II hissə
•DÜŞÜN
•MÜZAKİRƏ ET
•PAYLAŞ
Ultrasəs müayinəsi səsin hansı xassəsinə əsaslanır? Cavabınızı izah edin.
Səsin gurluğu
Verilən kamertonun qoluna çəkiсlə müxtəlif qüvvələrlə zərbə vurduqda onun yaratdığı rəqslərin hansı xarakteristikası dəyişəcək?
Səsin hansı xarakteristikası dəyişdi?
Ləvazimat: kamerton, rezin çəkiс, mikrofon, ossiloqraf.
İşin gedişi:
1. Verilən kamertonun qolunu çəkiсlə əvvəlcə zəif zərbə vurmaqla rəqsi hərəkətə gətirin. Mikrofonu kamertona yaxınlaşdırıb ossiloqrafda alınan qrafiki (əyrini) iş vərəqinə çəkin.
2. Həmin kamertonu daha güсlü zərbə ilə rəqsi hərəkətə gətirin və ossiloqrafda alınan əyrini yenə də iş vərəqinə çəkin.
Müzakirə edin:
1. Hansı halda kamerton daha gur səsləndi: kamerton zəif qüvvənin, yoxsa güсlü zərbənin təsiri ilə rəqsə gətirildikdə?
2. Ossiloqrafda bu hallara uyğun əyrilərin xarakteristikalarında nə kimi fərq müşahidə olundu?
Şəkil 4.13.
Rəqslərin amplitudu artdıqca
səs tonunun gurluğu da artır
Kamertonun qoluna vurulan zərbə güclü olduqca onun rəqslərinin amplitudu da artır. Nəticədə havaya təzyiq edən rəqslərin amplitudu, deməli, dalğanın enerjisi də artır.
Rəqslərin amplitudu artdıqca dalğanın enerjisi və deməli, səsin gurluğu da artır. Amplitud azaldıqda isə gurluq azalır. Şəkil 4.13-də ossiloqrafda alınan eyni tezlikli, lakin müxtəlif gurluqlu səs dalğalarının qrafikləri təsvir olunmuşdur.
Burada böyük amplitudlu rəqslər daha gur səs dalğasına uyğundur. Gurluğu yüksək səslərə atəşfəşanlıq və qatar səsi, gurluğu alçaq səslərə isə quş civiltisi və pıçıltı səsləri nümunə göstərilə bilər.
Səsin gurluğunun BS-də vahidi desibeldir (1dB).