2.1.
Nisbət
Rəngsaz yaşıl rəng əldə etmək üçün hər 1 qutu göy rəngə onunla eyniölçülü olan 3 qutu sarı
rəng qatır.
• nisbət
• nisbətin hədləri
• ekvivalent (bərabər) nisbətlər
• Rəngsaz 1 qutu göy rəngdən istifadə etməklə neçə qutu yaşıl boya alar?
• Alınan yaşıl boyada sarı boya onun hansı hissəsini təşkil edər?
• 8 qutu yaşıl boya almaq üçün hər rəngdən neçə qutu qatmaq lazımdır?
Nisbət
Ədədləri və ya kəmiyyətləri müqayisə etmək üçün çox vaxt “nisbət” anlayışından istifadə olunur. Məsələn, şəkildəki rəngli kubların saylarını müqayisə etdikdə deyilir ki, qırmızı və mavi kubların sayı 2-nin 3-ə nisbətindədir. Bu, 2 : 3 və ya
2
3
kimi yazılır.
• Ümumi halda nisbət a : b və ya
a
b
kimi yazılır və “a-nın b -yə nisbəti” kimi oxunur. Burada a nisbətin əvvəlki, b isə sonrakı həddi adlanır. Nisbətin hədləri 0-dan fərqli qəbul edilir.
• Nisbətin hədlərinin yerini dəyişdikdə bu nisbətin tərsi alınır. Məsələn, 2 : 3 nisbətinin tərsi 3 : 2 nisbətidir.
2 : 3 nisbəti hər 2 qırmızı
kuba 3 mavi kub uyğun
olduğunu bildirir.
Şəkildəki kubların ümumi sayının qırmızı kubların sayına nisbətini necə yazmaq olar?
Kubların sayı ilə bağlı əlavə hansı nisbətləri yazmaq olar? Bu nisbətlərin tərsi nəyi göstərir?
1
Şəkildə verilənlərə görə tələb olunan nisbəti yazın.
Bu nisbətlərin tərsini də yazın və nəyi göstərdiyini izah edin.
a) Futbol toplarının sayının topların
ümumi sayına nisbəti.
b) Qızların sayının oğlanların sayına nisbəti.
2
Fiqur 6 konqruyent üçbucaqdan ibarətdir. Uyğun nisbətləri yazın.
a) Rəngsiz üçbucaqların sayının rəngli üçbucaqların sayına nisbəti.
b) Rəngli üçbucaqların sayının üçbucaqların ümumi sayına nisbəti.
c) Üçbucaqların ümumi sayının rəngli üçbucaqların sayına nisbəti.