1.3.6. Alça çəyirdəkli meyvə bitkisi Yabanı və mədəni halda geniş yayılmışdır. Meyvələrinin yüksək keyfiyyəti, ağaclarının xarici şəraitə asan uyğunlaşması və az tələbkarlığı, yüksək məhsuldarlığı alçanı qiymətli meyvə bitkiləri qrupuna aid etməyə imkan verir (Şəkil 1.30). Meyvələrinin tərkibində 4,11-10,49 faiz şəkər, 1,04-6,86 faiz turşu, 0,12 faiz dabbaq maddəsi, 0,8 faiz pektin və C, A vitaminləri vardır. Meyvələrindən hələ yetişməmiş, göy vaxtından başlayaraq, tam yetişənə qədər həm təzə, həm də emal olunmuş şəkildə istifadə edilir. Alça təbii halda geniş yayılmışdır. Meyvələrinin rəngi müxtəlif olur. Respublikamızda bir sıra yerli və gətirilmə alça sortları becərilir. Onlardan ən çox becərilənləri Ərəş (İstanbul alçası), Göycə (Şəkil 1.31), Yaz mələsi, Yay mələsi, Göycə sultan sortlarıdır. Sortlar kal vaxtı yeyilməklə bərabər, əsasən, iyun, iyul aylarında yetişir. 1.3.7. Zoğal çəyirdəkli meyvə bitkisi Mədəni halda nisbətən az, yabanı halda isə geniş ərazilərdə yayılmış meyvə bitkisidir (Şəkil 1.32). Meyvələri zəngin tərkibə malikdir. Meyvələrində 5,9-15,13 faiz şəkər, 1,02-2,87 faiz üzvi turşu, 0,58-0,73 faiz pektin, 0,55-0,66 faiz dabbaq maddəsi, 33,5-105,6 mq faiz C vitamini vardır. Meyvələrindən həm təzə, həm də emal olunmuş şəkildə istifadə olunur. Zoğal meyvəsindən mürəbbə, kompot, şirə, spirtli içkilər və digər məhsullar hazırlanır. Zoğalın 4 növü mövcuddur, bunlardan yalnız Adi zoğal növü ölkəmizdə geniş yayılmışdır. Zoğal növləri çox azdır. Respublikamızın bir çox rayonlarında Qara zoğal, Kəhraba zoğal, İrimeyvəli, Armudu, İspolin sortları becərilir. Zoğalın meyvələri əsasən avqust, sentyabr aylarında yetişir. | Şəkil 1.30. Alça (çəyirdəkli meyvə bitkisi) Şəkil 1.31. Göycə (çəyirdəkli meyvə bitkisi) Şəkil 1.32. Zoğal (çəyirdəkli meyvə bitkisi)