II hissə
4.5 Dalğaların xassələri
Okean sahillərində yerləşən iri
limanların yaxınlığında xüsusi
körfəz və ya dalğaqıran tikilir.
Açar
sözlər
difraksiya hadisəsi,
dalğanın qayıtması,
dalğanın sınması
• Körfəz və dalğaqıran
hansı məqsədlə tikilir?
Dalğalar maneəyə rast gəldikdə nə baş verir?
Ləvazimat: “dalğa vannası” proyektoru (a – dayaz laboratoriya vannası, üfüqi çubuqla təchiz edilmiş dalğa generatoru, kotoskop), müstəvi lövhələr, su (1l).
İşin gedişi:
1. Generatoru işə salın və çubuğun su səthində yaratdığı dalğaları ekranda nümayiş etdirin.
2. Yaranan dalğanın qarşısında müstəvi lövhə yerləşdirin və maneənin dalğanın formasını necə dəyişdiyinə diqqət yetirin (b).
3. Su səthində yayılan dalğanın qarşısında iki lövhəni elə yerləşdirin ki, onlar arasında müəyyən aralıq yaransın. Bu aralıqdan keçən dalğanın forma dəyişikliyinə diqqət yetirin (c).
(a)
(b)
(c)
(d)
4. Aralığı tədricən daraldın və oradan keçdikdən sonra dalğaların formasının necə dəyişdiyini izləyin (d). Bütün hallarda su səthində yaranan dalğaların formasının sxemini iş vərəqinə çəkin.
Müzakirə edin:

1. Üfüqi çubuğun rəqsi hərəkəti su səthində hansı formalı dalğa yaratdı?
2. Bu dalğaların yayılma yoluna maneə (və ya aralıq) yerləşdirdikdə nə müşahidə edildi?
3. Aralıq daraldıqca ondan keçən dalğaların forması necə dəyişdi?
4. Təcrübədən mexaniki dalğaların xassəsinə aid hansı nəticəyə gəlmək olar?

Dalğaların difraksiyası
Liman strukturunu, gəmiləri və yaxtaları dalğaların dağıdıcı təsirlərindən qorumaq üçün sahil zonalarının uyğun yerlərində