II
İFADƏLİ OXUYA HAZIRLAŞIN

– Bədii əsərlərin ifadəli oxusu ilə bağlı aşağı siniflərdə mənimsədiyiniz bilik və bacarıqları 6-cı sinifdə daha da inkişaf etdirəcəksiniz. Bunun üçün ifadəli oxu üzrə tövsiyə və tapşırıqları diqqətlə oxumalı, onlara əməl etməyə çalışmalısınız.

– İndi öyrəndiyiniz əfsanədən bir parçanı (məsələn: “İşğalçılar tərəfindən təqib olunan karvan gecə-gündüz yol gedir” cümləsindən “Göz yaşlarında islanmış qum ağırlaşır...” cümləsinə qədər) yazın. Mətnin sağ kənarında boş yer saxlayın ki, orada qeydlər edə biləsiniz. Seçdiyiniz parçanı bir daha diqqətlə oxuyub əsas fikri aydınlaşdırın. Həmin fikrin əsasında qarşınızda duran vəzifəni, yəni dinləyicilərə nəyi çatdıracağınızı (buna ifaçılıq vəzifəsi deyilir) müəyyənləşdirin. Onun bir variantı belə ola bilər: “Karvandakı insanların dözülməz vəziyyəti barədə dinləyicilərdə təsəvvür yaratmaq”. Deməli, ifadəli oxuda bu vəzifəni yerinə yetirməyə çalışmalısınız. Yəni elə oxumalısınız ki, sizi dinləyənlər karvandakı insanların necə əziyyət çəkdiklərini aydın təsəvvür edə bilsinlər.

– Seçdiyiniz parçanın ilk 4 cümləsində (dərslikdə cədvəldə verilib) səsinizin aldığı çalarlara (nağılvari, təəssüf, heyrət) diqqət edin.

– Dərsliyinizin sonunda verilmiş şərti işarələrdən istifadə etməklə fasilələrin yerini, səsinizdə yaranan dəyişikliyi (tonun yüksəlməsi, alçalması və s.), tələffüzə görə fərqləndirilən sözləri (məntiqi vurğu qəbul edənləri) müəyyənləşdirib qeyd edin. Nəticədə həmin cümlələr aşağıdakı şəkli alacaqdır.

– Əfsanədən seçdiyiniz parçanı bu qayda ilə sona kimi işləyib ifadəli oxusuna hazırlaşın.

İşğalçılar tərəfindən təqib olunan karvan | gecə-gündüz yol
gedir. | Tuluqlarda su ehtiyatı çoxdan qurtarmışdır. |
Susuzluqdan dodaqları çatlamış adamlar danışmırlar, | başlar
sinəyə enmiş, | addımlar ağırlaşmışdır. | Qaçqınların
arasında çoxlu gənc var...||

#### İFAÇILIQ VƏZİFƏSİ

Karvandakı insanların dözülməz
vəziyyəti barədə dinləyicilərdə
təsəvvür yaratmaq.
Nağılvari
Təəssüflə
Heyrətlə

#### Növbəti dərsə qədər

Asudə vaxtınızda dərsliyinizdəki “Qanlı daş” əfsanəsini oxuyun.
İlkin tanışlıqdan sonra dərinləşdirilmiş oxuya ehtiyac olub-olmadığı
barədə düşünün.