Tumurcuqların keyfiyyəti. Tumurcuqlar vegetasiya dövrünün müxtəlif vaxtlarında, müxtəlif iqlim şəraitində əmələ gəldiklərindən, onlar yaşlarına, yetişmə dərəcələrinə və oyanma qabiliyyətinə görə bir-birindən kəskin fərqlənir. Bu fərq bitkinin cins xüsusiyyətindən asılı olaraq aşağıdakı qayda üzrə səciyyələndirilir.

Şəkil 1.9. Tumurcuqların oyanması və zoğ əmələgətirməsi
1-zəif oyanma və zəif zoğ əmələgətirmə;
2-yüksək oyanma və zəif zoğ əmələgətirmə;
3-yüksək oyanma və orta zoğ əmələgətirmə;
4-yüksək oyanma və yüksək zoğ əmələgətirmə.

Ağac bitkisi. Əksər nümayəndələrdə normal inkişaf etmiş budaq üzərində keyfiyyətli, yaxşı inkişaf etmiş tumurcuqlar onun ucuna yaxın və orta hissəsində yerləşir. Boyları zəif olan budaqların üzərində normal inkişaf etmiş tumurcuq onların ucunda yerləşir.

Tumurcuqlar oyanması xarakterinə görə normal, faraş və yatmış tumurcuqlar adlanır. (Cədvəl 1.1 və Şəkil 1.9).

Normal tumurcuq - Zoğ üzərində bu il əmələ gəlmiş göz formalaşaraq tumurcuq halında gələn ilin vegetasiya dövründə açılarsa, belə tumurcuğa normal tumurcuq və ya fəal tumurcuq deyilir.

Faraş tumurcuq - Zoğ üzərində bu il əmələ gəlmiş göz həmin ildə də açılarsa buna faraş yetişmə deyilir.

Dərəcəsi | Tumurcuqların oyanması, | Oyanmış tumurcuqlardan boy zoğu əmələ gətirənlər, %
Zəif | 20-30 | 5-10
Orta | 30-50 | 15
Yüksək | 50-70 | 25
Çox yüksək | 70-dən çox | 25-dən çox

Cədvəl 1.1 Tumurcuqların oyanması və zoğ əmələgətirmə qabiliyyəti

Yatmış tumurcuq - Bu il əmələ gəlmiş tumurcuq gələn ilin vegetasiya dövründə açılmazsa, belə tumurcuğa yatmış tumurcuq deyilir.

Yatmış tumurcuğun ömrü bitkinin cins, növ, sort xüsusiyyətindən asılı olaraq bir neçə ildən 80-100 və daha artıq il ola bilir.

Tumurcuqların keyfiyyət göstəriciləri sırasına onların oyanma, zoğ əmələ-gətirmə və zoğ bərpaetmə qabiliyyətləri də aiddir.

Tumurcuqların oyanması qabliyyəti. Bu il əmələ gəlmiş tumurcuqların gələn ilin vegetasiya dövründə açılması xarakterinə tumurcuqların oyanma qabiliyyəti deyilir. Çəyirdəkli meyvə bitkilərində tumurcuqların yüksək oyanma qabiliyyətinə malik olmaları cavan tinglərin sürətlə və qısa müddətdə çətir əmələ gətirmələrinə səbəb olur. Lakin belə ağacların ömrü qısa olur.