II hissə

Bu tənlik reaksiyanın molekulyar tənliyi adlanır. Reaksiya məhlulda H+ və OH- ionları arasında baş verdiyindən onu qısa şəkildə

H+ + OH– → H2O

kimi göstərmək olar. Bu, reaksiyanın qısa ion tənliyi adlanır. Göründüyü kimi, turşular və əsaslar arasında baş verən neytrallaşma reaksiyası suyun alınması nəticəsində axıra qədər gedir.
Hansı reaksiyalar axıra qədər gedir?
Ləvazimat: natrium hidroksid, kalsium hidroksid, natrium xlorid, natrium karbonat, kalium sulfat, kalsium nitrat, barium xlorid, mis(II) sulfat, qurğuşun(II) nitrat və ammonium xlorid məhlulları, xlorid turşusu, sınaq şüşələri.
Təlimat:
Addım 1. Məhlulların hər birindən 4-5 ml götürməklə aşağıdakı kimi qarışdırın:
a. Natrium hidroksid və mis(II) sulfat
b. Kalium sulfat və natrium hidroksid
c. Barium xlorid və kalium sulfat
d. Kalsium nitrat və natrium karbonat
e. Qurğuşun(II) nitrat və natrium xlorid
f. Kalium sulfat və natrium xlorid
g. Natrium karbonat və xlorid turşusu
Addım 2. Sınaq şüşəsində olan 4-5 ml ammonium xlorid məhlulunun üzərinə 4-5 ml kalsium hidroksid məhlulu əlavə edin. Sınaq şüşəsinin ağzını qazaparan boru ilə bağlayın. Stəkana su tökün və üzərinə 2-3 damcı metiloranj əlavə edin. Borunun ucunu stəkandakı suya salın.

#### Müzakirə edin:
1. Təcrübələrdə nə müşahidə etdiniz?
2. Hansı hallarda reaksiya baş verdi? Reaksiyalar hansı əlamətlər ilə müşahidə olundu?
3. Baş verən reaksiyaların tənliklərini necə təklif edərdiniz?
4. Bu reaksiyalar məhlulda hansı ionlar arasında baş verir? Reaksiyaların ion tənliyi necə olar?

Ca(NO3)2
məhlulu
Na2CO3
məhlulu
Reaksiyanın qısa ion tənliyinin tapılmasına kalsium nitrat və natrium karbonat məhlullarını qarışdırdıqda baş verən reaksiya nümunəsində baxaq.

1. Reaksiya tənliyi yazılır: | Ca(NO3)2 + Na2CO3 → CaCO3↓+ NaNO3
2. Reaksiya tənliyi əmsallaşdırılır: | Ca(NO3)2 + Na2CO3 → CaCO3↓ + 2NaNO3
3. Elektrolitlər ionlar şəklində göstərilir: | Ca2+ + 2NO3⁻ + 2Na+ + CO32– → CaCO3↓ + 2Na+ + 2NO3⁻
4. Tənliyin hər iki tərəfində olan eyni ionlar ixtisar olunur: |
5. Reaksiyanın qısa ion tənliyi yazılır: | Ca2+ + CO32– → CaCO3↓

Bu reaksiya çöküntünün alınması nəticəsində axıra qədər gedir.