1-ci fəsil | Elmin gücü

1 | a |  | Oxuyacağınız mətnə nəzər salın: başlığı və yarımbaşlıqları oxuyun. Sizcə, hər hansı alim haqqında yazılan informativ mətnin strukturu necə olmalıdır? • Girişdə hansı məlumatlar verilməlidir? • Əsas hissə hansı yarımbaşlıqlardan ibarət ola bilər? • Mətnin sonluğunda hansı məlumatlar öz əksini tapmalıdır?

ARXİMED Arximed antik dövrün məşhur alimi, riyaziyyatçısı və fiziki olub. Uşaqlığı və təhsili. Arximed e.ə. 287-ci ildə Yunanıstanın Sirakuza şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Sirakuza hökmdarının saray astronomu idi. Qədim yunan alimlərinin bir çoxu kimi, Arximed də İskəndəriyyədə təhsil almışdı. Çünki həmin dövrdə Misir hökmdarları Yunanıstanın ən yaxşı alimlərini bu şəhərə toplamış, burada dünyanın ən böyük kitabxanasını yaratmışdılar. Elmi fəaliyyəti və kəşfləri. İskəndəriyyədə təhsilini başa vurduqdan sonra Arximed Sirakuza şəhərinə qayıtmış, atasının |

işini davam etdirmişdir. O, riyaziyyat və fizikaya aid müxtəlif elmi əsərlər yazmışdır.

| Arximed qanunu. Arximed sübut etmişdir ki, cisimlərin kütlə ilə yanaşı, həcmi də var. Mayeyə batırılmış cisim öz həcmi qədər mayeni sıxışdırıb çıxarır. Əgər cisim sıxışdırdığı sudan ağırdırsa, o batır. Yox, əgər sıxışdırılmış su ağırdırsa, onda cisim suda üzür. Bu səbəbdən gəmilər batmadan dəniz üzərində hərəkət edir.

“Pi” ədədi. Böyük alimin həndəsə, cəbr və hesabla bağlı kəşfləri müasir dövrdə də həmin elmlərin təməli kimi istifadə olunur. Xüsusilə də pi ədədinin dəqiqləşdirilməsi, kürə səthinin sahəsinin, kürənin həcminin, çevrənin uzunluğunun və s. hesablanması Arximedin adı ilə bağlıdır.

Döyüş maşınları. Eramızdan əvvəl 215-ci ildə İkinci Pun müharibəsi zamanı Sirakuza şəhərinin romalılardan müdafiəsi məqsədilə Arximed bir neçə döyüş maşını icad etmişdi. Onların köməyi ilə yerli əhali sayca onlardan qat-qat çox olan düşmənə üç ilə yaxın müqavimət göstərə bilmişdi. | Söz mücrüsü • kütlə • maye • həcm • cisim • təməl