Həyatın kimyası | 1

üzvi birləşmələrdir. Bu irimolekullu birləşmələrin əksəriyyəti eyni və ya oxşar quruluşa malik sadə molekulların dəfələrlə təkrar olunaraq birləşməsi nəticəsində yaranan uzun zəncirvari strukturlardan ibarətdir. Canlı hüceyrələrdə baş verən biokimyəvi reaksiyalar zamanı bu irimolekullu birləşmələr su molekullarının ayrılması ilə yaranır və ya suyun iştirakı ilə daha sadə tərkib hissələrinə parçalanır. Canlı orqanizmlərin hüceyrələrində bir-birinə əks istiqamətdə baş verən proseslərdən ibarət kimyəvi hadisə və çevrilmələr maddələr mübadiləsi adlanır.

Fəaliyyət Karbohidratın təyini Ləvazimat: pipet, 4 eyniölçülü sınaq şüşəsi, kolba və ya kimyəvi stəkan, müxtəlif faizli nişasta məhlulu, distillə olunmuş su. İşin gedişi: 1. Sınaq şüşələrinin hər birini müvafiq olaraq distillə olunmuş su, 0,01%-li, 0,1%-li və 1%-li nişasta məhlulu etiketi ilə işarələyin. 2. Hər bir sınaq şüşəsinə 2-3 damcı yod əlavə edin və məhlulları ehtiyatla çalxalayın. 3. Bir müddət gözlədikdən sonra sınaq şüşələrindəki məhlullarda baş verən dəyişiklikləri müqayisə edin. 4. Müşahidələrinizi dəftərinizdə qeyd edin. |

Müzakirə edin:
1. Sizcə, təcrübənin əvvəlində distillə olunmuş su niyə rəngsiz və şəffafdır?
2. Sizcə, nə üçün sınaq şüşələrindəki məhlullar müxtəlif rəngə boyandı? Fikrinizi əsaslandırın.
3. Hansı rəngin əmələ gəlməsi nişasta kimi karbohidratın məhlulda və ya qidada mövcud olduğunu deməyə əsas verir? Nə üçün?
Karbohidratlar

Karbohidratlar, əsasən, karbon (C), hidrogen (H) və oksigen (O) atomlarından ibarət olan üzvi birləşmələrdir. Onlar orqanizmdə enerji mənbəyi kimi mühüm rol oynayır və həmçinin hüceyrə strukturlarında və müxtəlif bioloji proseslərdə iştirak edir. Onlar kimyəvi quruluşlarına görə sadə və mürəkkəb olur. Sadə karbohidratlar və ya şəkərlər şirin dada malikdir, suda asanlıqla həll olunur. Şəkər canlıların fəaliyyəti | ▲ Qlükoza, qalaktoza və fruktozanın quruluşları

üçün onları enerji ilə təmin edir. Təbiətdə ən çox yayılan şəkərlər qlükoza, fruktoza, qalaktoza, həmçinin nuklein turşularının tərkibinə daxil olan dezoksiriboza və ribozadır. Bu şəkərlərə həm də monosaxaridlər deyilir.