Bitki orqanizmi | 2

Digər atmosfer qazları ilə müqayisədə atmosferdə karbon qazı çox azdır – cəmi 0,03%. Təcrübələr göstərir ki, işıq və temperaturun kifayət qədər bol olduğu şəraitdə karbon qazının miqdarının artması fotosintezin sürətinin artmasına səbəb olsa da, müəyyən səviyyədən sonra sürət dəyişmir. Bu zaman ətraf mühitdə karbon qazının miqdarı artsa belə, fotosintezin sürəti sabit qalır. Fotosintezin baş verməsi üçün lazım olan maddələrdən biri də sudur. Təbiətdə su bol olsa da, onun paylanması dünyanın regionları arasında dəyişir. Ətraf mühitdə suyun miqdarının çoxalması bitkidə fotosintezin sürətini artırsa da, müəyyən miqdardan sonra fotosintezin sürəti sabitləşir və artmır. Suyun miqdarı fotosintezin sürətinə həm də dolayı yolla təsir edır. Belə ki, suyun udulması aşağı olduqda yarpaqlarda və ya cavan zoğlarda su itkisinin qarşısını almaq üçün ağızcıqların qapayıcı hüceyrələri bağlanmağa başlayır. Ağızcıqların bağlanması isə karbon qazının udulmasının azalmasına, bu da, öz növbəsində, fotosintezin sürətinin azalmasına səbəb olur. |

Öyrəndiklərinizi tətbiq edin

İşığın intensivliyinin və CO2-nin birgə təsiri şəraitində həmin amillərin fotosintezin sürətinə necə təsir etdiyini öyrənmək üçün aparılmış təcrübənin nəticələri qrafikdə təsvir olunmuşdur.

Müzakirə edin: • Təcrübə 1 və 2-nin qrafiklərini müqayisə edin. Bu qrafiklərdə fotosintezin sürəti haqqında nə demək olar? • Təcrübə 1 və 2-nin qrafiklərini təcrübə 3-ün qrafiki ilə müqayisə edin. • Sizcə, fotosintezin sürəti işığın intensivliyi və CO2-nin birgə təsiri şəraitində necə dəyişir? Fikrinizi əsaslandırın. |

Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Fotosintezin baş verməsi üçün hansı şərtlər vacibdir?
2. Sizcə, fotosintez prosesi üçün hansı amillər məhdudlaşdırıcıdır? Fikrinizi əsaslandırın.

3. Temperaturun fotosintezin sürətinə təsirini araşdırmaq istəyən şagird öz təcrübəsində şəkildəki hansı təcrübələrdən istifadə etməlidir? |