2.8.2. Sarımsağın əhəmiyyəti və bioloji xüsusiyyətləri Sarımsağın əhəmiyyəti Sarımsağın tərkibində B, C, D, B1, B2, PP vitaminləri, efir yağları, kükürdlü və s. birləşmələr, 27-42 faiz quru maddə, 7,9 faiz zülal, 17 kül elementi, o cümlədən, kalium, fosfor, kükürd, dəmir və s. vardır. Konserv sənayesində, kolbasa istehsalında sarımsaqdan geniş istifadə olunur (Şəkil 2.34). Pomidor, xiyar, kələm və başqa tərəvəz məhsulları duza qoyulduqda şorabaya qatılır. Onu ayrıca duza da qoyurlar. Sarımsağın tərkibində mikrobları öldürən maddə olduğundan ondan bir sıra qorxulu xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunur. Sarımsağa qoxu verən tərkibində olan efir yağıdır. | Şəkil 2.34. Sarımsaq bitkisi

Bioloji xüsusiyyətləri

Sarımsaq bizim eramızdan 3-4 min il əvvəl Misir, Yunanıstan, İtaliya və Çin xalqlarına məlum idi. Sarımsaq Çindən Avropaya, o cümlədən, Rusiyaya keçmişdir. Mənşəyinə görə sarımsaq dağ bitkisidir. O, əvvəllər yabanı halda dağlarda bitmiş, sonralar isə xalq seleksiyası (insanlar tərəfindən yaxşısını seçməklə) yolu ilə mədəniləşdirilmiş və yeni sortlar yaradılmışdır. Sarımsaq bitkisi kök və gövdədən ibarətdir. İri soğanaqda (baş sarımsaqda) 200-250-ə yaxın saçaqlı köklər əmələ gəlir və onlar torpağın 60-70 santimetr dərinliyinə gedə bilir. Temperaturun kəskin dəyişməsi sarımsaq bitkisinin inkişafına mənfi təsir göstərir. Sarımsağın dişləri 2-3 dərəcə selsi temperaturda cücərməyə başlayır, 15-20 dərəcə selsidə dişlər formalaşır, 20-25 dərəcə selsidə isə yetişir. Sarımsaq bitkisi şaxtaya davamlıdır. Sarımsaq torpağın və havanın nəmliyi 60-70 faiz olduqda normal böyüyüb inkişaf edir.

2.8.3. Kəvər bitkisi Soğankimilər fəsiləsinin Soğan (Allium L.) cinsinə aid olan ikiillik bitkidir. İstiliyə, işığa, nəmliyə və torpağın münbitliyinə tələbkardır. Çarpaz tozlanandır. Qərbi Avropada, Zaqafqaziyada, o cümlədən, Azərbaycanda geniş yayılmışdır. Təzə halda yeyilir, müxtəlif xörəklərin hazırlanmasında istifadə edilir (Şəkil 2.35). | Şəkil 2.35. Kəvər bitkisi