İlyas dedi:

– Ağa, bundan asan şey yoxdu, apar məni sat, həmin pulu əlində maya elə!

Tacir gülüb dedi:

– İlyas, əvvəla, mən səni çox istəyirəm. Necə səni aparım satım? Bir də ki sənə nə pul verəcəklər ki, mən onu əlimdə maya eləyim?

İlyas dedi:

– Ağa, mən qiymətli qulam. Mən dünyada üç şeyi yaxşı tanıyıram. Atı, daş-qaşı, adamı. Odu ki apar məni bazara, beş yüz tüməndən aşağı satma. Həmin pulu gətir, əlində maya elə!

Tacir bir az fikir elədi, gördü başqa çarə yoxdu. İlyası qul meydanına apardı. Kim gəlib qiymət soruşurdu, tacir beş yüz tümən deyib, özü də üç şey bildiyini xəbər verirdi.

Bu vaxt padşahın vəziri buradan keçirdi. Bu səsi eşidib tacirin yanına gəldi, dedi:

– Qulu neçəyə deyirsən?

– Beş yüz tümən deyirəm. Özü də üç şeyi yaxşı tanıyır: adamı, atı, daş-qaşı.

Vəzir dedi:

– Sən dəli olmusan nədi? Heç padşahın bütün qulları beş yüz tümənə dəyməz.

Vəzir gedib padşaha əhvalatı danışdı. Padşah dedi:

– Get, həmin qulu al!

Vəzir beş yüz tümən gətirib tacirə verdi, İlyası aldı, gətirib padşahın qullarının içinə ötürdü.

Tacir də həmin pulu əlində maya eləyib alış-verişinə başladı. Bir gün padşaha bir gözəl at gətirdilər. Hamı ata baxıb bəh-bəh dedi, heç kim atda bir eyib tapmadı. Padşah əmr elədi, İlyası gətirdilər.

İlyas baş əyib dedi:

– Qibleyi-aləm sağ olsun, bu ata heç söz yoxdu. At birinci atdı. Amma bunun bir eybi var ki, suya girsə, yatar.

Hamı dedi:

– Heç elə şey olmaz.

İlyas dedi:

– Padşah sağ olsun, mənim dövlətim yoxdu, ancaq başımı girov qoyaram. Atı salaq suya, əgər yatmasa, mənim boynumu vurun!

Bəli, atı mindilər, suya vurdular. At suya girən kimi yatdı. Hamı məəttəl qaldı.

Padşah İlyasdan soruşdu:

– İlyas, bu at niyə suya girən kimi yatdı?

İlyas dedi:

- İlyasın tacirə etdiyi
  təklif onun haqqında
  təsəvvürünüzə yeni nə
  əlavə etdi?
- Padşahın İlyası bir qul
  kimi çox baha qiymətə
  almasının səbəbi
  haqqında
  düşündünüzmü? Sizcə,
  o niyə belə etdi?
- İlyasın sınaqlardan
  üzüağ çıxması sizi
  təəccübləndirdimi? Nə
  üçün?
- Sizcə, qızın sualında bir
  hikmət varmı? Onun əsl
  məqsədi nədir?
- Suallara cavab
  hazırlayarkən mənasını
  yeni öyrəndiyiniz
  sözlərdən istifadə edin.