Qladiator vəhşi heyvana qarşı |  | Danışan əmək alətləri İşğalçılıq müharibələri nəticəsində Romaya çoxlu qul gətirilirdi. Ağır vergiləri ödəyə bilməyən əyalətlərin sakinləri qul kimi satılırdı. Aralıq dənizi ölkələrinin hər yerində qul bazarları var idi. İtaliyanın kənd təsərrüfatında qul əməyindən daha çox istifadə edilirdi. Romada qulları "danışan alətlər" adlandırırdılar. Çevik və güclü qullara xüsusi həbsxana-məktəblərdə silah işlətməyi öyrədir və onları bir-biri ilə vuruşmağa məcbur edirdilər. Belə qullara qladiator (latınca "qılınc" sözündəndir) deyirdilər. Qladiator döyüşləri üçün sirkə oxşar amfiteatrlar (böyük tamaşa yeri) tikirdilər. Onun mərkəzindəki qum tökülmüş meydançada - arenada qladiatorlar döyüşürdü. Məğlub qladiatorun taleyi tamaşaçılardan asılı idi. Onlar baş barmaqlarını qaldıranda döyüşçü sağ qalır, aşağı endirəndə isə qalib tərəfindən öldürülürdü. Qədim dünyanın heç bir ölkəsində Romada olduğu qədər qul yox idi. Romada quldarlıq quruluşu yüksək inkişaf etmişdi.