3.2.1. Nəmlənib-isidilmə əməliyyatını (NİƏ) yerinə yetirmək üçün avadanlığı seçir

• | Ütü və preslər

Tikiş məmulatının işlənilməsində əl ütüsündən, müxtəlif preslərdən və havabuxar manekenindən istifadə edilir. Tikiş məmulatının işlənilməsində əl ütüsü ilə proseslərarası və son nəmlənib-isidilmə əməliyyatı aparmaq olar. Ütü işlənilən səthə (parçaya) nisbətən az təzyiq göstərdiyi üçün əmək məhsuldarlığı aşağı, ütüləyicinin əmək şəraiti isə ağır olur. Əl ütüsü ilə işlədikdə əmək rejiminə riayət etmək çətinləşir. Temperatur rejimi (ütüaltı materialın temperaturu) tənzimləyici vasitəsilə saxlanılır. Ütünün səthi parçaya dəyəndə onun orta təzyiqi və nəmlik dərəcəsi xeyli dəyişir. Yarımfabrikata ütünün təzyiqi, ağırlığı və işçinin təsir gücü təsir edir. UPP- 3M (5M) elektrobuxar ütülərinin ağırlığı 3 və 5 kq, UTP-2EP ütüsü isə 2 kq-dır. Bundan başqa, ütülərin konstruksiyasında teflon altlıq, elektron termo tənzimləyici nəzərdə tutulmuşdur. Belə ütülərdən buxar xəttinə qoşulan, pardaqlayıcısı və ağırlığı 3 və 5 kq olan “Pannoniya” firmasının C5-392 tipli və C5-395/2 ütülərini göstərmək olar. Bu ütülər xüsusi buxarla təchiz olunmuş masada qurulur.

Türkiyənin istehsal etdiyi fərdi buxar qurğulu ütülərin (SPR-MN 2000, SPR-MN 2002, SPR-MN 2035 və SPR-MN 2005) proseslərarası və son pardaqlama əməliyyatında tətbiq edilməsi də faydalıdır (Şəkil 3.1, b).

Şəkil 3.1. Buxar ütüsünün altdan görünüşü:
a) 1 - buxar çıxan hissə, 2 - qızdırma-qurutma hissəsi, 3 - nəmliyi sorub çıxaran
hissə; b) fərdi buxar qurğulu ütü; c) C5 - 395/2 tipli ütü

Əl ilə ütüləmə hərəkətləri hissənin formasından asılı olub, çox mürəkkəbdir. Bu işin mexanikləşdirilməsi daha çətindir. Belə ütülər həcmcə böyük olur. Təzyiq qüvvəsini yalnız pedal vasitəsilə dəyişmək mümkündür.

Son vaxtlar spiralşəkilli qızdırıcı elementi olan və TEN ilə qızdırılan ütülər istehsal edilir. Onlar termotənzimləyicili və termotənzimləyicisiz olur. Ütülər elektrik enerjisi ilə və ya buxarla işləyir. Bundan başqa, buxar-elektrik ütüləri də vardır.

Buxar ütüləri elektrik ütülərindən onunla fərqlənir ki, onlar işlənilmə zamanı hissəyə həm də buxar verir. Buxar ütülərinin altı üç zonaya bölünür (şəkil 3.1, a).

Buxar ütülərində nəmlənib-isidilmə əməliyyatı zamanı ütüaltı material lazım olmur, bu iş xüsusi ütü masaları üzərində aparılır. Bu halda nəm, demək olar ki, öz-özünə sorulur, ütülənəcək parça yaxşı qoyulur və yaxşı soyuyur. Ütü masasının üstü isidilir, bu zaman həmin sorulma üçün vakuum əldə edilir. İş masasının hündürlüyünü lazımi ölçüdə nizamlamaq mümkündür, masa düzgün nizamlananda işçi çox yorulmur.

Preslərin komplektində 20-dən artıq müxtəlif ütüləmə yastığı vardır. Geyimin bir çox hissələri onlarla nəmlənib isidilir. Sorma qüvvəsini dəyişdirməklə sormanı masa üzərində eyni vaxtda işləyən yastıqçaya bir ling vasitəsilə ötürmək olar. Xarici firmalarda xüsusi ütüləmə avtomatlarından istifadə edilir. Avtomatın iki buxar ütüsü və avtomatik zaman relesi vardır.