Cavanlaşdıncı budama. Potensial məhsulvermə imkanlarının tükənməyə başladığı və məhsulvermənin ikinci plana keçdiyi beşinci yaş dövründə aparılır. Cavanlaşdırıcı budama qocalmanı müvəqqəti ləngitmək məqsədilə aparılan ağır cərrahi əməliyyatdır. Bu budama, yüksək zoğ bərpaetmə qabiliyyətinə malik cins və sortlar üçün tətbiq edilir .

Budamanın dərəcəsi. Budama üsullarından asılı olaraq onun müxtəlif dərəcələri ayrılır.

Yüngül budama. Əsasən formaverici və nizamlayıcı budama zamanı istifadə edilir. Bu halda zoğların, budaqların ucları vurulur, mürəkkəb meyvə budaqcıqları gödəldilərək sadə meyvə budaqcıqlarına çevrilir.

Orta budama. Belə budama zamanı cavan (1-2 illik) budaqlarla yanaşı çoxillik (3-7 illik) hissələrin də bir qismi kəsilir. Bu, əsasən sağlamlaşdırıcı və yüngül dərəcədə cavanlaşdırıcı budama zamanı tətbiq edilir.

Şəkil 5.21. Gödəltmə

Güclü (ağır) budama. Adından göründüyü kimi çoxillik (7-8 ildən çox) hissələrin kəsilməsini nəzərdə tutan bu budama, çətrin kütləsinin güclü şəkildə azalmasına səbəb olur.

Gödəltmə. Əsas budama üsulu olmaqla meyvə bitkisinə ciddi şəkildə təsir edir. Gödəltmə budağın 1/4-1/5 hissəsini kəsməklə aparılırsa zəif, 1/3-1/2 hissəsini kəsməklə aparılırsa orta, 1/2 hissədən artığı kəsilirsə güclü adlanır (Şəkil 5.21).

Seyrəltmə. Çətir daxilində işıqlanmanıoptimallaşdırmaq məqsədilə tətbiq edilir. Bir sıra hallarda seyrəltmə skelet budaqların özlərinin qismən kəsilməsilə aparılır. Bu zaman budağın 1/4 hissəsi kəsilirsə bu güclü, 1/5 hissəsi kəsilirsə orta, 1/10 hissəsi kəsildikdə isə zəif budama adlanır.

Ucvurma. Zoğun budaqlanmasını sürətləndirmək məqsədilə tətbiq edilir. Bunun üçün boyu 15-25 sm-ə çatmış zoğun 2-3 yarpaqlı uc hissəsi qırpılır. Bu əməliyyat nəticəsində zoğun il ərzində budaqlanma imkanı artır, yarpaq səthi hər vahid toxuma sahəsi üçün çoxalır və məhsuladüşmə tezləşir (Şəkil 5.22).

Həlqələmə. Gövdə qabığının dairəvi şəkildə (1-2 sm enində) kəsilib götürülməsini nəzərdə tutur. Bu zaman assimilyasiya məhsullarının kök sisteminə axımının qarşısı alındığından məhsula düşmə tezləşir və məhsuldarlıq artır (Şəkil 5.13).

«Gerbləmə». Tumurcuğun və ya budağın alt və ya üst hissəsində aypara şəklində qabıq kəsilməsidir Üst hissədən «gerbləmə» tumurcuq və ya budağın güclü böyüməsinə, alt hissədə aparılan aypara kəsim isə boyun zəifləməsinə səbəb olur.