Kimyəvi reaksiyaların sürəti və ona təsir edən amillər
4
4.2 Reaksiya sürətinin ölçülməsi
Təyyarə saatda
təqribən 800 km
məsafə qət edir.
Benzin pompası
dəqiqədə təqribən
50 litr benzin pompalayır.
Çap maşını saniyədə
təqribən 10 nüsxə
qəzet çap edir.
• Təsvir edilən proseslərin sürətini hansı vahidlə ifadə etmək olar?
• Kimyəvi reaksiyaların sürətini necə ölçmək olar?
Sürət vahid zamanda baş verən dəyişikliyin ölçüsüdür. Reaksiyanın sürəti vahid zamanda başlanğıc maddələrin sərf olunan və ya reaksiya məhsullarının əmələ gələn miqdarına görə müəyyən edilir. Məsələn, maqneziumla xlorid turşusu reaksiyaya daxil olduqda maqnezium xlorid və hidrogen əmələ gəlir.
Mg(bərk) + 2HCl(məhlul) → MgCl2(məhlul) + H2(qaz)
Bu reaksiyanın sürətini aşağıdakı yollarla hesablamaq mümkündür:
✓ 1 dəqiqədə sərf olunan maqneziumun miqdarına görə
✓ 1 dəqiqədə sərf olunan xlorid turşusunun miqdarına görə
✓ 1 dəqiqədə əmələ gələn maqnezium xloridin miqdarına görə
✓1 dəqiqədə əmələ gələn hidrogenin həcminə görə
Bu reaksiyanın sürətini qaz halında olan maddənin həcminə görə ölçmək daha asandır. Çünki qazı üzərində ölçüləri olan şprisə doldurub həcmini ölçmək mümkündür.
Açar
sözlər

kimyəvi reaksiyaların
sürətinin ölçü vahidi,
sm3/san, sm3/dəq, q/dəq