II hissə
6.7 İstilik mühərriki. İstilik mühərrikinin
faydalı iş əmsalı
Şəkildə müxtəlif texnika təsvir olunmuşdur.
• Bu texnikaları hərəkət etdirən nədir?
• Onların hərəkəti hansı enerji çevrilmələri hesabına əldə edilir?
Açar
sözlər
istilik mühərriki, qızdırıcı,
işçi cisim, soyuducu,
faydalı iş əmsalı
Hansı enerji çevrilməsi baş verdi?
Ləvazimat: sınaq şüşəsi, spirt lampası, tutqacı olan ştativ, mantar tıxac, su (40–50 ml).
İşin gedişi:
1. Sınaq şüşəsinə su töküb ağzını tıxacla kip qapayın.
2. Sınaq şüşəsini təsvirdəki kimi ştativə bərkidib spirt lampasının alovunda qızdırın. Su qaynadıqdan sonra baş verən hadisəni izləyin.
Müzakirə edin:
1. Sınaq şüşəsindəki su qaynadıqdan sonra nə müşahidə etdiniz?
2. Təcrübədə hansı enerji çevrilməsi baş verdi?
Bu və ya digər növ enerjini mexaniki enerjiyə çevirən maşınlar insanın həyatını xeyli yüngülləşdirir. Belə ki, bu maşınlar nəqliyyatın hərəkətini, yüklərin daşınmasını və qaldırılmasını, elektrik enerjisinin istehsalını və bir çox texnoloji prosesləri təmin edir.
Belə mühərriklərin ən geniş yayılanlarından biri istilik mühərrikləridir. İstilik mühərrikləri bəşəriyyət tarixində müstəsna rol oynayır. Məhz istilik mühərriklərinin yaradılması birinci sənaye inqilabının böyük vüsət almasına təkan verdi. Belə ki, istilik mühərrikləri olmasaydı, avtomobillər, təyyarə və kosmik raketlər, istilik-elektrik stansiyaları, traktor və ekskavatorlar, gəmi və lokomotivlər, bir çox başqa maşın və texnoloji qurğular da