2.1.2. Toxumların stratifikasiyası və səpin norması Toxum səpindən əvvəl stratifikasiya olunmalıdır.Toxumun stratifikasiyası üçün xüsusi qablardan,yerdə qazilmış xəndəklərdən istifadə etmək olar.Xəndəklərdən uzun müddət istifadə etmək mümkündür.Ona görədə xəndəyin döşəməsini kərpiclə, divarlarını isə taxta ilə hörürlər. Xəndəyin eni 100 sm, dərinliyi 70 sm, uzunluğu isə toxumun miqdarından asılı olaraq istənilən qədər olur (Şəkil 2.4). Çəyirdəkli meyvə bitki toxumlarının yığımdan sonra yetişmə dövrünü tezləşdirmək üçün onlar tədarük olunduqdan sonra 3-5 gün müddətinə tez-tez təzələnən soyuq suda saxlayırlar (Cədvəl 2.2). Bundan sonra onlar 1 hissə toxum və 3 hissə çaylaq qumu ilə qarışdırılaraq, cinsin növün, sortun bioloji tələbinə uyğun müddətdəbir ay ərzində qumda +18...+20 0C, sonra isə +3...+7 0 C temperaturda saxlayırlar. Stratifıkasiyanın sonuna 10-15 gün qalmış substratın temperaturu 0...+10- yə qədər endirilir. Meyvə bitkilərinin toxumları səpinə hazırlandıqdan sonra onlar qəbul edilmiş səpin normasına əsasən tarlaya səpilirlər (Cədvəl 2.3). Bu normalara yerli şəraitə uyğun olaraq düzəliş vermək üçün aşağıdakı şərtləri bilmək lazımdır: 1. Səpin sxemi; 2. Təsərrüfat yararlılığı; 3. Səpin vaxtı; 4. Cücərmə zamanı itki; 5. Serəltmə; 6. Toxumun kütləsi. | Şəkil 2.4. Gilas toxumla
Cins | Stratifikasiya müddəti (gün)
Ərik | 80-100
Alça | 120-180
Albalı | 150-180
Şaftalı | 100-10
Gilas | 120-180
Gavalı | 120-180
Zoğal | 300-350
Cədvəl 2.2. Çəyirdəkli meyvə bitki toxumlarının stratifikasiya müddəti

Səpin sxemi. Vahid sahədə bitkilərin miqdarını müəyyənləşdirən göstəricidir. Səpin sxemi cərgəvi və lent üsulunda olur.Bu halda vahid sahədə bitkilərin miqdarını hesablamaq üçün cərgəarası məsafə bitkiarası məsafəyə vurularaq bir bitkinin qida sahəsi tapılır. Bundan sonra səpin tarlasının sahəsi bir bitkinin qida sahəsinə böİlinərək cəmi sahədə yerləşəcək bitkilərin miqdarı tapılır. Məsələn, 60x5 sm qida sahəsi ilə səpin aparılmış bir hektar sahədə bitkilərin miqdarı aşağıdakı kimi olur:

10000 m: (60x5 sm) = 10000 : 0,03 m = 333333 ədəd

Lent üsulunda aparılmış səpində isə sahə vahidində bitkilərin miqdarını tapmaq üçün əvvəlcə cərgənin uzunluğu müəyyənləşdirilir, sonra cərgənin uzunluğu bitkiarası məsafəyə bölünərək bitkilərin miqdarı tapılır.