### 9

### Dördrəqəmli ədədin birrəqəmli ədədə bölünməsi

#### Araşdırma-

#### müzakirə

İdman malları anbarında olan tennis toplarının sayı mərtəbə cədvəlində təsvir olunub.

- Bu topları hərəsində 3 ədəd olmaqla qablara yığdılar. Mərtəbə cədvəlindən istifadə etməklə qabların sayını necə tapmaq olar?
- Topları hərəsində 5 ədəd olmaqla qablara yığsalar, neçə qab alınar? Bunu sahə modeli ilə necə izah etmək olar?

Minl. | Yüzl. | Onl. | Təkl.

#### Öyrənmə

Dördrəqəmli ədədi birrəqəmli ədədə sütun şəklində bölmək üçün ardıcıl olaraq minliklər, yüzlüklər, onluqlar və təkliklər birrəqəmli ədədə bölünür. Məsələn: 5 384 : 4 = ?
1
Minliklər bölünür.
5 minl. : 4 = 1 minl. (q 1 minl.)
5 minl. - 4 ⋅ 1 minl. = 1 minl.
2
Yüzlüklər bölünür.
1 minl. + 3 yüzl. = 13 yüzl.
13 yüzl. : 4 = 3 yüzl. (q 1 yüzl.)
13 yüzl. - 4 ⋅ 3 yüzl. = 1 yüzl.
3
Onluqlar bölünür.
1 yüzl. + 8 onl. = 18 onl.
18 onl. : 4 = 4 onl. (q 2 onl.)
18 onl. - 4 ⋅ 4 onl. = 2 onl.
4
Təkliklər bölünür.
2 onl. + 4 təkl. = 24 təkl.
24 təkl. : 4 = 6 təkl.
5 384 : 4 = 1 346
Sahə modeli ilə bölmə
Bölünən elə hissələrə ayrılır ki, bu hissələrə uyğun qismət daha asan tapıla bilsin. Hər hissə üçün qismətlər tapılır və toplanır. Alınan cəm axtarılan qismətə bərabər olur.
5 384 : 4 = 1 000 + 300 + 40 + 6 = 1 346
Nümunələrdə hansı
qanunauyğunluq var?
6 : 2 = 3
60 : 2 = 30
600 : 2 = 300
6 000 : 2 = 3 000
30 : 5 = 6
300 : 5 = 60
3 000 : 5 = 600
Nümunələrdəki qanunauyğunluğa
əsasən qisməti necə tapmaq olar?
8 : 4 = ?
80 : 4 = ?
800 : 4 = ?
8 000 : 4 = ?
9 : 3 = ?
90 : 3 = ?
900 : 3 = ?
9 000 : 3 = ?
40 : 8 = ?
400 : 8 = ?
4 000 : 8 = ?