|  | başladı. Məhsuldarlığın artması əkinçilik və maldarlıqla məşğul olmayan, öz sənəti ilə (dulusçu, toxucu, misgər və s.) seçilən insanların peşəkar sənətkar-usta kimi yetişməsinə imkan verdi. Cəmiyyət daxilində sənətkarlar təbəqəsi meydana gəldi. Sənətkarlığın müstəqil sahəyə çevrilməsi ilə cəmiyyətdə əməyin ikinci böyük bölgüsü baş verdi. Əmək bölgüsündən sonra tayfalar arasında mal mübadiləsi (dəyişdirmə) genişləndi. Zaman keçdikcə mübadilə ticarətə, bu işlə məşğul olanlar isə daha bir təbəqəyə - tacirlərə çevrildilər.

| Qonşuluq icmasına keçid nəyə görə bərabərsizliyi artırdı? İnsanların bir hissəsinin varlı, digərinin yoxsul olmasının səbəbləri nə idi?
|  | Məhsuldarlığın artması hər bir ailənin ayrı yaşamasına imkan verdi. Daha işlək, əməksevər ailələr ayrıca təsərrüfat qurmaq istədilər. Belə olduqda tayfa və qəbilə ağsaqqalları icmanın (qəbilə) ümumi əkin sahəsini, heyvanlarını ailələr arasında böldülər. İndi hər ailənin öz torpağı, iş heyvanı və əmək alətləri var idi. Bu torpaqdan əldə edilən məhsul ailənin özünə çatırdı. Beləliklə, qonşuluq icması meydana gəldi. Qonşuluq icmasına keçid insanlar arasında bərabərsizliyin yaranma səbələrindən biri idi. Ailələrin bir qismi varlandı, digərləri yoxsullaşdı.

|  | Düşmənin hücumlarından qorunmaq üçün iri yaşayış məskənləri tədricən qala divarları ilə əhatə olunur, şəhərlərə çevrilirdi. Bu dövrdə əkin sahələrinə sahiblənmək və otlaq yerləri uğrunda toqquşmalar başladı. Müharibələrə çevrilən toqquşmalar tayfalar arasında ittifaqlar yaranması ilə nəticələnirdi. Beləliklə, iri tayfa birlikləri meydana gəldi. Müharibələr hərb sənətinin yaranmasına səbəb oldu. Bu işi daha yaxşı bacaranlar hərbi başçılara çevrilirdilər. Qalib gələn tayfa məğlub olanın ərazisini və əmlakını ələ keçirir, əsirləri qula çevirirdi. Ələ keçirilən əmlakın çox hissəsi hərbi başçıya, ağsaqqallara və döyüşdə fərqlənənlərə çatırdı. Onlara məxsus təsərrüfatda qullar və yoxsul insanlar işləyirdi. Bu isə cəmiyyət daxilində bərabərsizliyi və təbəqələşməni artırdı.