I hissə |  |

▲ Transpirasiyanın sürətinə müxtəlif amillərin təsiri | Bitkinin anatomik xüsusiyyətləri və ətraf mühit transpirasiyanın sürətinə təsir göstərən amillərdir. Yarpaq səthinin sahəsi, kutikulanın qalınlığı, ağızcıqların sayı və yerləşməsi, yarpaq və gövdədə ötürücü toxumaların quruluşu və yerləşməsi bitkinin anatomik xüsusiyyətlərinə aiddir. İşığın intensivliyi, külək, havanın rütubəti, temperatur isə ətraf mühit amilləridir. İlin fəsillərindən və yaşadığı müxtəlif habitatlardan asılı olaraq bitkilərdə transpirasiya ilə əlaqədar bir sıra uyğunlaşmalar mövcuddur. Suyun səthində və ya suda yaşamağa uyğunlaşmış hidrofit bitkilərdə yarpaqlar geniş və yastı olur. Mezofil təbəqəsində sütunvari və süngərvari parenxim hüceyrələri şəklində ayrılma olmur və parenxim hüceyrələri arasında qazlar mübadiləsi üçün böyük boşluqlar var. Ağızcıqların sayı çoxdur, adətən, yarpağın üst səthində yerləşir. Nisbətən rütubətli mühitlərə uyğunlaşan, quru bitkiləri olan mezofitlərin yarpaqlarının hər iki tərəfində qazlar mübadiləsinə və transpirasiyaya imkan verən ağızcıqlar olur. Onların yastı və yaşıl yarpaqları, əsasən, ortaölçülüdür. Çox az suyun mövcud olduğu habitatlarda uyğunlaşmış kserofit bitkilərdə xüsusilə transpirasiyanı və artıq su itkisini azaltmaq, sudan qənaətlə istifadə etmək üçün bəzi uyğunlaşmalar baş verib. Hüceyrələri xırda, xloroplastları çox, ağızcıqları xırda və az, kök sistemləri güclü inkişaf etmiş, gövdə və yarpaqları, adətən, tükcüklərlə örtülüdür. Quraqlıq zamanı kserofitlərdə ehtiyat halında qida və su toplayan gövdə və yarpaq şəkildəyişmələri əmələ gəlmişdir. Bitkilərdə fotosintez məhsullarının daşınması Bitkilərdə hüceyrələr tərəfindən sintez olunan qida maddələrinin və metabolik fəaliyyətlər üçün lazım olan bəzi maddələrin bitkinin müxtəlif hissələrinə daşınması lazımdır. Fotosintez nəticəsində əmələ gələn üzvi maddələr floem vasitəsilə floem şirəsi adlanan sulu məhlulda daşınır. Floem şirəsində ən çox həll olunan maddə şəkər, xüsusən saxaroza və qlükozadır. Həmçinin burada aminturşular, minerallar və hormonlar da mövcuddur. Floemdə daşınma ksilemdən daha yavaş və ksilemdən fərqli olaraq ikiistiqamətlidir. Fotosintez nəticəsində əmələ gələn üzvi molekullar yuxarıdan aşağıya daşınarkən kök hüceyrələrində sintez olunan aminturşular və digər azotlu üzvi molekullar da aşağıdan yuxarıya doğru istiqamətlənir.