Yadda saxla
Arqumentativ mətnlərdə müəllifin məqsədi hər hansı məsələyə öz münasibətini bildirməkdir. Müəllif oxucunu öz mövqeyinə inandırmaq üçün fikrini əsaslandırmağa çalışır. Bunun üçün o, müxtəlif arqumentlərdən istifadə edir.

| d |  | Aşağıdakı suallara cavab verməklə “Arximed möcüzəsi: mif, yoxsa reallıq?” mətninin arqumentativ mətn olduğunu əsaslandırın. • Mətndə hansı mübahisəli məsələyə toxunulur? • Müəllifin bu məsələ ilə bağlı mövqeyi necədir? • O, fikrini sübut etmək üçün hansı arqumentlərdən istifadə edir?

3 | a |  | Təsəvvür edin ki, yoldaşınıza şəkildə gördüyünüz qurğunu təsvir edirsiniz. Suallara cavab verərək şəkildəki qurğu haqqında danışın.
Forması: Qurğu hansı həndəsi fiquru xatırladır? Məişətdə bu formada hansı əşyalar var? Funksiyası: Qurğu hansı məqsədlə istifadə edilir? İşləmə prinsipi: Sizcə, bu qurğu necə işləyir? |
ARXİMED VİNTİ Arximed həm də istedadlı mexanik idi. O, icad etdiyi qurğularla dövrünün gündəlik problemlərinin həllinə çalışırdı. Alimin yaşadığı şəhər dağlıq ərazidə yerləşirdi. Bura su çətinliklə çatdırıldığı üçün şəhər əhalisi susuzluqdan əziyyət çəkirdi. Arximedin icad etdiyi, sonradan “Arximed vinti” adlanan qurğu alçaq su anbarlarından hündürlüyə su qaldırmağa imkan verirdi. Bu vintin işləmə prinsipi çox sadədir. Belə ki, silindrin içinə quraşdırılmış spiralşəkilli vintin bir ucu aşağıda yerləşən su çənində, o biri ucu isə müəyyən hündürlükdə olur. Vint xüsusi dəstəklə fırladılır. Bu zaman vintlər arasında qalan su kütləsi yuxarıya doğru sıxılır. Yeni götürülən su yuxarıdakı suyu aşağı axmağa qoymur. “Arximed vinti” bu gün də suvarma sistemində və sənayenin digər sahələrində tətbiq olunmaqdadır. Məsələn, bəzi ölkələrdə tarlalar Arximed vinti ilə suvarılır, bəzilərində isə, əksinə, ərazilərdən su çəkilərək bataqlıqlar qurudulur. Bu gün məişətdə və istehsalatda istifadə olunan bir çox qurğuların yaradılmasında da Arximed vintindən istifadə olunmuşdur.