Dinləmə |  |

2 | a |  | Sizcə, necə oldu ki, Lui Le Prins qatardan yoxa çıxdı? Təxəyyülünüzə əsasən ehtimallarınızı söyləyin.

| b |  | “Le Prinsin yoxa çıxması kimə sərf edirdi?” mətnini dinləyin və sualları cavablandırın. 1. Le Prins nə üçün Amerikaya getmək istəyirdi? 2. Le Prinsin Amerikaya səfərinin marşrutu necə idi? 3. O hansı şəhərlər arasında yoxa çıxdı? 4. Hansı faktlar Le Prinsin yoxa çıxmasında Tomas Edisonun əli olduğunu göstərir?

| c |  | Kinonun ixtirası ilə bağlı oxuduğunuz və dinlədiyiniz mətnləri müqayisə edin. a. “Kinonun yaranması” b. “Lümyer qardaşları, yoxsa Lui Le Prins?” c. “Le Prinsin yoxa çıxması kimə sərf edirdi?”
1. Mətnin müəllifi ümumi qəbul olunmuş fikri şübhə altına alır. 2. Mətndə Lui Le Prinsin adı çəkilmir. 3. Müəllif baş vermiş müəmmalı hadisəyə aydınlıq gətirməyə çalışır. 4. Müəllifin məqsədi ixtira ilə bağlı ümumi məlumat verməkdir. | a b c a b c a b c a b c

| ç |  | Sizcə, nə üçün ixtiraçılar öz ixtiralarını patentləşdirməyə çalışırlar? Əvvəlki dərslərdə teleqrafın, telefonun və kinonun tarixi haqqında əldə etdiyiniz məlumatlardan istifadə etməklə fikirlərinizi əsaslandırın. Patent nə üçün lazımdır? İxtiralar istedadlı alimlərin, peşəkarların təcrübəsi, biliyi və zəhməti hesabına başa gəlir. Sözsüz ki, ortaya çıxan ixtiradan onların deyil, başqalarının bəhrələnməsi ədalətsizlik olardı. Tarixdə belə ədalətsizliklər çox olmuşdur. Məsələn, çap maşınının ixtiraçısı İohan Qutenberqi və ya telefonu ixtira etmiş Antonio Meuççini xatırlamaq olar. Hər ikisi böyük ixtiralara imza atsalar da, patentləri olmadığına görə ömürlərini səfalət içində başa vurmuşlar. Ona görə də ixtiraçılar patent alırlar ki, öz hüquqlarını qoruya bilsinlər. İxtirasını patentləşdirmiş şəxs öz ixtirasından müxtəlif cür istifadə edə bilər. O, vəsait qoyaraq həmin yeniliyi istehsalatda tətbiq edə bilər və ya onu başqasına sata bilər. Bu səbəbdən alim və mühəndislər həmişə aşkara çıxardıqları ən kiçik yenilikləri belə patentləşdirməyə çalışmışlar. Tarixdə ən çox patent almış alim Tomas Edison sayılır. O, fəaliyyəti boyu 1093 patent almışdır. Bu gün dünyada ən çox patent verən ölkə Çindir. 2020-ci ildə bu ölkədə 1400000 ixtiraya görə patent verilib. Bu sahədə 2-ci yer ABŞ-yə, 3-cü yer Yaponiyaya məxsusdur.