***

Uşaq yaşlarından at çapmaqda, ox atmaqda mahir olan Teymur gənc yaşlarından döyüşlərdə iştirak etməyə başlamışdı. 25 yaşında ikən Keş vilayətinə hakim təyin edilmişdi. O bununla kifayətlənməyib bütün ölkədə hakimiyyəti ələ keçirmək istəyirdi. Lakin özünə yaxın bildiyi qohumu həlledici döyüşdə ona xəyanət etdi.

“Lənətə gəlmiş Sistan valisi! Məndən düşmənlərinə qarşı yardım istədi. Sən demə, fikri başqa imiş, məni gücdən salıb məhv etmək istəyirmiş. Beş qalanı azad etdim, o isə mənə arxadan zərbə vurdu. Xain! Rəqibə inanmaq lazım deyil, onu əzmək lazımdır. Bax bu qarışqa kimi”.

Teymur bir azca dikəlib var gücü ilə divardakı qarışqaya tərəf üfürdü. Qarışqa yox oldu. Teymur taxtdan əyilib yerə nəzər saldı. Orada da həşəratı görmədi. Bir az sakitləşib mürgülədi.

***

Nə qədər yatdığını özü də bilmədi. Gözünü açanda qarşısında kiçik, qara bir nöqtənin tərpəndiyini gördü. Bir-iki dəfə gözünü açıb-yumdu və bir daha diqqətlə baxdı. Qarışqa divarda həmin yerində idi və əvvəlki kimi üzüyuxarı dırmaşırdı.

“Nə inadkar məxluqdur bu?! Düz yeri qoyub divara dırmaşır. Bəlkə, belə lazımdır?! Bəlkə, xoşbəxtlik zirvəyə çatmaq deyil, ona can atmaqdadır? Onda mən niyə zarıyıram? Yəni bir qarışqa qədər də olmadım? Böyük iş olub, ayağım axsayacaq! Guya ki ölkələri qaça-qaça fəth edəcəkdim. Ağlım yerindədir, qüdrətimi itirməmişəm. Yox, sevinməyin, düşmənlər! İndi üstünüzə Topal Teymur gəlir! O sizdən mərhəmət diləmir, lakin siz də ondan aman gözləməyin!”

Rafiq Ələkbəroğlu
Söz ehtiyatı

| b |  | Kontekstə əsasən “alaçıq” və “təbib” sözlərinin mənasını təxmin edin. Lüğət vasitəsilə bu sözlərin mənasını və sinonimini müəyyənləşdirin.

| c |  | Əmir Teymur “Teymurləng” (Avropa dillərində “Tamerlan”) ləqəbi ilə məşhurlaşmışdı. “Ləng” sözünün mənasını araşdırın və bu ləqəbin səbəbini izah edin.

| ç |  | “Həlak olmaq” sözünün mənasını izah edin. Kontekstdən çıxış edərək “özünü həlak etmək” ifadəsinin mənasını təxmin edin.

Nə anladın?

| d |  | Mətndə hansı suallara cavab yoxdur? 1. Əmir Teymur kim idi? 2. Hansı vilayətin hakimi idi? 3. Neçənci illərdə hakimiyyətdə olmuşdu? 4. Hansı əraziləri fəth etmişdi?