Kimyəvi reaksiyaların təsnifatı
3
Bu hallarda tənliyin sağ və sol tərəflərində atomların sayı bərabərləşdirilməlidir. Bu, kimyəvi tənliyin əmsallaşdırılması adlanır. Bunun üçün maddə formulunun qarşısına reaksiyaya daxil olan hissəciklərin sayını göstərən ədəd – əmsal yazılır. Əmsallar kiçik tam ədədlər ilə ifadə olunur.
Hidrogenin yanma reaksiyasının tənliyini aşağıdakı addımlarla əmsallaşdırmaq olar:
Sol və sağ tərəfdə oksigen
atomlarının sayı bərabər deyil.
→

| H2 + O2 | H2O
Hidrogen | 2 | 2
Oksigen | 2 | 1

Oksigen atomlarının sayını bərabərləşdirmək üçün suyun formulunun qarşısına 2 əmsalı yazılır.
→

| H2 + O2 | 2H2O
Hidrogen | 2 | 4
Oksigen | 2 | 2

Hidrogen atomlarının sayını bərabərləşdirmək üçün hidrogenin formulunun qarşısına 2 əmsalı yazılır.
→

| 2H2 + O2 | 2H2O
Hidrogen | 4 | 4
Oksigen | 2 | 2

Natriumun su ilə reaksiyasının tənliyi aşağıdakı kimi əmsallaşdırılır:
Sol və sağ tərəfdə hidrogen atomlarının sayı bərabər deyil.
→

| Na + H2O | NaOH + H2
Natrium | 1 | 1
Hidrogen | 2 | 3
Oksigen | 1 | 1

Hidrogen atomlarının sayını bərabərləşdirmək üçün suyun və natrium hidroksidin formulunun qarşısına 2 əmsalı yazılır.
→

| Na + 2H2O | 2NaOH + H2
Natrium | 1 | 2
Hidrogen | 4 | 4
Oksigen | 2 | 2

Natrium atomlarının sayını bərabərləşdirmək üçün onun simvolunun qarşısına 2 əmsalı yazılır.
→

| 2Na + 2H2O | 2NaOH + H2
Natrium | 2 | 2
Hidrogen | 4 | 4
Oksigen | 2 | 2

Kimyəvi tənlikləri əmsallaşdırarkən aralıq addım kimi kəsr halında olan əmsallardan da istifadə etmək olar. Bu halda sonda bütün maddələrin əmsallarını hər hansı bir ədədə vurmaqla onları kiçik tam ədədlərə çeviririk.
H2 + O2 → H2O 2H2 + O2 → 2H2O
H2 +
1
2
O2 → H2O
Na + H2O → NaOH + H2
Na + H2O → NaOH +
1
2
H2
2Na + 2H2O → 2NaOH + H2