Bitki orqanizmi | 2

2.2 Fotosintez

Bitki LED işığı altında böyüyə bilərmi? Bu sualın cavabı ilə maraqlanan alimlər müxtəlif rənglərdə işıq verən LED lampaların işığı altında kahı yetişdirməyə başlayıblar. Bu bitkilərin yetişdirildikləri işığın rəngindən asılı olaraq müxtəlif kütləli olduqları müşahidə edilmişdir.
| • Sizcə, bunun səbəbi nə ola bilər?
Açar sözlər | xlorofil, fotosintez

Canlı orqanizm yaşaması, yəni müxtəlif həyati funksiyaları yerinə yetirməsi üçün kifayət qədər enerji ilə təmin olunmalıdır. Bu enerji qida məhsullarında enerji ilə zəngin üzvi molekulların parçalanması nəticəsində əldə edilir. Qidada olan üzvi molekulların mənşəyini izləsək, onların birbaşa və ya dolayı yolla yaşıl bitkilərdən əldə olunduğunu görmək mümkündür. Yaşıl bitkilər avtotrof orqanizmlər olduqları üçün qidalarını da özləri hazırlayır. Bu zaman ətraf mühitdən alınan sadə ionlar və birləşmələrdən lazım olan üzvi maddələr sintez edilir. Daha sadə maddələrdən mürəkkəb üzvi molekulların əmələ gəlməsi (sintezi) üçün enerji və fermentlər tələb olunur. Fermentlər bitki hüceyrələrində olur, enerji isə Günəş işığından udulur. Bitkilər işıq enerjisini udaraq istifadə edir, çünki onların bəzi hüceyrələrindəki xloroplastların tərkibində yaşıl piqment – xlorofil var. Xlorofil Günəşin işıq enerjisini kimyəvi enerjiyə çevirərək kimyəvi reaksiyaların baş verməsinə imkan verir. Xlorofil tərəfindən tutulan işıq enerjisinin karbon qazını və suyu qlükoza ilə oksigenə çevirmək üçün istifadə olunduğu proses fotosintez adlanır. Bu, fotosintezin sadələşmiş kimyəvi tənliyidir. Burada fotosintezin məhsulu kimi yalnız qlükoza göstərilmişdir. Əslində isə bitkilər bütün üzvi birləşmələrini fotosintez və digər kimyəvi proseslər vasitəsilə hazırlayır. | ▲ Üzvi molekulların əldə edildiyi mənbələr