Turşular və əsaslar
6
6.3 Turşular və əsasların ümumi alınma reaksiyaları
Bəziləriniz qazlı suyu xoşlayır və tez-tez
istifadə edirsiniz. Qazlı suyu hazırlamaq
üçün əvvəlcə su bir neçə mərhələdə
təmizlənir, soyudulub butulkalara
doldurulduqdan sonra soyuq suyun
içərisinə yüksək təzyiqlə karbon qazı
vurulur. Bu zaman suyun pH-ı təqribən 5–6,
bəzi içkilərdə isə təqribən 3 olur.

#### • Nə üçün qazlı suyun hazırlanması zamanı soyuq su
götürülür?
• Bu zaman təzyiqin artırılması səbəbini necə izah edərdiniz?
• Nə üçün qazlı suyun pH-ı 7-dən az olur? Sizcə, bu zaman
hansı reaksiya baş verir?

Açar
sözlər
turşuların alınması,
əsasların alınması, oksidlər
Oksidlərin su ilə reaksiyasından nə alınır?
Ləvazimat: sınaq şüşələri, kalsium oksid, dəmir(II) oksid, kükürd tozu, təbaşir parçaları, xlorid turşusu, qum, fenolftalein, metiloranj.
Təlimat:
Addım 1. Sınaq şüşəsinə müəyyən miqdarda kalsium oksid tökün, onun üzərinə 5-6 ml su əlavə edin və çalxalayın. Sonra sınaq şüşəsinə 2-3 damcı fenolftalein əlavə edin.
Addım 2. Sınaq şüşəsinə müəyyən miqdarda dəmir(II) oksid tökün, onun üzərinə 5-6 ml su əlavə edin və çalxalayın. Sonra sınaq şüşəsinə 2-3 damcı fenolftalein əlavə edin.
Addım 3. Metal qaşıqda müəyyən miqdar kükürd tozu götürün. Sorucu şkafın altında qaşığı spirt lampasının alovunda qızdırın. Kükürd alışan kimi onu kimyəvi stəkana əlavə edin və üzərinə 5-6 ml su tökün. Sonra məhlula 2-3 damcı metiloranj əlavə edin.
Addım 4. Sınaq şüşəsinə müəyyən miqdarda təbaşir tökün, üzərinə xlorid turşusu əlavə edin və sınaq şüşəsinin ağzını qazaparan boru ilə bağlayın. Borunun digər ucunu başqa stəkandakı içərisinə 2-3 damcı metiloranj əlavə edilmiş soyuq suyun içərisinə salın.
Addım 5. Sınaq şüşəsinə müəyyən miqdarda qum tökün, onun üzərinə 5-6 ml su əlavə edin və çalxalayın. Sonra sınaq şüşəsinə 2-3 damcı metiloranj əlavə edin.

#### Müzakirə edin:
1. Təcrübələrdə nə müşahidə etdiniz?
2. Hansı təcrübə zamanı su ilə reaksiya baş vermədi? Bunu necə müəyyən etdiniz?
3. Baş verən reaksiyaların tənliklərini necə təklif edərdiniz?