I hissə |  |

4.2 İnsanda tənəffüs sistemi

Canlılarda qan toxuma və hüceyrələrə qida maddələri ilə yanaşı, oksigeni də daşıyır. Qan bilavasitə tənəffüs orqanlarında oksigenlə zənginləşir. |
Açar sözlər | havaaparıcı yollar, ağciyərlər, alveollar
• Canlılarda tənəffüs aparatının fərqli olmasının onlar üçün nə əhəmiyyəti var? • Bütün çoxhüceyrəli orqanizmlərdə maddələr mübadiləsi üçün lazım olan oksigen qan vasitəsilə daşınır?

| İnsanın tənəffüs sistemi havaaparıcı yollardan – burun boşluğu, burun-udlaq, qırtlaq, nəfəs borusu (traxeya), bronxlar və ağciyərlərdən təşkil olunub.

Fəaliyyət İnsanın ağciyərləri İşin gedişi: 1. Verilmiş şəkli diqqətlə nəzərdən keçirin. 2. Sağ və sol ağciyəri müqayisə edin. 3. Sağ və sol bronxları müqayisə edin. |

Müzakirə edin:
1. Sağ və sol hissələrin bir-birindən fərqli olmasının səbəbini necə izah edərdiniz?
2. Sizcə, sağ və sol ağciyərlər bir-birindən fərqlənməsəydi, nə baş verərdi?

▲ İnsanın tənəffüs sisteminin havaaparıcı yolları | Burun boşluğu divarı selik ifraz edən vəzilər, kirpiklər və qan damarları ilə zəngin qıvrım formalı yollardan ibarətdir. Bu onun səthinin sahəsinin artmasına xidmət edir. Bura daxil olan hava mikroblardan, toz hissəciklərindən təmizlənir, isinir və nəmlənir. Burun boşluğunun divarında qoxu reseptorları da var. Hava burun boşluğundan burun-udlağa, sonra udlağa, oradan isə qırtlağa keçir. Qırtlaq bir neçə qığırdaqdan təşkil olunub. Qırtlaqda olan qırtlaq qapağı sayəsində udulan qida traxeyaya düşmür. Qırtlaqda səs telləri yerləşir. Onların titrəməsi nəticəsində səs əmələ gəlir.