I hissə |  |

| Qlükoza fotosintez məhsuludur və tənəffüs zamanı enerji əldə etmək üçün orqanizmdəki əsas enerji mənbəyidir. O həm bitkilərdə, həm də heyvanlarda geniş yayılmış monosaxariddir. Fruktoza çox vaxt bitkilərdə, xüsusilə meyvələrdə olur. Qalaktozaya, adətən, təbiətdə tək rast gəlinmir. O, əsasən, süd şəkəri olan laktozanın tərkibinə daxildir. Qlükoza, qalaktoza və fruktoza eyni kimyəvi formula malikdir – C6H12O6. Lakin onların atomları molekullarının daxilində fərqli şəkildə yerləşir. Elə bu fərqli quruluşlar şəkərlərə müxtəlif kimyəvi və bioloji xassələr verir. İki monosaxarid molekulu birləşdikdə disaxaridlər əmələ gəlir və eyni kimyəvi formulu olur – C12H22O11. Disaxaridlər də şəkərlər adlandırılan sadə karbohidratlar qrupuna aiddir. Maltoza (səməni şəkəri), laktoza (süd şəkəri), saxaroza (çuğundur və ya qamış şəkəri) disaxaridlərə aid edilir. Disaxaridlər şirin dada malik olub suda asanlıqla həll olan birləşmələrdir. ▲ Disaxaridlərin parçalanma reaksiyası Mürəkkəb karbohidratlar, yaxud polisaxaridlər bir-biri ilə birləşmiş çoxsaylı monosaxarid vahidlərindən ibarət irimolekullu birləşmələrdir. Polisaxaridlər uzun bir molekul əmələ gətirmək üçün bir çox oxşar molekulların kondensləşməsi ilə sintez olunur. Onlar düz və ya şaxələnmiş zəncirlər şəklində ola bilir. Nişasta, qlikogen və sellüloza çoxsaylı qlükoza molekullarından ibarət mürəkkəb karbohidratlardır. Bitkilərdə ehtiyat qida maddəsi kimi toplanan nişasta insanın gündəlik qidalarında – məsələn, çörək və kartof kimi məhsullarda da mövcuddur. Lipidlər Lipidlər tərkibində karbon (C), hidrogen (H) və oksigen (O) elementləri olan üzvi maddələrdir. Lipidlərin tərkibində oksigenin miqdarı az olduğuna görə hidrogenlə oksigenin nisbəti karbohidratlarla müqayisədə daha yüksəkdir. Yağlar lipidlərin bir formasıdır və onlar, əsasən, qliserol + üç yağ turşusunun birləşməsindən ibarət olur. Onlar yağ turşularına görə bir-birindən fərqlənir. Yağlar suda həll olmur. Təxminən 20°C-də (otaq temperaturunda) heyvan mənşəli yağlar bərk, bitki mənşəli yağlar isə maye halında olur.