səsi aləmi başına götürmüşdü. Tanklardan atılan mərmilərin çıxardığı səs vahimə yaradırdı. Artilleriya atəşindən sonra ordumuz Araz çayı boyunca hücum əmri aldı. Tankların arxasınca irəliləyən piyadalar atəşə ara vermirdilər.

Mahmudlu kəndinə ilk girən İlqarın taqımı oldu. Bu elə qəfil baş verdi ki, qaçmağa macal tapmayan düşmən əlbəyaxa döyüşü də uduzdu və xeyli canlı qüvvə əsir alındı.

İlqar doğma kəndlərini tanıya bilmədi: hər tərəf xarabazara çevrilmişdi. Salamat qalmış bircə bina da yoxuydu. Sökülmüş evlərin daşları bir-birinə qarışmışdı. Həyətləri qamış basmış, bir-birinə keçən qurumuş otlar bütün cığırları örtmüşdü. İri tut bağlarından nişanə qalan adda-budda qaralan kötük qəbiristanlığı idi.

İki əsgərlə həyətlərini axtaran İlqar gözlərinə inana bilmirdi, əlinin içi kimi tanıdığı kəndlərinin elə bil ki altını üstünə çevirmişdilər, heç nə yerində deyildi. Birdən onun gözləri işıqlandı: quyunun yaxınlığında öz əli ilə əkdiyi nara heç nə olmamışdı. Dağıdılan evlərin, talanan bağların şahidi indi yalnız o idi. Tənha nar ağacı gərdənini tarım çəkərək dimdik dayanmışdı. Üstündə bircə nar varıydı. Böyük idi, qabığı da qıpqırmızı... İlqar ağacın meyvəsinə ehmalca toxundu, ürəyi gizildədi. Çünki bu, adi meyvə deyildi, bu kənddə qalan yeganə canlıydı, evlərinin, əşyalarının, həyətlərinin yadigarıydı...

İlqar uşaqlıqda olduğu kimi onun nazik yarpaqlarını tumarlamaq istədi. Onlarda əvvəlki yumşaqlıq, kövrəklik yoxuydu. Tənhalıq bu zərif yarpaqları da kobudlaşdırmışdı. İlqar kövrəlmişdi.