### 4. Dəyişən cərəyanın (AC) ölçülməsi

İşin məqsədi: Bu modulu bitirdikdən sonra tələbə:

1. Gərginlik və cərəyanın bütün ölçmə əməliyyatlarını izah edəcək;
2. AC gərginliyini/cərəyanını ölçəcək.

Təcrübə materialları:

1 | Elektrik naqilləri;
2 | Qoruyucu.

Avadanlıqlar və alətlər:

1 | Test stendi;
2 | Avadanlıqlara dair dərsliklər.

Mövzu ilə əlaqəli biliklər

1. Ölçmə metodu

(1) | Transformator gərginliyi, cərəyan və tam müqavimət nisbəti. Yük transformatorun ikinci dövrəsinə qoşulan zaman axan cərəyan tətbiq olunan ilk gərginliyin yaratdığı flüsə müqavimət göstərən MMF qurur. Nəticədə ilkin flüs və əks EMF (ilk verilmiş gərginlik) azalır. Verilmiş ilk gərginlik tətbiq olunan ilk gərginliyə daha az müqavimət göstərdiyindən ilk gərginlik artır. İlk cərəyandakı bu artım yükün tələb etdiyi enerjini təmin edir. Qeyd edək ki, ilk amper-burumlar flüsü artırdığı halda, ikinci amper burumlar flüsü azaldır. Xalis təsir effekt ondan ibarətdir ki, müxtəlif yük şəraitlərində flüs dəyişməz qalır;
(2) | Kiçik induksiyalama cərəyanı və digər transformator itkilərinə diqqət yetirmədikdə ilk və ikinci amper-burumlar bərabər olur:

IpNp = Is Ns

Burada: Ip Np = 1s Ns, Ip = ilk amperlər, Is = ikinci amperlər, Np = ilk burumlar, Ns = ikinci burumlar

Beləliklə, 1 saylı eksperimentdən bu qənaətə gəlirik ki, gərginlik, cərəyan və burumların sayı arasındakı asılılıq aşağıdakı kimidir:

1 | Yük altında olan cərəyan axınına qarşı ümumi müqavimət, yaxud tam müqavimət: