Bununla yanaşı havada bitkiyə mənfi təsir edən birləşmələr də olur. Buraya fabrik və zavodlardan havaya qalxan xlor, kükürdlü birləşmələr və sair daxildir. Bitkinin hüceyrəsinə daxil olmuş kükürd qazı turş mühit yaradıb, maddələr mübadiləsini və fermentlərin fəaliyyətini pozaraq bitkini məhv edir. Havada azotun müxtəlif birləşmələri və əsasən də ammonium su buxarları ilə birləşdikdən sonra

Şəkil 1.26 Ağacların havayla təsiri

çöküntü halında torpağa daxil olaraq, bitki tərəfindən istifadə edilir. Bitkilər havaya tərkibində efir yağları olan fitonsid ixrac edirlər. Fitonsid bitki üçün zərərli olan mikroorqanizmlərə öldürücü təsir edir. Bununla yanaşı fitonsidlər onlara xas olan iyə malik olduqlarından çiçəklərin tozlanmasında və mayalanmasında iştirak edən həşəratları cəlb edirlər. Havanın bitki üçün böyük əhəmiyyət kəsb etməsini nəzərdə tutub, bağ salarkən onun cərəyan etməsinə şərait yaradan sahələr seçmək lazımdır. (Şəkil 1.26).

Külək. Bitkinin həyatında külək də əhəmiyyət kəsb edən amildir. O bitki üçün bir halda çox xeyirli olsa da, digər halda çox ziyandır. Külək əsməyən şəraitdə havanın nisbi rütubətliliyi artaraq göbələk xəstəliklərinin yayılmasına səbəb olur. Bu şəraitdə soyuq hava toplanaraq kənara çıxa bilmədiyindən bitkinin müəyyən hissəsinə ziyan vurur. Hava cərəyan etməyən şəraitdə bitki karbon qazı və havanın tərkibində olan digər elementlərlə tələb olunan səviyyədə təmin olunmur. Külək əsməyən şəraitdə çiçəkləri küləklə tozlanan bitkilərin faydalı meyvə bağlama əmsalı azalır, çiçəklərin əksər qismi tökülür.

Soyuq şimal və quru şərq küləkləri meyvə bitkisi üçün daha qorxuludur. Küləyin təsirindən torpaqda və bitkidə olan rütubət buxarlandığından bitkinin şaxtaya davamlılığı azalır. Maili yerlərdə hava drenajı üçün şərait əlverişli olduğundan meyvə ağacı gümrah böyüyür, əsən mülayim külək havanın nisbi rütubətliliyini artıraraq bitki üçün normal şərait yaradır.

Şəkil 1.27. Külək

Küləyin meyvə bitkilərinin böyümə və inkişafında böyük rol oynadığını nəzərə alaraq, bağ salarkən birinci növbədə hakim küləklərdən mühafizəli və havanın cərəyan etməsinə imkan verən ərazi seçilməlidir. (Şəkil 1.27).

Çəyirdəkli meyvə bitkilərinin əksər sortları özü barlı olduğundan onların çiçəklərinin mayalanması zamanı küləyin böyük əhəmiyyəti vardır. Yerli şəraitdə küləyin gücündən və istiqamətindən asılı olaraq çəyirdəkli meyvə bitkiləri üçün düzgün calaqaltının seçilməsi və becərmə texnologiyasının tətbiqi tələb olunur.