7
Sahəsi 18 m2 olan otağın döşəməsini rəngləmək üçün 3,6 kq boya işləndi.
a) İstifadə edilən boyanın miqdarının rənglənən sahədən düz mütənasib asılı olduğunu necə izah edərdiniz?
b) Mütənasiblik əmsalını tapın və mənasını izah edin.
c) İşlədilən boyanın miqdarının (m) otağın sahəsindən (S) asılılıq düsturunu yazın.
d) S = 15; 20; 28 olduqda m-in uyğun qiymətini düstura əsasən tapın.
Düz mütənasib asılılığın qrafiki
Düz mütənasib kəmiyyətlər arasındakı asılılığı cədvəl və ya qrafiklə təsvir etmək olar. Məsələn, 1 l südün qiyməti 2 manat olarsa, 2 l südə 4 manat, 3 l südə 6 manat və s. ödənildiyi üçün ödənilən məbləğ və südün miqdarı düz mütənasibdir. Asılılığa uyğun cədvəl tərtib edilir və qrafik qurulur.

x (alınmış süd, litr) | y (məbləğ, man) | (x;y) (koordinat cütü)
--- | --- | ---
1 | 2 | (1; 2)
2 | 4 | (2; 4)
3 | 6 | (3; 6)
4 | 8 | (4; 8)
5 | 10 | (5; 10)

Kəmiyyətlərin uyğun qiymətləri bölünür və qismət tapılır.
Ödənilən məbləğlə alınmış südün miqdarı düz mütənasibdir və mütənasiblik əmsalı
k = 2. Deməli, x litr süd almaq üçün 2x manat pul ödəmək lazımdır. y-in x-dən asılılıq düsturunu belə yazmaq olar:
y = 2x
Düz mütənasib asılılığa uyğun nöqtələr koordinat başlanğıcından keçən düz xətt üzərindədir.
8
Düz mütənasib asılılığın qrafikinə əsasən mütənasiblik əmsalını tapın və bu asılılığın düsturunu yazın.

NÜMUNƏ
Həlli | Açıqlama
k = 2 4 = 1 2 y = 1 2 x | Qrafik (4; 2) nöqtəsindən keçir. y-in qiyməti x-in uyğun qiymətinə bölünür və mütənasiblik əmsalı tapılır. k-nın qiyməti düz mütənasib asılılığın düsturunda yerinə yazılır.