###### bölmə 1

ŞİFAHİ XALQ ƏDƏBİYYATINDAN NÜMUNƏLƏR

Vəzir istədi səs eləsin, padşah dedi:

– Dinmə, görək bu gələn kimdi. Görək bu nə deyəcək.

Bunlar burada mısdılar. Qaraltı yaxınlaşdı, gördülər ki, bu gələn İlyasdı. İlyas qızın qapısını döydü, qulluqçu gəldi, İlyas dedi:

– Get, xanıma de ki, padşahın qulu İlyas gəlib.

Qulluqçu gedib xanıma xəbər verdi, gəlib həmin sualı ona da verdi.

İlyas dedi:

– Get, xanıma de ki, qəbuldu.

Padşahnan Vəzir lap məəttəl qaldılar, dedilər, nə olsun ki, bunu biz də deyərdik də…

Bəli, qulluqçu gəlib qapını açdı. İlyas içəri girdi. Padşahnan vəzir işi belə görüb tez birtəhər özlərini qızın bağçasına saldılar, ağacların altında gizləndilər. Gördülər ki, İlyas eyvanda əyləşib.

Bəli, qulluqçu əlində bir məcməyi, üstündə ağ örtük, gətirib İlyasın qabağına qoydu. İlyas məcməyidən örtüyü götürdü, məcməyidə bir qayçı, bir varaq kağız, bir Quran, bir top iynə, bir də bir nar var idi. Padşahnan vəzir dedilər, hələ qoyaq ki, biz də demişik “qəbuldu”, yaxşı, bəs bu nə olsun? Nar, Quran, iynə, qayçı... bu sirri ki bilməyəcəkdik. Qoy görək İlyas neyləyəcək.

İlyas iynələri götürüb hamısını bir-bir narın üstünə taxdı. Sonra kağızı götürüb cıqqılı-cıqqılı doğradı. Sonra Quranı öpüb yerinə qoydu.

Padşahla vəzir bir-birinə dedilər:

– Yaxşı, bu nə deməkdir?

Bu halda qulluqçu gəldi, məcməyini apardı. Bəli, elə ki qulluqçu məcməyini apardı, xanım eyvana gəldi. Məlahətli səslə dedi:

– İlyas, nəhayət, bu şəhərdə ağıllı, mərifətli bir adam tapıldı ki, dərdini onunla bölüşəsən…

Vəzirlə padşahın az qalırdı paxıllıqlarından bağırları çatlasın.

Ertəsi gün İlyas çox bivaxt gəldi. Padşah dedi:

– İlyas, gecə haradaydın?

İlyas dedi:

– Padşah sağ olsun, məni sənə satan tacirin anasını mən özümə ana kimi bilərdim. O da məni çox istəyərdi. O ölübdü, getmişdim onun qəbrinin üstünə. Qəbrin üstündə ağladım, ağladım, yuxu tutdu, qaldım qəbrin üstündə. Bir də gördüm ki, səhərdi.

Padşah bilirdi ki, İlyas yalan deyir, yenə dedi:

– İlyas, düzün de, gecə haradaydın?

İlyas dedi:

– Padşah sağ olsun, yuxu tutmuşdu, qalmışdım qəbrin üstündə.

Padşah hirsləndi, şirin sözləri bir kənara qoyub qəzəblə dedi:

– İlyas, düzünü de, gecə haradaydın? Yoxsa başını bədənindən ayıraram.

- Vəzirin “Səhər
  padşaha deyəcəyəm,
  bunun başını
  bədənindən ayırsın”
  sözləri onun haqqında
  hansı fikrə
  gəlməyinizə səbəb
  oldu?
- Padşahla vəzirin
  ağaclıqda “mısıb”
  gizlənmələri səhnəsini
  necə təsəvvür etdiniz?
  Bu sizdə hansı hisslər
  yaratdı?
- Qızın sualına İlyasın
  verdiyi cavablar, sizcə,
  ağlabatandırmı?
- Padşahın İlyasdan
  gecəni harada
  olmasını israrla
  soruşmaqda məqsədi
  nə idi?
- Padşaha yalan danışan
  İlyasa haqq
  qazandırmaq olarmı?
  Nə üçün?
- Nağılın sonunun belə
  olacağını
  gözləyirdinizmi?
- Suallara cavab
  hazırlayarkən
  mənasını yeni
  öyrəndiyiniz sözlərdən
  istifadə edin.