2-ci fəsil | Səssiz kino

1 | a |  | “Çarli Çaplin” adı sizə tanışdırmı? Bu aktyorun iştirak etdiyi hansı filmlərə baxmısınız? Həmin filmlər müasir filmlərdən nə ilə fərqlənir?

Səssiz kinonun dahisi

a |
Kinematoqrafiyanın ilk dövründə çəkilən filmlər qısa olurdu, bir neçə saniyə və ya dəqiqə çəkirdi. Onların süjeti olmurdu, sadəcə, gündəlik həyat səhnələri göstərilirdi. Zaman keçdikcə kino sənətinə yazıçılar cəlb olundu. Onlar filmlər üçün maraqlı ssenarilər yazırdılar. Bu filmlərdə rolları teatr aktyorları ifa edirdilər. Teatrda artist səhv edə bilməzdi, çünki hər şey tamaşaçı qarşısında canlı baş verirdi. | “Körpənin səhər yeməyi” filmi (1895)
Kinoda isə səhvi düzəltmək mümkün idi. Belə ki, hər bir epizodun bir neçə dublu çəkilirdi və montaj zamanı ən uğurlu dubl seçilirdi. Bununla da, filmlər getdikcə daha mükəmməl və cəlbedici olurdu.
| Lakin o dövrdə kinematoqrafiyanın bir texnoloji çatışmazlığı var idi: filmlər səssiz idi. Filmin nümayişi zamanı bəzən musiqiçilər səhnədə epizodlara uyğun melodiyalar səsləndirir, aparıcı ayrı-ayrı səhnələri şərh edirdi. Səssiz film həm rejissordan, həm də aktyorlardan böyük ustalıq tələb edirdi: səs olmadan məzmunu tamaşaçıya çatdırmaq üçün aktyor mimika və bədən dilindən məharətlə istifadə etməli idi.

***

b | 1889-cu il aprelin 17-də London qəzetlərinin birində kiçik bir elan dərc olundu: “Dünən cənab Çarlz Çaplinin arvadı Hanna qəşəng bir oğlan uşağı dünyaya gətirib. Ana və uşaq özlərini yaxşı hiss edirlər”. O zaman heç kimin ağlına belə gəlməzdi ki, bu uşaq böyüyüb dünya kinematoqrafiyasının ən məşhur simasına çevriləcək. Körpəyə atasının adını qoydular. Çarlinin anası restoran müğənnisi idi. Ailə Londonun ən kasıb məhəllələrindən birində yaşayırdı. Burada böyüklər bütün günü işləyir, uşaqlar isə vaxtlarının çoxunu küçələrdə keçirir, doyunca oynayırdılar. Onların əsl evi küçələr idi. Sonralar Çarli Çaplin xatirələrində yazırdı: “Bu küçə uşaqları mənə doğma idi. Çünki mən də onlardan biri idim”. Londonun bu miskin məhəlləsi Çarli Çaplinin həyatı boyunca ilham aldığı yer olacaqdı. Məşhurlaşandan sonra bu həyatını filmlərində də göstərmiş, kinoda daha çox “balaca adam”, sərsəri obrazı ilə yaddaşlarda qalmışdı.