I hissə
3.1 Bərk cisimlərin təzyiqi
Metal naqili əymək və
kəsmək üçün şəkildəki
kəlbətinlərdən istifadə
etmək olar.

- Hansı kəlbətin naqili kəsmək üçün
  nəzərdə tutulub?
- Kəlbətinlər arasındakı hansı fərq
  onların müxtəlif məqsədlər üçün
  istifadə olunmasına imkan verir?

Açar
sözlər
təzyiq, bərk cismin
təzyiqi
Gündəlik işləri yerinə yetirərkən qayçı, bıçaq, çəkic və kəlbətin kimi alətlərdən istifadə etməklə cisimlərə qüvvə tətbiq olunur. Naqili kəsmək üçün istifadə edilən kəlbətinin ağız hissəsi iti, əymək üçün istifadə edilən kəlbətinin ağız hissəsi isə yastıdır. Çünki müxtəlif alətlər vasitəsilə cisimlərə tətbiq olunan qüvvənin təsiri bu qüvvənin təsir etdiyi səthin sahəsindən də asılıdır (şəkil 1).
Şəkil 1. Naqili kəsmək və
əymək üçün istifadə
olunan kəlbətinlər
Şəkil 2.
Sancağın iti ucu
barmaqda ağrı
hissinə səbəb
olur.
Dəftərxana sancağını iki barmaq arasında sıxdıqda Nyutonun üçüncü qanununa görə, barmaqlara təsir edən qüvvələr qiymətcə bərabər olur. Ancaq sancağın baş hissəsi barmağa zərər verməsə də, iti ucu barmağı zədələyərək ağrı hissi yaradır (şəkil 2). Çünki sancağın baş və şəhadət barmaqla təmas etdiyi sahələr fərqlidir. Qüvvənin səthə təsirini izah etmək üçün təzyiq adlanan fiziki kəmiyyətdən istifadə olunur.