Ümumiləşdirici tapşırıqlar
1. Suda və rütubətli yerlərdə yaşayan canlıların əksəriyyətində tənəffüs orqanları bədənin səthinə yaxın və ya bədənin xaricində yerləşir. Quruda yaşayan canlılarda isə tənəffüs orqanları orqanizmin daxilində yerləşir.
a) Quruda yaşayan canlılarda olan bu uyğunlaşmanı necə izah edə bilərsiniz?
b) Tənəffüs orqanları bədən səthində olan canlıların bu quruluşunu yaşadıqları mühitlə necə əlaqələndirə bilərsiniz?
2. Oksigen qazının toxuma və hüceyrələrə çatdırılma mexanizminə görə traxeya tənəffüsü ilə dəri tənəffüsünü bir-birindən necə fərqləndirərdiniz (çəyirtkə və soxulcan nümunəsində)?
3. Qurbağada nəfəsalma zamanı hava əvvəlcə ağız boşluğuna daxil olur (bu zaman qırtlaq bağlı olur). Sonra ağız boşluğundakı hava kisəşəkilli ağciyərlərə qovulur.
a) Ağız boşluğundakı havanın ağciyərlərə qovulması zamanı burun boşluğundan çıxmasının qarşısı necə alınır? Fikrinizi əsaslandırın.
b) Ağciyərlərdə toplanan karbon qazı hansı orqanlardan keçərək bədəndən kənarlaşdırılır?