II hissə |  |

Bilir- siniz- mi? | Qidanı hansı vəziyyətdə qəbul etdiyinizdən asılı olmayaraq o, mədəyə daxil olur. Qida borusu yediyimiz qidanın irəliyə doğru hərəkətini təmin edən əzələlərlə əhatə olunmuşdur.
• DÜŞÜN • MÜZAKİRƏ ET • PAYLAŞ Nazik bağırsağın uzunluğu 5-6 m, yoğun bağırsağın ümumi uzunluğu isə təqribən 1,5-2 m olur. Sizcə, bu nə ilə əlaqədardır? | Nazik bağırsağın uzunluğu 5-6 m-dir və üç şöbəyə – onikibarmaq, acı və qalça bağırsaqlara bölünür. Onikibarmaq bağırsağa mədəaltı vəzi və qaraciyərin öd axarları açılır. Nazik bağırsağın divarının dalğavari hərəkəti sayəsində qida kütlələri hərəkət edir və həzm şirəsi ilə qarışır. Bu əzələlərin yığılması nəticəsində qida kütlələri nazik bağırsaqdan yoğun bağırsağa doğru irəliləyir. Yoğun bağırsaq Yoğun bağırsaq həzm kanalının son hissəsidir. Həzm olunmayan qida qalıqları nazik bağırsağın dalğavari hərəkəti nəticəsində yoğun bağırsağa ötürülür. Yoğun bağırsağın ümumi uzunluğu təqribən 1,5-2 m olur. O, kor, çənbər və düz bağırsaqdan ibarətdir. Yoğun bağırsaq kor bağırsaqla başlayır. Kor bağırsaqdan apendiks adlanan soxulcanabənzər çıxıntı çıxır. Yoğun bağırsaqda həzm olunmamış qida kütlələri nəcis şəklində düz bağırsaqdan xaric edilir.

Öyrəndiklərinizi tətbiq edin

İnsanın həzm sisteminin şəklinə diqqətlə baxın. Dəftərinizdə cədvəl çəkib sol sütunda ardıcıl olaraq həzm kanalı orqanlarının adlarını, sağda isə həzm vəzilərinin adlarını qeyd edin. Oxlar ilə onların arasında olan əlaqəni göstərin. Müzakirə edin: ● Sorulma prosesi həzm kanalının hansı şöbələrində gedir? ● Qidanın mexaniki və kimyəvi həzmi nə deməkdir? ● Hansı vəzilər həzm kanalına şirə ifraz edir? |
Həzm kanalının orqanları | Həzm vəziləri

Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Nə üçün qidanı yaxşı çeynəmək və udanda tələsməmək lazımdır?
2. Əgər yaşlı insanın yalnız azı dişlərindən ¼-i zədələnmişsə, onun neçə sağlam dişi var?
3. Niyə dişi çıxartdıqda qan gəlir və siz ağrı hiss edirsiniz?

4. Mədənin selikli qişasının hər sm2 sahəsində təqribən 100 ədəd vəzi olur. Mədədə vəzilərin ümumi miqdarı 14 mln.-a çatır. Mədənin daxili səthinin sahəsini tapın.

• Sizcə, nəyə görə mədənin daxili səthinin sahəsi onun xarici səthindən daha böyükdür? Mədənin daxili səthinin sahəsinin həzm prosesi üçün əhəmiyyəti nədir?