Yeni bir təcrübə aparaq. Bunun üçün yenə də üç plastik stəkan götürək. Stəkanları ardıcıllıqla nömrələyək. Bunlara ayrı ayrılıqda yenə də substrat hazırlayaq.

1 nömrəli stəkan üçün torf qarışığına vermikulit, perlit qarışdıraq. Qarışığı stəkana tökək.

2 nömrəli stəkana substrat hazırlayaq. Bunun üçün əvvəlcə stəkanın dibinə gil dolduraq. Bundan sonra çəmən torpağı əlavə edək.

3 nömrəli stəkana substrat hazırlayaq. Bunun üçün adi torpaq götürək. Torpağı heç bir qarışıqlarsız stəkana dolduraq. Hər bir stəkana pomidor toxumları əkək. Stəkanlarda substrat mühitinin nəm qalması üçün hər bir stəkana günaşırı su tökək. Bir neçə gündən sonra stəkanlarda bitki cücərtiləri müşahidə ediləcək (Şəkil 3.20). Bir müddətdən sonra bir nömrəli stəkanda, torf qarışığında əkilmiş pomidor bitkisi sürətlə inkişaf etməyə başlayacaq. İki nömrəli stəkanda çəmən və gil qarışıqlı substratdan əkilmiş bitki də inkişaf edəcək. Lakin bir nömrəli stəkandakı bitki inkişafına nisbətən bu zəif inkişaf etmiş olur. 3 nömrəli adi torpaqda becərilən bitki isə digərləri kimi inkişafa başlasa da tədricən inkişafı zəifləyəcək. Əmələ gəlmiş yarpaqlar get-gedə soluxaraq saplaqlardan qırılıb düşəcək. Digər stəkanlarda isə bitki inkişafını davam etdirəcək. Bir müddətdən sonra iki nömrəli stəkanda inkişaf edən bitki inkişafdan qalacaq. Yarpaqlar soluxacaq. Yeni əmələ gəlmiş çiçək tumurcuqları zəif formalaşmış olacaq. Yaşlı yarpaqlarda yanıq şəkilli qurumalar əmələ gəlməyə başlayacaq. Kök çoxlu yan köklər əmələ gətirərək substrat daxili boyunca saçaqlanacaq. Bu da substratda qida maddələri çatışmazlığı əlaməti kimi və bitkinin kökünün gil qatına çatmasını göstərir. Gil qatında bitki kökü inkişaf edə bilmir və bitki kökü ətrafa saçaqlanır. Həmin saçaqlar sayəsində substratda olan qida maddələrini mənimsəsə də, bu bitkinin tam inkişafına kifayət etmir. Birinci stəkandakı torf vermikulit, perlit qarışığında əkilən bitki isə ikinci və üçüncü stəkandakı bitkilərə nisbətən normal inkişaf edir (Şəkil 3.21).

Şəkil 3.20. Pomidor cücərtiləri

Şəkil 3.21. Pomidor bitkisinin müxtəlif substratlarda insafı