3 | a |  | Morze əlifbasına bir daha nəzər salın. Hərf və rəqəmləri işarə edən nöqtə və tirelərin sayında və kombinasiyasında məntiqi uyğunluq görürsünüzmü? • Hansı hərfləri işarə edən kodlar cəmi bir və ya iki elementdən ibarətdir? Sizcə, kodlarda elementlərin sayı və düzülüşü təsadüfidirmi? • 0-dan 5-ə kimi rəqəmlərin işarələnməsində qanunauyğunluğu müəyyən edin. • 6-dan 9-a kimi rəqəmlərin işarələnməsində qanunauyğunluğu müəyyən edin.

| b |  | Aşağıdakı mətni oxuyun və ad, tarix, əsas faktları qeyd edin. Morze, yoxsa Veyl əlifbası?
Məntiqə görə, ixtira kimin adını daşıyırsa, həmin şəxs də onun müəllifidir. Bir çox kitablarda, internet resurslarında da belə yazılıb: Morze əlifbası. Amma bir şəxs var ki, onun buna Samuel Morze qədər, bəlkə də, ondan daha çox haqqı çatır. Lakin bu şəxsin adı çox az adama tanışdır. 1837-ci ildə Nyu-York Universitetində |
Samuel Morze ixtira etdiyi teleqraf aparatını elmi ictimaiyyətə nümayiş etdirdi. O sübut etdi ki, elektrik xətti ilə informasiya ötürmək mümkündür. Amma kod sistemi hələ tam hazır deyildi, ümumiyyətlə, cihazın təkmilləşdirilməsinə ehtiyac vardı. Varlı sənayeçi Stiv Veyl ona 2000 dollar (o dövr üçün bu çox böyük pul idi) və işləmək üçün emalatxana verdi. Ancaq bir şərtlə: oğlu Alfred də Morze ilə çalışmalı idi. Morze razı oldu və öz şərtini irəli sürdü: bu əməkdaşlıq nəticəsində ortaya çıxan ixtiraların müəlliflik hüququ ona aid olacaq.