II hissə
6.1 İstilik miqdarı. Xüsusi istilik tutumu
Elə cisimlər var ki, tez qızır və tez də soyuyur, əksinə, bəzi cisimlər isə gec
qızır və gec də soyuyur.

#### • Cisimlərin qızma və soyuma proseslərinin sürəti nədən asılıdır?
• Cisimlərin istilik mübadiləsi prosesində aldığı və ya verdiyi enerji hansı fiziki kəmiyyətlə ölçülür?

Açar
sözlər
istilik
mübadiləsi,
istilik miqdarı,
temperatur
dəyişməsi,
xüsusi istilik
tutumu, istilik
tutumu
İstilik miqdarı nədən asılıdır?
Ləvazimat: laboratoriya stəkanı (2 ədəd 300 ml-lik, 1 ədəd 500 ml-lik), kolba (150 ml, 2 əd.), dəliyi olan kolba tıxacı (2 əd.), isti su (500 ml), soyuq su (300 q, otaq temperaturunda), günəbaxan yağı (100 ml, otaq temperaturunda), laboratoriya elektron termometri (3 əd.).
İşin gedişi:
I mərhələ. 1. Kolbalardan birinə 100 q, digərinə 50 q su töküb tıxacla qapayın və laboratoriya stəkanında yerləşdirin.
2. Termometrləri kolbalara daxil edib mayelərin başlanğıc temperaturunu qeyd edin (a).
3. Laboratoriya stəkanlarına temperaturu 85-90°C olan eyni miqdarda isti su töküb termometrlərin göstəricilərini müşahidə edin.
II mərhələ. 1. Kolbalardan birinə 100 q günəbaxan yağı, digərinə 100 q su töküb tıxacla qapayın və laboratoriya stəkanlarında yerləşdirin. 2. Termometrləri kolbalara daxil edin və mayelərin ilk temperaturunu qeyd edin.
3. Laboratoriya stəkanlarına temperaturu 85-90°C olan eyni miqdarda isti su töküb 5 dəq. sonra termometrlərin göstəricilərini qeyd edin (b).
Müzakirə edin:
1. Kolbalardakı sulara eyni miqdarda istilik verdikdə nə müşahidə etdiniz: hansı kolbadakı su daha sürətlə qızmağa başladı?
2. Verilən mayeni müəyyən temperatura qədər qızdırmaq üçün ona verilən istilik miqdarı bu mayenin kütləsindən necə asılıdır?