| Manna dövləti
| Zamua vilayəti, İzirtu, İranzu, Ahşeri, qızıl cam, heroqlif

Sizcə, yadelli basqınlarının qarşısını uğurla almaq üçün nələr lazımdır? | Dövlətin yaranması Erkən dövlətlər zəifləyib süqut etdikdən sonra Urmiya gölü hövzəsində çoxsaylı xırda vilayətlər meydana gəldi. Hər vilayətin öz başçısı, öz mərkəzi - şəhər-qalası vardı. Onların içərisində ən güclüsü Zamua idi. Urmiya gölünün cənub hissəsində yerləşən bu vilayətdə əvvəllər lullubilər məskunlaşmışdı. Vahid və güclü dövlət* olmadığı üçün bu ərazilərə qonşu dövlətlər ardıcıl hücum edirdi. Hücumlar e.ə. IX yüzillikdə daha da gücləndi. Urmiya gölü hövzəsi Şərqin qüdrətli dövlətləri Aşşur və Urartu arasında mübarizə meydanına çevrildi. Dağıdıcı basqınların nəticələri isə kədərli idi: əhalinin sərvətləri talan edilir, minlərlə insan əsir aparılırdı. Artıq vilayətlərin birləşməsi, yadellilərə qarşı birgə mübarizəsi zərurətə çevrilmişdi. * Dövlət müəyyən bir ərazidə yaşayan əhalini qanunlara əsaslanaraq idarə edən siyasi təşkilatdır.

Aşşurlar tərəfindən əsir alınanlar

Mannalılar | Birləşmə prosesində Zamua hakimləri mühüm rol oynadılar. Vilayətlər ya könüllü, ya da zor gücünə birləşdirilirdi. Nəticədə e.ə. IX yüzillikdə Manna dövləti meydana gəldi. Mannanın adı ilk dəfə e.ə. 843-cü ildə buraya yürüş etmiş Aşşur hökmdarının kitabəsində çəkilir. Kitabədən məlum olur ki, hökmdar Zamua ərazisində "Munna" (Manna) adlı tayfa ilə rastlaşmışdı. Manna adı mənşəcə yerli idi. Bu ad əvvəlcə Urmiyaboyu tayfalardan birinə məxsus olmuş, sonra mannalıların birləşdirdiyi torpaqların hamısına yayılmışdı.