Həyatın kimyası | 1

Fəaliyyət
Kimyəvi elementlər
İnsan orqanizmini təşkil edən və atmosfer havasının tərkibindəki əsas elementlər cədvəldə göstərilmişdir.

Element | Atomun sıra nömrəsi | Kütlə ədədi | İnsan orqanizmi, kütlə payı (%-lə) | Atmosfer havası, kütlə payı (%-lə)
Hidrogen | 1 | 1 | 9,5 | 0,00005
Karbon | 6 | 12 | 18,5 | 0,011
Azot | 7 | 14 | 3 | 76,8
Oksigen | 8 | 16 | 65 | 23,2
Fosfor | 15 | 31 | 1 | ––
Kükürd | 16 | 32 | 0,3 | ––

Müzakirə edin:
1. Hər bir elementin bir atomu üçün proton və neytron sayını hesablayıb onları müqayisə edin.
2. Sizcə, nə üçün insan bədənində oksigenin miqdarı digərlərindən daha çoxdur?
3. Havanın tərkibindəki hidrogenin miqdarı ilə insan orqanizmindəki hidrogenin miqdarı arasında necə bir müqayisə aparıla bilər? Fikrinizi əsaslandırın.

Canlı orqanizmlərdə olan maddələrin və ya kimyəvi birləşmələrin təxminən 99%-i, əsasən, dörd elementdən ibarətdir: karbon, hidrogen, oksigen və azot. Bu dörd element başqa elementlərlə birlikdə canlı hüceyrələrdə bütün molekulların əmələ gəlməsində istifadə olunur. Hüceyrədə ən çox rast gəlinən kimyəvi birləşmələrə aiddir: 1. Canlı hüceyrələrin əsas hissəsini təşkil edən su; 2. Karbohidratlar və yağlar kimi hidrogen və oksigendən ibarət karbon əsaslı bioloji molekullar; 3. Karbon, hidrogen və oksigendən əlavə, azot da daxil olmaqla tərkibində müxtəlif elementlər olan karbon əsaslı bioloji molekullar, məsələn, zülallar və nuklein turşuları. Su Su həyat üçün vacibdir, çünki bir çox bioloji proseslər onun iştirakı ilə baş verir. Buna görə də su canlıların bədənində geniş yayılmışdır. İnsan bədəninin kütləcə təxminən 80%-i sudan təşkil olunub. Bəzi bitki və heyvanlarda isə bu göstərici 95%-ə qədərdir. Hidrogen rabitəsi ilə bir-birinə birləşmiş su molekulları hidrogen və oksigen elementlərinin atomlarından ibarətdir. Suyun xüsusi istilik tutumu başqa mayelərə nisbətən xeyli yüksəkdir. Buna görə də o, tədricən qızır və tədricən soyuyur. Molekullar arasında zəif | ▲ Su molekulunun quruluşu