I hissə |  |

3.1 Heyvanlarda qan dövranı

Şəkildə iki müxtəlif canlıya aid qan dövranı sisteminin sxemləri verilmişdir. |
Açar sözlər | qapalı qan dövranı, bir qan dövranı, iki qan dövranı, arterial qan, venoz qan, ağciyər dövranı, böyük qan dövranı
• Sizcə, bu qan dövranı sistemlərinin oxşar və fərqli cəhətləri nədir? • Qan dövranının nə kimi əhəmiyyəti vardır?

| Qan dövranı sistemi əksər çoxhüceyrəli heyvanlar üçün xarakterikdir. Bu sistem orqanizmin ehtiyac duyduğu maddələrin orqan və toxumalara çatdırılmasına, həmçinin parçalanma məhsullarının onlardan kənarlaşdırılmasına xidmət edir. Qan dövranı sistemi qapalı və açıq olur. Qapalı qan dövranında qan ürək və damarlarda hərəkət edir. Ürək əzələləri yığılaraq qanı arteriya damarları ilə bütün orqanizmə göndərir. Kapilyarlarda qan və hüceyrələr arasında maddələr və qazlar mübadiləsi baş verir. Sonra qan vena damarları ilə yenidən ürəyə qayıdır. Həlqəvi qurdların, başayaqlı molyuskların və onurğalıların qan dövranı qapalıdır. Buğumayaqlılar, qarınayaqlı və ikitaylı molyuskların qan dövranı isə açıqdır. Açıq qan dövranında qan bədən boşluğu mayesi ilə qarışır və mübadilə proseslərini həyata keçirir. Açıq qan dövranında qanın hərəkət sürəti qapalı qan dövranı ilə müqayisədə zəifdir.
Bilir- siniz- mi? | Hemolimfa açıq qan dövranına sahib onurğasız heyvanlarda qan funksiyasını yerinə yetirən bir mayedir. Bu maye qanla müqayisədə rəngsiz və ya sarımtıl olur və tərkibində qırmızı qan hüceyrələri mövcud deyil. Lakin oksigen və qida maddələrinin daşınması, tullantıların kənarlaşdırılması kimi əsas funksiyalarını qanla eyni şəkildə yerinə yetirir. Həşəratlarda hemolimfa qazlar mübadiləsində iştirak etmir.