3 | A | Sizcə, "Ya eşşək ölər, ya şah" ifadəsi hansı situasiyalarda deyilir?

• Yadda saxla •
MƏSƏL
Məsəllər müəyyən situasiyalarda deyilən məşhur ifadələrdir. Hər bir məsəlin yaranma tarixçəsi var. Məsələn: Heç hənanın yeridir?
Situasiya: Kimsə söhbətin mövzusuna dəxli olmayan bir söz deyəndə bu ifadə işlədilir.
Tarixçəsi: İlk dəfə "O olmasın, bu olsun" əsərində Məşədi İbadın dilindən deyilmişdir.

| B | Aşağıdakı rəvayəti oxuyun. Sonda Şah İsmayılın sözlərinə diqqət edin. Sizcə, bu ifadəni hansı situasiyada işlətmək olar?

Deyilənə görə, bir dəfə Şah İsmayıl öz məğlubiyyətindən qəzəblənərək qılıncını zərblə topun lüləsinə çırpır. Zərbədən lülə qopub yerə düşür. Bunu eşidən Sultan Səlim həmin qılıncı gətirdir. Qaldırıb var gücü ilə topun lüləsinə vurur. Lülə yerindən tərpənmir. Sultan bunun həmin qılınc olmadığını söyləyir. Bunu eşidən İsmayıl ona xəbər göndərir: "Qılınc həmin qılıncdır, qol oqol deyil".

| C | Aşağıdakı məsəllərin tarixi ilə bağlı mətnləri dinləyin. Çərçivədə verilmiş kiçik mətnləri uyğun məsəllə tamamlayın. A) Bağda ərik var idi... B) Saqqızımı oğurladın C) Əqrəbin adəti sancmaqdır.

1) | Bir dəfə supermarketdə Günay sevimli şokoladını görüb anasından onu almağı xahiş etdi. Anası dedi ki, çox şirni yemək sağlamlığa ziyandır. Günay anasını qucaqlayıb pıçıldadı: "Ana, nə olar, yalnız bunu..." Ana gülümsəyib şokolad qutusunu zənbilə qoydu və dedi: "Yaman hiyləgərsən ha,..."

2) | Anarın sürətli skuteri var idi. Həyətdə uşaqlar sürmək istəyəndə verirdi, heç vaxt paxıllıq etmirdi. Ona görə də bütün uşaqlar Anarla dost olmağa çalışırdı. Xüsusilə də Aydın həyətə düşəndə yanından ayrılmırdı. Birgün o,skuterini rayonda yaşayan əmisi oğluna bağışladı. Ertəsi gün həyətə düşəndə Aydın ona yaxınlaşmadı. Sanki heç Anarı tanımırdı. Anar öz- özünə dedi: "Həəə,..."

3) | Azər acıdil oğlan idi, tez-tez kinayəli sözlərlə sinif yoldaşlarının xətrinə dəyir, onları ələ salırdı. Bir dəfə Aygül qərara gəldi ki, onu tərbiyə etsin. Səhər görüşəndə mehribancasına dedi: "Salam, Azər. Necəsən?" Azər yenə kobud cavab verdi: "Sənə nə var, həkimsən?" Bunu eşidən Nəcəf Aygülə dedi: "Fikir vermə,..."

| Ç | Sizcə, "Əli aşından da oldu, Vəli aşından da" ifadəsi necə yaranıb? Bu haqda bir tarixçə düşünüb yazın.