I hissə |  |

Nəfəsalma zamanı qabırğaarası və diafraqma əzələləri yığılır, döş qəfəsi genişlənir. Bu zaman döş boşluğunda təzyiq aşağı düşür və ağciyərlərə hava daxil olur. |  | Nəfəsvermə zamanı isə qabırğaarası və diafraqma əzələləri boşalır, döş qəfəsi sıxılır. Bu zaman döş boşluğunda təzyiq artır və ağciyərlərdən hava xaric olur.

▲ Tənəffüs hərəkətləri və Donders modeli

• DÜŞÜN • MÜZAKİRƏ ET • PAYLAŞ | Plevra pərdəsinin zədələnməsi (yaxud deşilməsi) nəfəsalma və nəfəsvermə hərəkətlərinə necə təsir edər?

Ağciyərlərə daxil olan atmosfer havasının tərkibində 21% oksigen, 78% azot, 0,03% karbon qazı olur. Nəfəs verdiyimiz havanın tərkibində isə oksigen 16%, karbon qazı 4%, azot 78% olur. Həmçinin aldığımız və verdiyimiz havanın tərkibində 1% digər qazlar, o cümlədən su buxarı var. Nəfəsalma və nəfəsvermə zamanı oksigen və karbon qazının mübadiləsi ağciyərlərdə, bilavasitə alveollarda baş verir. Alveollar ətrafı qan kapilyarları ilə sıx əhatə olunmuş qovuqcuqlardır. Hər bir ağciyərdə 300 milyondan çox alveol olur. Onların divarı birqatlı epiteli hüceyrələrindən təşkil olunmuşdur. Epiteli hüceyrələrinin ifraz etdiyi bioloji fəal maddələr alveolun daxili səthini örtür Bu örtük təbəqəsi qovuqcuqları daim eyni həcmdə saxlamaqla bərabər, həm də qovuqcuqlara daxil olan mikroorqanizmləri zərərsizləşdirir.
Alveollarda həmişə müəyyən miqdarda hava olur. Alveollara daxil olan oksigen diffuziya yolu ilə qan kapilyarlarına keçib hemoqlobinlə birləşir, sonra isə oksihemoqlobin şəklində toxuma və hüceyrələrə daşınır. Hüceyrələrdə əmələ gələn karbon qazının az bir hissəsi hemoqlobinlə birləşərək alveollara aparılır. Digər hissəsi isə bikarbonat ionu şəklində qan plazmasında alveollara daşınır və karbon qazı diffuziya yolu ilə alveollara keçib xaric edilir.

Ortayaşlı insanda ağciyərlərin ümumi tutumu 4l – 6l-dir (4000 – 6000 sm3). Bu həcm insanın cinsindən, yaşından, bədən quruluşundan və sağlamlığından asılı olaraq dəyişə bilər. Sakit halda insanın nəfəs aldığı və ya verdiyi hava tənəffüs havası (TH) adlanır. Tənəffüs havasının həcmi təxminən 500 sm3-dir. Dərindən nəfəsalma zamanı tənəffüs havasından əlavə hava (ƏH) qəbul olunur. Əlavə havanın həcmi 3000 sm3-dir. Dərindən nəfəsvermə zamanı xaric olunan hava ehtiyat hava (EH) adlanır ki, onun həcmi 1000 sm3-ə bərabərdir.