I hissə |  |

3.4 Qanın tərkibi və funksiyaları

İnsan qanı laboratoriyada xüsusi üsulla çökdürüldükdən sonra sınaq şüşəsində üç əsas təbəqə aydın görünür. |
Açar sözlər | plazma, eritrosit, leykosit, trombosit, tromb, faqositoz
• Sizcə, sınaq şüşəsinin ən alt qatında nə toplanır? • Qanın tərkibi nələrdən ibarətdir?

| İnsan orqanizminin daxili mühiti nisbi sabit olur. Qan, limfa və toxuma mayesi orqanizmin daxili maye mühitini təşkil edir. Qan orqanizmin maye birləşdirici toxuması olub ortayaşlı sağlam insanda bədən kütləsinin 7-8%-ni təşkil edir. O, orqanizmdə bir sıra funksiyaları yerinə yetirir. Qan toxuma və hüceyrələrə qidalı maddələr və oksigeni daşıyır. Həmçinin həyat fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn parçalanma məhsullarının kənarlaşdırılmasında iştirak edir. Qan orqanizmə daxil olmuş patogen mikroorqanizmləri və müxtəlif zərərli maddələri zərərsizləşdirir. Hormonların daşınmasında, orqanizmin istilik tənzimində iştirak edir.

Fəaliyyət Qanın formalaşmış elementlərinin mikroskopda müşahidəsi Ləvazimat: işıq mikroskopu, hazır qan preparatı, rəngli karandaşlar. İşin gedişi: 1. Hazır qan preparatını mikroskopun əşya masasının üzərinə qoyun. 2. Qan hüceyrələrinin və qan fraqmentlərinin quruluşunu müşahidə edin. 3. Gördüyünüz qan hüceyrələrinin şəklini dəftərinizdə çəkin və adını yazın. |

Müzakirə edin:
1. Hansı qan hüceyrələrini müşahidə etdiniz?
2. Baxdığınız preparatda hansı qanın formalaşmış elementlərinin sayı daha çox idi?
3. Bütün qanın formalaşmış elementlərində nüvə olduğunu söyləmək olarmı?

| Qan plazmadan və formalaşmış elementlər adlanan qan hüceyrələri ilə hüceyrə fraqmentlərindən ibarətdir. Plazma qan toxumasının hüceyrəarası maye hissəsidir. O, qanın 55%-ni təşkil edir. Plazmanın tərkibində qeyri-üzvi və üzvi maddələr var. Onun təqribən 90%-i sudur.