Təzyiq
3
3.2 Maye və qazların təzyiqi
Şəkildəki su qabı iki fərqli yerdən
deşilib. Deşiklərdən axan su
qabdan müxtəlif məsafələrə
tökülür.

- Sizcə, aşağıdakı deşikdən axan
  su niyə daha uzağa tökülür?

Mayelərin təzyiqi
Bütün cisimlər kimi qabdakı mayeyə də ağırlıq qüvvəsi təsir edir və maye öz çəkisi ilə qabın divarlarına və dibinə təzyiq göstərir. Maye sütununun hündürlüyü artdıqca qabdakı mayenin miqdarı, deməli, ona təsir edən ağırlıq qüvvəsi də artır. Nəticədə mayenin çəkisi və qabın dibinə və divarlarına göstərdiyi təzyiq artır. Oxşar olaraq dalğıclar daha dərinə endikcə daha çox təzyiq hiss edirlər, çünki bu halda onlara təsir göstərən su sütununun hündürlüyü artır (şəkil 1).
Qazların təzyiqi
Qaz molekulları arasındakı məsafə maye molekulları arasındakı məsafədən böyük olduğu üçün onlar arasındakı cazibə qüvvəsi maye molekulları arasındakı cazibə qüvvəsindən zəifdir. Ona görə də qaz molekulları xaotik hərəkət edərək həm bir-biri, həm də içində olduğu qabın divarı ilə toqquşur. Qazın təzyiqi molekulların zərbələri nəticəsində yaranır. Bir çox hadisə zamanı qazların təzyiqini müşahidə etmək olar. Məsələn, avtomobilin təkərində havanın təzyiqindən istifadə olunur (şəkil 2). Qaz və mayelərin təzyiqi manometr adlanan cihazla ölçülür (şəkil 3). Bir çox hallarda mayelərin təzyiqi manometrdən istifadə olunmadan da hesablanır.
Hidrostatik təzyiq
Sükunətdə olan mayelərin yaratdığı təzyiq hidrostatik təzyiq adlanır.
Hər hansı qabda olan mayenin, həmçinin göllərdə, dənizlərdə və okeanlardakı suyun yaratdığı təzyiq hidrostatik təzyiqdir.
Açar
sözlər
mayelərin təzyiqi,
qazların təzyiqi,
manometr, barometr
Şəkil 1.
Şəkil 2.
Şəkil 3.