3-cü fəsil | Azərbaycanlı mesenat

1 | a |  | Sizcə, təhsil ocaqlarının, teatr binalarının tikilməsinin cəmiyyətin inkişafında hansı rolu var?
HACI ZEYNALABDİN TAĞIYEV Hacı Zeynalabdin Tağıyev XIX əsrin 2-ci yarısı və XX əsrin əvvəllərində fəaliyyət göstərmiş məşhur azərbaycanlı neft milyonçusu və mesenat olub. Zeynalabdin Bakıda kasıb başmaqçı ailəsində dünyaya göz açıb. Hələ 12 yaşında ikən ailəsinə kömək məqsədilə balaca Zeynalabdin tikintidə fəhləlik edib. Bir müddətdən sonra isə tikinti ustası, hətta tikinti təşkilatçısı kimi tanınmağa başlayıb. |
XIX əsrin ikinci yarısında Bakıda neft sənayesi sürətlə inkişaf edirdi. 70-ci illərdə gənc Tağıyev müəyyən qədər vəsait toplayaraq neft biznesinə başlayır. Bir neçə dəfə uğursuzluqla üzləşsə də, ruhdan düşmür, səbirlə gözləyir. Nəhayət, günlərin birində gözlədiyi olur, buruq fontan vurur. Beləliklə, Zeynalabdin var-dövlət sahibi olur. Neft milyonçusu olan Tağıyev elm, təhsil və mədəniyyət sahəsində xeyirxah əməllərinə görə xeyriyyəçi-mesenat kimi şöhrət qazanır. Hacı Zeynalabdin Tağıyev ilk növbədə azərbaycanlı qızların təhsil almasına can atır. O deyirdi ki, bir oğlana təhsil verməklə təhsilli bir insan, bir qıza təhsil verməklə təhsilli bir ailə qazanmış oluruq. H.Z.Tağıyev qızlar məktəbini açmaqla Azərbaycan təhsilinin inkişafında böyük rol oynamışdır. Qızlar məktəbinin açılması isə heç də asan olmadı. Həmin dövrdə Azərbaycan Rusiya imperiyasının tərkibində idi. Hacı çətinliklə də olsa, məktəbin açılması üçün rus çarından icazə aldı. Bundan sonra şəhərin mərkəzində böyük bir məktəb binası tikdirdi.
Məktəbin açılmasına ən böyük maneə yerli ruhanilər oldu. Onlar deyirdilər ki, guya qadınların təhsil alması İslam dininə ziddir. Hətta Hacıya hədə-qorxu gəlir, fikrindən döndərməyə çalışırdılar. Ruhanilərin hər sözünə inanan avam camaat qızlarını məktəbə göndərmək istəmirdi. Hacı Şərqin dini mərkəzlərinə müraciət edib din xadimlərinin bu haqda fikrini öyrəndi. Onlardan gələn məktublarda deyilirdi ki, İslam dinində qızların təhsil almasına dair qadağa yoxdur. Bu məktublar ruhaniləri sakitləşdirdi. | Qızlar məktəbinin binası (indi Əlyazmalar İnstitutu)