Yazı

5 | a |  | Nöqtələrin yerinə sözlər əlavə edin və onlara sual verin. 1. Bu gün ... öyrənmisən? 2. Maraqlı ... baxdım. 3. ... çoxlu şəkillər var.

Bunları bilməliyik | TAMAMLIQ
İkinci dərəcəli üzvlərdən biri də tamamlıqdır. Tamamlıq kimə? nəyə? kimi? nəyi? haranı? nə? kimdə? nədə? kimdən? nədən? və s. suallarından birinə cavab verir. Məsələn: • Neftdən (nədən?) müxtəlif məhsullar hazırlanır. Tamamlıq müxtəlif nitq hissələri və söz birləşməsi ilə ifadə olunur. • Mən üçünü (say) də aldım. • Biz ona (əvəzlik) inanırıq. • Sən oxumağı (feil) bacarırsan? • Böyüklərə (sifət) yol ver. • Yay tətilini (söz birləşməsi) həmişə səbirsizliklə gözləyirəm.

| b |  | Cümlələrdəki tamamlıqları seçin və ismin hansı halında olduğunu müəyyən edin.
1. Müğənni konsertə hazırlaşır. 2. Hakim oyunu yaxşı idarə etdi. | 3. Ana uşaqları yedirdi. 4. Gəlin bağlarımızdan gül dərək, çiçək dərək. (Əhməd Cəmil)

| c |  | Tamamlıqları göstərin və ifadə vasitəsini müəyyənləşdirin.
1. Sevil məktubu anasına oxudu. 2. Bunları babam kənddən göndərib. 3. Kamran bacısını təbrik etdi. | 4. Biz adamların çoxunu tanımırıq. 5. Beşdən ikini çıx. 6. Qırmızını çox sevirəm.

Bunları bilməliyik | QEYRİ-MÜƏYYƏN TƏSİRLİK HAL
Cümlədə tamamlıq müəyyən (konkret) və ya qeyri-müəyyən (ümumi) obyekti bildirir. Mən dünən kitabı (konkret) oxudum. Mən dünən kitab (ümumi) oxudum. Hər iki cümlədə “kitab” sözü təsirlik haldadır. Lakin bu söz qeyri-müəyyənlik bildirəndə şəkilçi qəbul etmir. Buna ismin qeyri-müəyyən təsirlik halı deyilir.

| ç |  | Hansı cümlələrdə tamamlıq qeyri-müəyyən təsirlik haldadır?
1. Nadir hər gün səhər bağı sulayırdı. 2. Elvin dostuna məktub yazdı. 3. Atam mənə saat aldı. | 4. Bu kitabda maraqlı hekayələr var. 5. Biz bu gün yarışda iştirak edəcəyik. 6. Nigar kinoteatrda film izlədi.