Molekulların istilik hərəkəti. Daxili enerji
5
Bilir-
siniz-
mi?
Kondisionerin istilik rejimində temperaturu artırmaq heç də cihazın daha intensiv işləməsinə səbəb olmur. O hər zaman sabit intensivliklə işləyir və əsas məqsədi otaqda istilik tarazlığını təmin etməkdir. Temperatur quraşdırılan dərəcəyə çatdıqda sensorlar cihazı avtomatik söndürür.
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
Məsələ (nümunə). Uzun müddət temperaturu 25°C olan otaqda saxlanılan termometrdən istifadə edilərək bədən temperaturu ölçülür. Ölçmədən sonra termometrin göstəricisi 37°C olur. Termometrin temperaturu nə qədər dəyişdi? Bu temperatur dəyişməsini Selsi, Farenheyt və Kelvin şkalalarında hesablayın.

Verilir | Həlli | Hesablanması
t1 = 25°C, t2 = 37°C, Δt (°C) – ? Δt (°F) – ? ΔT – ? | Δt (°C) = t2 – t1 Δt (°C) = ΔT Δt (°F) = t2°F – t1°F t1°F = 9 5 t1°C + 32, t2°F = 9 5 t2°C + 32. | Δt (°C) = 37°C – 25°C = 12°C ΔT = 12K t1°F = 9 5 · 25 + 32 = 77°F; t2°F = 9 5 · 37 + 32 = 98,6°F; Δt (°F) = 98,6°F – 77°F = 21,6°F.

Məsələ. Nigar valideynləri ilə İstanbuldan qış tətilindən qayıdırdı. O, təyyarədəki ekranda uçuşun 10 000 m yüksəklikdə və təyyarə bortundan kənarda temperaturun –58°C olduğunu oxudu. Təyyarə Bakı Beynəlxalq Hava Limanında eniş etdikdə şəhərdə temperaturun +12°C olduğu elan edildi. Nigar fikrində atmosferin yuxarı qatlarındakı temperaturla Bakıdakı temperatur fərqini həm Selsi, həm Farenheyt, həm də Kelvin şkalaları ilə hesablamağa başladı. Temperatur fərqlərini hesablamaqda Nigara kömək edə bilərsinizmi?
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Kənddəki su hövzəsinin səthi qalın buz təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Havanın temperaturu –18°C-dir. Buz təbəqəsinin üst səthinin t0 temperaturu, alt üzünün isə tA temperaturu nəyə bərabərdir?

| t0 | tA
A) | 0°C | 0°C
B) | –18°C | 18°C
C) | –18°C | 0°C
D) | 0°C | –18°C
E) | –1°C | –1°C

2. Şəkildə şkalasında müxtəlif sayda bölgüsü olan K və L civə, M və N spirt termometrləri təsvir edilmişdir. Yerin qütblərində bunlardan hansı ən həssas termometr kimi istifadə edilə bilər?
(Nəzərə almalı: civənin donma temperaturu –39°C, spirtin donma temperaturu isə –115°C-dir. Yerin Şimal qütbündə qışda temperatur –40°C, Cənub qütbündə isə –62°C-dir).
A) Yalnız N
B) Yalnız L
C) Yalnız M
D) Yalnız K
E) K və M