I LAYİHƏ ÜÇÜN
OXU MATERİALLARI
SUMQAYIT HAQQINDA ƏFSANƏ

Karvan Abşeron səhrası ilə irəliləyir... Hər gün olduğu kimi, yeddinci gün də günəş yolçuları amansız surətdə yandırmağa başlayır. Adamlar yorulub əldən düşmüşlər. Ətrafda bir damcı su belə yoxdur. Karvanı tələf olmaq təhlükəsi gözləyir. Ağsaqqal karvan başçısı kişiləri başına toplayır. Uzaqdan uca dağları göstərərək deyir:

– Bizi, ailəmizi və karvanımızı xilas edə biləcək həyat suyu o dağın arxasındadır. Dağ isə suyun yolunu kəsmişdir. Onu yarmaq, parçalamaq lazımdır...

Susuzluq və yorğunluqdan əldən düşmüş adamlar başlarını aşağı salırlar. Bunu görən Sum adlı hündürboylu, enlikürək, baxışlarından qorxmazlıq yağan bir gənc irəli çıxır, su üçün gedəcəyini bildirir...

Sum karvandan uzaqlaşır... Saatlar keçir, karvan əhli həyəcan içində gözləyir, çoxları ümidsizləşir. Çox uzaqlarda boğuq gurultu eşidilir. Qupquru düzənliyə tezliklə şəffaf, buz kimi soyuq su gəlir. Su qumu oyub özünə yol açır, yerə hopmasına baxmayaraq güclü axınla irəliləyir. Səhranın ortasından qıvrıla-qıvrıla axır. İnsanların sevinci aşıb-daşır. Qəhrəman Sum isə görünmür. Sumun sevgilisi Ceyran əllərini suya tərəf uzadıb nişanlısını çağırmağa başlayır:

– Sum, qayıt!.. Sum, qayıt!..

Sumdan xəbər gəlmir... Ceyranın ümidi kəsilir... Sevgilisinin fəlakətə düşdüyünü, bir daha qayıtmayacağını hiss edir. Artıq onsuz yaşamağın mənasız olduğu barədə düşünür. O, tərəddüd etmədən özünü Sumun göndərdiyi sudan yaranmış gölə atır... İnsanlar onu xilas etməyə çalışsalar da, buna nail ola bilmirlər. Ceyran batır…

Karvan qəm-kədər içində yoluna davam edir. Dağın yanından keçəndə adamlar qəribə bir mənzərə görüb mat qalırlar: dağ beş barmaq formasındadır. Hər şey onlara aydın olur: Sumun əli!.. Deyirlər ki, Sum dağı parçalayıb iri-iri qayaları qaldıranda torpağa batmış, xatirə olaraq açılmış əlini qoyub getmişdir.