| Heyvanlarda və insanda çoxalma
Yer üzərində canlıların çoxalma xüsusiyyətləri sayəsində həyat fasiləsiz olaraq davam edir. Milyon illər boyu müxtəlif heyvan qruplarında fərqli çoxalma üsulları formalaşmışdır. Çoxalma üsullarının bütün müxtəlifliyini qeyri-cinsi (cinsiyyətsiz) və cinsi (cinsiyyətli) çoxalma kimi iki əsas tipə bölmək olar. Müxtəlif heyvan qruplarının nümayəndələrində nəsil fərqli cür dünyaya gəlir.
Əksər heyvanlar içərisindən bala çıxan yumurta qoyur. Diri bala doğan canlılarda isə mayalanmış yumurta dişi fərdin bədənində inkişaf edir və doğulana qədər onun hesabına qidalanır. Doğulandan sonra orqanizmin inkişafı dayanmır. Cavan heyvan orqanizmi hələ böyüməli və möhkəmlənməlidir. Bir qrup heyvan nəslin sağ qalması üçün balalarının qayğısına qalır. |
⬤ | Nil timsahları, sözün əsl mənasında, balalarına analıq qayğısı göstərirlər. Dişi timsahlar yumurta qoymaq üçün əlverişli yer tapıb ora 50-yə yaxın yumurta qoyurlar. Növbəti üç ay onlar həmin yuvanı düşmənlərdən və əlverişsiz şəraitdən qoruyurlar. Balalar yumurtadan çıxan kimi dişilər ehtiyatla onları ağızlarına alıb suya daşıyır. Bəzi balalar yumurtadan çıxmaq üçün onun qabığını sındıra bilmədikdə ana yumurtanı ağzına alıb sındırır. Növbəti iki ili timsah balaları qayğıkeş ananın yanında keçirir.
⬤ | 1. Hansı heyvanlarda diri bala doğma müşahidə olunur? 2. Hansı heyvanlar nəslin qayğısına qalır? 3. İnsanda hansı tip çoxalma mövcuddur? 4. İnsanın doğulandan sonrakı inkişafı heyvanlardan nə ilə fərqlənir?

| Bölmədə öyrənəcəksiniz ● Heyvanlarda iki tip çoxalma – cinsi və qeyri-cinsi çoxalma müşahidə olunur ● Qeyri-cinsi çoxalmanın bir neçə forması mövcuddur ● Cinsi çoxalma cinsi hüceyrələrin birləşməsi nəticəsində yeni bir orqanizmin yaranması prosesidir ● Yumurta-hüceyrə və spermatozoidlərin əmələ gəlməsi orqanizmin yumurtalıqlarında və toxumluqlarda baş verir ● Heyvanlarda doğumdan və ya rüşeymin qabığından çıxandan sonrakı inkişaf düz və ya dolayı şəkildə baş verə bilər ● Bir çox heyvan yetkin dövrə çatana qədər quruluşlarında metamorfoza məruz qalır ● Onurğalı heyvanlar kürü tökməklə, yumurta qoymaqla və diri bala doğmaqla çoxalırlar ● İnsan orqanizmində bətndaxili inkişaf bir neçə mərhələdə gedir ● İnsanın yeniyetməlik dövründə ikinci cinsi əlamətlər inkişaf edir