2
İş və enerji
Əsrlər boyu bəzi ixtiraçılar bir dəfə enerji verildikdən sonra dayanmadan işləyən mühərrik ixtira etməyə cəhd etdilər. Belə mühərrikə hətta ad vermiş, onu “perpetuum mobile”, yəni “daimi mühərrik” adlandırmışdılar. Bir çox “daimi mühərrik” layihəsi təklif edilmişdi. Ancaq sınaqlar göstərdi ki, quruluşundan asılı olmayaraq istənilən mühərrik işləyərkən sürtünmə nəticəsində enerjinin bir hissəsi istiliyə çevrilir və mühərrikin enerjisi getdikcə azalır. Buna görə də mühərriklərə daima enerji verilməlidir.
XIX əsrin əvvəllərindən etibarən bir çox
ölkələrin Elmlər Akademiyası ixtiraçıların
daimi mühərrik layihələrini müzakirə
etməkdən imtina etdi. Çünki elə bir
mühərrik yoxdur ki, ona verilən enerjinin bir
hissəsi itkiyə getməsin. Hazırda
mühəndislərin əsas məqsədi mühərriklər
işləyərkən sürtünmə nəticəsində itkiyə
gedən enerjinin miqdarını mümkün qədər
azaltmaqdır.

1. Elektrik mühərrikinin işləməsi
   üçün lazım olan enerji haradan
   təmin edilir?
2. Elektrik mühərriklərindən hansı
   işləri görmək üçün istifadə
   olunur?
3. Elektrik mühərriklərində
   elektrik enerjisinin hansı enerji
   növünə çevrilməsi arzuolunan
   deyil?

Bölmədə öyrənəcəksiniz

- Canlıların, mühərriklərin və mexanizmlərin iş görməsi üçün enerji lazımdır
- Görülən işin qiymətini dəqiqliklə hesablamaq mümkündür
- İşi daha az müddətdə görən mühərrikin gücü daha böyükdür
- Cisim eyni anda həm potensial, həm də kinetik enerjiyə malik ola bilər
- Cismə sürtünmə qüvvəsi təsir etdikdə onun enerjisi azalır