I hissə
1.2 Elektronların energetik səviyyələr üzrə paylanması
Oksigen atomunun modeli təsvir olunmuşdur.

- Bu atomun 1-ci və 2-ci energetik səviyyələrində hansı yarımsəviyyələr var və bu yarımsəviyyələrdə neçə elektron olur?
- Oksigen atomunda elektronların yerləşdiyi yarımsəviyyələrin simvollarından (s, p, d və s.) və bu yarımsəviyyələrin elektron sayından istifadə etməklə bu atomun energetik səviyyələrinin ifadəsi üçün hansı formulu təklif edərdiniz?

Açar
sözlər
elektron formulu,
elektron konfiqurasiyası,
tam elektron formulu,
qısa elektron formulu,
xarici təbəqə,
cütləşməmiş elektron
Şəkil 1. Elektronların
yarımsəviyyələri
doldurma sxemi

Atomda elektronların paylanması energetik səviyyələr, yarımsəviyyələr və orbitalların enerjisi ilə bağlıdır. Əvvəlcə enerjisi az olan orbitallar elektronlarla dolur. Elektronların yarımsəviyyələri doldurma sxemindən (şəkil 1) göründüyü kimi, elektronların yarımsəviyyələr üzrə paylanması 1s 2s 2p 3s 3p 4s... ardıcıllığı ilə baş verir. Hər yarımsəviyyədə olan elektron saylarını yarımsəviyyələri ifadə edən hərflərin qüvvətinə yazdıqda (məsələn, 1s2, 2s1, 3p3 və s.) atomun elektron formulu (elektron konfiqurasiyası) formalaşır.
Maksimal olaraq s-yarımsəviyyəsində 2 və p-yarımsəviyyəsində 6 elektronun olmasını nəzərə alsaq, 7 elektronu olan azot və 16 elektronu olan kükürd atomlarının energetik səviyyələr üzrə elektronlarının paylanması və elektron formulu aşağıdakı kimi olur:

#### Element | #### Atomunda elektron sayı | #### Energetik səviyyələr üzrə elektronların paylanma sxemi | #### Elektron formulu
N azot | 7 |  |  | 1s22s22p3
S kükürd | 16 |  |  | 1s22s22p6 3s23p4

Azot atomu üçün ikinci, kükürd atomu üçün üçüncü elektron təbəqəsi sonuncu olub xarici təbəqə, elektron formulunun cədvəldəki kimi yazılışı isə atomun tam elektron formulu adlanır.