İş və enerji
2
2.2 Güc
Qədim dövrlərdə tarlaları şumlamaq üçün öküzlərdən istifadə olunurdu. Müasir dövrdə isə tarlaları daha çox traktorla şumlayırlar.

#### •Sahələri bərabər olan iki tarlanı şumlayan öküzün və traktorun gördüyü işlər bərabərdirmi?
•Tarlanı traktorla şumlamağın öküzlə şumlamaqla müqayisədə hansı üstünlüyü var?

Gündəlik həyatda “iş” sözü ilə yanaşı, “güc” sözündən də çox güc istifadə olunur. Bir insanın güclü olduğunu dedikdə onun dözümlü olması və ya işləri qısa müddətdə yerinə yetirməsi nəzərdə tutula bilər. Fizikada güc kəmiyyəti iş kəmiyyəti ilə əlaqəlidir və işin daha tez görülməsini ifadə edir. Məsələn, sahələri bərabər olan tarlaları şumlayan traktor və öküz bərabər işlər görür. Ancaq traktor tarlanı öküzə nisbətən daha tez şumlayır. Bu halda “Traktorun gücü öküzün gücündən böyükdür” deyilir. Fizikada güc işin görülmə yeyinliyini bildirir.

- Görülən işin bu işin görülməsinə sərf olunan zamana nisbəti güc adlanır:

N =
A
t
.
Burada N – güc, A – iş, t – işin görülməsinə sərf olunan zamandır. Güc skalyar kəmiyyətdir. BS-də gücün vahidi ingilis alimi Ceyms Vattın şərəfinə vatt (1 Vt) qəbul edilmişdir.
1 saniyədə 1 C iş görən mühərrikin və ya mexanizmin gücü 1 vatta bərabərdir:
[N] =
[A]
[t]
= 1
C
san
= 1 Vt.
Bəzi hallarda BS-də olmayan güc vahidi kimi “at gücü” (a.g.) də istifadə edilir:
1 a.g. = 736 Vt.
Açar
sözlər
güc
Bilir-
siniz-
mi?
Dünyanın ən güclü
mühərrikinin gücü 80
meqavatta və ya 110 000
at gücünə bərabərdir. Bu
mühərrikdən nəhəng yük
gəmisini hərəkət etdimək
üçün istifadə olunur.