1-ci fəsil | Teleqraf

1 | a |  | Keçən dərsdə məlumat aldığınız rabitə vasitələrinin hansı çatışmazlıqları var idi? Onları müasir rabitə vasitələri ilə müqayisə edin.
TELEQRAFIN İXTİRASI Elm inkişaf etdikcə insanlar yeni, daha rahat və mükəmməl rabitə vasitələri haqqında düşünürdülər. Bir çox sahələrdə olduğu kimi, rabitədə də elektrikdən istifadə alimlərin köməyinə gəldi. Bu dövrdə bir neçə |
alim elektrik siqnallarının naqillər vasitəsilə uzaq məsafəyə ötürülməsi üzərində çalışırdı. Beləliklə, elektrik teleqrafı deyilən qurğu ixtira edildi: çoxlu miqdarda naqillər vasitəsilə qəbuledici cihaza elektrik cərəyanı göndərilirdi və bu cərəyan cihazdakı oxları hərəkətə gətirirdi. Oxların hər bir hərəkəti müəyyən hərfi bildirirdi. Beləcə, informasiyanı qəbul edən tərəf sözləri, cümlələri “oxuyurdu”. Lakin o dövrdə elektrik teleqrafının bəzi çatışmazlıqları var idi. Burada müxtəlif hərfləri işarə etmək üçün çoxlu naqillərdən istifadə etmək lazım gəlirdi. Bundan başqa, o, informasiyanı yazıya almırdı. Bu səbəblərə görə hələ ki elektrik teleqrafı Avropada geniş yayılmış optik teleqrafı üstələyə bilmirdi.
| Bu problemi amerikalı rəssam və ixtiraçı Samuel Morze (1791–1872) həll etdi. O, 1837-ci ildə təknaqilli elektrik teleqrafı, bir neçə il sonra isə informasiyanı yazıya köçürən kod sistemi ixtira etdi. Bu kod sistemi “Morze əlifbası” adı ilə tarixin yaddaşında qaldı. Morzenin elektrik teleqrafı üç hissədən ibarət idi: siqnalı ötürən hissə, qəbuledici hissə və onların arasındakı elektrik xətti. Elektrik siqnalı qəbulediciyə ötürülür, kağız lent üzərində qısa və uzun cızıqlar – nöqtə və tirelər əmələ gətirirdi. Bu nöqtə və tirelərin müxtəlif kombinasiyaları ayrı-ayrı hərfləri və rəqəmləri işarə edirdi.