I hissə
Təbiət dərslərindən məlumdur ki, sürtünməni azaltmaq üçün yağdan istifadə olunur. Səthlər arasındakı boşluğu yağ doldurur və bir cismin digər cisim üzərində asanlıqla sürüşməsinə səbəb olur (şəkil 3). Bu isə sürtünməni azaldır. Sürtünmə qüvvəsi sürtünən səthləri birləşdirən xətt üzrə hərəkətin əksinə yönəlir.
Kələ-kötür səth
Yağ
Şəkil 3. Səthlər arasındakı yağ təbəqəsi sürtünməni azaldır.
Məsələ həlli
Üfüqi səthdə hərəkət edən m kütləli tirciyə F dartı qüvvəsi təsir edir. Qüvvə diaqramı quraraq tirciyin təcilini hesablamaq üçün ifadə yazın. Tirciklə səth arasındakı sürtünmə əmsalı μ-dür.
Həlli. Tirciyə aşağı yönəlmiş ağırlıq qüvvəsi (Fa), yuxarı yönəlmiş reaksiya qüvvəsi (R), sağa yönəlmiş dartı qüvvəsi (Fd) və sola yönəlmiş sürtünmə qüvvəsi (Fsür) təsir edir. Nyutonun ikinci qanununa görə əvəzləyici qüvvə cismin kütləsi ilə təcilinin hasilinə bərabərdir: F = ma. Təcilin ifadəsini yazmaq üçün əvəzləyici qüvvəni müəyyən etmək lazımdır. Üfüqi istiqamətdə cismə təsir edən əvəzləyici qüvvə dartı qüvvəsi ilə sürtünmə qüvvəsinin fərqinə bərabərdir:

Fd – Fsür = ma.

Sürtünmə qüvvəsi isə səthin reaksiya qüvvəsi ilə sürtünmə əmsalının hasilinə bərabərdir:

Fsür = μR.

Son iki ifadədən təcili tapmaq üçün istifadə etmək olar.

Fd – μR = ma.

Buradan isə tirciyin təcili üçün a =

Fd

- μR
m
ifadəsi alınır. Tirciyə yuxarıya və aşağıya doğru təsir edən qüvvələr tarazlaşan qüvvələr olduğu üçün cismin bu istiqamətdə təcili sıfıra bərabərdir. Yəni o, sadəcə, üfüqi istiqamətdə hərəkət edir.