Şəkil 2.16. Göz cağaının tətbiqi

Sarğının eninə kəsiyin üstündən başlamaqda məqsəd tumurcuğun və ya gözün yarıqdan çıxmamasını təmin etməkdir (Şəkil 2.16).

Qondarma göz calağı. Adi göz calağından fərqlənərək qondarma göz calağında sipərcik qabıq altına geydirilmədən gövdəyə yandan qondarılır. Qondarma göz calağı icra texnikasına görə çox asan olmaqla yanaşı bir sıra digər üstünlüklərə malikdir:

- Adi göz calağına yaramayan (diametri 7-8 mm-dən az olan) toxmacarlara da calaq vurmaq olur ki, bu da sıx səpinlər aparmağa imkan yaradır;
- Toxmacar calaqaltılarda qabığın oduncaqdan ayrılmasına ehtiyac olmur ki, bu da calaq müddətini xeyli artırmağa imkan verir;
- Calaqüstü çiliklərin qabaqcadan tədarük olunub saxlanmasına (xüsusilə yaz göz calağı üçün) və bununla bağlı xərclərə ehtiyac qalmır.
- Qondarma göz calağının vurulmasına fəal şirə hərəkətindən çox əvvəl başlanır. Qondarma göz calağının vurulması qaydası belədir: calaqçı calaqaltının ştambında torpaq səthindən müəyyən hündürlükdə qabığı hamar yer seçir. Bıçağın tiyəsini seçilmiş yerdə ştambın eninə, 45° bucaq altında qoyub qabığı oduncağa çatanadək kəsir. Ştambda kəsilmiş belə yer sərhəd olur. Calaqçı bu sərhəddən ştambın yuxarısına doğru 2,5-3 sm ölçür, bıçağın tiyəsini həmin yerə 45° bucaq altında ştambın eninə qoyaraq tiyəni tədricən basır və oduncağa çatanadək qabığı kəsir. Tiyəni çıxartmadan yuxarıdan aşağıya doğru hərəkət etdirir, qabığı oduncaqdan ayırır, aşağıdakı kəsiyə - sərhəddə çatdıqda tiyəni qaldırır və qabığı nazik oduncaqla ştambdan ayırır. Beləliklə calaqaltı qondarma göz calağına hazırlanmış olur. Sipərcik də eyni ardıcıllıqla kəsilir və kəsim açılmış yerə qoyularaq sarınır.

Göz calağı vurulduqdan sonra tətbiq olunan əməliyyatlar. Calaqaltıya yuxarıda təsviri verilən bu və ya digər növ göz calağı vurulduqdan 2-3 həftə sonra, onun tutması müəyyənləşdirilir. Bunun üçün yarpaq saplağına barmaqla toxunurlar. Əgər saplaq asanlıqla düşərsə, demək göz tutmuşdur. Saplaq düşməyib quruyaraq yerində qalarsa bu halda göz tutmamış olur.

Yazda calanmış tumurcuqda yarpaq saplağı olmur. Bu halda tumurcuğun tutmasını onun xarici görünüşü ilə bilmək olur. Əgər tumurcuq şişkin olarsa o tutmuş, qırışıq olarsa tutmamışdır.

Zoğun kötüklü becərilməsi. Calanmış göz tutmuş olarsa bu ilin yazında hələ tumurcuq açılmazdan çox əvvəl - mart ayının əvvəllərində calaqaltıda calanmış gözdən 15-20 sm hündürlüyündə kötük saxlayıb bu ölçüdən yuxarı hissəni iti bıçaq və ya bağ qayçısı ilə azca çəpinə kəsib atırlar.