### 21

### Çoxrəqəmli ədədin ikirəqəmli ədədə bölünməsi

#### Araşdırma-

#### müzakirə

- Səbinə misalları necə həll etdi?
- Sıfırla qurtaran ədədlərin bölünmə qaydasından istifadə etməklə misalları necə həll
  etmək olar? 120 : 20 660 : 30 560 : 90 1 400 : 70 56 000 : 40

#### Öyrənmə

Çoxrəqəmli ədədi ikirəqəmli ədədə böldükdə qisməti təxmin etmək üçün bölünən və bölən onlara yaxın olan, hesablamaq üçün daha əlverişli ədədlərlə əvəz edilir.
Üçrəqəmli ədədi ikirəqəmli ədədə sütun üzrə bölmək üçün əvvəlcə bölünənin soldan iki rəqəmi ayrılır. Bu ədəd böləndən böyük və ya bərabərdirsə, bölmə əməli ümumi qaydada yerinə yetirilir. Əks halda bölünənin üçüncü rəqəmi də ayrılır və bölmə yerinə yetirilir. Qismət təxmin edilir və yoxlamaqla dəqiqləşdirilir.
• Təxmin edilən qismət böyük olduqda. Məsələn: 368 : 23 = ?
1
Qismət təxmin edilir
və ilk rəqəmi yazılır.
46 > 36
2 böyükdür.
2
1 vahid
azaldılır.
13 < 23
1 uyğundur.
3
Növbəti rəqəm aşağı
yazılır və qismətin
ikinci rəqəmi təxmin
edilir.
161 > 138
7 böyükdür.
4
Qalıq tapılır.
6 uyğundur.
Yoxlama:
16 ⋅ 23 = 368
• Təxmin olunan qismət kiçik olduqda. Məsələn: 849 : 16 = ?
1
Qismət təxmin edilir
və ilk rəqəmi yazılır.
20 > 16
4 kiçikdir.
2
1 vahid
artırılır.
4 < 16
5 uyğundur.
3
Növbəti rəqəm aşağı
yazılır və qismətin
ikinci rəqəmi təxmin
edilir.
49 : 16 ≈ 45 : 15 = 3
1 < 16
3 uyğundur.
Yoxlama:
53 ⋅ 16 + 1 = 849

##### DİQQƏT! Dörd və daha çox rəqəmli ədədləri də ikirəqəmli ədədlərə eyni qayda ilə bölmək olar.