Turşular və əsaslar
6
Məhlulda olan elektrolitlərin tərkibini müəyyənləşdirmək üçün onların müxtəlif reaksiyalarından istifadə olunur. Bu zaman məhlulda olan anion və kationlar reaksiyaların əlamətlərinə görə (çöküntünün alınması, qaz halında maddənin ayrılması və s.) təyin olunur.

Təyin edilən kation | Təyinedici anion | Reaksiyanın əlaməti
Al3+ | OH⁻ | Ağ çöküntü əmələ gəlir
Fe2+ | OH⁻ | Yaşılımtıl çöküntü əmələ gəlir
Fe3+ | OH⁻ | Qonur çöküntü əmələ gəlir
Zn2+ | OH⁻ | Ağ çöküntü əmələ gəlir
Cu2+ | OH⁻ | Mavi çöküntü əmələ gəlir
NH4+ | OH⁻ | Qırmızı rəngli yaş lakmus kağızını göy rəngə boyayan qaz ayrılır

Təyin edilən anion | Təyinedici kation | Reaksiyanın əlaməti
SO42- | Ba2+ | Ağ çöküntü alınır
PO43- | Ag+ | Sarı çöküntü alınır
CO32- | H+ | Göy rəngli yaş lakmus kağızını çəhrayı rəngə boyayan qaz ayrılır
S2- | Pb2+ | Qara çöküntü alınır
F⁻ | Mg2+ | Sarı çöküntü alınır
Cl⁻ | Ag+ | Ağ çöküntü alınır
Br⁻ | Ag+ | Sarımtıl çöküntü alınır
I⁻ | Ag+ | Sarı çöküntü alınır

Kation və anionları necə təyin etmək olar?
Ləvazimat: sınaq şüşələri, sınaq şüşələri üçün ştativ, qırmızı və göy rəngli lakmus kağızları, natrium hidroksid, xlorid turşusu, ammonium nitrat, alüminium nitrat, sink nitrat, mis(II) nitrat, dəmir(II) nitrat, dəmir(III) nitrat, gümüş(I) nitrat, qurğuşun(II) nitrat, natrium sulfat, natrium ortofosfat, natrium karbonat, natrium sulfid, natrium flüorid, natrium xlorid, natrium bromid, natrium yodid, barium xlorid.
Təlimat:
• Verilmiş maddələrin məhlullarından istifadə etməklə kation və anionların təyini reaksiyalarını planlaşdırın və uyğun təcrübələr aparın.

#### Müzakirə edin:
1. Hidroksid ionu ilə kationların təyini zamanı alınan çöküntülər bir-birindən nə ilə fərqləndi?
2. Karbon qazı və ammonyak qazının ayrılmasını necə müəyyən etdiniz? Bu onların hansı xassəsi ilə əlaqəlidir?
3. Reaksiyaların ion tənlikləri necə olar?