11
Şəkildə sahəsi sabit olan düzbucaqlının tərəflərinin bir-birindən asılılıq qrafiki verilib. Kəmiyyətlərin tərs mütənasib olduqlarını nəzərə alaraq qrafikə əsasən mütənasiblik əmsalını tapın və bu asılılığın düsturunu yazın. Mütənasiblik əmsalının mənasını izah edin.

NÜMUNƏ
Həlli | Açıqlama
k = 2 · 1 = 2 y = 2 x | (2; 1) nöqtəsi qrafikin üzərində yerləşdiyi üçün uyğun koordinatların hasili mütənasiblik əmsalına bərabərdir. k-nın qiyməti tərs mütənasib asılılığın düsturunda yerinə yazılır. Mütənasiblik əmsalı k – düzbucaqlının sahəsini bildirir.

a)
b)
c)
12
Tərs mütənasib asılılığın qrafiki M (4; 3) nöqtəsindən keçir. Verilmiş nöqtə bu qrafikin üzərində yerləşirsə, boş xanaya uyğun koordinatı tapın.
A (3; )
B ( ; 6)
C (6; )
D ( ; 1)
13
Şəkildə sahəsi sabit olan düzbucaqlının tərəfləri (x və y) arasındakı asılılığın qrafiki verilmişdir.
a) Mütənasiblik əmsalını tapın və mənasını izah edin.
b) y-in x-dən asılılığını düsturla yazın.
c) Qrafik üzərində qeyd olunmuş nöqtələrin koordinatları nəyi göstərir? İzah edin.
d) A (3; ) və B ( ; 24) nöqtələri bu qrafikin üzərində yerləşirsə, boş xanalara uyğun koordinatları necə müəyyən etmək olar?
14
Əkin sahəsini şumlamaq üçün eyni traktordan nə qədər çox olarsa, bu işə bir o qədər az vaxt sərf olunar. Qrafikdə sahənin şumlanmasına sərf olunan vaxtın traktorların sayından asılılığı təsvir edilib.
a) Qeyd edilmiş nöqtələrə uyğun məlumatı cədvəllə təqdim edin.
b) Sahəni 8 saata şumlamaq üçün neçə traktor lazımdır?
c) Uyğun tərs mütənasib asılılığın düsturunu yazın.
d) 16 traktor bu sahəni neçə saata şumlayar?
Bölmə 2 • Nisbət. Tənasüb. Faiz