Kimyəvi reaksiyaların təsnifatı
3
Kükürdün yanma reaksiyası nümunəsinə baxsaq, reaksiyadan alınan kükürd dioksidin kütləsi reaksiyaya daxil olan kükürd və oksigenin kütləsinin cəminə bərabər olur. Buna səbəb reaksiyaya daxil olan və alınan maddələrdə eyni atomların sayının bərabər olmasıdır.
m qram m qram
Reaksiya zamanı maddələrin miqdarının zamandan asılı olaraq dəyişməsini qrafik olaraq da təsvir etmək olar.
Məsələn,

CaCO3 → CaO + CO2

reaksiyası zamanı CaCO3-ün miqdarı zaman keçdikcə azalır, CaO və CO2-nin miqdarı isə artır. Bu reaksiya üçün maddələrin kütləsinin (m) zamandan () asılı olaraq dəyişməsi qrafikdəki kimi olur. a və b alınan CO2 və CaO-nun, c isə götürülən CaCO3-ün kütləsidir.

Maddə kütləsinin saxlanması qanununa görə bu halda
c = a + b
olur.
Kütlə fərqi nəyi göstərir?
Ləvazimat: mis lövhə, maqnezium karbonat, çini kasa, pinset, spirt lampası.
Təlimat:
Addım 1.
Mis lövhənin kütləsini ölçün. Sonra onu pinsetlə tutaraq spirt lampasının alovunda bir müddət qızdırın. Qızdırmanı dayandırdıqdan sonra soyumasını gözləyin. Lövhənin kütləsini yenidən ölçün.
Addım 2.
Çini kasaya bir qədər maqnezium karbonat (MgCO3) əlavə edin. Maqnezium karbonatla birlikdə çini kasanın kütləsini ölçün. Sonra çini kasanı spirt lampası ilə kifayət qədər qızdırın. Qızdırmanı dayandırdıqdan sonra soyumasını gözləyin. Çini kasanın kütləsini yenidən ölçün.

#### Müzakirə edin:
1. Nə müşahidə etdiniz?
2. Lövhənin və çini kasanın əvvəlki və sonrakı kütlələri arasında hansı fərq oldu?
3. Kütlə dəyişməsinin qrafikini necə təsvir edərdiniz? Bu fərqi necə izah edə bilərsiniz?