Heyvanlarda və insanda çoxalma | 6

Balıqların əksəriyyəti ayrıcinsli heyvanlardır. Onlar yalnız cinsi yolla çoxalırlar. Mayalanma xaricidir, yəni suda gedir. Əksər balıqların dişi fərdlərində iki yumurtalıq, erkək fərdlərində isə iki toxumluq olur. Çoxalma dövründə yumurtalıqda kürülər adlandırılan yumurta-hüceyrələr, toxumluqda isə tərkibində spermatozoidlər olan ağ rəngli toxum mayesi əmələ gəlir. Mayalanmış kürülərdən sarılıq kisəsinə malik sürfələr çıxır. Sarılıqda ehtiyat qida maddəsi qurtardıqdan sonra onlar sərbəst qidalanmaya keçirlər. Köpəkbalıqlarının bəzi növlərində və skatlarda mayalanma daxilidir. Erkək fərdlərdə, adətən, kopulyativ (cütləşmə) orqan olur. Onlar diri bala doğurlar. Rüşeym ana bətnində yumurta borusunun genişlənmiş hissəsində inkişaf edir. Doğulduğu andan müstəqil həyat tərzi sürürlər. Suda-quruda yaşayanlar ayrıcinsli heyvanlardır. Dişi fərdlərdə bir cüt yumurtalıq, erkək fərdlərdə isə bir cüt toxumluq olur. Çoxalma zamanı qurbağalar cüt-cüt ayrılırlar. Dişi qurbağalar balıq kürüsünə oxşayan yumurta tökür, erkəklər onların üzərinə içərisində spermatozoidlər olan maye buraxırlar. Mayalanma xarici olub suda gedir. Bir-iki həftə keçdikdən sonra kürüdən xarici görünüşünə görə balığabənzər çömçəquyruq adlanan sürfə çıxır. O, əvvəlcə xarici qəlsəmələrlə tənəffüs edir. Bir müddətdən sonra onlar daxili qəlsəmələrlə əvəz olunur. Balıqlarda olduğu kimi çömçəquyruğun da yan xətt orqanı, bir qan dövranı və ikikameralı ürəyi olur. Çömçəquyruğun əvvəlcə arxa, daha sonra ön ətrafları meydana gəlir. Ağciyərlər və kiçik qan dövranı inkişaf edir, digər orqanlar da dəyişir. Quyruğu tədricən qısalır və o, heyvan mənşəli qida ilə qidalanan kiçik qurbağaya çevrilir. |  | Dişi xanı balığı Həyat dövriyyəsi Balıq Göl qurbağası