Şorakət və şorlaşmış torpaqlarda başlıca olaraq natrium karbonat (soda), maqnezium karbonat, kalsium karbonat olur. Soda bitkiyə öldürücü təsir edir. O, torpaqda 0,005%-dən artıq olmamalıdır. Suda ərimiş duzların qatılığı 0,43% olan şəraitdə meyvə bitkiləri normal bitir. Bu qatılıq 1,2 % olan şəraitdə isə bitki məhv olur.

Tərkibində natrium olan şorakətli torpaqlarda çəyirdəkli meyvə bitkiləri normal bitir. Müxtəlif meyvə bitkilərinin duza davamlılıq xüsusiyyəti eyni deyildir. Bir qrup meyvə bitkiləri duzlu torpaqlarda bitmədiyi halda ərik, gavalı, şaftalı normal bitir. Bitkilərin normal böyüyüb inkişaf etmələri üçün suyu özündə normal saxlayan, hava rejimi ilə su rejimi arasında balans yaradan, qidalı, strukturlu torpaqlar tələb olunur.

Çəyirdəkli meyvə bitkilərinin digər bitkilərdən üstün və fərqli cəhətlərindən biri bu qrup bitkilkərin başqa bitkilərin bitə bilmədiyi torpaqlarda asan becərmək imkanı vardır.

Şəkil 1.29. Torpaqda qida maddələri

Qida maddələri. Başqa canlı orqanizmlərdə olduğu kimi meyvə-giləmeyvə bitkiləri də müəyyən hüceyrə quruluşuna malikdir. Hüceyrələrin, toxumaların yaranması və inkişafı üçün üzvi birləşmələr tələb olunur ki, bunları da bitkilər qeyri-üzvi maddələrdən hazırlayır. Bitkinin yarpaqları Günəş enerjisinin iştirakı ilə mineral maddələri üzvi formalara çevirib, karbohidratlar əmələ gətirir. Köklər isə torpaqdan mineral maddələri soraraq onlardan aminlər, amidlər, nukleproteidlər və s. üzvi birləşmələr sintez edir. (Şəkil 1.29).

Hüceyrənin nüvəsi zülalı maddələrdən təşkil olunmuşdur. Zülalı maddələrin elementar tərkibi karbon, hidrogen, azot, fosfor, oksigen və kükürddən ibarətdir. Hüceyrənin normal inkişafı üçün isə kalium, kalsium, maqnezium, dəmir, bor, manqan, mis kimi elementlər də tələb olunur.

Meyvə-giləmeyvə bitkilərinin qidalanması üçün ən çox oksigen, hidrogen, fosfor, kalium, azot, karbon, kalsium, kükürd, maqnezium, dəmir lazımdır. Bitki üçün qidalı maddələrin əhəmiyyəti böyükdür. Belə ki, yarpaqların normal böyüməsi üçün kalsium, maqnezium, xüsusilə azot tələb olunduğu halda, meyvələrin normal böyüməsi üçün fosfor və kalium daha artıq tələb olunur.

Qida maddələrinin azlığı və həddən artıq olması bitki üçün əlverişsizdir.

Fosfor mürəkkəb zülalın tərkibinə daxil olub, bitkidə bir sıra fizioloji prosesləri sürətləndirir. Fosforun iştirakı olmadan nişasta şəkərə çevrilmir. Fosforun çatışmazlığı nəticəsində zoğun və yarpağın böyüməsi zəifləyir, çiçək tumurcuqları normal inkişaf etmir, yarpaqlarda bənövşəyi və qırmızı ləkələr əmələ gəlir. Gövdə, budaq və skelet köklərdə fosforun miqdarı az, yarpaq, meyvə budaqcıqları və meyvədə isə çox olur (Şəkil 1.30).