Roma İtaliyanın cənubundakı yunan şəhərləri ilə müharibə edəndə Balkan yarımadasındakı kiçik bir dövlətin şahı Pirr yunanların köməyinə gəldi. Pirrin 22 min piyadası, 3 min süvarisi və 20 fili var idi. Döyüş vaxtı fillər romalıların cərgələrinə soxulurdu. Onların üzərində oturan döyüşçülər düşmənin üzərinə ox və cida (sivri dəmir ucluqlu, dəlici silah) yağdırırdılar. Pirrin qoşunu bir neçə belə qələbə qazandı. Lakin o qədər tələfata uğramışdı ki, Pirr ucadan demişdi: "Bir də belə qələbə qazansaq, mən qoşunsuz qalaram!" Buradan "Pirr qələbəsi" ifadəsi meydana gəlmişdir ki, bu da məğlubiyyətə bərabər olan qələbə deməkdir. Roma ilə Karfagen arasında e.ə. III yüzilliyin ortalarında başlanan müharibə fasilələrlə e.ə. 146-cı ilədək davam etdi. Romalılar karfagenliləri punlar adlandırdığına görə bu müharibə tarixə Pun müharibəsi adı ilə daxil oldu. Müharibənin gedişində Siciliya, Sardiniya və Korsika adaları romalılar tərəfindən işğal olundu. Karfagen şəhəri dağıdıldı və Romanın əyalətinə çevrildi. Bununla da Aralıq dənizinin qərb sahilləri Romanın hakimiyyəti altına düşdü. Şərqə tərəf irəliləyən romalılar Suriya padşahlığını məğlub edib, onun Kiçik Asiyadakı torpaqlarını ələ keçirdi. Bu qələbə Balkan yarımadasını da işğal etmək üçün romalılara yol açdı. Makedoniya falanqası ilə döyüşdə Roma legionları qalib gəldi. Romalılar Makedoniyanı tutdular. E.ə. 146-cı ildə Yunanıstan da itaət altına alındı. Roma Aralıq dənizi hövzəsində ən qüdrətli dövlət oldu. İşğal olunmuş əraziləri canişinlər idarə edirdi. Qalib gəlmiş sərkərdəni senat triumfla* təltif edirdi. |  | Romalı döyüşçülərin "tısbağa düzülüşü"
| Romanın işğal etdiyi əraziləri xəritədə göstərin.
* Triumf qalib gələn sərkərdənin öz qoşununun başında təntənəli şəkildə Roma şəhərinə daxil olmasıdır.