II hissə
Cədvəl 6.5.
Bəzi yanacaq növlərinin
xüsusi yanma istiliyi

Yanacaq | q, MC/kq
Barıt | 3,8
Quru odun | 11
Torf | 14
Şist (yanan süxur) | 15
Metanol | 23
Spirt | 28
Daş kömür | 29
Ağac kömürü | 31
Məişət qazı | 32
Mazut | 40
Kerosin | 41
Dizel yanacağı | 43
Benzin | 44
Propan | 48
Hidrogen | 120

•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Niyə yanacaq kimi benzindən
istifadə etmək barıtdan daha
səmərəlidir, lakin artilleriya
mərmilərində partladıcı kimi
barıtdan istifadə etmək
benzindən çox-çox effektlidir?
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Qaynayan su harada daha istidir: dəniz səviyyəsində, uca dağın zirvəsində, yoxsa dərin şaxtada? Cavabınızı əsaslandırın?
Yanacağın yanma istiliyi
Maddələrin aqreqat hallarının dəyişmə prosesində enerji mübadiləsini araşdırmaq məqsədilə aparılan təcrübələrdə müxtəlif qızdırıcıdan, o cümlədən spirt lampasından istifadə edildi.
Bu qızdırıcılarda yanacağın yanması prosesində ayrılan istilik miqdarını da hesablamaq mümkündür.
Yanacağın tam yanması zamanı ayrılan enerji yanacağın yanma istiliyi adlanır.
Yanacağın yanma istiliyi yanacağın kütləsindən və növündən asılıdır:
Q = qm.
Burada Q – yanacağın yanma istiliyi, m – yanacağın kütləsi,
q – yanacağın xüsusi yanma istiliyidir. Yanacağın xüsusi yanma istiliyi eyni kütləli müxtəlif növ yanacaqların tam yanması zamanı ayırdıqları istiliyi fərqləndirmək üçün istifadə olunan fiziki kəmiyyətdir:
q =
Q
m
.
Yanacağın xüsusi yanma istiliyi ədədi qiymətcə 1 kq kütləli yanacağın tam yanarkən ayrılan istilik miqdarına bərabər fiziki kəmiyyətdir.
Yanacağın xüsusi yanma istiliyinin BS-də vahidi:
[q] =
[Q]
[m]
= 1
C
kq
.
Yanacağın xüsusi yanma istiliyi yanacağın növündən asılıdır (bax: cədvəl 6.5).