Mexanikləşdirmənin səmərəsini yüksəltmək. Meyvə bitkilərinə qulluq işlərinin mexanikləşdirilməsi və onun səmərəsinin artırılması, məhsulun kəmiyyət və keyfiyyətinə müsbət təsir etməklə bərabər, məhsulun maya dəyərinin də aşağı düşməsinə səbəb olur. İstilik rejimini nizamlamaq. Qışı sərt şaxtalı və qalın qar örtüyünə malik olan rayonlarda meyvə bitkilərinin becərilməsi xüsusi istiqamətdə aparılmalıdır. Uca boylu, hündür ştamblı bitkilər belə şəraitdə şaxtadan məhv olur. Ona görə də meyvə bitkilərinə, qısa ştamblı və ya ştambsız formalar verilir və onlar qar altında şaxtadan qorunur. | Şəkil 5.13. Həlqələmə

Çətir formaları. Meyvə bitkilərinə verilən çətir formaları müxtəlif xarakterli, istiqamətli və həcmli olduqlarından onlar iki böyük qrupa ayrılır: 1. Təbii çətir formaları; 2. Süni çətir formaları.

Təbii çətir formaları. Bu qəbildən olan formalar, təbii şəraitdə qazanılmış böyümə və inkişaf xüsusiyyətlərini özündə saxladığından, onları belə adlandırırlar. Budaqların istiqaməti, gövdə üzərində düzülmə ardıcıllığı, onların sıralanma dərəcəsi və s. təbii şəraitdə formalaşan ağaclara uyğun gəlir. Lakin onların gövdə üzərində sayı, budaqlar arasında olan məsafə, şah budağın mövcudluğu, budaqların hansı sıra tumurcuqlarından yaradılması xarakteri, prinsipcə formaları dəyişdirir. Buna görə də təbii çətir formaları iki yarım qrupa ayrılır:

• Şah budaqlı;
• Şah budaqsız.

Şah budaqlı formalar. Belə tipli çətir formalarında şah budaq ağacın ömrü boyu saxlanır. Şah budaq üzərində olan 5-8 ədəd skelet budaqlar isə ya sərbəst, yaxud da müəyyən ardıcıllıqla (tək-tək, qruplarla, seyrək, ardıcıl və s.) yerləşdirilir. Bu baxımdan şah budaqlı formalar da öz növbəsində iki tipdə olur - mərtəbəli və mərtəbəsiz formalar.

Mərtəbəli çətir formaları. Bu qrupdan olan çətir formalarında budaqlar gövdə üzərində müəyyən qruplarla (2, 3, 5 və s.) yerləşərək sərbəst mərtəbə təşkil edir. Bu qrupa sıx mərtəbəli, seyrək mərtəbəli, yaxşılaşdırılmış mərtəbəli, pəncəli mərtəbəli və s. formalar aiddir.

Mərtəbəsiz çətir formaları. Belə çətir formalarında gövdə üzərində olan 5-8 ədəd budaq bir-birindən müəyyən məsafələrlə, müxtəlif istiqamətlərə baxmaqla saxlanır. Bu qrupa təbii-ağac, dəyişkən şah budaqlı, pəncəli, vaza-yelpik, kanal-yelpik və s. formalar aid edilir.

Şah budaqsız formalar. Belə çətir formalarında şah budaq ya formalaşdırmadan əvvəl, ya ağaca forma verilən ərəfədə və yaxud da forma verilib qurtardıqdan sonra kəsilib götürülür və çətrin mərkəzi boş qalır.