II hissə
Turşuların elektrolitik dissosiasiyası
Turşu məhlulları elektrik cərəyanını keçirirmi?
Ləvazimat: məhlulların elektrik keçiriciliyini yoxlamaq üçün qurğu, distillə edilmiş su, sirkə turşusu məhlulu, xlorid turşusu.
Təlimat:
• Məhlulların elektrik keçiriciliyini yoxlamaq üçün sadə bir qurğudan istifadə edilir. Bu qurğu kimyəvi stəkan, elektrodlar, naqillər, lampa və sabit cərəyan mənbəyindən ibarət olur. Kimyəvi stəkana məhlul töküb naqilləri cərəyan mənbəyinə qoşduqda lampa yanırsa, məhlul elektrik cərəyanını keçirir.
Addım 1. Kimyəvi stəkana distillə edilmiş su tökün və naqilləri cərəyan mənbəyinə birləşdirin.
Addım 2. Kimyəvi stəkana sirkə turşusu məhlulu tökün və naqilləri cərəyan mənbəyinə birləşdirin.
Addım 3. Kimyəvi stəkana xlorid turşusu məhlulu tökün və naqilləri cərəyan mənbəyinə birləşdirin.

#### Müzakirə edin:
1. Üç müxtəlif təcrübədə fərqli nə müşahidə etdiniz?
2. Bu fərqin səbəbini necə izah edərdiniz?

Əksər turşular suda həll olur. Bəzi maddələr kimi turşular da suda həll olduqda ionlara ayrılır. Bu hadisə elektrolitik dissosiasiya adlanır.
Maddələri suda həll etdikdə və ya əritdikdə onların ionlara ayrılmasına elektrolitik dissosiasiya deyilir.

Bütün maddələr suda həll edildikdə və ya əridildikdə ionlarına ayrılmır. Turşular kimi ionlara ayrılan maddələrə elektrolitlər, ionlara ayrılmayan maddələrə isə qeyri-elektrolitlər deyilir. Turşuların elektrolitik dissosiasiyası zamanı turşu molekulu H+ kationuna və turşu qalığı anionuna ayrılır.

HCl → H+ + Cl–