Poçt göyərçinləri Elə göyərçin növləri var ki, uzaq məsafədən öz yuvalarına yolu asanlıqla tapa bilirlər. Qədimdə bu göyərçinlərdən poçtalyon kimi istifadə edirdilər: ayaqlarına xəbər yazılmış kağızı sarıyır və havaya buraxırdılar. Məsələn, Qədim Misirdə Nil çayının daşması barədə xəbəri poçt göyərçinləri vasitəsilə firona və kahinlərə çatdırırdılar. Qədim Yunanıstanda isə poçt göyərçinlərindən Olimpiya oyunlarının qalibləri haqqında məlumatları müxtəlif şəhərlərə çatdırmaq üçün istifadə olunurdu. |

| “Danışan” qüllələr XVIII əsrin sonlarında fransız ixtiraçı Klod Şapp uzaq məsafəyə məlumat çatdırmağın qeyri-adi bir yolunu kəşf etdi. Bunun üçün o, dayağa bərkidilmiş güzgülü qanadlardan ibarət bir cihaz düzəltdi. Bu qanadlar 49 müxtəlif vəziyyətə düşə bilirdi. Onların hər bir konfiqurasiyası müəyyən hərfi və ya rəqəmi ifadə edirdi. Şapp bu cihazları bir-birindən gözlə görünə bilən məsafədə qüllələrə quraşdırdı. Günəş işığı güzgülərdə əks olunaraq məlumatı qonşu qülləyə, həmin qüllənin “operatoru” da növbəti qülləyə ötürürdü. Bu cihaz vasitəsilə bir dəqiqədə iki söz “yazmaq” olurdu. Hər bir xəbəri 15 dəqiqəyə 1200 km məsafəyə ötürmək mümkün idi. XIX əsrin ortalarında təkcə Fransada belə rabitənin uzunluğu 4828 |
km-ə çatmışdı. Klod Şapp öz ixtirasını “helioqraf” adlandırmışdı. Tarixdə isə bu rabitə sistemi “optik teleqraf” adı ilə qalmışdır.

Söz ehtiyatı

| c |  | Kontekstdən çıxış edərək mətndə fərqləndirilmiş zəncir, qanad, yazmaq sözlərinin məcazi mənada işləndiyini əsaslandırın. Bu sözlərin həqiqi və məcazi mənaları arasındakı yaxınlığı müəyyən edin. | Sözlərin izahı Konfiqurasiya – mürəkkəb cisimlərin tərkib hissələrinin qarşılıqlı yerləşməsi və nisbəti.

Düşün və cavab ver

| ç |  | Mətndə danışılan hansı rabitə vasitəsilə verbal informasiya ötürmək mümkün deyildi?

| d |  | Mətnə istinad edərək sualları cavablandırın. • Helioqraf vasitəsilə “İgid əsgərlərimiz Şuşanı düşməndən azad etdilər” cümləsini qonşu qülləyə neçə dəqiqəyə ötürmək olar? • Hər hansı xəbər Fransanın bütün helioqraf qüllələrinə neçə dəqiqəyə ötürülə bilərdi? Sizcə, helioqraf vasitəsilə günün hansı vaxtı şərqdən qərbə məlumat göndərmək mümkün idi?