| Azərbaycanda feodal münasibətlərinin yaranması
| Feod, feodalizm, təhkimçilik, irsi və şərti torpaqlar

| III yüzillikdə Azərbaycanda və qonşu ölkərdə sosial-iqtisadi münasibətlərdə əhəmiyyətli dəyişikliklər baş verdi. Bu dövrdə dövlətə hərbi və mülki xidmət göstərən ayrı-ayrı şəxslərə torpaqlar (ərazilər) verilirdi. Belə torpaqlar feod (mülk), onun sahibi isə feodal (mülkədar) adlanırdı. Feodal ona verilən ərazidə idarəetmə ilə məşğul olur, burada yaşayan kəndlilərdən vergi toplayırdı. Dövlətə xidmət müqabilində torpaq mülkiyyətinin verilməsinə əsaslanan sosial-iqtisadi sistem feodalizm adlanır.

Azərbaycanda feodal münasibətləri nə vaxt yarandı? | Dövlətə xidmət müqabilində verilən şərti torpaq mülkiyyətinin irsi və müvəqqəti formaları yarandı. Beləliklə, III yüzillikdə Azərbaycanda tədricən feodal münasibətləri yaranmağa başladı. Atropatena və Albaniyada feodal münasibətlərinin yaranması oxşar xüsusiyyətlərə malik idi. Azərbaycanda və bütövlükdə Şərqdə torpaqlar, əsasən, dövlət mülkiyyətində idi. Təbii-coğrafi şərait əkinçilik üçün süni suvarma sisteminin yaradılmasını tələb edirdi. Bu isə yalnız dövlət tərəfindən həyata keçirilə bilərdi.

ALBANİYADA FEODAL MÜNASİBƏTLƏRİNİN YARANMASININ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
✔ | Torpaq üzərində dövlət mülkiyyət formasının üstünlük təşkil etməsi və bunun dövlət hakimiyyətinin güclənməsinə, mərkəzləşməsinə səbəb olması;
✔ | Hökmdar və ailə üzvlərindən sonra iri torpaq mülkiyyətinin alban kilsəsinə məxsus olması;
✔ | Feodalların da torpaq mülkiyyətinə malik olması;
✔ | Erkən orta əsrlərdə kəndlilərin bir hissəsinin, az da olsa, xüsusi torpaq mülkiyyətinin olması.