İş və enerji
2
2.5 Tam mexaniki enerji
Leyla əlindəki topu sərbəst buraxır. Top
döşəməyə dəydikdən sonra yuxarı sıçrayır.

- Top Leylanın əlində olanda onun hansı növ enerjisi var?
- Top aşağı hərəkət edərkən hansı enerjiyə malikdir?
- Döşəməyə dəydikdən sonra top hansı enerji hesabına yuxarı sıçrayır?

Yer səthinə və ya döşəməyə görə müəyyən hündürlükdə olan və hərəkət edən cismin həm potensial, həm də kinetik enerjisi var.
Cismin potensial və kinetik enerjilərinin cəmi tam mexaniki enerji adlanır:

Et = Ep + Ek.

Cismin potensial enerjisi kinetik enerjiyə, ya da əksinə çevrilə bilər. Məsələn, h hündürlüyündən sərbəst buraxılan topun başlanğıc anında sürəti sıfır olduğundan onun yalnız potensial enerjisi var. Bu zaman potensial enerji maksimum qiymət alır və tam mexaniki enerjiyə bərabər olur (şəkil 1, A):

Et = Ep(max) = mghA.

Top aşağıya doğru hərəkət etdikcə onun potensial enerjisi azalır, kinetik enerjisi isə artır. Nəticədə istənilən hB hündürlükdə (hB < h) top həm potensial, həm də kinetik enerjiyə malik olur (şəkil 1, B):
Et = Ep(B) + Ek(B) = mghB +

mv2 B

2

.
Açar
sözlər
tam
mexaniki
enerji
Şəkil 1.
Mexaniki enerjinin dəyişməsi