Var-dövlət əldə etmək, torpaq sahələrini zəbt etmək üçün edilən hücumların qarşısını almaqdan ötrü yaşayış məskənlərinin ətrafına hasar çəkilir, hasarlar möhkəmləndirilirdi. Bu dövrün bir sıra yaşayış məskənləri qalın müdafiə divarları ilə mühafizə olunurdu. Tayfa icmaları öz ərazisini və əhalisini başqalarının təcavüzündən qorumaq qayğısına qalırdı. Erkən Tunc dövründə əhali sənətkarlığın müxtəlif sahələri, əsasən, dulusçuluqla məşğul olmuşdur. Dulus çarxından istifadə məhsuldarlığı daha da artırmışdı. Saxsı qabları müxtəlif naxışlarla bəzəyirdilər. Bu dövrdə metalişləmə sənəti də inkişaf etmişdi. | Metalişləmə

Orta Tunc dövrü Bu dövrdə əkinçilik, maldarlıq və sənətkarlıq sürətlə inkişaf edirdi. Əmlak bərabərsizliyi və sosial bərabərsizlik dərinləşirdi. Yaxın Şərqin mədəniyyət mərkəzləri ilə mədəni-iqtisadi əlaqələr* müntəzəm xarakter aldı. Azərbaycanda ilkin şəhər mədəniyyəti formalaşdı. Orta Tunc dövründə yaşayış məskənlərinin sahəsi daha böyük idi. Bəzi yaşayış məskənləri müdafiə divarları ilə əhatə olunmuşdu. | * Mədəni-iqtisadi əlaqələr müxtəlif və ya eyni dövlətlərin tərkibində yaşayan xalqlar arasında iqtisadi və mədəni sahələri əhatə edən qarşılıqlı əlaqələrdir.

| Şəhər tipli yaşayış məskənlərinin meydana gəlməsinin səbəbi nə idi? Müdafiə qalası