a) 14 sm : 4 m
b) 7 l : 500 ml
c) 2 həftə : 6 gün
d) 4 dm : 20 sm
e) 2 saat : 200 dəq
f) 40 qəp : 3 man
d) 240 kq : 6 t
e) 36 san : 4 dəq
f) 3 m2 : 40 dm2
j) 250 q : 1 kq
k) 4 ay : 1 il
I) 300 mm3 : 2 sm3
3
Uzunluğu 18 sm olan AG parçası 6 bərabər hissəyə bölünüb. Nisbətləri tapın.
a) AD : AE
b) CE : BG
c) EF : AE
d) AF : BD
4
Uyğun nisbətləri yazın və sadələşdirin.
a)
Maşının çənindəki 50 l benzindən 35 l sərf olundu.
• Qalan benzinin həcminin sərf olunmuş benzinin həcminə nisbəti.
• Sərf olunmuş benzinin həcminin əvvəl çəndə olan benzinin həcminə nisbəti.
b)
Birinci əkin sahəsindən 420 t, ikinci sahədən isə 140 000 kq məhsul yığıldı.
• İkinci sahədən yığılan məhsulun miqdarının birincidən yığılan məhsulun miqdarına nisbəti.
• Birinci sahədən yığılan məhsulun miqdarının ümumi məhsulun miqdarına nisbəti.
c)
Bir kvadratın sahəsi 9 sm2, digər kvadratın perimetri 240 mm-dir.
• Kiçik kvadratın tərəfinin böyük kvadratın tərəfinə nisbəti.
• Böyük kvadratın sahəsinin kiçik kvadratın sahəsinə nisbəti.
Müxtəlifadlı kəmiyyətlərin nisbəti
Gedilən yolun zamana nisbətindən sürət, ödənilən məbləğin alınan əşya sayına nisbətindən qiymət, cismin kütləsinin onun həcminə nisbətindən isə sıxlıq kimi yeni kəmiyyətlər yaranır. Bu halda, adətən, kəmiyyətlərdən birinin bir vahidinə digərinin neçə vahidinin uyğun olduğu tapılır. Məsələn, sabit sürətlə hərəkət edən velosipedçi 3 saniyə ərzində 12 m yol gedərsə, onun 1 saniyədə neçə metr yol getdiyini, yəni sürətini belə tapmaq olar.
Məsafə (m)
Zaman (san)
Velosipedçi hər 1 saniyədə 4 metr yol qət edir. Başqa sözlə, velosipedçinin sürəti 4
m
san
-dir. Vahid zamanda gedilən yol sürəti göstərir.
v =
s
t
Burada v – sürəti, s – gedilən yolun uzunluğunu, t – bu yolu qət etməyə sərf olunan zamanı bildirir. Yol metrlə, zaman saniyə ilə ölçüldükdə sürətin vahidi
m
san
və ya m/san kimi yazılır.
Hansı kəmiyyətlərin nisbəti malın qiymətini göstərir? Nümunə göstərməklə izah edin.
Bölmə 2 • Nisbət. Tənasüb. Faiz