| İbtidai insanlar şüurlu surətdə adi daşdan əmək alətləri hazırlamışdır. Onlar özlərinin istək və arzularını da daşlar üzərinə həkk etmişlər. Bu “yazı”lar isə insanın uzaq keçmişi haqqında məlumat verir. İnsanın formalaşmasında əməyin rolu böyük olmuşdur. Əmək fəaliyyəti nəticəsində ibtidai insanlar heyvanlar aləmindən birdəfəlik ayrılmışdır. Qədim Daş dövrü

* Paleolit yunan sözü olub, “palayos” (qədim) və “litos” (daş) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Mənası “qədim daş” deməkdir. | Daş dövrünün qədim mərhələsi Paleolit* adlanır. Paleolit ilk insan tipinin - bacarıqlı insanın yaranmasından e.ə. XII minilliyədək olan dövrü əhatə edir. Xocavənd rayonundakı Quruçay vadisində yerləşən Azıx mağarasından tapılan materialların bu dövrün öyrənilməsi üçün mühüm əhəmiyyəti vardır. Paleolit dövrünün əvvəllərində təbii-coğrafi şərait olduqca əlverişli idi. Bu dövrdə ulu sakinlər, əsasən, çay kənarlarında olan mağaralarda məskən salmışdılar. Onlar qida tələbatlarını ödəmək, vəhşi heyvanlardan qorunmaq və özlərinin təhlükəsiz yaşamasını təmin etmək üçün birgə yaşamaq yolunu seçmişdilər. İbtidai insanların hazırladıqları daş alətlər olduqca kobud və bəsit olmuşdur. İlk alətlər çay daşlarından hazırlanmışdır.

Çay daşından hazırlanan
alətlər

| Qədim insanlar bu alətlərdən ovladıqları heyvanı kəsmək və doğramaq üçün istifadə etmişlər. Azıx mağarasının alt təbəqələrindən belə alətlər tapılmışdır.