Turşular və əsaslar
6

#### Müzakirə edin:
1. Hansı halda lakmus kağızı göy rəngə boyanmadı? Bunu necə izah edərdiniz?
2. Bu halda götürülən əsasın su ilə qarışığından sabit elektrik cərəyanı keçirdikdə müşahidəniz sizin izahınızı təsdiq etdimi?
3. Məhlulda lakmusun rəngini göyərdən əsasların elektrik keçiriciliklərində fərq oldumu? Bunu necə izah edərdiniz?
4. Dissosiasiya edən əsasların dissosiasiya tənliklərini tərtib edin.

Qələvilər elektrolitdir. Onlar suda həll olaraq dissosiasiyaya uğrayır. Bu zaman metal kationu və OH⁻ anionu əmələ gəlir. Ammonium hidroksidin dissosiasiyasından isə kation olaraq ammonium ionu əmələ gəlir.

NaOH → Na+ + OH⁻
KOH → K+ + OH⁻
NH4OH → NH4+ + OH⁻

Bu əsasların dissosiasiyası bir mərhələdə, kalsium hidroksidin dissosiasiyası isə iki mərhələdə baş verir.

Ca(OH)2 → CaOH+ + OH⁻
CaOH+ → Ca2+ + OH⁻

Kalsium hidroksidin ümumi dissosiasiya tənliyini aşağıdakı kimi ifadə etmək olar:

Ca(OH)2 → Ca2+ + 2OH⁻

Qələvilərin dissosiasiyasından əmələ gələn OH⁻ ionu hesabına məhlulda əsasi (qələvi) mühit yaranır. Məhlulda əsasi mühitin olmasını universal indikator, qırmızı lakmus kağızı, fenolftalein, metiloranj və ya pH-metr ilə təyin etmək olar.
Natrium xloridin
elektrolitik dissosiasiyası
Universal indikator əsasi
mühitdə göy rəngə
boyanır.
Qırmızı lakmus kağızı
əsasi mühitdə göy
rəngə boyanır.
Fenolftalein əsasi
mühitdə çəhrayı
rəngə boyanır.
Metiloranj əsasi
mühitdə sarı rəngə
boyanır.
pH əsasi mühitdə
7-dən böyük qiymət
alır.