Qüvvə
1
Cismə hər hansı qüvvə təsir etmədikdə və ya tarazlaşmış qüvvələr təsir etdikdə onun hərəkəti Nyutonun birinci qanunu ilə təsvir olunur. Nyutonun birinci qanununa görə:
a. cisim sükunətdədirsə, sükunətdə qalacaq (şəkil 4);
b. cisim düzxətli bərabərsürətli hərəkət edirsə, düzxətli bərabərsürətli hərəkətə davam edəcək (şəkil 5).

Şəkil 4. Avtomobil
sükunətdədir (ʋ = 0) və
əvəzləyici qüvvə sıfıra
bərabərdir (Fə = 0).

Şəkil 5. Düzxətli bərabərsürətli (ʋ = const)
hərəkət edən avtomobilə təsir edən qüvvələrin
əvəzləyicisi sıfıra bərabərdir (Fə = 0).

•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Çevrə üzrə bərabərsürətli hərəkət edən cismə qüvvə təsir etdiyini hansı anlayışdan istifadə edərək əsaslandırmaq olar?
Sual
Dronun yerdəyişməyə görə sürəti sabitdirsə, ona təsir edən qüvvələrə dair hansı nəticəyə gəlmək olar?
İzah. Yerdəyişməyə görə sürətin sabit olması onun qiymət və istiqamətinin dəyişmədiyi mənasına gəlir. Nyutonun birinci qanununa əsasən, bu o halda mümkündür ki, drona təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisi sıfıra bərabər olsun.
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
1. Metal halqaya şəkildəki
kimi eyni nazik iplər
bağlanıb. İpi aşağıdan
yavaş-yavaş dartdıqda
yuxarıdakı ip (a) qırılır. İpi
birdən dartdıqda isə
aşağıdakı ip (b) qırılır. Bu
hadisənin səbəbini izah edin.
2. 720
km
saat
sürətlə şərqə uçan təyyarədə masa üzərinə qoyulmuş stəkan hərəkətsiz vəziyyətdədir. Stəkana təsir edən qüvvələrə dair hansı nəticəyə gəlmək olar?
3. Düzxətli bərabərsürətli hərəkət edən qatarın dartı qüvvəsi məlumdursa, ona təsir edən müqavimət qüvvəsinə dair hansı nəticəyə gəlmək olar?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Ətalət nədir? İki cismin ətalətini nəyə əsasən müqayisə etmək olar?
2. Şəkildə təsvir olunmuş hadisəni izah edin.
3. Hansı halları izah etmək üçün Nyutonun birinci qanunundan istifadə olunur?
4. Hərəkət edən arabacığın üzərində kütlələri fərqli olan iki cisim var. Arabacıq birdən sürətini azaltsa, bu cisimlərin hərəkəti bir-birindən necə fərqlənər?