Heyvanlarda və insanda çoxalma | 6

Məməlilər ayrıcinsli heyvanlardır. Çoxalma xüsusiyyətlərinə görə məməlilər üç qrupa bölünür: yumurtaqoyanlar, kisəlilər və plasentalılar. Diri baladoğma səbəbindən ali məməlilərin əksəriyyətində yumurtalıq nisbətən kiçik, orada inkişaf edən yumurta-hüceyrə isə mikroskopik ölçüdə olur. Məməlilərdə mayalanma daxili olur və yumurta borusunda gedir. Mayalanmış hüceyrə yumurta borusunda bölünməyə başlayır və rüşeymə çevrilir. Rüşeym balalığa düşüb onun əzələli divarına yapışır və sonrakı inkişafı da elə balalıqda | Plasentalı məməlilərdə dölün inkişafı

gedir. Rüşeymin xarici örtüyünün müəyyən hissəsi balalığa yapışır və xovlar vasitəsilə balalığın divarına birləşir. Xarici örtüyün balalığın divarına birləşən hissəsi plasenta və ya cift adlanır. Döl plasentaya göbək ciyəsi vasitəsilə birləşir və arasıkəsilmədən cift vasitəsilə anadan qida maddələri alaraq böyüyür. Ördəkburun və yexidna yumurtaqoyan məməlilərə aiddir. Onlar çox iri olmayan və sarılıqla zəngin yumurta qoymaqla çoxalırlar. Digər məməlilər kimi onlar da balalarını südlə bəsləyirlər. Kisəli məməlilərdə plasenta zəif inkişaf edir və ya olmur. Doğulmuş balanın sonrakı inkişaf prosesi kisədə davam edir. |

Öyrəndiklərinizi tətbiq edin

Balıq və sürünənlərin həyat dövriyyəsini müqayisə edin. |  | Müzakirə edin: • Plasentalı məməlilərin həyat dövriyyəsi balıq və sürünənlərin həyat dövriyyəsindən nə ilə fərqlənir? • Bu xüsusiyyətin üstünlükləri və çatışmazlıqları nədən ibarətdir?

Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Kisəli məməlilərlə plasentalıların əsas fərqləri hansıdır? Cavablarınızı izah edin.
2. Plasentalılarda rüşeymin inkişafı kisəlilərin rüşeyminin inkişafından nə ilə fərqlənir?
3. Nə üçün ördəkburun məməlilərə yox, sürünənlərə və quşlara daha yaxındır?