3
Cədvəldə verilmiş x və y dəyişənlərinin düz mütənasib olub-olmadığını müəyyən edin.
a)

x | 2 | 3 | 4 | 5
y | 6 | 9 | 12 | 15

b)

x | 2 | 3 | 4 | 5
y | 8 | 9 | 12 | 25

c)

x | 3 | 4 | 5 | 6
y | 6 | 8 | 10 | 12

4
Cədvəli tamamlayın.
a)

Malın sayı, x (ədəd) | 1 |  | 3 | 4
Məbləğ, y (manat) |  | 8 | 12 |

b)

Cismin həcmi, V (sm3) | 1 | 2 | 4
Cismin kütləsi, m (q) |  | 5,8 |

5
Tənasüb qurub həll etməklə suallara cavab verin.

NÜMUNƏ Alıcı 2 eyni dəsmal üçün 8 manat ödədi. O, 5 belə dəsmal üçün nə qədər ödəyər?
Həlli | Açıqlama
| Ümumi məbləğlə dəsmalların sayı düz mütənasibdir. Oxların eyni istiqamətdə olması kəmiyyətlərin düz mütənasib olduğunu göstərir. Uyğun tənasüb qurulur. Tənlik həll edilir. Alıcı 5 dəsmal üçün 20 manat ödəyər.

a) 2 sm3 dəmirin kütləsi 15,6 q-dır. 5 sm3 dəmirin kütləsi nə qədərdir?
b) 6 vedrə süddən 2 kq kərə yağı alınır. 4 kq kərə yağı almaq üçün neçə vedrə
süd lazımdır?
c) Samir 20 dəqiqəyə kitabın 18 səhifəsini oxuyur. O, eyni sürətlə 126 səhifəlik
kitabı nə qədər vaxta oxuyar?
Düz mütənasib kəmiyyətlərin uyğun qiymətlərinin bölünməsindən alınan qismət sabitdir. Bu
sabitə mütənasiblik əmsalı deyilir. Düz mütənasib kəmiyyətlərdən birinin qiymətini x ilə,
digərinin uyğun qiymətini y ilə, mütənasiblik əmsalını k ilə işarə etsək,
y
x
= k olar.
Buradan düz mütənasib asılılığın düsturu alınır.
6
x və y düz mütənasib kəmiyyətlərdir. Verilən şərtə görə mütənasiblik əmsalını müəyyən edin və y-in x-dən asılılıq düsturunu yazın.

NÜMUNƏ x = 3 olduqda y = 6.
Həlli | Açıqlama
6 3 = k k = 2 y = 2x | Uyğun qiymətlərin nisbətindən mütənasiblik əmsalı tapılır. y-in x-dən asılılıq düsturu yazılır.

a) x = 2 olduqda y = 8
b) x = 4 olduqda y = 12
c) x = 6 olduqda y = 3
Bölmə 2 • Nisbət. Tənasüb. Faiz