I hissə |  |

3.5 Qanköçürmə və qan qrupları

Karl Landşteyner 1900-cü ildə I, II, III qan qruplarını, 1940-cı ildə isə Aleksandr Vinerlə birlikdə qanda rezus-faktoru aşkar etmişdir. IV qan qrupu 1907-ci ildə Yan Yanski tərəfindən kəşf olunmuşdur. |  |
Açar sözlər | donor, resipiyent, aqqlütinogen, aqqlütinin, rezus-faktor, aqqlütinasiya
• Sizcə, bu kəşflərin nə kimi əhəmiyyəti vardır? • Nə üçün hər kəs öz qan qrupunu bilməlidir? • İnsana hər bir qrupdan qan köçürmək olarmı?

Qan xəstəlikləri və cərrahi əməliyyatlar zamanı, yaxud hər hansı bir səbəbdən insan çoxlu qan itirdikdə ona qan köçürülür. Qanköçürmə zamanı qan verən adama donor, qan köçürülən adama resipiyent deyilir. Qan qruplarının kəşfi qan köçürmək üçün donorun düzgün seçilməsini asanlaşdırmışdır.
Eritrositlərdə və qan plazmasında olan xüsusi zülallar insanın qan qrupunu müəyyən edir. İnsan eritrositlərinin membranında A və B aqqlütinogenləri, qan plazmasında isə Anti-A və Anti-B aqqlütininləri vardır. Qandakı bu maddələrin müxtəlif kombinasiyalarından asılı olaraq insanlarda 4 qan qrupu olur: 0(I), A(II) , B(III), AB(IV). Qan qrupları onların tərkibindəki zülallara əsasən adlandırılmışdır. Bu təsnifat AB0 sistemi adlanır.
Fəaliyyət
Qan qruplarının müəyyən edilməsi
İşin gedişi:

Eritrosit |  |  |  |
Eritrositdəki aqqlütinogen | B aqqlütinogeni | A aqqlütinogeni | yoxdur | A və B aqqlütinogenləri
Plazmadakı aqqlütinin | Anti-A | Anti-B |
| Anti-A və Anti-B
| yoxdur
Qan qrupu | X | Y | Z | K

1. X, Y, Z və K-nın müvafiq olaraq hansı qan qrupuna uyğun gəldiyini müəyyən edin.
2. Dəftərinizdə öz qan qrupunuzu qeyd edin.
3. Cədvələ əsasən sizin qanınızda hansı aqqlütinogen və aqqlütininlərin olduğunu yazın.
Müzakirə edin:
• Sizcə, donor və resipiyent fərqli qan qrupuna malik ola bilərmi? Fikrinizi əsaslandırın.