1844-cü ildə ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqtondan Baltimora qədər 64 kilometr uzunluğunda ilk teleqraf xətti çəkildi. Bu xətlə göndərilən ilk mesaj bir cümlədən ibarət idi: “Gör Tanrı nələr yaradır!” Bu hadisə dünya rabitə tarixində teleqraf erasının başlanğıcı hesab olunur. Tezliklə Morzenin teleqraf sistemi hörümçək toru kimi dünyanın bir çox ölkələrini əhatə etdi. İndi hamını bir sual düşündürürdü: görəsən, Avropa ilə Amerika arasında teleqraf rabitəsi yaratmaq olarmı? Axı bu qitələr arasında Atlantik okeanı kimi nəhəng su hövzəsi var. Belə bir xətti çəkmək üçün 3000 ton ağırlığında mis məftil lazım idi. Bundan başqa, okeanın dibi ilə elektrik xətti çəkmək hamıya fantastik ideya kimi görünürdü. Lakin 1858-ci ildə dünyanın ən iri rabitə və nəqliyyat şirkətləri bir araya gələrək bu problemi həll etdilər. Əvvəllər Avropadan Amerikaya məktublar gəmi ilə ən azı 20 günə çatdırılırdı. Teleqraf xətti çəkildikdən sonra buna bir neçə dəqiqə vaxt lazım gəlirdi. Sonralar müxtəlif dənizlərin dibindən də belə xətlər çəkildi. Beləliklə, teleqraf ölkələri və qitələri bir-birinə yaxınlaşdırdı. Morze kodu və teleqraf sistemi optik teleqrafı əvəzlədi, rabitə sahəsində inqilab yaratdı. Artıq hər hansı ölkədə baş verən mühüm bir hadisə haqqında bütün dünya az müddət ərzində xəbər tuturdu. XIX əsrin ortalarından başlayaraq teleqraf 100 ildən çox dünya rabitə sistemində hegemonluq etdi. | Söz mücrüsü • naqil • cərəyan • hövzə • kombinasiya • hegemonluq

Söz ehtiyatı

| b |  | Mətndə göy rənglə verilmiş cümləni şərh edin. Bu cümlədə hansı söz məcazi mənada işlənmişdir?

| c |  | Aşağıdakı cümlələrdə işlədilən “cərəyan” sözünü elektrik cərəyanı ifadəsindəki eyni sözlə müqayisə edin və məna yaxınlığını müəyyənləşdirin. 1. Ekvatordan qütblərə doğru hərəkət edən okean axını Qolfstrim cərəyanı adlanır. 2. Hadisələr inanılmaz sürətlə cərəyan edirdi. • Bu sözün mənalarını izah etmək üçün hansı açar sözdən istifadə etmək olar?