## Dil qaydaları

4 | A | Cümlələrdən asılı olaraq "yazmaq" feilinə uyğun şəkilçilər artırın. Nə üçün bu şəkilçiləri artırdığınızı izah edin. • Mən dünən qardaşıma məktub yaz ... . • Bu mətni oxuduqdan sonra siz tarixi şəxsiyyətlər mövzusunda esse yaz ... . • Biz indi mövzu ilə bağlı fikirlərimizi yaz ... .

| B | Hansı sütundakı cümlələrdə "getmək" feili şəxsə görə dəyişmir?
I | • Mən məktəbə gedirəm. • Siz məktəbə gedirsiniz. • Biz məktəbə gedirik. • Onlar məktəbə gedirlər.
II | • Mən məktəbə gedəndə hava soyuq idi. • Siz məktəbə gedəndə hava soyuq idi. • Biz məktəbə gedəndə hava soyuq idi. • Onlar məktəbə gedəndə hava soyuq idi.

• Bunları bilməliyik •
ŞƏXSƏ VƏ ZAMANA GÖRƏ DƏYİŞMƏYƏN FEİLLƏR
• Feillərin elə formaları var ki, şəxsdən və zamandan asılı olmayaraq, eyni cür işlənir. Bu cür feillər yalnız feilin deyil, başqa nitq hissələrinin də suallarına cavab verir:
Mən babamı görəndə sevindim. (Nə vaxt?)
Divanda yatmış pişik tıqqıltı səsinə oyandı. (Hansı?)
Düzgün qidalanmaq sağlamlığın vacib şərtidir. (Nə?)
Müxtəlif suallara cavab versələr də, həmin sözlər hərəkət bildirdiyinə görə feil sayılır.

| C | Nöqtələrin yerinə şəxsə və zamana görə dəyişməyən uyğun feillər artırmaqla cümlələri tamamlayın. İstifadə üçün sözlər: qaçırılan, keçən, tutmaq, bilməmək, böyüdükcə, görmək, danışanda, verməyincə

1. ... eyib deyil, soruşmamaq eyibdir. 2. Bir əldə iki qarpız ... olmaz. 3. Baş-başa ... daş yerindən qalxmaz. 4.... fürsət ələ düşməz. |  | 5. El... körpüdən sən də keç. 6. Böyük ... kiçik qulaq asar. 7. Ağac ... suyu çox aparar. 8. On dəfə eşitməkdənsə, bir dəfə ... məsləhətdir.

| Ç | Nöqtələrin yerinə şəxsə və zamana görə dəyişməyən feillər əlavə edərək cümlələri köçürün. 1. Ana ... oğlunun başını tumarladı. (fərəhləndi, fərəhlənərək) 2. Kənan heç ... suala cavab verdi. (fikirləşmədən, fikirləşmədi) 3. Biz meşədən ... yağış yağdı. (qayıdanda, qayıdırdıq) 4. Mətni... qeydlər götürün. (dinləyərək, dinləyin) 5. Fərhad ... üçün vaxt istədi. (düşündü, düşünmək)