2.8.
Nisbətin faizlə ifadəsi
Oyuncaq sexində istehsal edilən 75 oyuncaqdan 3-ü keyfiyyətsiz oldu.
• Keyfiyyətsiz məhsulun sayı ilə bütün məhsulun sayı hansı nisbətdədir?
• Bu nisbəti adi kəsrlə necə yazmaq olar?
• Alınan adi kəsri faizlə necə ifadə etmək olar?
Nisbətin faizlə ifadəsi
Bir ədəd (kəmiyyət) digər ədədin (eyniadlı kəmiyyətin) neçə faizini təşkil etdiyini tapmaq üçün bu iki ədədin nisbətini faizlə ifadə etmək lazımdır. Məsələn, ölçüləri şəkildəki kimi olan düzbucaqlı formalı otağın eni onun uzunluğunun neçə faizini təşkil etdiyini müxtəlif üsullarla tapmaq olar.
1-ci üsul. Otağın eninin onun uzunluğuna nisbəti yazılır.
4 : 5 və ya
4
5
Adi kəsr faizlə ifadə edilir.
4
5
=
4 ∙ 20
5 ∙ 20
=
80
100
= 80%
2-ci üsul. Otağın uzunluğu 100%, eni isə p% ilə işarə edilir. Bu zaman məsələnin qısa şərtini belə yazmaq olar.
Ədəd və onun faizi düz mütənasib olduğu üçün uyğun tənasüb qurulur və məchul tapılır.
4
5
=
p
100
5 ∙ p = 4 ∙ 100 p =
4 ∙ 100
5
= 80%
Beləliklə, otağın eni onun uzunluğunun 80%-ni təşkil edir.
b ədədi a ədədinin neçə faizini təşkil etdiyini tapmaq üçün
b
a
nisbəti 100-ə vurulur və sağına faiz işarəsi (%) yazılır.
p =
b
a
∙ 100%
İki ədədin nisbətinin faizlə ifadəsinə iki ədədin faiz nisbəti də deyilir.