Turşular və əsaslar
6
Oksidlərin turşu və ya əsaslar ilə reaksiyası
Hansı oksidlər turşular və əsaslar ilə reaksiyaya daxil olur?
Ləvazimat: 14 sınaq şüşəsi, süzgəc kağızları, çini kasalar, spirt lampası, xlorid turşusu, natrium hidroksid məhlulu, kalsium oksid, mis(II) oksid, dəmir(II) oksid, sink oksid, alüminium oksid, difosfor pentaoksid, kükürd trioksid.
Təlimat:
Addım 1. Cədvəli dəftərinizə köçürün.

Reaksiyaya daxil olan maddələr | CaO | CuO | FeO | ZnO | Al2O3 | P2O5 | SO3
Xlorid turşusu |  |  |  |  |  |  |
Natrium hidroksid məhlulu |  |  |  |  |  |  |

Addım 2. On dörd sınaq şüşəsindən yeddisinə 5-6 ml xlorid turşusu, digər yeddisinə isə 5-6 ml natrium hidroksid məhlulu tökün. Xlorid turşusu olan sınaq şüşələrini 1-dən 7-yə qədər, natrium hidroksid məhlulu olan sınaq şüşələrini 8-dən 14-ə qədər nömrələyin.
Addım 3. Xlorid turşusu olan sınaq şüşələrinə aşağıdakı maddələrdən bir qədər əlavə edin:
1 – kalsium oksid
2 – mis(II) oksid
3 – dəmir(II) oksid
4 – sink oksid
5 – alüminium oksid
6 – difosfor pentaoksid
7 – kükürd trioksid
Addım 4. Natrium hidroksid məhlulu olan sınaq şüşələrinə də eyni maddələrdən bir qədər əlavə edin.
8 – kalsium oksid
9 – mis(II) oksid
10 – dəmir(II) oksid
11 – sink oksid
12 – alüminium oksid
13 – difosfor pentaoksid
14 – kükürd trioksid
Addım 5. 1, 4, 5, 6, 7, 8, 11, 12, 13 və 14-cü sınaq şüşələrində reaksiyaların baş verməsini lakmus kağızları ilə müəyyən edin. Bu zaman turş mühitin əsasi mühitə və ya əksinə çevrilməsi reaksiyanın getdiyini göstərir. 2, 3, 9 və 10-cu sınaq şüşələrində isə reaksiyanın baş verməsini həll olmayan maddənin həll olması və rəng dəyişikliyi ilə müəyyən edin.
Addım 6. Alınan duzları təmiz şəkildə ayırın.
Addım 7. Apardığınız müşahidələr əsasında cədvəli tamamlayın. Bu zaman reaksiya gedirsə “✔”, getmirsə “✘” işarələrindən istifadə edə bilərsiniz.

#### Müzakirə edin:
1. Təcrübələrə əsasən verilən oksidləri necə qruplaşdırardınız?
2. Baş verən reaksiyaların tənliklərini necə təklif edərdiniz?