İstilik hadisələrində enerjinin saxlanması qanunu
6
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Soyuducunun temperaturu qızdırıcının temperaturuna bərabər olarsa, nə baş verər? Cavabınızı əsaslandırın.
Bununla əlaqədar praktik əhəmiyyət kəsb edən aşağıdakı vacib suallar yaranır:
– İstilik mühərriklərindən 100% səmərəlilik almaq prinsipcə mümkün deyilsə, mühəndislər istilik mühərriklərində FİƏ-nin maksimum mümkün olan hansı qiymətinin alınmasına səy göstərməlidirlər?
– Fizika qanunlarına əsasən əldə edilə bilən maksimum FİƏ-nin qiyməti nəyə bərabər olmalıdır?
Termodinamikanın (fizika elminin istilik hadisələrini öyrənən bölməsi) qanunları elm adamlarına bu suala cavab verməyə imkan verdi. Məlum oldu ki, ideal istilik mühərrikinin (istilik mühərrikinin nəzəri modelidir) FİƏ-nin mümkün olan maksimum nəzəri qiyməti (ηmax) yalnız qızdırıcının T1 və soyuducunun T2 mütləq temperaturlarının qiymətləri ilə müəyyən edilir:
ηmax =
T1 - T2
T1
· 100%.
İdeal istilik mühərrikində istilik keçiriciliyi və ya sürtünmə səbəbindən dönməyən enerji itkiləri olmur.
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
1. İnsan orqanizmini istilik mühərriki hesab etmək olarmı? Cavabınızı əsaslandırın.
2. Yerin səthindən yüksələn hava axını bir növ istilik mühərrikidir. Bu mühərrikdə qızdırıcı, işçi cisim və soyuducu rolunu nə oynayır?
3. FİƏ-si 45% olan istilik mühərriki hər dövrədə (tsikldə) soyuducuya 110 kC istilik verir. Mühərrik hər dövrədə qızdırıcıdan nə qədər istilik alır?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. İstilik mühərrikinin FİƏ-si 48%-dir. Bu o deməkdir
ki, yanacağın tam yanması zamanı ayrılan enerjinin:
2. Düzgün ifadələri seçməklə fikri tamamlayın.
A) 48%-i faydalı iş görməyə sərf olunur.
B) 52%-i faydalı iş görməyə sərf olunur.
C) 48%-i daxili enerjiyə çevrilir.
D) 48%-i soyuducuya verilir.
E) 52%-i qızdırıcıdan alınır.
“İstilik mühərrikində ...”
A) mexaniki enerji tamamilə daxili enerjiyə çevrilir.
B) yanacağın daxili enerjisi tamamilə mexaniki enerjiyə çevrilir.
C) yanacağın daxili enerjisinin müəyyən hissəsi mexaniki enerjiyə çevrilir.
D) mexaniki enerjinin müəyyən hissəsi yanacağın daxili enerjisinə çevrilir.
E) enerjinin saxlanması və çevrilməsi baş vermir.
3. İstilik mühərrikində qızdırıcıdan alınan və soyuducuya verilən istilik miqdarları məlumdursa, mühərrikin gördüyü mexaniki işi necə müəyyən etmək olar?