Sözlük

Anabolizm (və ya plastik mübadilə) (yun.“anabole” – qaldırmaq ) – maddələr mübadiləsi prosesinin bir mərhələsi. Üzvi maddənin əmələ gəlməsinə əsaslanır. Orqanizmdə gedən bütün sintez reaksiyalarının cəmi. Proses, əsasən, enerjinin udulması ilə gedir. Anticisim – orqanizmə antigenlərin düşməsi zamanı yaranan, onu məhv edən və ya neytrallaşdıran spesifik zülallar. Antigen – orqanizmə düşmüş yad maddə. Bu zaman orqanizm onun məhvinə və neytrallaşmasına immun cavab reaksiyası yaradır. Apendiks – məməlilərdə kor bağırsaqdan çıxan soxulcanabənzər çıxıntı. Burada bağırsaq çöpü bakteriyaları və limfositlər yaranır. Avitaminoz – orqanizmdə baş verən vitamin çatışmazlığıdır. Müvafiq vitaminlər çatmadıqda raxit, beri-beri, skorbut və s. kimi xəstəliklər yaranır. Avtotrof (yun. “autos” – özü, “trophe” – qidalanma) – günəş enerjisi və ya kimyəvi rabitələr enerjisindən istifadə edərək qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələr sintez edən orqanizmlər. Defekasiya (lat.”defecatio” – bağırsağın boşaldılması) – orqanizmdən yoğun bağırsaqda toplanan nəcisin kənarlaşdırılması prosesi. Dentin – sümük toxumasının müəyyən forması olub dişin əsas hissəsini təşkil edir. Dişin tac hissəsində mina qatı ilə, kökdə isə sementlə örtülür. |  | Detrit (lat. “detrits” – ovxalanmış) – çürümüş üzvi maddələr. Suda lil, torpaqda üzvi qalıqlar halında olur. Bunlar, adətən, onurğasızların çürümüş bədənlərindən və onurğalıların sümüklərindən ibarət olur. Ferment – canlı hüceyrədə olan zülal təbiətli bioloji katalizator. Hüceyrədə baş verən kimyəvi reaksiyaların gedişinin sürətləndirilməsində iştirak edir. Heterotrof (yun.”heteros” – digər,”trophe” – qidalanma) – qidalanma üçün hazır üzvi maddələrdən istifadə edən orqanizmlər Xolesterin – üzvi yağabənzər maddədir, hüceyrə membranlarında olur. Əksər hissəsi orqanizm tərəfindən yaranır, az hissəsi isə qida ilə bədənə daxil olur. Xorda (yun. “chorda” – bel teli) – elastik və uzunsov bağ olub xordalılarda bel sütunu skeletini yerinə yetirir. Ali xordalılarda o yalnız embrional mərhələdə olur, sonra isə onurğa ilə əvəzlənir. İkitərəfli simmetriya – simmetriya forması olub orqanizmdən xəyali yalnız bir müstəvi keçirmək mümkündür ki, bu müstəvi onu güzgüdə əks olunan kimi iki bərabər hissəyə bölsün. Məsələn, yastı qurdlarda, buğumayaqlılarda və s. İmmunitet – orqanizmin xəstəliyə tutulmamaq və infeksiyalara müqavimət göstərmək qabiliyyəti. Katabolizm (energetik mübadilə) – orqanizmdə gedən bütün parçalanma reaksiyalarının cəmidir. Proses, əsasən, enerjinin ayrılması ilə gedir.