İstilik hadisələrində enerjinin saxlanması qanunu
6
Cismin aqreqat halını dəyişməsi prosesində verdiyi istilik miqdarı mənfi qəbul olunur. Buna görə də kütləsi m olan maddənin kristallaşması zamanı ayrılan istilik miqdarını hesablayarkən mənfi işarə ilə götürülmüş eyni düsturdan istifadə olunur:
Q = –λm.
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Hansı havada damların kənarında sırsıra əmələ gəlir? Əgər şaxtalı havada əmələ gəlirsə, su haradan meydana çıxır, yox, əgər günəşli havada yaranırsa, su niyə donur?
Buxarlanma və ya kondensasiya istiliyi
Müxtəlif növ mayelərin buxarlanması üçün lazım olan istilik miqdarı da fərqlidir.
Qaynama temperaturunda mayeni buxara çevirmək üçün sərf olunan istilik miqdarına buxarlanma istiliyi deyilir.
Araşdırmanın təhlilindən məlum olur ki, buxarlanma istiliyi mayenin növündən və kütləsindən asılıdır:
Q = Lm.
Burada Q – buxarlanma istiliyi, m – mayenin kütləsi, L – mayenin xüsusi buxarlanma istiliyidir.
Mayenin xüsusi buxarlanma istiliyi eyni kütləli müxtəlif mayeləri buxara çevirmək üçün tələb olunan istilikləri fərqləndirməkdən ötrü tətbiq edilən fiziki kəmiyyətdir.
Maddənin xüsusi buxarlanma istiliyi qaynama temperaturunda ədədi qiymətcə 1 kq mayeni buxarlandırmaq üçün sərf edilən istilik miqdarına bərabər olan fiziki kəmiyyətdir:
L =
Q
m
.
Xüsusi buxarlanma istiliyinin BS-də vahidi:
[L] =
[Q]
[m]
= 1
C
kq
.
Qaynama nöqtəsində kondensasiya olunan m kütləli buxarın verdiyi istilik miqdarı da eyni düsturla, lakin mənfi işarə ilə müəyyən edilir:
Q = –Lm.
Cədvəl 6.4.
Bəzi maddələrin xüsusi ərimə istiliyi

Maddə | λ, kC/kq
Civə | 12
Oksigen | 14
Qurğuşun | 25
Qalay | 59
Hidrogen | 59
Qızıl | 67
Polad | 84
Gümüş | 87
Sink | 120
Parafin | 150
Naftalin | 150
Mis | 210
Dəmir | 270
Buz | 340
Alüminium | 390