3.2. Örtülü sahə əkinlərində müxtəlif bitki becərilməsi üçün tətbiq edilən hazır substrat növləri

Hazır substrat əkinlərində müxtəlif qrup bitkilər becərilir. Bunlar cədvəl 3.1. göstərilmişdir. Örtülü sahə əkinləri üçün son dövrlər bir çox substrat növləri istehsal olunur. İstehsal olunmuş substratlar tərkib elementlərinə görə bir neçə qrupa bölünür. Bunların ən geniş yayılanları aşağıda göstərilənlərdir:

- Mineral tərkibli hazır substratlar;
- Hindistan cəvizi qabığından alınmış substratlar (kokos qabığından hazırlanmış hazır substratlar);
- Torf qarışıqlı substratlar;
- Qarışıq tərkibli substratlar.

Bitki qrupları | Bitkilər
Tərəvəzlər | Pomidor, xiyar, yaşıl lobya, bibər, turp, yemiş, kahı, baş kələm
Yem bitkiləri | Sorqo, yonca, arpa, qazon bitkiləri
Taxıllar | Düyü, qarğıdalı
Baharat bitkiləri | Cəfəri, nanə, reyhan
Giləmeyvələr | Çiyələk, moruq
Dekorativ bitkilər | Anthurium gülü, qərənfil, orxideya, xirizantema
Təbabət bitkisi | Aloe gülü
Göbələklər | Şanpinyon, asılqal, ağ göbələk

Cədvəl 3.1. Örtülü sahə əkinçiliyində becərilən bitkilər

Hal-hazırda bir çox örtülü sahə əkinlərində mineral tərkibli və hindistan cəvizi qabığından hazırlanmış substratlardan istifadə olunur. Torf qarışıqlı və digər substrat komponentlərindən düzəldilmiş substratlar kiçik həcmli örtülü sahə əkinlərində istifadə edilir.

3.2.1. Mineral tərkibli hazır substratlar

Mineral tərkibli bitki substratları bir çox bitki becərilməsi üçün yararlıdır (Şəkil 3.3, Şəkil 3.4 və Şəkil 3.5). Bu cür substratlara əsasən mineral liflərdən hazırlanmış substratları misal göstərmək olar. Bu növ substratları bazalt, profirit, diabaz, dolmit kimi dağ minerallarının yüksək temperaturda əridilməsindən alınmış liflərdən istehsal edirlər. Həmin lif pambıq formasında üst-üstə nazik qatla sərilərək sonradan toxum konusu, şitil kubu və mat formalarında kəsilib polietilen kisələrə salınır.

Tərkibində bitkiyə təsir edəcək maddələr yoxdur. Bitki becərilməsi zamanı asanlıqla pH səviyyəsi, qida maddələri və su balansı tənzim edilə bilir. Bir çox bitki əkinləri üçün yararlıdır. Həm toxum cücərdilməsi üçün toxum konusu formasında, şitil kubu formasında və mat hazır mineral substratı formasında istehsal olunur. Əsasən tərəvəz giləmeyvə dekorativ bitkilər becərilməsində tətbiq edilir. Mineral tərkibli substratlardan alınmış toxum konusu və şitil kubları bütün bitki qruplarının toxumlarının və şitillərinin becərilməsində istifadə edilir. Standart istehsal ölçüləri 1000 millimetr uzunluğunda 200 millimetr enində və həmçinin 75 millimetr qalınlığında olur.

Şəkil 3.3. Dekorativ bitki becərilməsi üçün hazır mineral substrat