Yazı

6 | a |  | Aşağıda verilmiş söz birləşmələri arasında hansı məna fərqi var? 1. Məktəb direktoru 2. Məktəbin direktoru

Bunları bilməliyik | İSMİ BİRLƏŞMƏLƏRİN MÜƏYYƏNLİK VƏ QEYRİ-MÜƏYYƏNLİK BİLDİRMƏSİ
Yiyəlik halda olan sözlər, adətən, ismi birləşmənin asılı tərəfi olur: kitabın üzü, almanın şirəsi. Bu ismi birləşmələrin asılı tərəfi şəkilçisiz də işlənə bilər: kitab üzü, alma şirəsi. Birinci halda söz birləşməsi müəyyənlik, konkretlik, ikinci halda ümumilik, qeyri-müəyyənlik bildirir. Müqayisə edin: kitabın üzü – konkret bir kitabın üzü kitab üzü – ümumiyyətlə, hər hansı bir kitab üçün nəzərdə tutulan üz Beləliklə, ismin yiyəlik halı iki cür olur: 1. müəyyən yiyəlik hal 2. qeyri-müəyyən yiyəlik hal

| b |  | Yerindən asılı olaraq, “səhər” sözünü müəyyən və ya qeyri-müəyyən yiyəlik halda işlətməklə cümlələri tamamlayın. 1. Anama ... yeməyi hazırlamağa kömək etdim. 2. Gecənin xeyrindənsə ... şəri yaxşıdır. 3. ... gözü açılmamış həyəti səs-küy bürümüşdü. 4. Hər gün ... idmanı etməmiş evdən çıxmıram. 5. ... mehinin dağlardan qovub gətirdiyi ətir ruhumuzu oxşayırdı.

| c |  | Hansı cümlələrdə altından xətt çəkilmiş söz birləşmələrinin asılı tərəfini müəyyən yiyəlik halda işlətmək mümkün deyil? 1. Qədimdə insanlar günəş saatından istifadə edirdilər. 2. Dağın zirvəsində Azərbaycan bayrağı dalğalanırdı. 3. Bu qədim abidə Şamaxı rayonunda yerləşir. 4. Sinif rəhbəri şagirdlərlə bu haqda söhbət etdi. 5. Binamızın qarşısında yeni kitab mağazası açılıb. 6. Çalanın ağzını ağac budaqları ilə örtmüşdü.

| ç |  | Sözləri həm müəyyən, həm də qeyri-müəyyən yiyəlik halda işlətməklə söz birləşməsi yaradın. tarix, sinif, meşə, kitabxana, fond, axşam, alma, çiçək, ürək