###### bölmə 2

UŞAQ DÜŞÜNCƏSİ, UŞAQ DÜNYASI

İllər gəlib keçirdi, uşaq böyüyür və böyüdükcə dərdi də artırdı. Hələ Kozetta balaca ikən yalnız iki uşağın əziyyətini çəkirdi. Lakin beş yaşına çatan kimi bütün evin qulluqçusu oldu.

...Bayramqabağı bir neçə arabaçı ilə səyyar alverçilər Tenardyenin alçaq tavanlı otağındakı stolun ətrafında əyləşmişdilər. Meyxanaçının arvadı gur yanan kürədə bişən xörəyə baxır, əri isə qonaqlarla içərək siyasətdən danışırdı.

Kozetta ocağın yanındakı taxta üzərində, yəni həmişəki yerində oturmuşdu. Əynində cır-cındır, yalın ayaqlarında taxtadan qayrılmış ayaqqabı, ocağın işığında əyləşib Tenardyenin qızları üçün yun corab toxuyurdu.

Ara-sıra qonaqlardan birisi küçəyə baxaraq: “Nə yaman qaranlıqdır!” və ya “Bu qaranlıqda küçə ilə fənərsiz getmək üçün pişik olmaq lazımdır” deyirdi. Bu sözləri eşitdikcə Kozetta tir-tir əsirdi. Onu su gətirməyə göndərəcəklərindən qorxurdu.

Meyxanada gecələyən səyyar alverçilərdən birisi içəri girdi və kobud bir səslə:

– Nə üçün mənim atıma su verməmişlər? – dedi...

... Tenardye xanım küçə qapısını geniş-geniş açaraq qorxudan büzüşmüş qızcığaza:

– Get, su gətir! – dedi. – Cəld ol!

Kozettanın götürdüyü boş vedrə az qala özündən böyük idi. İçində bir uşaq rahat otura bilərdi.

…Meyxananın qapısı ilə üzbəüz olan dükanda oyuncaq satırdılar. Birinci sırada, ən görkəmli bir yerdə böyük bir gəlincik vardı. Bu gəlinciyin gözləri və həqiqi saçları vardı; əyninə çəhrayı rəngli incə bir paltar geyindirilmişdi, başı qızıl sünbüllərlə bəzənmişdi. Bu gözəl oyuncaq daim sərgidə qalaraq on yaşından aşağı olan bütün gəlib keçənlərin heyrətinə səbəb olurdu.

Kozetta əlində vedrə düşüncəli halda küçəyə çıxdığı zaman “xanım” adlandırdığı bu gəlinciyə baxmaqdan özünü saxlaya bilmədi...

…Çörəkçilər küçəsi ilə gedərkən dükanlardan işıqlar onun yolunu işıqlandırırdı. Lakin bir az sonra son işıqlı dükanı ötüb-keçdi. Yazıq qız qaranlıqda qaldı. Ürəyini bir qorxu bürüdü, buna görə yeriyəyeriyə var qüvvəsi ilə vedrəni yellədirdi. Vedrə səsləndikcə balaca qız da bir az ürəklənirdi. Sonuncu evin tinini döndükdə Kozetta dayandı. Bu son evdən o yana yol getmək ona qeyri-mümkün görünürdü. Qızın qarşısında qaranlıq və izsiz bir çöl uzanırdı. O, qorxu ilə bu yola baxırdı; burada insanlar yox idi, burada vəhşi heyvanlar ola bilərdi… Qorxu ona cəsarət verdi, geri qayıtdı, öz-özünə dedi: “Nə olsun! Ona deyərəm ki, bulaqda su yoxdur!”

Lakin yüz addım belə atmamış Kozetta dayandı. İndi gözlərinə Tenardye qarı göründü, bu mənfur və dəhşətli qarı kaftar kimi ağzını ayırmışdı, gözləri hiddətdən parıldayırdı. Qızcığaz aciz bir halda ətrafına boylandı. Nə etsin? Haraya getsin? Qabaqda Tenardye qarının

- Onlar Kozetta ilə necə
  rəftar etməyə
  başladılar? Bu sizə
  necə təsir etdi?
- Soyuq qış gecəsində
  su ardınca göndərilən
  qızcığazın vəziyyətini
  necə təsəvvür etdiniz?
  Onun keçirdiyi qorxu
  və həyəcan hissini
  duya bildinizmi?