Qüvvə
1
Cisimlərin tarazlıqda olması üçün onlara təsir edən əvəzləyici qüvvə və qüvvə momentlərinin cəmi sıfıra bərabər olmalıdır. Belə cisim fırlanmır və yerdəyişmə etmir. Tarazlığın dayanıqlı olması üçün isə cismin dayaq sahəsi böyük, ağırlıq mərkəzi oturacağa yaxın olmalıdır.
Məsələ həlli 1
Nicat və Leyla parkdakı yelləncəyin üzərində oturublar. Nicatın kütləsi 45 kq, Leylanın kütləsi isə 30 kq-dır. Dayağın reaksiya qüvvəsini müəyyən edin.
Həlli. Yelləncək tarazlıqda olduğu üçün ona təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisi və qüvvə momentləri sıfıra bərabər olmalıdır. Nicata və Leylaya təsir edən ağırlıq qüvvələri aşağıya tərəf yönəlib. Reaksiya qüvvəsi isə bu qüvvələrin əksinədir:

R = mNg + mLg

Buradan
R = 45 kq · 10
N
kq
+ 30 kq · 10
N
kq
= 750 N
alınır.
Məsələ həlli 2
Şəkildəki metal xətkeşin kütləsi 1 kq-dır. Onun tarazlıqda olub-olmadığını müəyyən edin.
Həlli. Xətkeşin ağırlıq mərkəzi onun ortasında yerləşir. Dayaq xətkeşin ortasında olmadığı üçün ağırlıq qüvvəsinin qüvvə momenti sıfıra bərabər deyil. Xətkeşi saat əqrəbinin əksi istiqamətində fırlatmağa çalışan qüvvə momenti

M1

= 3 N · 0,3 m = 0,9 N · m, saat əqrəbi istiqamətində fırlatmağa çalışan qüvvə momenti isə

M2

= 1kq · 10
N
kq
· 0,1 m = 1 N · m olar. Qüvvə momentləri bərabər olmadığı üçün xətkeş tarazlıqda qala bilməz və saat əqrəbi istiqamətində fırlanar.