Kimyəvi rabitə
2
Kimyəvi rabitələr necə yaranır?
Şəkildə iki atom təsvir olunub. Mavi kürələr protonun, boz kürələr neytronun, narıncı kürələr isə elektronun təsviridir. Mavi və boz kürələr birlikdə atomun nüvəsini təşkil edir. Bənövşəyi və yaşıl xətlər isə elektrostatik qüvvələri göstərir.
- proton
- elektron
- neytron

#### Müzakirə edin:
1. Zərrəciklərin cəzb edilməsinə hansı xətlər uyğundur? Nə üçün belə düşünürsünüz?
2. Zərrəciklərin itələnməsinə hansı xətlər uyğundur? Fikrinizi əsaslandırın.
3. Hansı halda bu atomların birləşməsi baş verər?

Atomlar qarşılıqlı təsirdə olduqda eyni elektrostatik yüklü zərrəciklər bir-birini itələyir, əks yüklü olanlar isə cəzb edir. Zərrəciklər arasında təsir edən qüvvələrdən cazibə qüvvələri üstün olduqda atomlar arasında kimyəvi rabitə yaranır.

Kimyəvi rabitənin əmələgəlmə səbəbi atomların stabil hala keçməsidir. Atomun xarici təbəqəsində 8 elektron olduqda (ns2np6 elektron quruluşu yarandıqda) bu onun ən stabil halı hesab edilir. Məsələn, təsirsiz qazların xarici təbəqəsi tamamlandığı üçün onların atomları stabil olur və rabitə əmələ gətirmir. Bu səbəbdən helium, neon və digər təsirsiz qazlar molekullardan deyil, atomlardan təşkil olunur. Digər elementlər də kimyəvi rabitə əmələ gətirdikdə atomlarının xarici təbəqələrini elektron alış-verişi və ya ortaq istifadəsi ilə dövri cədvəldə özlərinə ən yaxın olan təsirsiz qazın atomunun xarici təbəqəsinə "bənzədir". Bu, oktet qaydası adlanır.

Atomların xarici elektron təbəqələrini təsirsiz qazların atomlarının xarici təbəqəsinə (ns2np6) tamamlamasına oktet qaydası deyilir. “Okta” yunanca “səkkiz”, “oktet” “səkkizlik” deməkdir.