Həzm və qidalanma | 5

C vitamini qan damarlarının divarlarında keçiriciliyi tənzimləyir, yaraların sağalmasını və sümüklərin bitişməsini sürətləndirir, orqanizmin xəstəliklərə qarşı müqavimətini artırır. C vitamini çatmadıqda insanın iş qabiliyyəti azalır, zəiflik və yuxululuq yaranır, infeksion xəstəliklərə qarşı müqavimət zəifləyir, selikli qişaların iltihabı və qansızmalar baş verir. C vitamininin kəskin çatışmazlığı zamanı skorbut xəstəliyi yaranır. Bu zaman dəridə, əzələdə və selikli qişalarda qansızmalar baş verir, diş əti qanayır, dişlər laxlayır. A vitamini (retinol) görmə piqmentinin tərkibinə daxildir. Bu vitamin çatışmayanda zəif işıqlanmada, xüsusən gecə vaxtı gözün görmə qabiliyyəti pozulur və “toyuq korluğu” xəstəliyi yaranır. Bu vitamin, əsasən, heyvan mənşəli qidalarda olur. Bitkilərin qırmızı və sarı rəngli hissələrində olan karotin maddəsi A vitamininə çevrilə bilir. Karotin qaraciyər və bağırsaqlarda A vitamininə çevrilir. D vitamini. Bağırsaqlardan kalsium və fosforun geri sorulmasını tənzimləyir, bu maddələrin sümük toxumasından çıxmasının qarşısını alır. İnsanda D vitamini həm qida ilə az miqdarda bədənə daxil olur, həm də Günəş şüalarının təsiri nəticəsində dəridə yaranır. Uşaqlarda D vitamini çatmadıqda onlar inkişafdan qalır, infeksion xəstəliklərə müqavimətləri azalır və raxit xəstəliyi meydana gəlir. Bu zaman ayaq sümükləri əyilir, döş qəfəsi isə deformasiyaya uğrayır. Zülal mübadiləsi Bədən hüceyrələri, toxumaları və orqanları, əsasən, zülallardan qurulmuşdur. Zülallar həmçinin mürəkkəb funksiyaları yerinə yetirən bioloji fəal maddələrin, fermentlərin və digər maddələrin əsasını təşkil edir. Orqanizmə qida maddələri ilə daxil olan zülallar həzm sistemində aminturşulara parçalanaraq qan vasitəsilə bədənin müxtəlif hissələrinə aparılır. Onlardan hüceyrələrdə orqanizm üçün zəruri olan zülallar yaranır. Bəzi aminturşular digər aminturşulardan əmələ gələ bilir. Lakin elə aminturşular var ki, insan orqanizmi sintez edə bilmədiyinə görə onlar yalnız qida ilə bədənə daxil olur. Belə əvəzolunmaz aminturşular heyvan mənşəli qida məhsullarında daha çox olur və daha yaxşı həzm olunur. | C vitamininə insanın sutkalıq tələbatı 50-78 mq-dır. A vitamininə insanın sutkalıq tələbatı 2-3 mq olur. D vitamininə insanın sutkalıq tələbatı 0,02-0,03 mq olur. Zülal mübadiləsi Bir qram zülalın tam parçalanması zamanı 17,6 kC enerji ayrılır. İnsanın zülala olan sutkalıq tələbatı 100-150 q-dır.