Qüvvə
1
1.2 Əvəzləyici qüvvə
Böyük yük gəmisi suyun səthində sükunətdədir.

- Gəmiyə ağırlıq və arximed qüvvələri təsir etdiyi halda, onun sükunətdə qalmasının səbəbi nədir?

Bir çox halda cismə bir yox, eyni anda bir neçə qüvvə təsir edir. Məsələn, suda sükunət vəziyyətində olan gəmiyə aşağıya yönəlmiş ağırlıq qüvvəsi və yuxarıya yönəlmiş arximed qüvvəsi təsir edir.
Açar
sözlər
əvəzləyici qüvvə, qüvvə
diaqramı
Qüvvə diaqramı
Cismin necə hərəkət edəcəyini təsvir etmək üçün həmin cismə təsir edən qüvvələr müəyyən olunmalıdır. Bu məqsədlə əvvəlcə qüvvə diaqramı çəkilir. Qüvvə diaqramı cismə təsir edən bütün qüvvələrin göstərildiyi sxemdir. Məsələn, kitab masa üzərində sükunətdə olduqda ona ağırlıq qüvvəsi və masanın reaksiya qüvvəsi təsir etdiyi üçün qüvvə diaqramında bu iki qüvvə təsvir olunur (şəkil 1). Qüvvə diaqramlarını çəkərkən qüvvələrin tətbiq nöqtələri və istiqamətləri göstərilməklə yanaşı, oxların uzunluğu da qüvvələrin ədədi qiymətlərinə uyğun çəkilir.
Şəkil 1.
Məsələ həlli
Bərabər kütləli A və B tircikləri üfüqi Љ səth boyunca dartı qüvvəsinin təsiri ilə hərəkət edir. Hər bir tircik üçün qüvvə diaqramı çəkin. Sürtünmə qüvvəsini nəzərə almayın.

Həlli. Hər tirciyi ayrılıqda çəkərək ona təsir edən qüvvələri müəyyənləşdirmək olar. A tirciyinə ip boyunca sağa yönəlmiş gərilmə qüvvəsi (T), aşağı yönəlmiş ağırlıq qüvvəsi (Fa) və səth tərəfindən yuxarı yönəlmiş reaksiya qüvvəsi (R) təsir edir. B tirciyinə ip boyunca sola yönəlmiş gərilmə qüvvəsi (T), sağa yönəlmiş dartı qüvvəsi (F), aşağı yönəlmiş ağırlıq üvvəsi (Fa) və səth tərəfindən yuxarı yönəlmiş reaksiya qüvvəsi (R) təsir edir.