Bu qrupa kol tipli, adi kasavari, yaxşılaşdırılmış kasavari, vaza-yelpik və kanal-yelpik çətir formaları aid edilir.

Təbii çətir formalarından təsərrüfatda daha çox istifadə edilənlərin təsviri verilir (Şəkil 5.14).

Şəkil 5.14. Təbii çətir formaları
1-4-seyrək mərtəbəli çətir formalarının müxtəlif variantları;
5-mərtəbəli çətir; 6-dəyişkən şah budaqlı;
7- vazavari çətir;
8-yaxşılaşdırılmış vazavari çətir.

Seyrək mərtəbəli çətir. Burada çətir daxilində budaqlar bir-birindən aralı yerləşdik-lərindən onlar normal inkişaf edir və gövdənin böyüməsinə şərait yaranır. Belə çətir bir neçə mərtəbədən və 6-8 skelet budaqdan təşkil olunur.

Zoğlar gövdədən ən azı 40-45° bucaqla, çətri təşkil edən zoğlar isə bir-birindən üfqi müstəvidə 90-145° bucaq altında ayrılmalıdır.

Adi və yaxşılaşdırılmış kasavari çətir. Şaftalı bitkisi günün uzunluğuna, işığa çox tələbkar bitkidir. Odur ki, şaftalı ağacına adətən kasa forması verilir.

Bu üsulun təkmilləşdirilmiş formasına yaxşılaşdırılmış kasavari çətir forması deyilir. Çətir yaratmaq üçün ştambdan yuxarıda 3-4 ədəd gümrah, uzun, bir-birindən 15-20 sm aralı və 70-90° bucaq altında yerləşən zoğlar seçilir, üçüncü və ya dördüncü zoğdan sonra şah budaq kəsilib atılır. Çətrin ortası boş olduğundan oraya Günəş şüası daha çox düşür, zoğlar isə gövdəyə möhkəm bitişir

Mərtəbəsiz çətir. Mərtəbəsiz çətrə dəyişdirilmiş lider sistemli çətir də deyilir. Mərtə-bəsiz çətir tam yaradılıb qurtardıqdan sonra çətirdə 6-8 ədəd, bir-birindən aralı, şahbudaq üzərində spiral formada yerləşmış, birinci sıra skelet budaqlar olmalıdır. Zoğlar gövdədən geniş bucaq altında ayrıldığından və bir-birindən aralı yerləşdiklərindən normal böyüyür və gövdəyə möhkəm bitişirlər. Odur ki, mərtəbəsiz çətri tinglikdə yüksək zoğ əmələ gətirmə qabiliyyətinə malik olan şaftalı, alça və əriyin bəzi sortlarında yaratmaq olur.

Kol formalı çətir. Çəyirdəkli meyvə bitkilərindən kol formalı albalı sortlarında yaradılır. Belə formanın yaradılması üçün 4-5 ədəd sağlam gövdə seçilir, şahbudaq gövdələrlə əhatə olunduğundan o, tədricən aradan çıxır, ştamb demək olar ki, olmur və bitki kol forması alır.