Atomun quruluşu və dövri cədvəl
1
1.4 Müasir dövri cədvəl
Mendeleyev elementləri atomlarının kütləsinə görə sıralayarkən bəzi elementlərin bu qaydaya uyğun olmadığını da müşahidə etmişdir. Məsələn, qızıl atomunun kütləsi platin, iridium (Ir), osmium (Os) və civə atomlarının kütləsindən kiçik olduğu halda, cədvəldə qızıl bu elementlərdən sonra yerləşdirilmişdir. O bunun bəzi elementlərin atomlarının kütləsinin düzgün hesablanmadığından irəli gəldiyini düşünürdü.
XX əsrin əvvəllərində təsirsiz qazların kəşfindən sonra Henri Mozlinin araşdırmaları müasir dövri cədvəlin meydana gəlməsinə səbəb oldu. H.Mozli elektronlarla bombardman etdiyi atomların yaydığı şüaların dalğa uzunluğuna əsasən onların elektron və proton saylarını göstərən atom nömrələrini kəşf etdi. O, müəyyən etdi ki, elementlərin xassələri atomların kütləsindən yox, atom nömrəsindən asılıdır. Beləliklə, H.Mozli dövri cədvəldə elementlərin atomların kütləsinə görə deyil, atom nömrələrinə (nüvə yükünə) görə düzülməli olduğunu irəli sürdü və müasir dövri cədvəlin əsasını qoydu.

- Sizcə, bu, elementlərin atomlarının kütləsinin düzgün hesablanmadığından irəli gəlirmi?
- Kütlə ədədinin proton və neytron saylarının cəmi olduğunu nəzərə alaraq elementlərin xassələrinə görə cədvəldə qruplaşdırılması üçün hansı parametr daha vacib ola bilər?
- İzotopların kimyəvi xassələrinin eyni olduğunu nəzərə alaraq bunu necə əsaslandırardınız?

Açar
sözlər
atom nömrəsi, qrup,
əsas qrup, əlavə qrup,
dövr, s-elementləri,
p-elementləri