Kimyəvi rabitə
2
Qeyri-metallardan əmələ gələn binar maddələrin formulları necə tərtib olunur?
Addım 1.
Hidrogen və oksigendən əmələ gələn maddənin formulunun (H2O) tərtibi üçün qayda təklif edin.
Addım 2.

H2O molekulunun əmələ gəlməsinə uyğun olaraq azot atomunun neçə hidrogen atomu birləşdirdiyini müəyyənləşdirin. Bu molekulun əmələgəlmə sxemini tərtib edin.

Addım 3.
Tərtib olunan qaydanı azot və hidrogendən əmələ gələn maddə üçün də tətbiq edin.

#### Müzakirə edin:
1. Tərtib etdiyiniz qayda azot və hidrogendən əmələ gələn maddə üçün ödənildimi?
2. Bu qaydanı tətbiq etməklə aşağıdakı elementlərdən təşkil olunan binar maddələrin formulları necə olar?
a. Karbon və hidrogen
b. Silisium və oksigen
c. Karbon və kükürd
d. Fosfor və xlor

Qeyri-metallardan təşkil olunmuş əksər binar maddələrin formulları aşağıdakı kimi tərtib edilir:
1. Maddənin molekulunu əmələ gətirən element atomlarının sayı müəyyən olunur.
Bunun üçün:

- element atomlarının xarici təbəqəsinin 8 elektrona qədər tamamlanması üçün lazım olan elektronların sayı müəyyən edilir;
- bu sayların ƏKOB-u hesablanır;
- ƏKOB-u bu elektron saylarına bölməklə elementlərin atom sayı müəyyənləşdirilir.

2. Dövri cədvəldə solda olan elementin, eyni qrupda olduqda isə aşağıda olan elementin simvolu, əsasən, solda, digəri isə sağda yazılır.
3. Hər bir elementin atom sayı müvafiq olaraq onun simvolunun indeksinə yazılır. Qeyd edilən qaydanı hidrogen və oksigendən əmələ gələn maddənin formulunun tərtibi üçün də tətbiq edək.
1
Hidrogenin və oksigenin atomlarının sayı müəyyən olunur:

1H : 1s1 1 elektrona ehtiyac var;

8O : 1s22s22p4 2 elektrona ehtiyac var.

ƏKOB (1; 2) = 2 n(H) = ƏKOB : n(e) = 2 : 1 = 2 n(O)= ƏKOB : n(e) = 2 : 2 = 1
2
Hidrogen dövri cədvəldə daha solda olduğu üçün onun simvolu solda, oksigenin simvolu isə sağda yazılır.
3
Hidrogenin indeksinə “2” yazılır, oksigen atomlarının sayı 1 olduğu üçün onun indeksinə heç nə yazılmır.

H2O