Qida maddələri və qida zəhərlənmələri

- məhsulların keyfiyyətli olmasına diqqət yetirilməli, onlar xüsusilə də, tərəvəzlər çirkdən səliqə ilə təmizlənməlidir;
- qida hazırlığı prosesində sanitar rejim qaydaları və səliqəli istilik emalına əməl edilməlidir;
- hazır qidanın realizə edilmə və saxlanma müddəti və şəraitinə əməl edilməlidir.

Stafilokok zəhərlənməsi - bu, stafilokok mikrobunun zəhəri ilə zəhərlənmiş qidanın qəbulundan 2-4 saat sonra yaranan kəskin xəstəlikdir.

Zəhərlənmənin törədicisi - spor yaratmayan, lakin qızılı üzüm salxımına oxşar qızılı stafilokokdur:

- yaşaması üçün optimal temperaturu -37 dərəcədir. Eyni dərəcədə çoxala və aşağı temperaturda daha çox zəhər hasil edə bilər;
- Mikroblar 120 dərəcə temperaturda məhv olur;
- hərəkətsizdir və aerob və anaerob şəraitdə inkişaf etməyi bacarır.

Mikotoksikoza aiddir:

- fuzariotoksikoz;
- erqotizm;
- oarlorlotoksikoz.

Fuzariotoksikoz – bu zəhərlənmənin səbəbi üstündən qış keçmiş və ya gecikdirmə ilə toplanmış taxıl və çörək bitkilərindən hazırlanmış məhsulların qəbulu ilə baş verir.

Törədici - dənli bitkilərin boyatma dövründə döşəmədə üst-üstə toplanmış dərzlər, həmçinin, taxılın anbarlarda kiflənməsi və nəm çəkməsi zamanı onları yoluxduran fuzarim göbələyidir.

Diqqətli olun! Taxılda yaranan zəhərlər həmin taxıldan olan yarmalarla olan çörək, sıyıq və şorbanın bişirilməsi vaxtı dağılmır.

Erqotizm - çovdar qaracası ilə yoluxmuş taxıldan hazırlanan qidanın qəbulu nəticəsində yaranan zəhərlənmədir.

Törədici - çovdarın sünbülləri və tünd bənövşəyi rəngli buğdaları yoluxdurur, zəhər əmələ gətirir və istiyə dözümlüdür (bişirilən çörəkdə də zəhərlilik qalır) (Şəkil 3.9). Erqotizm bu növlərə ayrılır: qıc olmuş halda: qanqrenalı. |  | Şəkil 3.9. Çovdar sünbülləri

Aflotoksikoz – müxtəlif məhsullarda çoxalması mümkün olan aflotoksinlərlə yoluxmuş qidanın istifadəsi zamanı əmələ gələn zəhərlənmədir.

Qeyri-mikrob mənşəli qida zəhərlənmələri aşağıdakılara bölünür:

- təbiətinə görə zəhərləyici olan məhsullarla - göbələklər, çəyirdəkli meyvələrin özəyi,