Şəkil 5.16. Moruq plantasiyasında damcı ilə
suvarma

Böyürtkən

Ümumi qulluq işləri. Böyürtkən plantasiyalarında xüsusilə çiçəkləmə və meyvələrin yetişməsi fazalarında cərgəarası torpaq alaq otlarından təmiz olmaqla yumşaq vəziyyətdə saxlanılmalıdır.

Məhsul yığıldıqdan sonra cərgəarası torpaq 5-10 sm dərinliyində yumşaldılır və suvarma aparılır. Böyürtkən bitkisi eyni yerdə 15 il böyüyüb məhsul verir.

Böyürtkən bitkisinin budanılması. Böyürtkən bitkisi ikiillik zoğlarda məhsul veir. Zoğlar məhsul verdikdən sonra məhv olur. Məhsul yığıldıqdan sonra həmin hissələr kəsilərək sahədən çıxarılır və yandırılır. Böyürtkən budanılan zaman məhsul üçün saxlanmış əvəzedici zoğlar gödəldilir, zəif inkişaf edən, zədəli zoğlar isə kəsilib atılır. Gövdəsi dikduran sortlarda payızda gövdələr 1,6-1,8 m hündürlüyündə gödəldilir. Gövdəsi sürünən sortlarda isə zoğlar əyilməyə başladığı yerdən kəsilir. May-iyun aylarında kol üzərində olan zoğlar formalaşdırılır. Bir kol üzərində adətən 6-8 ədəd, yaxud da hər bir metrdə 12-16 ədəd zoğ saxlanılır. Qalan zəif inkişaf edən və cərgədən çıxan zoğlar kəsilib atılır. Sonra əmələ gələn zoğların hamısı 8-10 sm hündürlüyə çatdıqda kəsilir. Növbəti ildə məhsuldarlığın yüksəldilməsi üçün tətbiq olunan mühüm aqrotexnoloji tədbir zoğların uc hissəsinin vurulmasıdır. Bu zaman yan tumurcuqlar oyanaraq çoxlu budaqlanma gedir ki, bu da məhsuldar hissənin artmasına səbəb olur.

Böyürtkən bitkisinin gübrələnməsi. Qeyd etmək lazımdır ki, əkinin ilk 2-3 ilində böyürtkən plantasiyasında gübrələmə aparılmır. Sonrakı mərhələdə yüksək məhsul əldə etmək üçün sahəyə müəyyən miqdarda gübrələr verilir. Ən yaxşısı torpağın çürümüş peyinlə 5 sm qalınlığında mulçalanmasıdır. Üzvi gübrə kimi sahəyə kompost da verilə bilər. Eyni zamanda sidik cövhəri və yaxud ammonium nitratla qidalandırma aparılır.

Böyürtkən bitkisinin suvarılması. Böyürtkən bitkisi ümumilikdə quraqlığa davamlıdır. Çiçəkləmə və meyvələrin yetişməsi fazalarında suvarma tələb edir. Lakin ifrat rütubətlə barışmır. Torpaqda rütubət normadan çox olduqda bitki məhv olur.

Böyürtkənin sənaye tipli plantasiyalarında damcı ilə suvarmadan istifadə edilir. Əsasən

Şəkil 5.17. Qarağat plantasiyası

16 mm diametrində borulardan istifadə olunur. Həmin borular üzərində damcısalanlar bir-birindən 40 sm məsafədə yerləşir.

5.3. Qarağat

Ümumi qulluq işləri. Vegetasiya dövründə cərgəarası torpaq PRVN-2,5 kultivatoru və yaxud motokultivatorla yumşaldılır (Şəkil 5.17).

Alaq otları ilə daim mübarizə aparılır. Cərgədə bitkiarası torpaq əllə yumşaldılır və alaqlar toxalanır.