Şəkil 4.26. Arının sinir sistemi

Udlaqüstü düyündən sinirlər göz və bığcıqlara kimi uzanır, udlaqaltı vəzdən sorucu ağız aparatı və ağzın digər əlavə çıxıntılarına, qarın sinir zəncirindən isə ayaqların qanadları, bədənin həssas tükləri və sancma tikanına kimi uzanır. Bu sinirlər periferiya sinir sisteminə aiddir. Sinir sisteminin vegetativ şöbəsi daxili orqanların işinə rəhbərlik edir. Hiss orqanları arıda yaxşı inkişaf edib. Ən yaxşı göz və duyğu hissləri inkişaf edib. Arı şüşəvarı gözlərinin köməyi ilə nəinki əşyaları görür, həmçinin polyarlaşmış işığı da seçir, üfüqdən gələn işıq onun üçün fərqli olur, bu isə yığım dalınca uçarkən arıların istiqamətlənməsinə köməklik göstərir.

Arılar insana nisbətən rəngləri fərqli görür. Onlar sarı, daha yaxşı göy-yaşıl, açıq-göy, mavi, al-qırmızı, bənövşəyi, ən yaxşı isə ultrabənövşəyi rəngləri seçir.

İnsanlar ultrabənövşəyi rəngləri görmür, amma arılar üçün o ən aydın, dolğun rəngdir. Əşyalar, çiçəklərin formasını da yaxşı seçir, ən yaxşı isə onlar 5-rəngli ləçək formalarını seçir. Arılar hətta bir çox qarışıq qoxuların arasından tanış qoxunu seçə bilir.

Arıların dad hissi fərqlidir, insanda olduğu kimi deyil. Onlar hətta şəkər şərbətində zəif duz məhlulunu yaxşı seçə bilir.

Hesab olunur ki, arılar dilinin ucunda yerləşən sinir hüceyrələrinin köməyi ilə dadı hiss edir.

Arıların toxunma hissi də yaxşı inkişaf edib. Hüceyrələr bu hissi qəbul edir və sinirin köməyi ilə mərkəzi sinir sisteminə ötürür, bütün bədən (tüklərinin altı) və bığcıqlarda yerləşir.

Arılar müxtəlif səslərə reaksiya verir, yəni onlar eşidir. Nəinki ana, hətta işçi arılar səs çıxarır. Hesab olunur ki, səs dalğaları arıların bədənində sıx yayılan tüklərlə bağlı olan hissi sinir hüceyrələri ilə qəbul olunur. Bir çox cücülərdə olduğu kimi arıların əsas eşitmə orqanı ayaqların dizlərində yerləşir.

Arılar vaxtı yaxşı hiss edir. Bu xüsusiyyət ondan irəli gəlir ki, bitkilərin nektar ayırma sürəti müxtəlif saatlarda eyni olmur. Arılar ara vaxtı iki saatdan az olmadıqda hiss etmir. Vaxt hissinin əsasını arı orqanizmində maddələr mübadiləsinin sürəti təşkil edir.

İnsandan fərqli olaraq işçi arılar temperaturu çox yaxşı seçir, hətta dəyişiklikləri dərəcənin dörddə bir hissəsinə kimi dəqiqliklə hiss edir. Bu, sürfələrin yetişdirilməsi üçün (34-35°C) zəruri sayılan temperaturun qorunub saxlanılmasında böyük rol oynayır.