2
Kimyəvi rabitə
Dövri cədvəlin 18-ci (VIIIA) qrup elementləri – helium, neon, arqon, kripton, ksenon və radon “təsirsiz qazlar” adlanır. Atmosferdə onların miqdarı az olsa da, helium hidrogen ilə bərabər Günəşin əsasını təşkil edir.
Təsirsiz qazlar rəngsiz, iysiz, dadsız olub kimyəvi cəhətdən çox passivdir. Məsələn, onlar yanmır. Hidrogen ilə doldurulmuş şara yanan çöp yaxınlaşdırdıqda partlayır, heliumla dolu şarda isə yanma baş vermir. Təhlükəsiz olduğuna görə hava şarlarında, adətən, heliumdan istifadə olunur.
Təsirsiz qazlar biratomlu olur, atomları bir-biri ilə və başqa atomlarla birləşmir. Bu səbəbdən onların olduğu mühit inert (təsirsiz) olur. Həmin mühitdən elektrik cərəyanı keçirdikdə müxtəlif rənglər əmələ gəlir. Bəzi avtomobillərdə olan ksenon lampalarda da oxşar hadisə müşahidə edilir.
1868-ci ildə alimlər heliumu kəşf etsələr də, onun biratomlu olduğunu izah edə bilmirdilər. 1916-cı ildə Gilbert Nyuton Luisin elmi açıqlamalarından sonra bəzi elementlərin niyə birləşmə əmələ gətirmədikləri aydın oldu. G.N.Luisin kəşfi elm dünyasını həyəcanlandırdı və yeni elmi tədqiqatlar üçün qapı açdı.

1. Sizcə, Gilbert Nyuton Luis bunu necə izah edirdi?
2. Bu kəşfin təsirsiz qazların dövri cədvəldə sonuncu qrupda yerləşməsi ilə əlaqəsi varmı?

Bölmədə öyrənəcəksiniz

- Atom və ionlar bir-birinə elektrostatik qüvvələr – kimyəvi rabitələr ilə birləşir
- Kimyəvi rabitənin ion rabitəsi, kovalent rabitə və metal rabitəsi kimi növləri var
- İon rabitəsi metal və qeyri-metal atomları, kovalent rabitə isə qeyri-metal atomları arasında yaranır
- Metal rabitəsi metal kationları arasında delokallaşmış elektronlar hesabına yaranır
- Maddələr bərk halda ion, atom, molekul və metal kristal qəfəslər əmələ gətirir
- Maddələrin fiziki və kimyəvi xassələri onların quruluşlarından asılıdır