İstilik hadisələrində enerjinin saxlanması qanunu
6
Raket mühərriki
Raket mühərriki öz işində ətraf mühitdən, məsələn, atmosfer havasından istifadə etməyən reaktiv mühərrikdir.
Raket və kosmik texnologiyanın əsasını maye raket mühərrikləri təşkil edir. Belə mühərriklər yanacaqla birlikdə oksidləşdirici maddəni də (məs., maye oksigen) özləri ilə daşıyır. Mühərrikin yanma kamerasına (qızdırıcıya) nasoslar vasitəsilə yanacaq və oksidləşdirici maddə vurulur. Yanacaq qarışığının alışmasından kamerada yüksək təzyiq və temperaturda yanma məhsulları, yəni qazlar (işçi cisim) yaranır.
Qaz şırnağı raketin soplosundan böyük təzyiqlə atmosferə (soyuducuya) atılır (şəkil 6.13). Nəticədə atılan qaz kütləsinin reaktiv təsiri yaranır, başqa sözlə, raketə qaz şırnağının reaksiya qüvvəsinə bərabər böyük dartı qüvvəsi təsir edir.
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
1. Reaktiv mühərrikin iş prinsipi hansı fiziki qanuna əsaslanır?
2. Qaz və buxar mühərriklərinin iş prinsipində oxşar və fərqli xüsusiyyətlər nədən ibarətdir?
Bilir-
siniz-
mi?
Raketin əsas çatışmazlığı onun çoxlu yanacaq tələb etməsidir. Tələb olunan böyük miqdarda yanacaq raketin kütləsini artırır, qalxmasını və manevrini çətinləşdirir.
Şəkil 6.13.
Raket mühərrikinin iş prinsipinin sxemi
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Qaz (hava) və raket reaktiv mühərrikləri arasında fərq nədir? Cavabınızı izah edin.
2. Reaktiv mühərriklər nəyi hərəkətə gətirir?
1. Motosikletləri
2. Kruiz gəmilərini
3. Pilotsuz aparatları
4. Reaktiv təyyarələri
5. Qanadlı raketləri
A) yalnız 1
B) yalnız 1 və 2
C) yalnız 3
D) yalnız 3, 4 və 5
E) yalnız 5
3. Reaktiv təyyarənin mühərrikinin dartı qüvvəsi ətraf mühitin temperaturu və təzyiqindən necə asılıdır?

| Temperatur | Təzyiq
A) | azalsa | artsa
B) | artsa | artsa
C) | dəyişməsə | artsa
D) | azalsa | dəyişməsə
E) | artsa | azalsa