Qan dövranı sistemi | 3

Qan təzyiqi
Ürəyin mədəciklərinin yığılması zamanı qanın arteriyaların divarlarına göstərdiyi təzyiq qan təzyiqidir. Mədəciklərin sistolası zamanı yaranan təzyiq maksimal, diastolası zamanı yaranan təzyiq isə minimal təzyiqdir. Qan damarlarla hərəkət etdikcə təzyiq tədricən azalır.
Ortayaşlı sağlam insanlarda sakit vəziyyətdə normal sistolik (maksimal) arterial təzyiq 110–120 mm civə sütunu, diastolik (minimal) arterial təzyiq isə 70–80 mm civə sütunu səviyyəsində olur. Arterial təzyiq göstəriciləri insanın yaşı, həyat tərzi və digər fərdi xüsusiyyətlərindən asılı olaraq dəyişə bilər. Hipertoniya – arterial təzyiqin normadan yuxarı olması ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir. Bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə ürək, beyin, böyrəklər və digər həyati orqanlara ciddi zərər verə bilər. Hipotoniya isə arterial təzyiqin normadan aşağı olması ilə xarakterizə olunur. Müalicə edilmədiyi təqdirdə hipotoniya beyin toxumalarında oksigen çatışmazlığına, ürək-damar sisteminin fəaliyyətində pozuntulara və müxtəlif orqanların funksional çatışmazlığına səbəb ola bilər.

Fəaliyyət Qan təzyiqinin ölçülməsi Ləvazimat: mexaniki və ya elektron tonometr. İşin gedişi: 1. Qan təzyiqi ölçüləcək şagird rahat və sakit vəziyyətdə oturduqdan sonra tonometrin manjetini onun qolunun dirsəkdən 1-2 sm yuxarı bazu nahiyəsinə bağlayın. Manjeti çox sıx bağlamaq olmaz. 2. Fonendoskopun başcığını dirsək çuxuruna yerləşdirin. |

3. Nəbz itənə qədər rezin balonla manjetə hava dolduraraq bazu arteriyasının sıxılmasını təmin edin.
4. Sonra ventili açaraq manjetin içərisindəki havanı ilk nəbz vurğusunu eşidənə qədər yavaş-yavaş buraxın.
5. İlk nəbz vurğusunu eşitdiyiniz anda manometrdəki göstərici maksimal təzyiqin, nəbzin itdiyi an isə minimal təzyiqin göstəricisidir.
Müzakirə edin:
• Sizcə, qanın təzyiqinə nəzarət etməyin əhəmiyyəti nədir?
• Nə üçün qan təzyiqini ölçməzdən bir saat əvvəl qəhvə və tünd çay qəbul etmək olmaz?

• DÜŞÜN • MÜZAKİRƏ ET • PAYLAŞ | Qanın kapilyar damarlarındakı hərəkət sürəti aortadakı sürətdən təxminən 500 dəfə daha yavaşdır. Sizcə, bunun əhəmiyyəti nədir?

Nəbz Ürəyin fəaliyyəti ilə əlaqədar arteriyaların divarlarının ritmik dalğalanması nəbz adlanır. Arteriyaların bədənin səthinə yaxın yerlərdə, məsələn, biləyin içəri tərəfində, gicgahda və boyunda nəbz vurğularını yaxşı hiss etmək olur. Nəbzin tezliyi ürək yığılmalarının tezliyinə uyğun gəlir. |