I hissə
Məsələ həlli
Azər ip vasitəsilə qutunu dartır. Onun dartı qüvvəsi 50 N, qutuya təsir edən sürtünmə qüvvəsi 20 N olarsa, qutuya təsir edən əvəzləyici qüvvənin 2 m yolda gördüyü işi hesablayın.

Həlli Qutuya təsir edən qüvvələri sxem çəkərək göstərək. Qüvvələr əks istiqamətdə yönəldiyindən onların əvəzləyicisi

Fə = Fd – Fs = 50 N – 20 N = 30 N olur.

Qutu dartı qüvvəsi istiqamətində hərəkət edir, çünki bu qüvvə sürtünmə qüvvəsindən böyükdür. Bu halda əvəzləyici qüvvə müsbət iş görür:

Aə = Fə · s = 30 N · 2 m = 60 C.

Cavab: 60 C.
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Fizikada “iş” sözündən XIX əsrdə istifadə olunmağa başlanıldı. Qədim dövrdə iş dedikdə, əsasən, canlıların gördükləri işlər nəzərdə tutulurdu. Sizcə, niyə?
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
1. Şəkildə təsvir olunmuş hallardan hansında mexaniki iş görülmür? Cavabınızı əsaslandırın. a. Azər ağacı itələyir, lakin ağac tərpənmir. b. Leyla market arabasını itələyir və araba hərəkət edir.

2. Üfüqi müstəvidə hərəkət edən cismə hərəkət istiqamətində F1, hərəkətin əks istiqamətində isə F2 qüvvəsi təsir edir. Cismin yerdəyişməsi s-ə bərabərdir. Göstərin ki, hər iki qüvvənin gördüyü işlərin cəmi əvəzləyici qüvvənin gördüyü işə bərabərdir.

Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Cismə təsir edən qüvvə 20 m yolda 5 kC iş görürsə, bu qüvvəni hesablayın.
2. Çiynində çanta olan şagird sükunətdədir. Bu zaman çanta üzərində mexaniki iş görülürmü? Cavabınızı əsaslandırın.
3. Buz bağlamış gölün səthində sürüşən pinqvinə təsir edən sürtünmə və ağırlıq qüvvələrini sxem çəkərək göstərin. Pinqvinin kütləsi 30 kq, ona təsir edən sürtünmə qüvvəsi 20 N olarsa, ağırlıq və sürtünmə qüvvələrinin 5 m yolda gördüyü işi hesablayın.