İş və enerji
2
Cismə təsir edən qüvvənin istiqamətindən asılı olaraq mexaniki iş müsbət, mənfi və sıfır ola bilər.

1. Cismin hərəkət istiqamətində yönələn qüvvənin gördüyü iş müsbətdir (şəkil 2):

A = F · s .
Məsələn, cisim dartı qüvvəsinin təsiri ilə həmin qüvvə istiqamətində hərəkət edərsə, bu qüvvənin gördüyü iş müsbətdir.

2. Cismin hərəkət istiqamətinin əksinə yönələn qüvvənin gördüyü iş mənfidir (şəkil 3):

A = -F · s .
Məsələn, sürtünmə qüvvəsi həmişə hərəkət istiqamətinin əksinə yönəldiyindən bu qüvvənin gördüyü iş mənfidir.

3. Cismin hərəkət istiqamətinə perpendikulyar yönələn qüvvənin gördüyü iş sıfırdır. (şəkil 4):

A = 0.
Məsələn, cisim üfüqi müstəvidə hərəkət edərkən ona təsir edən ağırlıq qüvvəsinin istiqaməti yerdəyişmənin istiqamətinə perpendikulyar olduğuna görə bu halda ağırlıq qüvvəsi cisim üzərində iş görmür.
Şəkil 2. Qüvvə müsbət iş görür.
Şəkil 3. Qüvvə mənfi iş görür.
Şəkil 4. Qüvvə iş görmür.
Mexaniki iş nədən asılıdır?
Şəkillərdə müxtəlif işlər görən şagirdlər təsvir olunub.
1. Nicat eyni kitablardan əvvəlcə birini (a), sonra isə ikisini qaldıraraq masanın üzərinə qoyur (b).
2. Leyla eyni kitablardan əvvəlcə birini rəfin aşağı (c), sonra isə digərini rəfin yuxarı gözünə qoyur (d).
Müzakirə edin:
1. a və b hallarından
hansında daha çox iş
görülür?
2. c və d hallarından
hansında daha çox iş
görülür? Cavabınızı
əsaslandırın.