I hissə
Qüvvələrin toplanması
Cismin necə hərəkət edəcəyini müəyyənləşdirmək üçün ona təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisini tapmaq lazımdır.
Təsiri cismə təsir edən bütün qüvvələrin təsirinə bərabər olan qüvvə əvəzləyici qüvvə adlanır.
Qüvvələrin əvəzləyicisini tapmaq üçün əvvəlcə cismə təsir edən qüvvələr müəyyən edilir. Eyni istiqamətdə bir neçə qüvvə təsir edirsə, onların ədədi qiymətləri cəmlənir. Sonra isə bir istiqamətdə təsir edən qüvvə əks istiqamətdə təsir edən qüvvə ilə müqayisə edilir. Böyük qüvvədən kiçik qüvvə çıxılır. Əvəzləyici qüvvənin istiqaməti böyük qüvvənin istiqaməti qəbul edilir. Şəkil 2-də şkafa üfüqi istiqamətdə təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisinin tapılması təsvir olunub.
Əvəzləyici qüvvə = 100 N – (60 N + 20 N) = 20 N, sola
Əvəzləyici qüvvə = 90 N + 80 N – 20 N = 150 N, sağa
Şəkil 2. Əvəzləyici qüvvənin müəyyən olunması
Əvəzləyicisi sıfıra bərabər olan qüvvələr tarazlaşmış qüvvələrdir.
Sükunətdə olan gəmiyə təsir edən ağırlıq qüvvəsi arximed qüvvəsinə qiymətcə bərabər, istiqamətcə əks olduğundan bu iki qüvvənin əvəzləyicisi sıfıra bərabərdir. Şəkil 2-də təsvir olunmuş şkafa şaquli istiqamətdə təsir edən ağırlıq və reaksiya qüvvələrinin əvəzləyicisı də sıfıra bərabərdir. Üfüqi istiqamətdə təsir edən qüvvələrin əvəzləyicisi isə sıfırdan fərqlidir.
Əvəzləyicisi sıfırdan fərqli olan qüvvələr tarazlaşmamış qüvvələrdir.