II hissə |  |

6.6 İnsanın yaş dövrləri
Biz hamımız fərqli mərhələlərdə böyüyür və dəyişirik. Körpə, uşaq, yeniyetmə və nəhayət, yaşlı bir insan oluruq. Hər mərhələdə öyrəniləcək, kəşf ediləcək çox şeylər var!

• Sizcə, insanın yaş dövrləri onun böyümə və inkişafına necə təsir edir? • İnsan yaşlandıqca onun fiziki və əqli inkişafı necə dəyişir? |

| Fərdi inkişaf prosesi 2 mərhələdən ibarətdir. İlkin mərhələ dölün ana bətnindəki inkişaf müddətini əhatə edir. Digər mərhələ isə anadan olandan ömrün sonuna qədər olan müddətdir. İnsan öz inkişafında müxtəlif yaş dövrlərindən keçir və hər bir dövr şəxsiyyətin inkişafına müəyyən təsir göstərir. İnkişaf prosesində baş verən morfoloji və funksional təkmilləşmələr bir-birinə bağlıdır: yeni funksiyaların formalaşmasının əsasında müxtəlif orqanların strukturunda yaranan dəyişikliklər dayanır.

Fəaliyyət
Yaşın artması səbəbindən maddələr mübadiləsinin və sümük toxumasının dəyişməsi
Qrafikdə yaşla əlaqəli insanda maddələr mübadiləsi nəticəsində və sümük toxumasında baş verən dəyişiklik göstərilib. Göstəricilərə əsasən bu dəyişiklikləri yaş dövrlərinə uyğun dəftərinizdə qeyd edin.

| Müzakirə edin: 1. Bu dəyişikliklərin səbəbləri nədir? 2. Maddələr mübadiləsi zəiflədikdə insanda nə kimi dəyişikliklər baş verir? 3. İnsanın yaşı artdıqca hansı fəsadlara daha tez-tez rast gəlinir?

| Doğuşdan sonrakı ilk 4 həftə yenidoğulma dövrü, bir yaşına qədər olan dövr isə südəmər dövr adlanır. Bu dövrlərdə uşaq ana südü əmir. Ana südündə zülallar, yağlar, karbohidratlar, mineral duzlar, vitaminlər, hormonlar, anticisimlər olur. Uşaq minimum 5 ayına qədər ana südü əmməlidir.

|  | İlkin uşaqlıq dövrü 1 yaşından 3 yaşına qədər davam edir. Bu yaş dövründə bir çox hərəki vərdişlər meydana gəlir. Uşaq yeriməyə başlayır, müəyyən əşyalarla davranmağı öyrənir. Sinir sisteminin inkişafı sürətlə davam edir, nitqin inkişafı başlayır.