5
Molekulların istilik hərəkəti.
Daxili enerji
İstilik hərəkəti cisim daxilində atom və molekulların nizamsız hərəkətidir. Cismi təşkil edən zərrəciklərin istilik hərəkəti həmin cismin sükunət halında olmasından və ya hərəkət etməsindən asılı deyil.
Bu hərəkəti ilk dəfə 1827-ci ildə ingilis botaniki Robert Broun mikroskop altında suda asılı vəziyyətdə olan çiçək tozcuqları üzərində müşahidə apararkən aşkar etmişdir. Lakin Broun hər bir tozcuğun suda xaotik (nizamsız) hərəkət etməsinin səbəbini izah edə bilməmişdi.
1905-ci ildə broun hərəkətinin düzgün elmi izahını amerikalı fizik Albert Eynşteyn vermişdir. O izah etmişdir ki, suda asılı vəziyyətdə olan çiçək tozcuğunun broun hərəkətinə səbəb tozcuqdan 1000 dəfə kiçik su molekullarının nizamsız hərəkət edərək kompensasiya olunmayan zərbələridir.

1. Broun hərəkəti maddələrin molekulyar quruluşu haqqında hansı müddəaların düzgünlüyünü sübut etdi?
2. Sizcə, niyə maddənin atom və molekullarının hərəkəti istilik hərəkəti adlanır?
3. Molekulların istilik hərəkətinin enerji xarakteristikası nədir?

Bölmədə öyrənəcəksiniz

- Diffuziya hadisəsi və broun hərəkəti maddələrin molekulyar quruluşunun əsas müddəalarını təsdiq edir
- Maddələr arasında istilik mübadiləsi onları təşkil edən molekulların istilik hərəkəti nəticəsində baş verir
- İstilik mübadiləsi maddələr arasında istilik tarazlığı yaranana qədər davam edir
- Temperatur molekulların orta kinetik enerjisinin ölçüsüdür
- Maddələri təşkil edən atom və molekulların enerji xarakteristikası daxili enerjidir
- Daxili enerjinin dəyişməsi mexaniki işgörmə və istilikvermə vasitəsilə baş verir