### 3. Ardıcıl mühərrik nəzarət sisteminin idarəedilməsi

İşin məqsədi: Bu modulu bitirdikdən sonra tələbə:

1. Sənaye sahəsində ardıcıl mühərrik nəzarət sisteminin tətbiq edilmə qaydasını izah edəcək;
2. Ardıcıl mühərrik nəzarət sistemini düzgün şəkildə hazırlayacaq.

Təcrübə materialları:

1 | Cihazlar;
2 | Elektrik məftil

Avadanlıq və alətlər:

1 | İş paneli;
2 | Alət qutusu.

Mövzu ilə əlaqəli biliklər

1. Ardıcıl mühərrik nəzarət sistemi

(1) | Avtomatik ardıcıl nəzarət. Avtomatlaşdırma dedikdə aparat cihazının istismar edilməsi və istifadəçiləri əli ilə yox elektrik, temperatur, təzyiq və axından istifadə edən cihazla sistemin asanlaşdırılması nəzərdə tutulur. Buna görə də iş avtomatik şəkildə yerinə yetirilir.

Beləliklə, iş elektrik vəziyyətini avtomatik şəkildə yerinə yetirmək üçün istənilən vəziyyətə fiziki şəraitlə tənzimlənməlidir. Avtomatlaşdırmaya görə tənzimləmə nəzarətdir və avtomatlaşdırma üçün nəzarət isə avtomatik nəzarətdir. Əlavə olaraq, vəziyyətin tənzimlənməsi siqnal və nəzarət (idarəetmə) əmri kimi adlandırılır. Reklam üçün neon işarə nümunəsi avtomatik nəzarətin xüsusiyyətinə görə təmin edilir. Neon işarəsi yanıb-sönmə şəraitini və yanıb-sönmə vaxtını saxlayır. Yanıb-sönmə şəraiti elektrik dövrəsini keçirərək dövrəni bağlamalı və açmalıdır. Bu, keyfiyyətli siqnal kimi adlandırılır və yanıb-sönmə vaxtı isə keyfiyyətli olması mənasını daşıyır. Bu isə kəmiyyət siqnalı kimi adlandırılır. Buna əlavə olaraq, nəzarət əmri yuxarıda təsvir olunan siqnalı vermək üçün nəzərdə tutulur. Ayırıcını aç/bağla, klapanı aç/bağla kimi idarə etmə əmri kəmiyyət əmri və vaxt, temperatur, təzyiq, vəziyyət, sürət, davamlı olaraq dəyişən gərginlik kimi kəmiyyət əmrinə bölünür. Başqa sözlə, keyfiyyət siqnalı keyfiyyət idarəetməsini (nəzarətini) keyfiyyət əmri ilə yerinə yetirilən nəzarətə görə verir və kəmiyyət siqnalı kəmiyyət idarəetməsini (nəzarətini) kəmiyyət əmri ilə yerinə yetirilən nəzarətə görə verir.

(2) | Ardıcıl nəzarət. Sənaye emal əməliyyatında mexanizmlərin bir-birindən sonra başlamalı olduğu hallar mövcuddur. Emal prosesində mexanizmlərə tətbiq edilən elektrik nəzarətin bir nümunəsi aşağıdakı (a) və (b) şəklində göstərilən ardıcıl nəzarətdir. 3 mühərrik; M1, M2 və M3 hərəkətə gətirici mexaniki maşındır. İlk başda mühərrik M1 işə salınır. Öncədən qurma vaxtından sonra, M2 avtomatik şəkildə işə düşür. Daha sonra isə M3 digər öncədən qurma vaxtı ilə çalışdırılır.
(3) | Nəzarət işi. Nəzarət işinin ilkin mərhələsi şəkildə göstərilən işəsalma düyməsinə (knopkanı) basaraq başladılır. Birləşdirici C, vaxt nizamlayıcısı TR1 və pilot lampa Aya qida mənbəyindən enerji verilir. Kontakt C1 (13-14) birləşdirici C, vaxt nizamlayıcısı TR1 və pilot lampa A-nı saxlamaq üçün bağlayacaq.