| • fəsil •
| 4 | TİBDƏ İXTİRALAR

1 | A | Peyvənd haqqında nə bilirsiniz? Sizcə, insanlar nə üçün peyvənd etdirirlər?

PEYVƏNDİN İXTİRASI Dünyanın bütün ölkələrində insanlara peyvənd edilir. Bu, yəqin, sizin də başınıza gəlib. Hətta, ola bilsin, iynədən qorxduğunuz üçün peyvənd olunmaq istəməyibsiniz. Lakin bilməlisiniz ki, təxminən 250 il əvvəl peyvəndin olmaması bəşəriyyəti dəhşətli faciə ilə üz-üzə qoymuşdu. O vaxtlar hər beş insandan dördü təbii çiçək xəstəliyinə tutulurdu. Bu xəstəlik insanlar üçün böyük təhlükəyə çevrilmişdi.

• Bu, maraqlıdır. 1717-ci ildə İngiltərənin Türkiyədəki səfirinin xanımı Meri Montagü yerli əhalinin mədəniyyəti, həyat tərzi ilə yaxından tanış olmuşdu. O öz yaxınlarına burada gördükləri və eşitdikləri barədə məktublar yazmışdı. Bu məktublardan aydın olur ki, məhz həmin vaxt türklər çiçək xəstəliyinə qarşı peyvənd etməyi bilirlərmiş. O özünü və oğlunu da məhz burada peyvənd etdirmişdi. |  | Qədimdə insanlar təbii çiçəkdən qurtulmaq üçün üsullar axtarırdılar. Məlum idi ki, bu xəstəliyə bir dəfə yoluxub sağ qalan adam heç vaxt ikinci dəfə yoluxmur. Ona görə də sağlam insanları yüngül formada yoluxdurmağa çalışırdılar. Lakin bu heç də həmişə gözlənilən nəticəni vermirdi. Çox vaxt yoluxmuş insanların aqibəti faciəli olurdu. Bəzi ölkələrdə xəstəliyin qarşısını almaq üçün müəyyən üsullar tətbiq edilirdi. Belə ölkələr arasında Çin,Türkiyə əsas yer tuturdu. Hətta Türkiyədə xəstəliyə qarşı peyvəndin edilməsi ilə bağlı məlumatlar müxtəlif mənbələrdə öz əksini tapır. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, bu üsullarla aparılan peyvəndlər kütləvi yoluxmanın qarşısını ala bilmirdi. XVIII əsrin sonlarına yaxın insanlar dəhşətli epidemiyanın əlində əsirə çevrilmişdilər. Bir müddət də belə davam etsə idi, artıq pandemiya vəziyyəti yarana bilərdi. Çünki xəstəlik sürətli şəkildə yayılmağa və geniş əraziləri əhatə etməyə başlamışdı. Belə birvaxtda insanların köməyinə inəklər çatdılar. Bəli, bəli, qəribə də olsa, inəklər. • Söz boğçası • • peyvənd • aqibət • səfir • epidemiya • pandemiya • immunitet • virus