İskit süvariləri
| Aşşur və Urartu qarşısında iskitlərin hansı üstünlükləri var idi?
Pazırıqdan tapılan sənətkarlıq nümunələri |  |
Bu mədəniyyətləri yaradanlar Əhəməni hökmdarı I Daranın "Bisütun kitabəsi"ndə adları "saka" kimi keçən iskitlər idi. İskitlər E.ə. I minilliyin əvvəllərində Mərkəzi Asiyada quraqlığın başlaması ilə iskitlərin Qara dənizin şimal hissəsinə böyük köçü başladı. Burada türk mənşəli kimmerlərlə toqquşan iskitlər onları təqib edərək Dərbənd keçidindən Azərbaycana daxil oldular. E.ə. VII yüzilliyin əvvəllərində iskitlər kimmerləri Manna ərazisinə sıxışdırdılar. Axın-axın Azərbaycana köç edən iskitlər burada dövlət qurub Urartu və Aşşura təhdid etməyə başladılar. Ön Asiyanın ən qüdrətli iki dövləti iskitlər |  |
qarşısında aciz duruma düşmüşdü. İskit axınları Ön Asiyada qüvvələr nisbətini dəyişdi. Assuriyanın mövqeləri zəiflədi. Manna-Aşşur ittifaqı da pozuldu. Aşşurbanipal diplomatik yolla İskit hökmdarları ilə münasibətləri qaydaya saldı. O, Midiya üzərində iskitlərin ağalığını tanımaqla vəziyyəti öz xeyrinə dəyişə bildi. İskitlər Midiya üzərində 28 il ağalıq etdilər, əvəzində isə Aşşur Mannadakı itirilmiş mövqelərini bərpa etdi. İskitlər Şərqi Anadoluda da möhkəmlənmiş, buradan o dövrdə Misirə tabe olan Suriyaya da hücum etmişdilər. Misir hökmdarı iskitlərin qarşısına çoxlu hədiyyələr və ərməğanlarla çıxmış, onların bu yolla irəliləməsinin qarşısını ala bilmişdi. İskitlərin bir qismi geri dönsə də, bəziləri orada - Fələstində qalmağa qərar vermişdi. Aşşur mixi yazılı kitabələrində bu döyüşkən xalq "Aşquzay" (İşquz- İç Oğuz), Herodotun "Tarix" əsərində isə skif (iskit) adlandırılmışdır. E.ə. VI yüzilliyin əvvəllərində Midiya ilə mübarizədə məğlub olan Asiya İskit padşahlığı süqut etdi. Buna baxmayaraq, iskitlər Ön Asiya xalqlarının hərb sənətinə, məişətinə ciddi şəkildə təsir