Dalğalar
4
Eninə dalğalarda zərrəciyin ən böyük yerdəyişməsi onun tarazlıq vəziyyəti ilə dalğanın qabarıq və ya çökək nöqtəsi arasındakı ən böyük məsafəyə uyğun gəlir (şəkil 4.4).
Dalğa uzunluğu
– Dalğa uzunluğu mühitin zərrəciklərinin bir rəqs periodu müddətində dalğanın yayıldığı məsafədir.
Dalğa uzunluğu λ hərfi ilə işarə edilir və BS-də vahidi metrdir:
[λ] = 1 m.
Eninə dalğada dalğa uzunluğu iki qonşu qabarıq və ya iki qonşu çökəklik arasındakı məsafə, uzununa dalğada isə iki qonşu sıxlaşma və ya iki qonşu seyrəkləşmə arasındakı məsafədir (bax: şəkil 4.4).
Şəkil 4.4.
Eninə və uzununa dalğada dalğa
uzunluğu
λ (yun.: lambda)
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Verilən qrafikə əsasən dalğanın rəqs periodu, tezliyi və amplitudunu təyin etmək olarmı? Cavabınızı əsaslandırın.
Dalğa sürəti
– Dalğanın sürəti eninə dalğada qabarıq və ya çökəkliklərin mühitdə hərəkət sürəti, uzununa dalğada isə sıxlaşma və ya seyrəkləşmələrin mühitdə yayılma sürəti hesab olunur.
Dalğa elastik mühitdə bir perioda bərabər müddətdə λ qədər məsafə qət etdiyindən onun sürəti də uyğun kəmiyyətlərlə ifadə edilə bilər.
Ʋ =
λ
T
və ya Ʋ = λν.
Burada Ʋ – dalğa sürəti, T – rəqs periodu, ν – rəqs tezliyidir.
Düsturdan göründüyü kimi, dalğa sürətini belə də ifadə etmək olar:
– Dalğa sürəti ədədi qiymətcə dalğa uzunluğunun rəqs perioduna nisbətinə bərabərdir.
– Dalğa sürəti ədədi qiymətcə rəqs tezliyi və dalğa uzunluğunun hasilinə bərabərdir.