### 14

### Dəyişəni olan ifadələr

#### Araşdırma-

#### müzakirə

Mağazada karandaşlar böyük və kiçik qutularda, həm də tək-tək satılır. Kiçik qutuda n, böyükdə isə m ədəd karandaş var.

- Kiçik qutularda cəmi neçə karandaş var?
- Böyük qutularda cəmi neçə karandaş var?
- Rəfdəki karandaşların ümumi sayını tapmaq üçün
  hansı ifadəni yazmaq olar?

#### Açar sözlər

- #### dəyişən

- #### dəyişənin qiyməti

- #### ifadənin qiyməti

#### Öyrənmə

Hərfi ifadələrdə bir neçə dəyişən ola bilər: a + b, x ⋅ y + 5. Birinci ifadədə a və b, ikincidə isə x və y dəyişənlərdir. Dəyişənlərin verilmiş qiymətlərində ifadələrin qiymətini tapmaq üçün əvvəlcə dəyişənlərin qiymətləri yerinə yazılır. Sonra isə alınan ədədi ifadənin qiyməti hesablanır. Məsələn, a və b dəyişənlərinin müxtəlif qiymətlərindən: a : 5 + 8 ⋅ b - 1 ifadəsinin qiymətini belə hesablamaq olar:

#### Bələdçi

Dəyişənlərin verilmiş qiymətləri üçün ifadənin qiymətini tapın.

a | 7 | 19 | 44 | 91 | 95 | 127 | 220 | 337 | 605 | 979
b | 12 | 11 | 15 | 14 | 10 | 10 | 13 | 17 | 9 | 16
(5 + a) : (b - 8) | 3 |  |  |  |  |  |  |  |  |

↓

##### • NÜMUNƏ •

(5 + 7) : (12 - 8) = 12 : 4 = 3

#### Müstəqil iş

1. Dəyişənlərin uyğun qiymətlərində ifadənin qiymətini hesablayın.

a | 5 | 14 | 23 | 52 | 78 | 113
b | 6 | 12 | 48 | 96 | 414 | 2 451
6 ⋅ a + b : 3 - 14 |  |  |  |  |  |

2. a = 135, b = 3 olduqda ifadələrin qiymətini hesablayın.
108 : b + a
18 ⋅ ( a - 125) + 411 : b
(320 - a) ⋅ (51 - a : b)

##### 4-cü bölmə • Riyazi ifadələr. Tənlik