Kimyəvi reaksiyaların təsnifatı
3
Kimyəvi tənliklər aşağıdakı ardıcıllıqla tərtib olunur:
– Reaksiyaya daxil olan maddələrin kimyəvi formulları yazılır. Bu zaman reaksiyaya daxil olan maddələrin sayı iki və daha artıq olduqda onların formulları arasında “+” işarəsi qoyulur.
– Ox işarəsi (→) yazılır.
– Reaksiyadan alınan maddələrin kimyəvi formulları yazılır. Bu zaman reaksiyadan iki və daha çox maddə alınarsa, onların formulları arasında “+” işarəsi qoyulur.
Bu qaydanı 7-ci sinifdə təcrübə apardığınız xlorid turşusu ilə çay sodasının reaksiya tənliyinə tətbiq edək. Bu reaksiyanın “söz tənliyi” aşağıdakı kimidir:
Xlorid turşusu + Çay sodası → Natrium xlorid + Karbon qazı + Su

Reaksiyaya daxil olan maddələrin kimyəvi formulları yazılır. | HCl + NaHCO3
Ox işarəsi (→) yazılır. | HCl + NaHCO3 →
Reaksiyadan alınan maddələrin kimyəvi formulları yazılır. | HCl + NaHCO3 → NaCl + CO2 + H2O

Reaksiyaya daxil olan maddələr başlanğıc maddələr və ya reagentlər, reaksiyadan alınan maddələr isə reaksiya məhsulları adlanır.
Başlanğıc maddələr Reaksiya məhsulları
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin

1. Reaksiya tənliklərini dəftərinizə köçürün və boşluqları tamamlayın.
a. Mg + _______ → MgCl2 + H2 b. NaOH + __________ → CH3COONa + H2O

2. Əhəng südünü divara və ağacın gövdəsinə vurduqda tədricən ağarır. Baş verən reaksiyanın tənliyini yazın.
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Reaksiyalar üçün uyğunluğu müəyyən edin.
NaOH + HNO3 → NaNO3 + H2O CaO + CO2 → CaCO3
I. Başlanğıc maddələr a. H2O b. CO2
II. Reaksiya məhsulları c. NaOH d. CaCO3
2. “Söz tənlikləri”ni kimyəvi tənliklər formasında ifadə edin.
a. Ammonyak + Su → Ammonium hidroksid
b. Kalsium oksid + Su → Kalsium hidroksid
c. Karbon monooksid + Oksigen → Karbon dioksid
d. Azot dioksid + Oksigen + Su → Nitrat turşusu