II hissə
4.2 Dalğanı xarakterizə edən fiziki kəmiyyətlər
Arif babası ilə birlikdə göldə balıq
tuturdu. Onun diqqətini hər dəfə
üzgəyin suya batıb çıxma anında
su səthində yaranan dalğaların
konsentrik çevrələr formasında hər
tərəfə yayılması cəlb edirdi.

- Arif düşündü: “Görəsən, dalğanın
  yaranma mərkəzindən onun
  yayılma sürətini və sahilə nə vaxt
  çatacağını necə təyin etmək olar?”

Açar
sözlər
dalğa tezliyi, dalğa
periodu, dalğa amplitudu,
dalğa uzunluğu, dalğa
sürəti
ν (yun.: nü)
Şəkil 4.3.
Eninə dalğaların
tezliklərinə görə təsviri
Dalğa müxtəlif fiziki kəmiyyətlərlə xarakterizə olunur.
Dalğa mənbəyinin rəqs tezliyi
– Dalğa mənbəyinin rəqs tezliyi mühitin zərrəciklərinin rəqs tezliyidir. O, zərrəciklərin bir saniyədəki rəqslərinin sayını ifadə edir:
ν =
N
t
.
Burada ν rəqs tezliyi, N – rəqslərin sayı, t – bu rəqslərin baş verdiyi zamandır. Tezliyin BS-də vahidi hersdir (Hs):
[ν] = 1Hs =
1
san
.
Şəkil 4.3-də tezliyə görə fərqlənən eninə dalğalar təsvir olunmuşdur.
Dalğa mənbəyinin rəqs periodu
– Dalğa mənbəyinin rəqs periodu mühitin zərrəciklərinin bir tam rəqsinə sərf olunan zamandır.
Period T hərfi ilə işarə olunur və BS-də vahidi saniyədir:
[T] = 1 san.
Rəqs periodu ilə tezliyi arasında tərs mütənasiblik mövcuddur, yəni:
T =
1
v
.
Dalğa mənbəyinin rəqs amplitudu
– Dalğa mənbəyinin rəqs amplitudu mühitin zərrəciyinin tarazlıq vəziyyətindən maksimum uzaqlaşdığı məsafədir. Amplitud A hərfi ilə işarə olunur, BS-də vahidi metrdir (bax: şəkil 4.4):
[A] = 1 m.