İnsan sağlamlığı və ətraf mühit | 8

İnsanın qida rasionu zülal, yağ, karbohidrat, vitamin və mineral tərkibli qida maddələrindən ibarət olmalıdır. Çalışmaq lazımdır ki, qıdanın tərkibi müxtəlif olsun.
Gündəlik rejimin pozulması və həddindən artıq qida qəbul etmək karbohidrat və lipid mübadiləsinin pozulmasına səbəb olur, sonda isə maddələr mübadiləsinin pozulmasının ən geniş yayılan formasına, piylənməyə gətirib çıxarır.
Piylənmə orqanizmdə piylərin yığılması nəticəsində artıq çəki yaradır və diabet, hipertoniya, həmçinin artıq çəki ilə əlaqəli digər xəstəliklərin riskini artırır. Əksinə, orqanizm zülal tərkibli qidaları az qəbul edərsə, bu zaman distrofiya inkişaf edir. Distrofiya hüceyrələrin və hüceyrələrarası maddənin zədələnməsi nəticəsində orqan funksiyalarının dəyişməsi ilə xarakterizə olunur.
Sağlam qidalanmanın əsas şərtlərindən biri qida məhsullarının təhlükəsiz və sanitar normalara uyğun hazırlanmasıdır.
Nəzərə almaq lazımdır ki, bəzi qida məhsulları və ya düzgün hazırlanmayan qidalar kanserogen xüsusiyyətlərə malik ola bilər.
Kanserogen maddələr
İnsan orqanizminə təsir edərək bədxassəli şişlərin yaranma ehtimalını artıran məhz bu maddələrdir. Məsələn, bitki yağları çox qızdırıldıqda, ətin və toyuğun hisəverilmə prosesi zamanı məhsullara benzapiren maddəsi keçir. Bu maddə ən güclü kanserogenlərdən sayılır. Xarab olmuş qoz-fındıqda isə tərkibində güclü zəhər olan aflatoksinlər əmələ gəlir. Aflatoksinlər xüsusilə qaraciyərə çox mənfi təsir edir və qaraciyər xərçəngi riskini artırır.

Bilir- siniz- mi? | Bəzi qida əlavələri (məsələn: E123-Amaranth, E121-Citrus red 2) sübut olunmuş kanserogendir və bir çox ölkələrdə qanunla qadağandır.

İnsanın qəbul etdiyi qidanın böyük bir hissəsi termik təsirə məruz qalır. Belə qidalar həzm şirələri tərəfindən daha tam parçalanır, yüksək temperaturun təsiri nəticəsində patogen bakteriyalar və qurd yumurtaları tez məhv olur. Qida zəhərlənmələrinin qarşısını almaq üçün saxlama müddəti bitmiş, qida borusunu və mədənin selikli qişasını qıcıqlandıran, qaraciyəri və böyrəkləri zədələyən çox ədviyyatlı qidalar qəbul etmək məsləhət deyil.