###### bölmə 5

TƏBİƏTİN GÖZƏLLİYİ, TƏBİƏTƏ QAYĞI
seli hər tərəfi bürüyəcək və suların qoynunda boy verən parlaq sütun bu selin içində əriyəcək, günəşin şəfəqləri güzgü kimi çayın sularında bərq vuracaq.

O, ətrafa yayılmış mal-heyvanı səsləyib kolluqla bir az da irəlilədi. Ayağının altından pırıltı ilə qalxan çil bildirçin onu əməllicə qorxutdu, quşun qarasınca deyinərək cingiltili səslə atası Musa kişidən tez-tez eşitdiyi sözləri təkrarladı:

– Ay səni kor ilan yesin...

Kəndin başqa uşaqları mal növbəsinə getməyi xoşlamasalar da, Sabir bu günü səbirsizliklə gözləyərdi. Həmin gün məktəbə də getməz: “Dərslərimin yerini uşaqlardan soruşub öyrənərəm”, – deyərək anasının axşamdan arasına şor, nehrə yağı qoyub ağ dəsmala bükdüyü iki yuxanı götürər, kəndin ayağına yığılmış mal-heyvanı haylayaraq Araz qırağına aparardı. Onu bura çəkən yalnız Arazın əzəməti, füsunkar görünüşü deyil, həm də göz işlədikcə uzanıb gedən yaşıl meşə zolağıydı. Bu zolaq təbiətin bir möcüzəsiydi; yüzlərlə kəndi əhatə edən bu yaşıllıqda nələr yoxuydu?.. Baş-başa vermiş uca ağaclar, ardı-arası kəsilməyən zümrüd çəmənliklər, çay qollarının yaratdığı göllərdən kəm olmayan qaz-ördəklər... Bu yerlər həm də zərifliyi ilə göz oxşayan ağ dovşanın, şələquyruq tülkünün, qışın oğlan vaxtında sürü ilə gəzən, mal-heyvan üçün təhlükə yaradan qurdun məskəni idi...

Bərəkətli yeriydi buralar: torpağa düşən dən vaxtından əvvəl cücərir, günəşə doğru boylanırdı. Tala-tala açıq yerlərdə əkilən kartof, soğan, pomidor dava-dərmansız yetişir, məhsul ildən-ilə çoxalırdı...

***

Arazın sağ sahilində Sabirgilin kəndləri ilə üzbəüz bir oba vardı. Oranı hamı “İran Cəfərlisi” adlandırırdı. Çoxlarının qohum-əqrəbası bu kənddəydi. İmkan düşən kimi çay qırağına gəlib səsləşər, bir-biriylə hal-əhval tutardılar. Vay o günə ki bu danışıqdan sərhədçilər xəbər tutaydılar. Həmin dəqiqə danışanları “zastava” adlanan qərargahlarına aparır, həm cərimələyir, həm də bir sutka orada saxlayırdılar. Belə vaxtlarda Qaçaq Nəsirin nəvəsi Xasay kişi acıqlı-acıqlı gileylənirdi:

– Bu “sarıqulaqlar” bura ayaq basandan bizə göz verib işiq vermirlər...

Birdən Sabirə elə gəldi ki, kimsə adını çağırdı. O dəqiqə geri qanrıldı. Yanılmamışdı: Əli arxayın-arxayın sahilə enirdi. Cəfərli kəndindən olan Əli ilə o, iki ildən artıq idi ki, dostluq edirdi.

Kəndlərində məktəb olmadığı üçün Əli bir-iki il molla yanında yazıb-oxumağı öyrənmiş, sonra oradan uzaqlaşmışdı.

Əli Sabiri uzaqdan görmüşdü. Çaya yaxınlaşıb hər ikisi sevinc içində salamlaşdı. Əli mehribanlıqla dilləndi:

– Çoxdan görünmürsən.

– Hə, növbə bizə ayda bir dəfə çatır.

– İşlərin necədir?

– Yaxşıdır, iki aydan sonra doqquzuncu sinfi bitirəcəm.

- Sabiri heyrətləndirən
  nə idi?
- Onu Araz kənarına
  çəkən hansı istək idi?
- Meşə zolağının
  “təbiətin möcüzəsi”
  hesab edilməsinə
  səbəb nə idi?
- Sabir haqqında ilk
  təəssüratınız nə oldu?
- Arazın o tayında olan
  Cəfərli kəndi
  haqqında sizdə hansı
  təsəvvür yarandı?
- Bu tayda yaşayanların
  cəfərlilərlə ünsiyyət
  yaratmasına kimlər
  mane olurdu? Nə
  üçün?
- Əlinin taleyi sizi
  düşündürdümü?
- İki dostun “sarıqulaq”
  sözü ilə bağlı söhbəti
  sizdə hansı təəssürat
  yaratdı? Bu barədə nə
  düşündünüz?
- Maşınlarla gələn
  hərbçilər kimlər idi?
- Yüksək rütbəli rus
  zabiti gördüyü
  mənzərəyə necə
  qiymət verir?
- Onun əsəbiləşməsinə
  səbəb nə olur?
- Şişmanın dedikləri
  Sabiri nə üçün
  qorxudur?
- Kənddə yayılan
  şayiələr nə barədə idi?
- İnsanları
  həyəcanlandıran əsl
  səbəb nə idi?