| Həyatın kimyası
Bizi əhatə edən dünya ilə müqayisədə molekullar olduqca kiçikdir. Təsəvvür edin ki, bir fincan suda olan su molekullarının sayı kainatda mövcud olan ulduzların sayından daha çoxdur. Cəmi üç atomdan ibarət olan su molekulları nisbətən sadə quruluşa malikdir. Lakin elə molekullar da mövcuddur ki, onlar minlərlə atomdan ibarət olub daha böyük və mürəkkəb quruluşa görə fərqlənir. Bütün canlı
orqanizmlər tərəfindən sintez edilən iri molekulların əksəriyyəti dörd biokimyəvi qrup olaraq təsnif edilir. Bu qruplar karbohidratlar, lipidlər, zülallar və nuklein turşularıdır. Öz növbəsində, bu dörd molekul qrupu hər bir hüceyrədə maddələr mübadiləsini həyata keçirmək üçün bir-biri ilə müxtəlif yollarla qarşılıqlı təsirdə olur. |
⬤ | Xitin xərçəngkimilər və həşəratlar kimi buğumayaqlıların xarici skeletlərinin, bir çox göbələklərin hüceyrə divarlarının əsas quruluş komponentidir. Sellülozadan sonra təbiətdə ən geniş yayılmış mürəkkəb karbohidratdır. Xitin xərçəngkimilərin və molyuskların çanaqlarında zülallar və kalsium karbonatla birləşərək daha möhkəm və sabit örtük materialı əmələ gətirir.
⬤ | 1. Canlı orqanizmlərin əsas tərkib hissəsini təşkil edən atomlar hansılardır? Nə üçün? 2. Sizcə, su həyat üçün niyə vacibdir? 3. Üç biomolekulu – karbohidratları, lipidləri və zülalları necə fərqləndirmək olar? 4. Nukleotid hansı üç komponentdən ibarətdir? Nukleotidlər birləşərək nuklein turşularını necə əmələ gətirir? 5. Maddələr plazmatik membran vasitəsilə necə hərəkət edir?

| Bölmədə öyrənəcəksiniz • Maddələr kimyəvi element atomlarından və ya molekullardan təşkil olunmuşdur • Suyun xüsusi istilik tutumu və həlledicilik qabiliyyəti hüceyrə daxilində həyat üçün vacib kimyəvi reaksiyaların baş verməsinə imkan verir • İrimolekullu birləşmələrin əksəriyyəti eyni və ya oxşar quruluşlu çoxsaylı sadə molekullardan ibarətdir • Karbohidratlar, lipidlər, zülallar və nuklein turşuları irimolekullu üzvi birləşmələrdir • Fermentlər kimyəvi reaksiyanı sürətləndirən və reaksiya başa çatdıqda heç bir kimyəvi dəyişikliyə məruz qalmayan maddələrdir • Diffuziya molekulların və ya ionların konsentrasiya qradiyenti üzrə hərəkətidir. • Suyun diffuziyası osmosdur • Diffuziya və osmos passiv proseslərdir, onların baş verməsi üçün enerji tələb olunmur