2.5.
Miqyas
Bağ evinin planında kvadrat formalı hər damanın tərəfinin uzunluğu həqiqətdə 6 m-ə uyğundur.
• miqyas
• Ev və həyətin həqiqi ölçülərini necə müəyyən etmək olar?
• Damalı vərəqdə hər dama həqiqətdə 3 m-ə uyğun olmaqla
planı yenidən necə çəkmək olar?
Miqyas
Çox vaxt obyektləri kağız üzərində təsvir etmək üçün bütün məsafələri eyni ədəd dəfə kiçiltmək və ya böyütmək lazım gəlir. Bunun üçün miqyasdan istifadə edilir. Parçanın təsvirdəki uzunluğunun onun həqiqi uzunluğuna nisbətinə miqyas deyilir. Şəkildəki park həqiqətdə olduğundan 10 000 dəfə kiçik təsvir edilibsə, onun miqyası 1 : 10 000 və ya
1
10000
nisbəti kimi yazılır.
Yəni təsvirdəki parkın planında 1 sm məsafə həqiqətdə 10 000 sm-ə və ya 100 m-ə bərabərdir. Plana əsasən həqiqi məsafəni tapmaq üçün tənasübdən istifadə etmək olar. Məsələn, planda uzunluğu 2 sm olan BC parçasının həqiqi uzunluğunu santimetrlə tapmaq üçün əvvəlcə bu məsafə x ilə işarə edilir. Plandakı məsafənin həqiqi məsafəyə nisbəti 1 : 10 000 olduğu üçün belə tənasüb qurmaq olar:
Tənasübün əsas xassəsinə görə
x · 1 = 2 · 10 000
10000 x = 20 000 (sm) = 200 (m)
• Miqyasdan həqiqətdə kiçik olan obyektləri təsvir etmək üçün də istifadə edilir. Bu zaman təsvirdəki bütün məsafələr eyni ədəd dəfə böyüdülür və miqyas 2 : 1, 10 : 1, 2000 : 1 və s. kimi yazılır.
1
Planın miqyasına və plandakı məsafəyə görə həqiqi məsafəni tapın.

NÜMUNƏ Miqyas 1 : 200. Plandakı məsafə 3 sm.
Həlli | Açıqlama
1 ∙ x = 3 ∙ 200 x = 600 Həqiqi məsafə 600 sm və ya 6 m-dir. | Plandakı məsafənin (3) həqiqi məsafəyə (x) nisbəti 1 : 200 nisbətinə bərabərdir. Tənasübdən həqiqi məsafə tapılır.

Bölmə 2 • Nisbət. Tənasüb. Faiz