Molekulların istilik hərəkəti. Daxili enerji
5
5.5 İstilikvermənin növləri: istilikkeçirmə,
konveksiya və şüalanma
Mənzildə
temperatur 20°C-dir.
Lakin otağın taxta
qapısının metal
dəstəyinə
toxunduqda o,
taxtadan daha
soyuq hiss olunur.
• Niyə temperaturları eyni olan metal dəstək taxta qapıya nisbətən daha soyuq hiss olunur?
Əlimizi şam alovu üzərinə
tutsaq, isti hava axınının necə
yuxarı qalxdığını hiss edərik.
• İstiliyin hava axını ilə daşınma prosesi necə adlanır?

Planetimiz Günəşdən ≈1,5 · 108 km uzaqlıqdadır. Bu məsafədəki fəza isə, demək olar, vakuumdur.

• Vakuumda Günəşdən
Yerə istilikvermə prosesi
necə baş verir?
Açar
sözlər
istilikkeçirmə, konveksiya,
maddə daşınması, enerji
daşınması, şüalanma
Daxili enerjinin dəyişməsi hansı üsulla baş verdi?
Ləvazimat: eyni ölçüdə dəmir və mis çubuq, kiçik mismar (8–10 ədəd), parafin (və ya plastilin), şam (və ya spirt lampası), ştativ (2 ədəd), kibrit.
İşin gedişi:
1. Dəmir və mis çubuqları ayrı-ayrılıqda ştativə bərkidin və aralarındakı məsafə eyni olmaqla mismarları parafinlə onların üzərinə yapışdırın.
2. Çubuqları şəkildə təsvir edildiyi kimi yerləşdirib sərbəst uclarını şamla qızdırın və mismarların qopub düşmə ardıcıllığını izləyin.
Müzakirə edin:
1. Çubuqların daxili enerjisinin dəyişməsi hansı üsulla baş verdi?
2. Niyə mis çubuqdakı mismarlar dəmir çubuqdakı mismarlardan daha tez qopdu?
İstilikkeçirmə
Dəmir çubuqda atomlar müəyyən tarazlıq vəziyyətləri ətrafında rəqsi hərəkət edir. Çubuğun şam alovuna toxunan ucunu