| Həzm və qidalanma
Həzm sistemi qidanı orqanizmin mənimsəyə biləcəyi qida maddələrinə çevirmək və orqanizmi həzm olunmayan qalıqlardan azad etmək kimi iki əsas funksiyanı yerinə yetirir. Bu funksiyaları yerinə yetirmək üçün ağız boşluğu, udlaq, qida borusu, mədə, bağırsaqlar, qaraciyər, mədəaltı vəzi və öd kisəsi də daxil olmaqla orqanların qarşılıqlı əlaqəsi tələb olunur. Həzm sisteminin fəaliyyəti ilə bağlı əsrlər boyu tədqiqatlar aparılmış, çox mühüm nəticələr əldə edilmişdir. XI əsrin əvvəllərində dövrünün ən müdrik təbiblərindən olan İbn Sina qidalanmanın vacibliyini və mədənin xəstəliklərə qarşı həssaslığını qeyd etmiş, pəhriz və həzmlə bağlı əhəmiyyətli məsləhətlər vermişdir. Onun bu iki amilin mədə və bağırsaqların fəaliyyətinə təsiri haqqında tibbi şərhləri bu gün də istifadə olunur. |
⬤ | Həzm sisteminin orqanı olan mədə hər bir canlıda fərqlidir. Bəzi heyvanların bir neçə kameralı mədəsi olur. İribuynuzlu qaramalın və digər gövşəyənlərin, o cümlədən zürafələrin və maralların bitki mənşəli qidanın həzmini təmin edə bilən dördkameralı mədələri var. Ancaq bəzi heyvanların, o cümlədən dəniz ayğırının, ikitənəffüslülərin və ördəkburunun mədəsi yoxdur. Onların qidası qida borusundan birbaşa bağırsağa keçir.
⬤ | 1. Qida maddələri orqanizmdə necə həzm olunur? 2. Bu proses müxtəlif canlılarda fərqli ola bilərmi? Bunun səbəbi nədir?

| Bölmədə öyrənəcəksiniz • Canlıların qidalanması iki tipdə olur – avtotrof və heterotrof qidalanma • İnsanların qəbul etdiyi qidanın tərkibində karbohidratlar, lipidlər, zülallar, vitaminlər və mineral duzlar olur • Karbohidratlar, lipidlər, zülallar, vitaminlər və mineral duzların gündəlik norması var • Həzm sisteminə aid orqanların hər birinin özlərinə məxsus quruluşu və funksiyaları var • Həzm prosesi qida qəbulu, mexaniki və kimyəvi həzm, sorulma və defekasiya mərhələlərindən ibarətdir • Həzm prosesində amilaza, maltaza, pepsin, ximozin, lipaza, tripsin kimi fermentlər iştirak edir