###### bölmə 1

ŞİFAHİ XALQ ƏDƏBİYYATINDAN NÜMUNƏLƏR

– Həsən xan, eşitmişəm, sənin yaxşı cins atların var. Gərək ilxından mənə iki ayğırlıq at verəsən.

Həsən xan o saat Alı kişini yanına çağırıb tapşırdı:

– Sabah ilxını çölə aparma, paşa üçün iki ayğırlıq at tutduracağam.

Bu sözü deyən kimi daylar Alı kişinin yadına düşdü. O, xanın başını uca eləmək üçün səhər tezdən durdu, dayları tutub xalxalda bağladı, ilxını sürüb çölə ötürdü.

Paşa baxdı ki, xalxalda iki arıq day bağlanıb. Başa düşdü ki, bu dayları ona vermək istəyirlər, gülüb dedi:

– Həsən xan, mənə demişdilər ki, sənin yaxşı cins atların var. Bunlar nədir? İş belə ələngə-üləngəyə qalsa, bunlardan mənim özümdə də çoxdur.

Paşanın sözü Həsən xana ox kimi dəydi. Üzünü Alı kişiyə tutub dedi:

– Axmaq qoca, mən sənə deməmişdimmi, at tutacağam, ilxını saxla, niyə saxlamamısan?

– Xan sağ olsun, mən qoca ilxıçıyam. Sən bu dayların beləliyinə baxma. Əgər başının uca olmağını istəyirsənsə, paşaya bunları ver.

Alı kişinin yekə-yekə danışmağından Həsən xan daha da qəzəbləndi:

– Mənim ilxımda tərifi aləmə yayılmış cins atlar var. Bu ələngələri qonağa göstərib məni xəcalət eləməkdə məqsədin nədir?

– Xan sağ olsun, mənim məqsədim paşanın yanında sənin başını uca eləməkdir. Bütün dünyanı gəzsən, yenə də bunlar kimi at tapa bilməzsən.

Həsən xan daha da qəzəblənib dedi:

– Bilmirəm, bir saata qədər yerdə də olsa, göydə də olsa, gərək paşaya layiq iki dənə ayğırlıq at seçəsən. Bu saat get, seç, gətir.

Alı kişi dedi:

– Xan, onda izin ver paşa üçün at seçməyə başqa adam getsin. İlxıda bu daylardan yaxşı at yoxdur.

ötkəm danışmasının
səbəbini necə izah
edərsiniz?

- Həsən xan və Hasan
  paşa nə üçün Alı kişinin
  təklifinə qarşı çıxdılar?
- Rövşən atasının ağır
  cəzalandırılmasını necə
  qarşıladı? Əsərdən
  nümunələr göstərin.
- Dayların misilsiz ata
  çevrilməsi nəyin
  sayəsində mümkün
  oldu? Fikrinizi
  əsaslandırın.