Qrakx qardaşlarının islahatları |  |

Qul əməyinin geniş tətbiq olunması nəticəsində kəndlilər daha da yoxsullaşırdı. Qulların qüvvəsi ilə torpağın becərilməsi və məhsul əldə edilməsi çox ucuz başa gəlirdi. Buna görə də kəndlilər öz məhsullarını sata bilmir və torpaqlarını ucuz qiymətə quldarlara verirdilər. Kəndlilər torpağı itirəndən sonra hərbi xidmətə çağırılanların sayı azalırdı. Bu, Roma qoşununun zəifləməsinə səbəb olurdu. E.ə. 133-cü ildə xalq tribunu seçilən Tiberi Qrakx yeni torpaq qanunu təklif etdi. Qanuna görə, hər bir varlı romalı 250 hek- tardan artıq torpaqdan istifadə edə bilməzdi. Torpağın artığı alınıb yoxsullara paylanmalı idi. Kəndlilərə bu torpaq sahələri- ni satmaq qadağan olunurdu. Senatın etirazına baxmayaraq, xalq yığıncağı bu qanunu qəbul etdi. Yoxsullara torpaq paylanılmasına başlandı. Tiberiyə böhtan ataraq padşah olmaq istədiyini deyən düşmən- ləri onu tərəfdarları ilə birlikdə öldürdülər. Ondan sonra xalq tribunu seçilən qardaşı Qay Qrakx torpaqların paylanmasını davam etdirdi. O, yoxsul kəndlilərə dövlət anbarlarından ucuz qiymətə taxıl verilməsinə nail oldu. Qayın yoxsullara münasibəti senatın xoşuna gəlmədi. Romaya qoşun yeridildi. Küçə döyüşlərində Qay və tərəfdarları öldürüldü. Bundan sonra tor- paqların paylanılması dayandırıldı. Çox keçmədən kəndlilərin aldığı torpaqların satılmasına icazə verən yeni qanun qəbul olundu. Varlılar torpaqları yenidən satın almağa başladılar. Qrakx qardaşlarının islahatları İtaliyada kəndlilərin var-yoxdan çıxmasını bir müddət dayandırsa da, onun qarşısını tamamilə ala bilmədi. |  | Qrakx qardaşları Tiberi xalqa müraciət edərək deyirdi: "Vəhşi heyvanların da yatmaq üçün yuvası və yatağı vardır. İtaliya uğrunda vuruşan və canlarından keçən adamlar evsiz-eşiksiz sərsərilər kimi dolaşırlar. Əsgərlər başqalarının cah-cəlalı, sərvəti uğrunda vuruşub həlak olurlar. Onlara kainatın ağası deyirlər, halbuki onların özlərinin bir parça torpağı yoxdur".

|  | Tiberi Qrakxın xalqa müraciəti
| Tiberinin müraciəti niyə kəskin hərəkətlərlə müşayiət olunur?
| Kəndlilərə torpaq verilməsi nə üçün zəruri idi?