## Dil qaydaları

4 | A | Cümlələrin məzmununa əsasən fərqləndirilmiş sözlərin mənasını izah edin. Bu sözlərin hansı nitq hissəsinə aid olduğunu müəyyənləşdirin. a) Solmaz uzun hörüklərinə göy lent bağlamışdı. b) Göydə buludlar pambıq kimi görünürdü.

• Bunları bilməliyik •
SÖZLƏRİN QRAMMATİK MƏNASININ MÜƏYYƏNLƏŞDİRİLMƏSİ
• Bəzi sözlərin hansı nitq hissəsinə aid olduğunu müəyyənləşdirmək üçün onun cümlədəki mənasına diqqət etmək lazımdır.
1. Ağ tut şirin, qara tut turşməzə olur. 2. Rəsul, topu tut.
Birinci cümlədəki "tut" sözü - isim, ikinci cümlədəki "tut" sözü isə -feil kimi işlənmişdir.

| B | Cümlələrin məzmununa əsasən fərqləndirilmiş sözlərin hansı nitq hissəsinə aid olduğunu müəyyənləşdirin.
sifət, yoxsa modal söz |  | 1. Yaxşı, daha sözün yoxdursa, gedək. 2. Yaxşı at özünə qamçı vurdurmaz.
ədat, yoxsa sifət |  | 3. Artıq biz hər şeyi başa düşmüşdük. 4. Turanə artıq kitabları şkafın gözünə yığdı.
feil, yoxsa ədat |  | 5. Gəlin keçmişimizi unutmayaq. 6. Bizə tez-tez qonaq gəlin.

| C | Cümlələrdəki "ki" sözünün mənasına diqqət edin və uyğunluğu müəyyənləşdirin. |  | 1. Mən çalışırdım ki, anam narahat olmasın. 2. Sən ki yaxşı hazırlaşmışdın. a. Cümlənin təsirini qüvvətləndirir, ədatdır. b. Cümlələr arasında əlaqə yaradır, bağlayıcıdır.

• Diqqət edin •
• "Ki" sözü cümlələrdə bağlayıcı və ədat kimi işlənə bilər. Bağlayıcı kimi bu söz mürəkkəb cümlənin tərkib hissələrini bir-birinə bağlayır:
Biz hamımız inanırdıq ki, ordumuz bu müharibədə zəfər qazanacaq.
Bağlayıcı kimi işləndikdə "ki"dən sonra vergül qoyulur.

| Ç | Buraxılmış vergül işarələrini bərpa edib cümlələri köçürün. 1. Sən ki mənə söz vermişdin. 2. Müəllim dedi ki sabah təqdimat edəcəksiniz. 3. İndi ki hamı razıdır, gəlin işlərimizi planlaşdıraq. 4. Sən bilməlisən ki böyüklərin məsləhətini dinləyən xeyir tapar. 5. Bizə xəbər verdilər ki bu gün məşğələ olmayacaq.