1.1.
Natural ədədin qüvvəti
Elxan düzbucaqlı formalı kağız vərəqi bir dəfə iki bərabər hissəyə qatlayıb əmələ gələn hissələrin sayını qeyd etdi. Sonra o, qatlanmış vərəqi yenidən qatlayıb-açdı və hissələri saydı.
•
Elxan vərəqi 2-ci dəfə qatladıqda neçə hissə
yarandı?
• qüvvət
• qüvvətin əsası
• qüvvətin üstü
•
Bu qayda ilə vərəqi 5-ci dəfə qatlayanda neçə hissə yaranar?
•
Kağızı n-ci dəfə qatlayanda alınan hissələrin sayını uyğun ifadə yazmaqla necə tapmaq olar?
Natural ədədin qüvvəti
• Eyni vuruqların hasilini qüvvət şəklində yazmaq olar.
3 · 3 · 3 · 3 · 3 =
35
3 vuruğu 5 dəfə təkrarlanır.
Belə oxunur:
• 3 üstü 5
• 3-ün 5-ci qüvvəti
(və ya 3-ün 5-ci dərəcədən qüvvəti)
Qüvvətin qiymətinin tapılması qüvvətə yüksəltmə əməli adlanır.
35
qüvvətini hesablamaq üçün hər biri 3-ə bərabər olan 5 vuruğun hasilini tapmaq lazımdır.
35
= 3 · 3 · 3 · 3 · 3 = 9 · 3 · 3 · 3 = 27 · 3 · 3 = 81 · 3 = 243
5
35
≠ 3 · 5
• Hər biri a-ya bərabər olan n vuruğun (n >1) hasilinə a ədədinin n natural üstlü qüvvəti deyilir.
Belə oxunur:
• a üstü n
• a-nın n-ci qüvvəti
(və ya a-nın n-ci dərəcədən qüvvəti)
• İstənilən natural ədədin 1-ci dərəcədən qüvvəti ədədin özünə bərabərdir.
a1
= a
1-in istənilən qüvvəti 1-ə bərabərdir:
1n
= 1 .
Bunu necə əsaslandırmaq olar?
1
47
qüvvətini hesablamaq üçün uyğun ifadəni müəyyən edin.
4 · 7
7 · 7 · 7 · 7
4 · 4 · 4 · 4 · 4 · 4 · 4
47
4 · 7 · 4 · 7