II hissə
Bilir-
siniz-
mi?
Avtomobil mühərrikinin 2-3 saat işləməsi prosesində sərf etdiyi oksigenin miqdarı insanın bir həftə nəfəs alması üçün tələb olunan oksigenin miqdarına bərabərdir.
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Sizcə, Yer atmosferinə karbon qazı (CO2), azot dioksid (NO2), metan (CH4), ozon (O3) və digər zərərli tullantıların atılmasının qarşısını tam almaq mümkündürmü? Bunun üçün nə təklif edərdiniz?
arasında susuzluq və aclıq bəşəriyyətin sürətlə məhvinə gətirəcək (şəkil 6.16).
Bakı konfransında qlobal istiləşmənin dayandırılmasının yeganə yolu kimi fosil yanacaqların hasilatının və istilik mühərriklərində onların istehlakının əhəmiyyətli dərəcədə azaldılması qərarı verildi. İnkişaf edən və etməkdə olan ölkələrin hökumətləri qarşısına tükənməyən və bərpa olunan enerji mənbələrindən (Günəş, külək, qeyzer, biokütlə və s.) istifadə imkanlarını genişləndirmək vəzifəsi qoyuldu.
Şəkil 6.16.
Qlobal istiləşmə Yer atmosferində, torpaqda, okeanlarda və bütün canlıların sağlamlığında ciddi fəsadlar yaradacaq
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
• Bakı şəhərinin atmosferi nə dərəcədə təmizdir?
Aparılan praktik araşdırmalardan müəyyən edilmişdir ki, karbürator mühərrikli bir minik avtomobili ilboyu atmosferdən 40 t oksigen udur, əvəzində isə atmosferə yanma məhsulları ilə birlikdə 800 kq dəm qazı (CO), 40 kq azot oksidləri və 200 kq karbohidrogen xaric edir. Nəzərə alsaq ki, Bakı şəhərinin küçələrində hər gün 850 000 avtomobil hərəkət edir, bu avtomobillər ilboyu ətraf mühitə nə qədər zərər vurur?
Müzakirə edin:
• Bakı şəhərindəki minik avtomobilləri tərəfindən ilboyu udulan oksigen qazı, xaric edilən dəm qazı və azot oksidinin miqdarı nə qədərdir?
• Avtomobillərin bu zərərli təsirlərini azaltmaq üçün nə təklif edərdiniz?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. İstixana effekti nədir?
2. Planetimiz üçün hansı istixana effekti faydalıdır: insanların təsiri ilə yaranan, yoxsa təbii formalaşan? Cavabınızı izah edin.
3. Hansı avtomobil mühərriklərinin (benzin, yoxsa dizel mühərriklərinin) atmosferə atdığı istixana qazlarının miqdarı nisbətən azdır? Səbəbini izah edin.
4. Çoxmilyonlu şəhərlərdə ekoloji problemin həll yolları nədədir? İki həll yolunu qeyd edin.