Bir neçə dəqiqədən sonra Karl tapşırığı yerinə yetirdiyini və cavabı tapdığını söyləyib lövhəsini müəllimin yazı masasına qoyur. Müəllim şübhə ilə ona baxır. Axı bu tapşırıq belə tez bir zamanda yerinə yetirilə bilməzdi. Dərsin sonuna qədər bütün şagirdlər tapşırığı həll edib lövhələrini müəllimə verirlər. Müəllim tapşırığı yoxlayıb heyrətə gəlir: Karldan başqa hamının cavabı səhv idi. Onun lövhəsində “5050” yazılmışdı. Müəllim çox təəccüblənir: 10 yaşında uşaq bir neçə dəqiqəyə bu məsələni necə həll etmişdi?

Ağıllı Karl başa düşmüşdü ki, 1-dən 100-ə qədər ədədlər sırasında 1-ci və sonuncu, 2-ci və sonuncudan əvvəlki, yəni kənardan eyni uzaqlıqda olan ədədlərin cəmi eynidir: 1+100=101; 2+99=101, 3+98=101... Beləliklə, o, ədədləri cüt-cüt toplayaraq 50 dənə 101 almışdı. 50-ni 101-ə vuraraq cavabı asanlıqla tapmışdı: 5050. Bu, balaca istedadın ilk riyazi kəşfi idi.

Sonralar bu uşaq dünyanın ən böyük riyaziyyatçılarından biri oldu. İndi Karl Fridrix Qauss adı elmdə hamıya tanışdır. Müasirləri onu “Riyaziyyatçıların şahı” adlandırmışdılar. O, fizika və astronomiya ilə də məşğul olur, bir çox dillərdə sərbəst danışırdı. 78 yaşında vəfat etmiş Karl ömrünün sonuna qədər hesablamaların çox hissəsini, vərdiş etdiyi kimi, beynində aparırdı.

Reyhan Yusifqızı
Söz ehtiyatı

| b |  | Aşağıda verilmiş sözləri uyğun nöqtələrin yerinə artırmaqla cümlələri tamamlayın. Artırdığınız sözlərə sual verməklə aralarındakı məna fərqini izah edin. Hansı nitq hissəsinə aid olduğunu müəyyənləşdirin. riyaziyyat, riyaziyyatçı, riyazi 1. Qardaşım ... fənni üzrə olimpiadanın qalibi oldu. 2. Məşhur ... Pifaqor eradan əvvəl 570–495-ci illərdə Yunanıstanda yaşayıb. 3. Qauss hələ uşaqlıqdan öz ... bilikləri ilə seçilirdi.

Nə anladın?

| c |  | Mətndə hansı suala cavab tapmaq mümkün deyil? a. Qaussun valideynlərinin adı nə idi? b. Qauss ilk riyazi kəşfini neçənci ildə etmişdir? c. Qaussun atası hansı işlə məşğul olurdu? d. “Riyaziyyatçıların şahı” neçənci ildə vəfat etmişdir?

Düşün və cavab ver

| ç |  | Mətndən aşağıdakı nəticəyə gəlmək üçün əsas verən iki faktı seçin. Karl Qauss 1855-ci ildə vəfat etmişdir.