1.4.4. Şabalıd qərzəkli meyvə bitkisi Dadlı və qidalı meyvəsinə, yüksək keyfiyyətli oduncağına görə böyük əhəmiyyət kəsb edən şabalıd qiymətli meyvə bitkisidir (Şəkil 1.39). Şabalıd meyvəsində 8-11 faiz zülal, 16-34 faiz nişasta, 7-17 faiz şəkər, 1,3-9,1 faiz yağ, müxtəlif üzvi turşular və s. vardır. Meyvələrindən həm təzə, həm qovrulmuş və həm də suda bişirilmiş halda istifadə edilir. Şabalıd bir sıra milli xörəklərin hazırlanmasında istifadə olunur. Oduncağı möhkəm və şəkilli olduğundan ondan mebel materialı və parket döşəmələr hazırlığında istifadə edilir. Şabalıd, fıstıq Fıstıqkimilər fəsiləsinə aid olub 14 növü vardır. Bunlardan respublikamızda təbii halda - Adi şabalıd növü yayılmışdır. Şabalıd sortları nisbətən azdır. Respublikamızda, əsasən, İrimeyvəli, Xırdameyvəli, Bərquhəva sortları Şəki-Zaqatala bölgəsində geniş yayılmışdır. Meyvəsi oktyabr ayında yetişir. 1.4.5. Badam qərzəkli meyvə bitkisi Badam bitkisi ləpəsinin yağlılığına və yüksək qidalılığına görə qiymətləndirilir. Badam ləpəsində 61 faizə qədər yağ, 21 faizə qədər zülal, sulu karbonlar və digər maddələr vardır. Ləpədən alınan yağdan qənnadı və ətriyyat sənayesində (ətir hazırlanmasında), tibdə geniş istifadə edilir. Badam gülçiçəklikimilər fəsiləsinə daxildir, 50-ə qədər növü vardır. Bunlardan daha böyük əhəmiyyət kəsb edəni Adi badamdır (Şəkil 1.40). Adi badam yabanı halda Şərqi Qafqazda, Orta Asiya, Əfqanıstan, İran və Kiçik Asiyada yayılmışdır. Badam sortları çoxdur. Onlar dadına, formasına, qabığının qalınlığına görə fərqlənir. Respublikamızda geniş yayılan sortları Nek plyus Ultra, Nikitskiy-62, Norparel, Kağızqabıq sortlarıdır. Bunlardan başqa, respublikamızda və xüsusən, Abşeronda yerli Saray, Abşeron, Mərdəkan sortları da becərilir. | Şəkil 1.39. Şabalıd (qərzəkli meyvə bitkisi) Şəkil 1.40. Badam meyvəsi (qərzəkli meyvə bitkisi)