayətlərdən birində deyilir ki, düşmən əsgərləri şəhəri tutarkən o, evinin qarşısında qum üzərində hansısa bir çertyoju çəkməklə məşğul imiş. Əsgərlər onun yazılarını tapdalayarkən onlara qışqırıb müqavimət göstərmiş və nəticədə Roma əsgərləri onu qılınclamışlar. Rəvayətə görə, Arximedin ölərkən söylədiyi son sözlər “Yazılarımı tapdalamayın!” olmuşdur. Vəsiyyətinə görə, onun məzarı üzərində silindrə yerləşdirilmiş kürə maketi quraşdırılmışdı. Çünki o bu kəşfini, yəni kürə həcminin ölçülməsini həmişə xüsusi qürurla qeyd edərmiş.

Söz ehtiyatı

b |  | “Söz mücrüsü”ndən izahlara aid sözləri oxuyun. 1. əşyaların ümumi adı; maddə 2 cisimdəki maddənin miqdarını bildirən kəmiyyət 3. bir şeyin tutumu 4. bərk olmayan, axıcılıq xüsusiyyətinə malik maddə növü 5. bünövrə, özül; bir şeyin əsası, kökü | Sözlərin izahı Antik dövr – e.ə. VIII əsrdən eramızın V əsrinə qədərki dövr.

Nə anladın?

c |  | Mətnin hər yarımbaşlığına aid 3 sual tərtib edin. Sualları sinfə təqdim edib cavablarınızı müzakirə edin.

ç |  | Mətndən aşağıdakı fikri sübut edən faktları müəyyən edin. • Arximed 75 il ömür sürmüşdür. • Arximed bir çox elmi kəşflər etmiş, dahiyanə ixtiralara imza atmışdır.

Düşün və cavab ver

d |  | Mətnin tərkib hissələri ilə bağlı suallara cavab verin. • Giriş hissəsində Arximed haqqında hansı məlumatları aldınız? • Əsas hissədəki yarımbaşlıqların məzmunun qavranılmasında rolu nədən ibarətdir? • Mətnin sonluğunda hansı məlumatlar Arximedin elmə vurğunluğunu göstərir?

e |  | Mətnə aid fikri seçin. a. Faktlar sistemli şəkildə verilib və yarımbaşlıqlar altında qruplaşdırılıb. b. Mətn müəllifin təxəyyülünə əsasən yazılıb. c. Müəllifin məqsədi hər hansı bir fikrə münasibət bildirməkdir. d. Müəllifin əsas məqsədi alimin ixtiralarını təfərrüatlı izah etməkdir.