2.6.
Düz mütənasib asılılıq
Turist valyutadəyişmə məntəqəsində 100 $ verib 170 ₼ aldı.
• O, əlavə 200 $ dəyişsə, neçə manat alar?
• düz mütənasib
• mütənasiblik əmsalı
• Turist 850 manata təyyarə bileti almaq üçün neçə ABŞ dolları dəyişməlidir?
• Dolların məbləğini d, ona uyğun manatı isə m hərfi ilə işarə
etməklə d və m arasında asılılığı necə ifadə etmək olar?
Düz mütənasib kəmiyyətlər
Maşın sabit (dəyişməz) sürətlə hərəkət etdikdə 1 saatda 70 km yol gedərsə, 2 saatda 2 dəfə çox (2 · 70 = 140 km), 3 saatda isə 3 dəfə çox (3 · 70 = 210 km) yol qət edər. Bu halda deyirlər ki, sürət dəyişmədikdə gedilən yol zamandan düz mütənasib asılıdır.
Bir kəmiyyət bir neçə dəfə artdıqda (azaldıqda) digər kəmiyyət də eyni dəfə artarsa (azalarsa), bu kəmiyyətlər düz mütənasib kəmiyyətlər adlanır.
Düz mütənasib kəmiyyətlərin uyğun
qiymətlərinin nisbətləri ekvivalentdir.
Düz mütənasib kəmiyyətlərin uyğun qiymətləri nisbətlərinin tənasüb əmələ gətirdiyini necə izah etmək olar? Bir neçə nümunə göstərin.
1
Alıcı bir neçə popkorn qutusuna 6 manat ödədi. Popkorn qutularının sayı: a) 2 dəfə çox; b) 3 dəfə çox; c) 2 dəfə az; d) 3 dəfə az olarsa, hər bənd üçün suallara cavab verin.
• Alıcı nə qədər ödəyər?
• Ödənilən məbləğ qutuların sayı ilə düz mütənasibdirmi?
2
Şəkildəki düzbucaqlının enini dəyişməyib uzunluğunu a) 3 dəfə artırdıqda; b) 4 dəfə artırdıqda; c) 4 dəfə azaltdıqda sahəsi necə dəyişər?