Həzm və qidalanma | 5

Müzakirə edin: 1. Yetkin insanın ağız boşluğunda neçə diş olur? 2. Onlar quruluşuna və formasına görə fərqlənirmi? 3. Bu nə ilə bağlıdır? Ağız boşluğu İlkin həzm prosesi ağız boşluğunda başlayır. Burada dişlərin köməyi ilə qida xırdalanır, ağız suyu ilə islanır və sıyığabənzər kütləyə çevrilir. Qidanın xırdalanması və çeynənməsi dişlər vasitəsilə olur. Dişlər üst və alt çənə sümüklərində olan diş yuvasında yerləşir. Yetkin insanda 32 diş olur. Forma və yerinə yetirdiyi funksiyasına görə dişlər kəsici, köpək və azı dişlərinə ayrılır. Yetkin insanın hər çənəsində 4 kəsici, 2 köpək, 4 kiçik azı dişi və 6 böyük azı dişi yerləşir. Hər çənədə axırıncı böyük azı dişləri ağıl dişi adlanır. İnsan kəsici və köpək dişlərinin köməyi ilə qidanı dişləyir, azı dişləri ilə çeynəyərək xırdalayır. Hər bir dişin tacı, boynu və kökü olur. Dişin tac hissəsinin üzəri mina qatı ilə örtülür. Boyun və kök hissəsində bu örtük sementlə əvəz olunur. Dişin daxili hissəsi – diş özəyi yumşaq toxumaya malikdir, burada həm də qan damarları və sinirlər yerləşir. Qidanın dadının hiss olunmasında, islanmasında və qarışdırılmasında əzələli dil də iştirak edir. Qida ağız boşluğundan udlağa, sonra isə qida borusuna ötürülür. Qidanın mədəyə doğru hərəkəti peristaltika ilə təmin olunur. Mədə Mədə həzm kanalının genişlənmiş hissəsi olub qarın boşluğunun sol tərəfində yerləşir. Onun daxili qatını əmələ gətirən selikli qişası büküşlüdür və çoxlu sayda vəzilərə malikdir. Yetkin insanın mədəsi, adətən, 1,5 litr qida kütləsi tutur. Mədə hüceyrələrinin ifraz etdiyi şirə sayəsində həzm olunan zülallar kiçik birləşmələrə parçalanır. Nazik bağırsaq Mədədə müəyyən qədər həzm olunmuş qida hissə-hissə həzm kanalının növbəti şöbəsinə – nazik bağırsağa ötürülür. |