Elm, texnologiya, həyat

Müasir texnologiyalar canlıların öyrənilməsi və sistemləşdirilməsində yeni üfüqlər açır. Belə ki, pilotsuz uçuş aparatlarından (dronlar) və peyk texnologiyalarından istifadə etməklə nadir və unikal orqanizmlərin yaşadığı uzaq bölgələri izləmək mümkündür. Bu onların təsnifatı prosesini sürətləndirməyə və təkmilləşdirməyə imkan verir. Məsələn, Sürixdəki İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutunun əməkdaşları tərəfindən biomüxtəlifliyin monitorinqi üçün hazırlanan dronlar DNT nümunələrini toplamaqdan ötrü yarımavtomatik rejimdə ağac budaqlarına enərək onların səthindən nümunələr toplaya bilir. Tədqiqatçılar dronu təbiətdə ağacların və kolların budaqlarında sınaqdan keçirərək toplanmış nümunələrdə həşərat və onurğalılar da daxil olmaqla 21 takson aşkarlayıblar. | Biomüxtəlifliyin monitorinqi üçün istifadə olunan dron

Smitson İnstitutunun əməkdaşları isə dronların yeni bitki növlərinin kəşfinə də kömək edə biləcəyini nümayiş etdiriblər. 2021-ci ildə tədqiqatçılar Havay arxipelaqının bir adasında çətin keçilə bilən qayalıqların araşdırılması üçün kvadrokopterdən istifadə ediblər.
Ərazilərin birində cihazın köməyi ilə qərənfillər fəsiləsinin (Caryophyllaceae) Schiedea cinsinə aid endemik bitki kolu qeydə alınıb. Fotoşəkildən bitkinin növünü müəyyənləşdirmək mümkün olmasa da, onun XIX əsrin ortalarında nəsli kəsilmiş, yaxud əvvəllər elmə məlum olmayan növ olması güman edilib.
Bu məsələni araşdırmaq üçün tədqiqatçılar 2022-ci ildə yenidən həmin yerə qayıdıblar. Onlar bu dəfə dronu uzaqdan idarə olunan kəsici qurğu ilə təchiz etdiklərinə görə bitkinin herbari nümunəsini və toxumlarını əldə etməyə nail olublar. Laboratoriyada toxum yetişdiriləndən sonra həmin nümunə əsasında mütəxəssislər belə qənaətə gəliblər ki, o, Schiedea cinsinə aid olan və elmə məlum olmayan bir növdür. Onu Schiedea waiahuluensis adlandırdılar. Beləliklə, drondan istifadə etməklə yeni bitki növü kəşf olunub.

| Havay arxipelaqında kəşf olunan Schiedea waiahuluensis bitkisi