Şəkil 3.36 Pencəyin qoldibinin sahələri

• Pencəyin qol dibinin emalı

Bortaraqatını, əgər o birləşdirilməyibsə, onu düzləndirərək, ətək hissədə dartmadan qol tikişindən 0,3-0,5 sm məsafədə 3 sm uzunluğunda ilmələrlə tikirlər. Sonra bort araqatını üz tərəfdən qolun birləşdirilmə tikişinə 1,5 sm uzunluğunda ilmələrlə tikirlər. Çiyində qoyulan üst qatlar pencəyin çiyin hissəsinə və qolun okatına forma verir. Onları parolondan hazırlayır və isti presləmə yolu ilə ona lazımı qalınlıq və forma verirlər. Paralon olmadıqda isə üst qatlarıparça və pambıqdan hazırlayırlar. Üst çiyin əlavə qatları bortaraqatı və astar arasında qoyulur. Onu elə yerləşdirirlər ki, çiyin əlavə araqatının orta nöqtəsi çiyin tikişi üzərində, onun kənar kəsiyi isə qolun birləşdirilmə tikişinin kənarı ilə bərabərləşdirilir. Üst çiyin əlavə qatları qolun birləşdirilmə tikişinə maşınla və ya əl tikişləri ilə tikilir. Bundan sonra ətəyin və kürəyin araqatları qoldibi üzrə düzləndirilir, yan tikişlər və çiyin tikişləri üz və astar hissədə üst-üstə yerləşdirilir, pencəyin üz tərəfindən qoldibi üzrə qolun birləşdirilmə tikişindən 2-2,5 sm məsafədə 2-3 sm uzunluğunda əl ilmələri ilə köklənir. Astarın köklənməsinə yan tikişdən başlayırlar. Astarı və ara qatının hamısını qolun birləşdirilmə tikişinə ikitərəfli kökləmə tikişləri ilə əllə və ya maşınla tikirlər. Bu tikişlər qolun birləşmə tikişindən 0,2 sm məsafədə aparılır. İlmələrin uzunluğu 1-1,5 sm olur. Qoldibinin aşağı hissəsində qeydləri qol tərəfdən üz hissədə, yuxarı hissədə isə (haradakı üst çiyin əlavə araqatı tikilib) astar tərəfdən aparırlar. Qol dibi üzrə astar və araqatı artıqları qoldibi kəsiyi ilə bərabərləşdirilərək kəsilir. Qolun okatına daha yaraşıqlı forma vermək məqsədi ilə qoldibinin yuxarı hissəsinə qol tərəfdən birləşmə tikişindən 0,1 sm məsafədə okat altlığı tikilir. Bu tikiş okataltının xarici kənarından 1 sm məsafədə 0,5 sm uzunluğunda əl ilmələri ilə tikilir. Okat üstlüyü tikildikdən sonra qolun astarı düzləndirilir, astarın kənarı 0,7 sm enində daxilə qatlanır və onu gizli əl tikişləri ilə tikirlər. Qoldibində yığımlar əsas parçadan olan qoldakı yığımlara uyğun paylaşdırılır. Bu zaman astarın dirsək tikişləri üz hissənin dirsək tikişi ilə uyğunlaşdırılır, astar qoldakı qabaq tikişi əsas parçadan olan qolun qabaq tikişindən 2-3 sm yuxarıda yerləşdirilir. Sapların rəngi qolun astar parçasının rənginə uyğun olmalıdır. Qolun astar hissəsini birləşdirməmişdən əvvəl onu ətək üzrə düzləndirir, qələm və ya tabaşirlə yoxlama nişanlarını pencəyin astarında və qolda qeyd edirlər. Bundan sonra qolun astarı pencəyin qoldibinə üz tərəfi içəri olmaq şərtilə qoyulur, nəzarət qeydlərinə əsasən aşağı nəzarət qeydlərdən yuxarı başlayaraq tikirlər. Sonra astar qolun ikinci hissəsini də bu cür yerləşdirib yuxarı nəzarət nöqtəsindən aşağı istiqamətdə tikirlər. Astarın yuxarı hissəsini tikilməmiş astar qolun tikilməmiş qabaq kəsikləri tərəfdən tikirlər. Tikişin eni 1 sm olur. Qolun astarını əsas parçadan olan üst qol tərəfdən tikirlər. Tikişlər qolun qol dibi ilə birləşmə tikişindən 0,1 sm məsafədə tikilir. Bundan ötrü astar qolun qabaq və dirsək tikişləri mərkəzi nəzarət qeydlərinə əsasən yerləşdirilir, astara yığım verilərək tikilir. Sonra qolun astarına birləşdirilməmiş qabaq kəsikləri astarın üz tərəfindən kəsiklərin kənarı 1 sm içəri qatlanaraq kənarından 0,1 sm məsafədə maşınlanır. Qolları üz tərəfə çevirir və düzləndirirlər. Əgər qolun astarının yuxarı hissəsini əllə tikirlərsə, onda tikilməmiş astar hissəsini 0,7 sm daxilə qatlayır və 0,2-0,3 sm uzunluğunda gizli əl tikişləri ilə tikirlər.

• Pencəyin son emalı. İlgəklərin açılması və düymələrin tikilməsi

İlgəklər əllə və yaxud xüsusi maşında əsas parçanın rənginə uyğun ipək sapla tikilir. İkibortlu pencəkdə ilgəklər köməkçi ülgülərin iştirakı ilə sağ, sol bort və laskan üzərində, birbortlu pencəkdə isə ancaq sol bortda və laskanda ilgəklərin yeri qeyd edilir. Bortlarda ilgəklərin sayı modeldən asılı olur. Laskanda ilgəklər ustupa paralel qoyulur, ətəkdə isə bort xəttinə perpendikulyar olur. İlgək açan maşında ilgək açarkən onların yeri bort üzərində bortaltlığı tərəfdən qeyd olunur, belə ki, ilgəklər bortaltlığı tərəfdən hörmələnir. İlgəklərin sonu bəndləmə maşınında və ya əl tikişi ilə bort kənarına paralel bərkidilir. Hər iki ilgək ucu bərkidilir. İlgəklərin əllə tikilməsi zamanı onların bort üzərində yeri ətək tərəfdə qeyd olunur. İlgək üçün bort yeri işarə edilmiş xətt üzərində xüsusi ülgücü olan alətlə kəsilir.