I hissə |  |

▲ Quttasiya yarpaq kənarında yerləşən və daim açıq olan hidatod adlanan strukturlardan suyun damcılar şəklində ayrılması ilə baş verir. ▲ Kapilyarlıq sayəsində suyun boruda hərəkəti | Köklərin torpaqdan udduğu su və suda həll olmuş maddələr bitkinin yarpaqlarına, həmçinin digər hissələrinə ksilem boruları vasitəsilə qalxır. Ksilemdə daşınma biristiqamətli olur, atmosfer təzyiqi və Yerin cazibə qüvvəsinin əksinə aşağıdan yuxarıya doğru baş verir. Kök sistemi olan bitkilərdə suyun və suda həll olmuş maddələrin yuxarıya hərəkət etməsinə kök təzyiqi, kapilyarlıq, yarpaqların sorucu qüvvəsi və transpirasiya təsir göstərir. Kök tükcüklərindəki suyun potensialı kökü əhatə edən torpaqdakı suyun potensialından azdır. Bu konsentrasiya fərqindən yaranan osmotik təzyiq kök təzyiqi yaradır. Kök təzyiqi torpaqdan suyun kök tükcüklərinə keçməsinə və ksilem boruları ilə yuxarı qalxmasına imkan verən hərəkətverici qüvvədir. Bəzi ot bitkilərinin gövdəsi eninə kəsiləndə suyun bu kəsilmiş səthdən bir müddət xaricə axması kök təzyiqinin təsiri ilə baş verir. Havada rütubət yüksək və suyun sorulması da sürətli olduqda kök təzyiqinin təsiri ilə yuxarıya doğru hərəkət edən su yarpaqlardan damcılar şəklində ayrılır. Quttasiya adlanan bu hadisəni yazda səhər tezdən pomidor və çiyələk kimi bitkilərin yarpağının kənarında müşahidə etmək olar. Günəş havanı qızdıranda isə yarpaqlarda buxarlanma artır və quttasiya dayanır. Su molekullarının ksilem divarının səthinə yapışma xüsusiyyəti sayəsində kapilyarlıq hadisəsi yaranır. Bitkinin ksilemi adi gözlə görünməyəcək qədər nazik olan kapilyar oduncaq borulardan ibarətdir. Bu borular cansız hüceyrələrdən təşkil edildiyindən suyun hərəkətinə müqavimət göstərmir. Bununla belə, digər amillərlə müqayisədə kapilyarlıq oduncaq borularda suyun qalxmasına daha az təsir edir. Kök təzyiqi və kapilyarlıq hadisəsi hündürgövdəli ağaclarda suyun yuxarıya doğru daşınmasında əsas deyil, köməkçi amil kimi iştirak edir. Yarpağın mezofil hüceyrələrində fotosintez və buxarlanma zamanı su itkisi nəticəsində osmotik təzyiq artır. Bu zaman yarpaq hüceyrələrinin su potensialı azalır və onlara qonşu hüceyrələrdən, qonşu hüceyrələrə isə digər qonşu hüceyrələrdən suyun hərəkəti baş verir. Bu isə yarpağın sorucu qüvvəsinin yaranmasına səbəb olur və ksilemdə köklərdən yarpaqlara qədər fasiləsiz hərəkət etməsinə imkan verir. İtirilmiş suyu əvəz etmək üçün kök tükcükləri tərəfindən torpaqdan su və suda həll olmuş maddələr sorulur.