Həzm və qidalanma | 5

5.2 Həzm sisteminin quruluşu və funksiyaları

| Qəbul etdiyimiz qida həzm sisteminin orqanlarından müxtəlif sürətlə keçir. Məsələn, qida maddələri qida borusundan 7-9 saniyə ərzində keçərək mədəyə düşür. Mədədə isə həzm prosesi 4-8 saat davam edə bilər. • Həzm sisteminə hansı orqanlar aiddir? • Orqanların funksiyası nədən ibarətdir?

Heyvanların həzm sisteminin quruluşu onların yaşayış mühiti, qidalanma üsulu və quruluş səviyyəsi ilə bağlıdır. Orqanizmi enerji ilə təmin etmək üçün heyvanlar daha çox hazır üzvi maddələrdən istifadə edirlər. Onlar qidanın tərkibindəki üzvi maddələri öz hüceyrələrində parçalayır və bədənləri üçün lazım olan maddələrə çevirirlər. Əksər heyvanlarda həzm sistemi həzm kanalından və həzm vəzilərindən ibarətdir. |
Açar sözlər | həzm kanalı, həzm vəziləri, peristaltika, sekretor funksiya, sorulma

Planari Yastı qurdlarda həzm sisteminin son ucu kor qurtarır və anal dəlik olmur. Ağız vasitəsilə udulan qida bağırsağa keçib həzm olunur. Həzm olunmayan qalıqlar isə yenidən ağız vasitəsilə xaric edilir. |  | Askarid
| Sap qurdlarda yastı qurdlardan fərqli olaraq həzm sistemində ilk dəfə son ucu anal dəliklə qurtaran arxa bağırsaq yaranmışdır.
|  | Soxulcan
| Həlqəvi qurdlarda həzm sistemi bədənin ön hissəsində yerləşən ağız dəliyi ilə başlanır, bağırsağın sonunda olan anal dəliklə qurtarır.
|  | Göl ilbizi Molyusklar. Həzm sistemi ağız boşluğu ilə başlayır, bağırsağın son ucu olan anal dəliklə qurtarır. Molyusklarda ilk dəfə qaraciyər yaranmışdır.

Onurğalılarda həzm kanalı ağız boşluğundan, udlaqdan, qida borusundan, mədədən və bağırsaqlardan ibarətdir. Həzm vəzilərində həzm şirələri əmələ gəlir. Həzm vəzilərinə ağız suyu, mədəaltı vəzi, qaraciyər və həzm kanalının divarlarında olan xırda vəzilər aiddir. Həzm kanalının divarları daxili selikli qişadan, orta əzələli və xarici birləşdirici toxuma qatlarından ibarətdir.