BÖLMƏ 4 | Hava şəraiti |

Hiqrometr cihazı |  | Hava su buxarı ilə doymuş və ya doymamış ola bilər. Müəyyən temperaturda 1 m3 havada maksimum su buxarı olarsa, doymuş hava, maksimum su buxarı miqdarından az olarsa, doymamış hava adlanır. Havadakı faktiki su buxarını və doyma həddini bilməklə nisbi rütubətliliyi hesablamaq mümkündür. Havanın rütubətliliyini ölçmək üçün hiqrometr cihazından istifadə edilir. Yer səthindən qalxan su buxarının səthə yaxın hissədə soyuması ilə duman, hündürlükdə soyuyub sıxlaşması nəticəsində isə bulud əmələ gəlir. Buludların müxtəlif növləri vardır. Topa buludlar (cumulus) isti havanın yuxarıya (6000 m) hərəkət edərək soyuması nəticəsində yaranır. Bu səbəbdən topa buludlar daha hündürdə yerləşir. Laylı buludlar (stratus) isə mülayim havanın qalxaraq nisbətən aşağı hündürlükdə (2000 m) soyumasından yaranır. Göy üzünün buludla örtülmə səviyyəsi oktas (buludluluq vahidi) ilə ifadə olunur. Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) tərtib etdiyi buludluluq cədvəlində səkkiz oktas müəyyən edilmişdir. ◀ Topa və laylı buludlar

5 | D şəklinə əsasən sualları cavablandırın. a) Hiqrometr cihazındakı iki fərqli rəqəm nəyi ifadə edir? b) Cihazın üzərində havanın rütubətliliyinin göstəricisi neçədir? Bu hansı hava şəraitinə səbəb ola bilər? c) Cihaza görə havanın rütubətlilik sərhədlərini cədvələ qeyd edin.
Quru | Normal | Rütubətli
0−35% |  |
6 | E şəklinə və cədvələ əsasən sualları cavablandırın. a) I və II şəkilləri görünüşünə, yerləşdiyi hündürlüyə və hava şəraitinə görə fərqləndirin. b) Topa və laylı buludları cədvəldə verilən hansı səviyyədəki oktas ilə qiymətləndirə bilərsiniz?