II hissə
Kimyəvi reaksiyaların sürəti zaman keçdikcə azalır. Bunu sinkin duru sulfat turşusu ilə reaksiyası nümunəsində göstərmək olar. Baş verən reaksiyanın tənliyi aşağıdakı kimidir.
Sink + sulfat turşusu → sink sulfat + hidrogen
Zn + H2SO4 → ZnSO4 +H2↑
Bu reaksiya qaz qabarcıqlarının ayrılması ilə müşahidə olunur. Artıq miqdarda götürülmüş sinki duru sulfat turşusu məhluluna əlavə etdikdə onlar arasında baş verən reaksiyanın sürətinin tədricən azalmasını aşağıdakı kimi göstərmək olar.
Sink parçalarının
ölçülərinin yavaş-yavaş
azalması və qaz
qabarcıqlarının əmələ
gəlməsi müşahidə edilir.
Zaman keçdikcə qaz
qabarcıqlarının ayrılmasının
intensivliyi azalır. Bu da baş
verən reaksiyanın sürətinin
zəiflədiyini göstərir.
Qaz qabarcıqlarının əmələ
gəlməsi tamamilə dayanır. Buna
səbəb sulfat turşusunun tamamilə
reaksiyaya daxil olmasıdır. Sinkin
bir hissəsi isə qalır.
Öyrəndiklərinizi tətbiq edin
Aşağıdakı təcrübələri aparın. Hər bir reaksiyada sürətin azalmasını hansı əlamətə görə müşahidə etmək olar?
– Kalsium xlorid və natrium karbonat məhlullarının qarışdırılması;
– Sink sulfat məhluluna maqnezium parçasının daxil edilməsi;
– Şəkər tozunun sınaq şüşəsində uzun müddət qızdırılması.
Öyrəndiklərinizi yoxlayın
1. Verilmiş hadisələr zamanı
baş verən reaksiyaları
onların sürətlərinin artma
sırası ilə düzün.
I. çiy yumurtanın qaynayan suda bişirilməsi
II. meyvənin çürüməsi
III. metan qazının yanması
IV. dəmir əşyanın paslanması
V. kəsilmiş almanın qaralması
2. Təbiətdə ləng və sürətlə baş verən reaksiyalara hansı nümunələri göstərə bilərsiniz?