| Qan dövranı sistemi
Müxtəlif canlıların qan dövranı sistemi onların quruluşuna və həyat tərzinə uyğun olur. Onurğalılarda, o cümlədən insanda qapalı qan dövranı sistemi var. Bu sistemdə qan ürək və damarlar vasitəsilə bədəndə dövr edir. Əksər onurğasızlarda, məsələn, həşəratlarda isə açıq qan dövranı sistemi olur. Bu sistemdə qan bədəndəki boşluqlara axır və orqanların arası ilə hərəkət edərək öz funksiyalarını həyata keçirir.
⬤ | İnsanda və digər onurğalılarda qan qırmızı rəngdədir. Bu, tərkibində dəmir atomları olan hemoqlobin piqmenti ilə əlaqədardır. Lakin planetimizdə mavi, yaşıl, çəhrayı, sarımtıl, hətta rəngsiz qanı olan canlılar da mövcuddur. Məsələn, səkkizayaqlıların qanı mavi rəngdədir. Çünki onların qanında hemoqlobin əvəzinə hemosianin var. Hemosianində dəmir deyil, mis atomu olur. Mis oksigenlə birləşəndə qana mavi rəng verir.
⬤ | 1. Qanın nə kimi əhəmiyyəti vardır? 2. Qan dövranı sistemində oksigenin daşınması necə həyata keçirilir?

| Bölmədə öyrənəcəksiniz • Qan dövranı sistemi açıq və qapalı olur • Onurğalı heyvanlardan balıqlar bir qan dövranına, amfibilər, sürünənlər, quşlar və məməlilər iki qan dövranına malikdir • İki qan dövranına malik canlılarda ağciyər dövranı və böyük qan dövranı mövcuddur • İnsanın ürəyi iki qulaqcıq və iki mədəcikdən ibarət olub dördkameralıdır • Ürək qulaqcıq və mədəcik əzələlərinin ritmik olaraq yığılıb boşalması ilə fəaliyyət göstərir • Qan təzyiqi ürəyin mədəciklərinin yığılması zamanı qanın arteriyaların divarlarına göstərdiyi təzyiqdir • İnsanın qan qrupu eritrositlərində və qan plazmasındakı xüsusi zülallara əsasən müəyyən edilir