1
Atomun quruluşu
və dövri cədvəl
Məşhur rus alimi Dmitri Mendeleyev Fransa və Almaniyada bir çox avropalı alimlərlə birlikdə çalışmışdır. 32 yaşında Sankt-Peterburq Universitetinin professoru adını almışdır. Kimyəvi elementlərin fiziki və kimyəvi xassələrinin dəyişməsi qanunauyğunluqlarına əsaslanaraq 1869-cu ildə tərtib etdiyi “Elementlərin dövri cədvəli” onun ən böyük elmi tədqiqatı hesab edilir. Mendeleyevin tərtib etdiyi dövri cədvəlin o günə qədər mövcud olan cədvəllərdən əsas fərqi ondan ibarət idi ki, o, kəşf olunmamış bəzi elementlərin mövcudluğunu təxmin etmiş və həmin elementlər üçün dövri cədvəldə boş xanalar qoymuşdu. Bir neçə il sonra isə həmin elementlərin kəşfinə görə Mendeleyev dünyada məşhur kimyaçı alim kimi tanınmışdı.
Mendeleyevin özü heç bir element kəşf etməmişdir. Lakin amerikalı fiziklər 1955-ci ildə atomunun proton sayı 101 olan yeni element kəşf etmiş və onu Mendeleyevin şərəfinə “Mendelevium” adlandırmışlar.

1. Hansı kimyəvi elementləri
   tanıyırsınız?
2. Elementlərin cədvəl şəklində
   sistemləşdirilməsinin hansı
   üstünlükləri var?

Bölmədə öyrənəcəksiniz

- Orbital elektronun atomda hər hansı bir anda tapılma ehtimalının yüksək olduğu fəza bölgəsidir
- Orbitallar qruplaşaraq yarımsəviyyələri, onlar isə öz növbəsində elektron təbəqələrini əmələ gətirir
- Dövri cədvəldə elementlər atom nömrələrinin (nüvə yükünün) artması ilə düzülüb
- Dövri cədvəl 18 qrup və 7 dövrdən ibarətdir
- Dövri cədvəldə qruplar üzrə yuxarıdan aşağıya doğru elementlərin atom radiusu artdığı üçün onların metallıq xassəsi artır, qeyri-metallıq xassəsi isə azalır
- Dövri cədvəldə dövrlər üzrə soldan sağa doğru elementlərin atom radiusu azaldığı üçün onların metallıq xassəsi azalır, qeyri-metallıq xassəsi isə artır