II hissə |  |

| Yoğun bağırsağın seqmentli quruluşlu olması və halqavari yığılmaları nəticəsində nəcis kütlələri qarışsa da, irəliyə doğru itələnməsi baş vermir. Bu proses isə suyun sorulmasına kömək edir.
| Beləliklə, peristaltika nəticəsində nəcis kütlələri qarışır. Bu zaman hər seqmentin arxasındakı əzələlər yığılır, öndəkilər isə boşalır.
| Gün ərzində 2-3 dəfə güclü təkanlar baş verir, nəticədə nəcis kütlələri irəli ötürülür və xaric edilir – defekasiya baş verir.
| Qida maddələrinin həzmi və sorulması, əsasən, nazik bağırsaqda gedir. Həzm olunmayan qida maddələrinin qalıqları nazik bağırsağın dalğavari hərəkəti (peristaltikası) nəticəsində yoğun bağırsağa ötürülür. Yoğun bağırsaqda suyun qana sorulması, nəcis kütlələrinin formalaşması və bədəndən xaric edilməsi (defekasiya) baş verir. Yoğun bağırsağın selikli qişasında yerləşən vəzilərin ifraz etdiyi şirənin tərkibində çoxlu selik, az miqdarda isə ferment olur. Kor bağırsaq çıxıntısında limfositlər və bağırsaq çöpü bakteriyaları yaranır. Bağırsaq boşluğuna düşən mikroorqanizmlər (bağırsaq çöpləri) bitki mənşəli qidanın tərkibində olan sellülozanın parçalanmasını, K və müəyyən B qrupu vitaminlərinin yaranmasını təmin edir. Yoğun bağırsaqda suyun qana sorulması və nəcis kütlələrinin formalaşması baş verir. Nəcis kütlələri diafraqmanın və qarın əzələlərinin iştirakı ilə bədəndən xaric edilir.

Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
Cədvəli tamamlayın.

Həzm vəziləri | İfraz etdikləri fermentlər | Hansı maddələrə təsir edir | Hansı şəraitdə təsir edir
Ağız suyu vəziləri |  |  |
Mədə vəziləri |  |  |
Mədəaltı vəzi |  |  |
Qaraciyər |  |  |
Bağırsaq vəziləri |  |  |

Müzakirə edin:
• Həzm prosesi zamanı yoğun bağırsaqda suyun qana sorulmasının orqanizm üçün əhəmiyyəti nədir?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Nə üçün mədədə selik əmələ gəlir?
2. Nə üçün həzm fermentləri ilə yanaşı, mədə vəziləri xlorid turşusu da ifraz edir?
3. İnsanda mədə xorası xəstəliyi zamanı mədənin bir hissəsini çərrahi üsulla kəsib götürürlər. Nəticədə hansı maddələrin həzmi çətinləşə bilər? Cavabınızı əsaslandırın.
4. Sizcə, nə üçün ferment tərkibli dərman həbləri xüsusi örtüklə örtülür?