Həyatın kimyası | 1

Suyun "konsentrasiyası" haqqında danışmaq bəzən çaşdırıcı olduğundan bioloqlar bunun əvəzinə su potensialı terminindən istifadə edirlər. Çoxlu su molekulları olan məhlul yüksək su potensialına, az su molekulu olan məhlul isə aşağı su potensialına malikdir. Şəkildə iki məhlul arasında su potensialı qradiyenti mövcuddur və su molekulları bu qradiyent istiqamətində sağdan sola axa bilər. |

Fəaliyyət
Canlı toxumalarda osmos
Ləvazimat: 4 eyniölçülü kimyəvi stəkan, distillə olunmuş su, müxtəlif faizli duz məhlulları, 2-3 ədəd kartof, bıçaq.
İşin gedişi:
1. Qabığı təmizlənmiş kartofdan bərabər ölçüdə və eyni formada olan dilimlər kəsin.
2. Artıq mayeni çıxarmaq üçün hər bir kartof dilimini salfet kağızı ilə qurulayın və duz məhlullarına yerləşdirməzdən əvvəl hər bir dilimin uzunluğunu ölçün.
3. Hazır olduqdan sonra məhlullar olan 4 kimyəvi stəkanın hər birinə 3 kartof dilimi qoyun.
4. 20 dəqiqədən sonra hər bir kartof dilimini çıxarın. Sonra kartof dilimlərini salfetlə qurulayıb uzunluqlarını ölçün.
5. Kartof dilimlərinin ölçüsündə və onların sərtliyində baş verən dəyişiklikləri müqayisə edin.
Müşahidələrinizi dəftərinizdə yazın.

Duz məhlulunun konsentrasiyası (q / 100 ml) | Kartof diliminin başlanğıc ölçüsü (sm) | Kartof diliminin son ölçüsü (sm) | Uzunluğun dəyişməsi (%-lə) | Uzunluğun orta dəyişməsi (%-lə)
0 |  |  |  |
1 |  |  |  |
2 |  |  |  |
3 |  |  |  |

Müzakirə edin:
• Sizcə, kartof dilimlərinin uzunluğundakı dəyişikliklərin səbəbi məhlulların konsentrasiyası ilə əlaqəlidirmi? Fikrinizi əsaslandırın.

Hüceyrə daha az su potensialı olan bir məhlulda yerləşdirilirsə, su osmos yolu ilə hüceyrəni tərk edir. Nəticədə hüceyrə sanki büzüşür. Bitki hüceyrələrində sitoplazma hüceyrə divarından kənara çəkilir, lakin hüceyrə qılafı möhkəm olduğundan hüceyrə azca kiçilir. Belə vəziyyət plazmoliz adlanır. Heyvan hüceyrələrində hüceyrə divarının olmaması səbəbindən hüceyrələr büzüşür və ölçüləri kiçilir. Hüceyrələrin uzunmüddətli plazmoliz vəziyyətində olması onların məhvi deməkdir. Hüceyrə daha yüksək su potensialı olan bir məhlulda yerləşdirilirsə, su osmosla hüceyrəyə daxil olur. Nəticədə hüceyrə |