II hissə
*İstilikkeçirmədə yalnız enerji daşınır, maddə daşınması baş vermir.
qızdırdıqda metalın atomlarının rəqsi hərəkət sürətləri və rəqs amplitudları artır. Bu atomlar qonşu atomlarla qarşılıqlı təsirdə olaraq öz enerjilərinin bir hissəsini onlara verir. Beləliklə, istilikvermə prosesi bütün çubuq boyunca baş verdiyindən o, tədricən qızır. Metal çubuqdakı atomlar enerjilərinin bir hissəsini verərkən heç də tarazlıq yerlərini dəyişmir, cisimdə isə maddə daşınması baş vermir.
İstilik enerjisinin cismin çox qızmış hissəsindən az qızmış hissəsinə və ya toxunan isti cisimdən soyuq cismə verilməsi prosesi istilikkeçirmə adlanır.
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Belə bir deyim var: “Uzun atəşkeşlə əlini yandırmazsan”.

#### • Atəşkeş uzun müddət ocaqda qalarsa, o, əlimizi yandırarmı? Niyə?

İstilikvermənin hansı növüdür?
Ləvazimat: laboratoriya stəkanı, soyuq su (1 litr), kiçik saxsı kolba, rəngli isti su (20 ml).
İşin gedişi:
1. Stəkana yarıdan yuxarı soyuq su tökün.
2. Kolbanı rəngli isti su ilə doldurun və ağzını barmağınızla qapayıb içərisində soyuq su olan laboratoriya stəkanının dibində yerləşdirin. Kolbanın ağzını açıb baş verən hadisəni izləyin.
Müzakirə edin:
1. Niyə kolbadan çıxan rəngli isti su vulkan püskürməsi kimi soyuq suyun səthinə qalxır?
2. Müşahidə etdiyiniz bu istilikvermə prosesi hansı üsulla baş verir? Cavabınızı əsaslandırın.
Şəkil 5.9.
Mayedə konveksiya
Konveksiya
Maye və qazlarda istilik mübadiləsi molekulların sərbəst hərəkəti və yerdəyişməsi nəticəsində baş verir. Mayelər qızdırıldıqda istiliyin təsiri ilə genişlənir. Bu zaman aşağı təbəqədə olan isti mayenin sıxlığı azalır, yuxarı təbəqədəki soyuq mayenin sıxlığı isə daha böyük olaraq qalır. Arximed qüvvəsinin təsiri ilə sıxlığı az olan isti maye yuxarı qalxır, soyuq maye isə onun yerini doldurmaq üçün aşağı enir (şəkil 5.9). Aşağı enən təbəqə qızaraq yuxarı qalxdıqda maye axını yaranır və bu proses təkrarlanaraq davam edir. Nəticədə mayenin daxilində